(SKKN CHẤT 2020) một số biện pháp giúp trẻ mẩu giáo 4 5 cảm thụ tốt các làn điệu dân ca

Ngay từ thuở ấu thơ, mỗi trẻ em trong cộng đồng dân tộc Việt đã được tắmmình trong những âm điệu ngọt ngào, thiết tha của những câu hát ru, những lànđiệu dân ca tiêu biểu, đặc sắc của vù

ĐỀ TÀI: MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ MẨU GIÁÁ́O 4-5 TUỔI CẢM

THỤ TỐT CÁÁ́C LÀN ĐIỆỆ̣U DÂN CA.

I PHẦN MỞ ĐẦU:

1.1: Lý do chọn đề tài:

Dân ca Việt Nam là một thể loại âm nhạc cổ truyền của Việt Nam, do chínhngười dân lao động tự sáng tác theo tập quán, phong tục Trong sinh hoạt cộngđồng người quần cư trong vùng đất của họ, thường trong làng xóm hay rộng hơn cảmột miền Các làn điệu dân ca thể hiện phong cách bình dân, sát với cuộc sống laođộng mọi người Các dịp biểu diễn thường thường là lễ hội, hát làng nghề Thườngngày cũng được hát lên trong lao động để động viên nhau, hay trong tình yêu đôilứa, trong tình cảm giữa người và người Tuy nhiên mỗi tỉnh thành của Việt Namlại có âm giọng và ca từ khác nhau nên dân ca cũng có thể phân theo tỉnh như miềnBắc, miền Trung và miền Nam

Ngay từ thuở ấu thơ, mỗi trẻ em trong cộng đồng dân tộc Việt đã được tắmmình trong những âm điệu ngọt ngào, thiết tha của những câu hát ru, những lànđiệu dân ca tiêu biểu, đặc sắc của vùng miền, xứ sở và đã trở thành suy nghĩ và sựrung động trong mỗi tâm hồn người dân Cho đến ngày nay, những di sản nghệthuật quý báu ấy vẫn là những nguồn sữa dinh dưỡng để bồi bổ, nuôi dưỡng tâmhồn cốt cách cho mỗi con người, nhất là trong bối cảnh của thời kì hội nhập vàtoàn cầu hóa, khi mà sự giao thoa và tiếp biến các giá trị văn hóa nói chung và vănhóa dân gian nói riêng đã tạo nên những trào lưu mới trong xã hội, và cũng tạo nênnhững ảnh hưởng không ít tới sự hình thành và phát triển những nét tâm lý, tínhcách của thế hệ trẻ

Dân ca có khả năng tác động mạnh mẽ vào tâm tư, tình cảm của con người,giúp chúng ta phát triển khả năng thẩm mĩ, các phẩm chất tư duy, trí tuệ, thể chất,những tình cảm đạo đức tốt đẹp và quan trọng hơn là hình thành nên ý thức dântộc, tình yêu tha thiết với quê hương đất nước Khi trẻ được nghe, được học hát cácbài dân ca, trẻ sẽ hiểu được cái hay, cái đẹp trong dân ca, từ đó, dần hình thànhtrong trẻ những tình cảm yêu thích và quý trọng dân ca Đó cũng là con đường tựnhiên và ngắn nhất nhằm bồi dưỡng thị hiếu và tình cảm thẩm mĩ đúng đắn cho trẻ

Chính vì vậy, giáo dục âm nhạc truyền thống, trong đó có dạy hát dân ca chotrẻ mầm non là để hình thành cho các em những tình cảm đúng đắn với âm nhạcnói chung, với âm nhạc truyền thống nói riêng và để hình thành nhân cách của conngười Việt Nam chân chính

Âm nhạc là một hoạt động nghệ thuật, là món ăn tinh thần không thể thiếuđối với mỗi con người, đặc biệt đối với trẻ mầm non, âm nhạc có vai trò vô cùngquan trọng Âm nhạc là phương tiện giúp trẻ nhận thức thế giới xung quanh, pháttriển ngôn ngữ, quan hệ giao tiếp, trao đổi tình cảm, âm nhạc của trẻ là thế giới kỳdiệu đầy cảm xúc Trẻ có thể tiếp nhận âm nhạc từ lúc còn trong nôi Những lời rucủa bà, của mẹ, những câu hát mộc mạc, gần gũi đã nuôi lớn tâm hồn trẻ thơ củatrẻ Tình yêu gia đình, yêu quê hương cũng bắt nguồn từ tiếng hát, lời ru đó Trẻmầm non dể xúc cảm, ngây thơ trong sáng nên rất dể tiếp xúc với âm nhạc Thế

giới âm nhạc muôn màu, muôn sắc tạo điều kiện cho trẻ phát triển toàn diện: Thểchất, trí tuệ, tình cảm, đạo đức, thẩm mĩ,…

Để hun đúc cho các bé có tâm hồn dân tộc, giáo dục nghệ thuật cổ truyềnđóng vai trò hết sức quan trọng Những cái hay, cái đẹp, những nét đặc sắc của dântộc từ đời này qua đời khác đã theo các làn điệu dân ca tác động đến nhiều thế hệ.Những làn điệu dân ca, những sáng tác mang sắc thái dân tộc phải được đến sớmvới tuổi thơ, lứa tuổi hồn nhiên trong sáng Trẻ mầm non tiếp xúc dân ca quá muộnhoặc không được nghe dân ca thì khi trưởng thành trẻ sẽ thờ ơ với dân ca hoặc có

ưa thích thì cũng chỉ là những cảm giác âm nhạc tầm thường

Dân ca đối với trẻ là tiếp xúc nghệ thuật tổng hợp, thỏa mãn tính hình tượngđang phát triển mạnh ở trẻ Dân ca nhằm mục đích cho trẻ tiếp thu với nền văn hóatruyền thống một cách tích cực, phù hợp với hoạt động hàng ngày của trẻ Đồngthời lời của những bài hát dân ca cho trẻ những nhận biết về đời sống sinh hoạt dângian mà trong những sáng tác hiện đại ít gặp

Dân ca thường là những câu vần, lời thơ gắn liền âm điệu cao thấp Dân ca làvật báu mà bất cứ dân tộc nào cũng ra sức nâng niu, giữ gìn Dân ca xuất hiện từnhân dân và ngược lại tác động đến đời sống nhân dân Dân ca Việt Nam có nhiềuluyến láy Từ những làn điệu đơn sơ, qua quá trình phát triển trở thành những khúcdân ca Nhịp điệu tiết tấu của dân ca liên quan chÆt chÏ đến nhịp điệu tiết tấu củathơ, phải kể đến từ đa âm trong tiếng Việt Ví dụ: “Kéo cưa lừa xẻ”, “Dung dăngdung dẻ”,…

Cấu trúc dân ca Việt thường có những tiếng đệm vào giữa hoặc cuối câu Dân

ca Việt đa dạng, phong phú giúp trẻ dễ tiếp xúc, dễ thuộc, dễ hát, giúp tăng vốn từcho trẻ, giúp trẻ hiểu thêm phong tục tập quán từng vùng miền qua các giai điệu,tiết tấu, động tác múa, trang phục,…

Trẻ tiếp xúc và hoạt động với các bài dân ca hình thành ở trẻ tình yêu quêhương đất nước sâu đậm Âm nhạc là món ăn tinh thần đối với trẻ, nếu thiếu nó trẻchỉ là “Những bông hoa khô héo” Những nhà nghiên cứu đã chỉ ra rằng âm nhạcgiúp trẻ thoải mái, học tập và hoạt động tốt, trí nhớ phát triển, trí tưởng tưởng ngàycàng phong phú Những âm thanh có tổ chức chặt chẽ của âm nhạc giúp trẻ pháttriển đạo đức, trí tuệ, thẩm mĩ

Âm nhạc quan trọng bao nhiêu thì âm nhạc dân tộc càng quan trọng hơn đốivới trẻ Những cái hay, cái đẹp, những nét văn hóa đặc sắc của dân tộc từ đời nàysang đời khác đã đi vào các làn điệu dân ca và tác động đến nhiều thế hệ, hun đúccho trẻ tâm hồn Việt Giúp trẻ hình thành và phát triển nhân cách một cách toàndiện

Tuổi thơ của thế hệ những thầy cụ giỏo như chỳng ta đó trải qua đầy ờm đềmbờn những đờm trăng, những đồng ruộng, cựng nhau đọc vố, đọc đồng dao, hỏt dõnca… cũn trẻ em ngày nay dới tác động của nền kinh tế thị trờng và hội nhậpvăn hóa quốc tế thì dường như “Tuổi thơ của trẻ đang bị đỏnh cắp” Đú là điều

đó làm tụi băn khoăn trăn trở Chính vì thế mà tụi chọn đề tài “Mụt sụ biờnphap giỳp trẻ mẩu giỏo 4-5 cảm thụ tụt cỏc làn điệu dõn ca”

* Điểm mới của đề tài:

Đề tài nghiờn cứu cú những điểm mới như sau:

+ Đõy là một đề tài được nghiờn cứu cụng phu và được ỏp dụng rộng rói trờnnhiều lĩnh vực, nhiều hoạt động trong cuộc sống hàng ngày của trẻ

+ Đề tài nghiờn cứu giỳp cho giỏo viờn cũng như cỏc bậc phụ huynh hiểu sõusắc hơn về tầm quan trọng của việc giữ gỡn cỏc giỏ trị bản sắc văn hoỏ dõn tộc chotrẻ trong cac trương mõm non

+ Đề tài này được sự ủng hộ nhiệt tỡnh của đồng nghiệp củng như cỏc bậc phụhuynh bởi vỡ nú mang tớnh giỏo dục cao

1.2: Phạm vi ỏp dụng:

Đõy là một đề tài kha mới, bản thõn nghiờn cứu trong phạm vi nhỏ nhằm ỏpdụng cho 25 trẻ mõu giỏo 4-5 tuổi do ban thõn tụi phụ trỏch núi riờng và gõn 150tre trong trương núi chung, nếu được tụi mong muốn cú thể ỏp dụng rộng rói chocỏc trường mầm non trong huyện và trong tỉnh cú đặc điểm tương tự

II PHẦN Nệ̃I DUNG:

- Đại học 14 đồng chớ; cao đẳng 02; trung cấp 03

* Về quy mụ trường lớp

- Trường gồm cú 01 khu vực

- Gồm cú 06 lớp học, trong đú

02 lớp 5-6 tuổi với số lượng 50 chỏu;

01 lớp 4-5 tuổi với số lượng 26 chỏu;

01 lớp ghep 3-5 tuổi với số lượng 25 chỏu;

01 lớp 3-4 tuổi với số lượng 24 cháu;

01 lớp nhà trẻ 24-36 tháng với số lượng 25 cháu

* Về cơ sở vật chất

- Trường có 06 phòng học bán kiên cố, có công trình vệ sinh khép kín

- 01 văn phòng

- 01 phòng làm việc của Hiêu trương

- 01 phong lam viêc cua Pho hiêu trương

- 01 phong Y tê

- 01 phong kê toan

- 01 phong danh cho can bô, giao viên, nhân viên

- 01 phong âm nhac

- 01 bếp ăn bán trú, bếp ăn một chiều đảm bảo theo tiêu chuẩn

Thưc trang: Trước khi thực hiện đề tài, tôi đã làm một số khảo sát đối với trẻ

của lớp mình và kết quả cho thấy như sau:

Mỗi bài dân ca đều có nét đặc sắc riêng, mỗi một giai điệu, tiết tấu trong bài dân ca

thể hiện tính chất trữ tình, phản ánh sinh hoạt, hoạt động, cuộc sống, tình cảm của

nhân dân Dân ca Việt Nam mang tính chất vùng miền rõ rệt Mỗi miền có thể loại

dân ca riêng mà khi hát lên người ta sẽ nhận ra ngay đó là dân ca miền nào Điều

đó cũng tạo nên nét đặc sắc của dân ca Việt Nam Dân ca Nam bộ với những bài lí

như “Lí con khỉ”, “Lí cây bông”, “Lí cây xanh”,… nhẹ nhàng đi vào lòng người

với những sản vật trï phú của Nam bộ Dân ca Bắc bộ vui vẻ, hóm hỉnh thể hiện

cuộc sống lao động vÊt vả của người nông dân Bắc bộ: “Cái Bống, Bà Còng”,…

Dân ca Trung bộ thì sâu lắng và trữ tình Đặc biệt là ở quê hương Lệ Thủy của

chúng ta có làn điệu Hò khoan Lệ Thủy được công nhận là di sản văn hóa phi vật

thể cấp Quốc gia Mỗi một vùng miền lại thể hiện những động tác, những trang

phục riêng khác nhau Đó chính là nét đẹp của con người Việt Nam Vì vậy khi tôi

chọn đề tài “Môt sô biên phap giúp trẻ mẩu giáo 4-5 cảm thụ tôt các làn điệu dân

ca” Tôi đã sưu tầm những bài hát dân ca phù hợp với trẻ để trẻ có thể hát, múa,trải nghiệm và lớn lên cùng dân ca dân tộc Đặc biệt các bài dân ca đó phải lồngghép được vào một số chủ đề của chương trình giáo dục Mầm non.

Ví dụ: Chủ đề nghề nghiệp: Tôi chọn bài “Kéo cưa lừa xẽ”, “Tập tầm vông”,

“Rềnh rềnh ràng ràng”…

Chủ đề động vật: Bài “Lý chim sáo”, “Lý con khỉ”, “Câu ếch”…

Chủ đề thực vật: Bài “Bầu và bí”, “Lý cây bông”, “Lý c©y xanh”,…Chủ đề gia đình: Bài “Cái Bống”, “Bà Còng đi chợ”,…

Chủ đề quê hương: Bài “Cò lả”, “Inh lả ơi”,Mang dân ca đến gần hơn với trẻ với hy vọng trẻ sẽ được phát triển toàn diện,hình thành cho trẻ những yếu tố nhân cách của con người Việt Nam, đó là việc làmkhông dễ Năm học 2018- 2019, tôi được Ban giám hiệu nhà trường phân công dạylớp mẩu giáo 4- 5 tuổi Qua quá trình thực hiện bản thân tôi gặp phải những thuậnlợi và khó khăn sau:

* Thuận lợi:

- Được sự giúp đỡ và ủng hộ nhiệt tình của Ban giám hiệu nhà trường tạo điềukiện mua sắm cơ sở vật chất, dụng cụ âm nhạc như: Máy vi tính, loa, đài, băng đĩa,trống lắc, xắc xô …

- Bản thân tôi có một số kỹ năng về âm nhạc, có giọng hát tương đối tốt và dễnghe nên thuận lợi cho việc dạy trẻ hát dân ca

- Những nốt nhạc luyến láy của dân ca tạo nên những âm thanh dễ đi vào lòngngười, trẻ thích hát, thích nghe và thuộc rất nhanh các bài dân ca Đặc biệt khi đưanhững trang phục, đạo cụ, nhạc cụ, trò chơi vào các bài dân ca gây cho trẻ sự hứngthú

- Tổng số học sinh của lớp là 25 cháu Đa số trẻ đã qua lớp mẩu giáo 3- 4 tuổi

vì thế trẻ đã có những kỹ năng ban đầu về ca hát, vận động theo nhạc…

* Khó khăn:

- Trường thuộc vùng sâu vùng xa nên cơ sở vật chất còn nhiều thiếu thốn

(trương chưa có các đây đu loại nhạc cụ như đàn óc gan, trống, trang phục cho cô

va trẻ biểu diễn các bài dân ca )

- Phụ huynh đa phần làm nghề biển, lao động vất vã nên việc quan tâm đến việc học của trẻ còn hạn chế

- Các bài hát dân ca thường mang tính chất vùng miền đặc trưng, không phù hợp với chất giọng ở tất cả vùng miền khác

- Những bài hát dân ca có trong chương trình chủ yếu là cô hát cho trẻ nghe,

có rất ít bài dạy cho cháu hát

Trong cả quá trình tổ chức thực hiện đề tài “Môt sô biên phap giúp trẻ mẩu giáo

4-5 cảm thụ tôt các làn điệu dân ca” tôi đã không ngừng tìm kiếm, học hỏi, sáng tạo

ra những phương pháp nhằm thu hút trẻ về với âm nhạc dân tộc

Mong rằng những việc làm của tôi sẽ mang lại kết quả nhất định cho trẻ Sauđây tôi đã m¹nh d¹n ®a ra một số biện pháp như sau:

2.2 Biện pháp thựỆ̣c hiện:

* Biện pháp1 Sưu tầm các bài hat dân ca dễ học, dễ nhớ và phù hợp với các chủ đề giáo dục ở trường mầm non.

Đât nươc Viêt nam co rât nhiêu vung miên, môi vùng miền đêu co nhưng lanđiêu dân ca khac nhau, việc đầu tiên tôi làm là tôi xây dưng kê hoach, tìm kiếmnhững bài hát dân ca Nam bộ, Trung bô như: Lý cây xanh, Lý cây bông, Cò lả, Lychiêu chiêu, Ly keo chai, ly con ngưa, ly qua đeo…đê day cho tre, hat cho tre nghe

va co thê day tre hat, với chất giọng Trung bô, Nam Bộ trẻ sẽ dễ dàng hát đượcnhững bài hát trên môt cach dê dang kha khi nghe qua băng đia, khi nghe cô hat

Tôi cung sưu tâm, tìm kiếm những bài đồng dao phổ nhạc của Đồng bằngBắc Bộ, bởi nói tới đồng dao là nói đến những gì quen thuộc nhất trong cuộc sốnghàng ngày của trẻ Đồng dao mang tính chất truyền khẩu, bản thân trẻ đã thuộc sẵnnhững bài đồng dao qua những trò chơi dân gian Do đó với những bài đồng daophổ nhạc trẻ cũng sẽ thuộc nhanh chóng Do ngôn ngữ đặc thù, đồng dao đã gópphần trong việc bồi dưỡng rèn luyện tiếng nói cho trẻ thơ Trước hết là giúp trẻphát âm chính xác, luyện cho các cháu cách nói hay, trẻ được học thật vui vẻ, nhẹnhàng, không năng nề Thông qua đồng dao-ca dao-tục ngữ-dân ca giúp trẻ cảmnhận được cái đẹp trong cuộc sống, trẻ biết được hiện tượng thiên nhiên xảy raxung quanh trẻ nhăm góp phần phát triển toàn diện cho trẻ

Ví dụ: Bài Bà Còng, bài Cái Bống, Bầu và Bí, Gánh gánh gồng gồng, Rềnhrềnh ràng ràng, Tập tầm vông,…

Và sau cùng là lựa chọn những bài dân ca ở các vùng miền khác để hát chotrẻ nghe: Cây trúc xinh, Inh lả ơi,… Các bài dân ca ở các vùng miền khác nhau dểmang đến cho trẻ những trải nghiệm khác nhau Qua đó trẻ sẽ càng yêu thêm quêhương, đất nước, con người Việt Nam

Điều quan trọng mà người giáo viên cần làm ở đây là lựa chọn những bàidân ca nào phù hợp để đưa vào các chủ đề trong chương trình giáo dục mầm non

Ví dụ: Với chủ đề Thực vật tôi chọn bài “Lý cây bông” hoặc bài “Bầu và bí” để

giới thiệu cho trẻ một số loại hoa, loại rau quen thuộc Cũng có thể cho trẻ nhận

biết số lượng Qua đó, giáo viên có thể giáo dục trẻ chăm sóc, bảo vệ cây, đặc biệtnói cho trẻ biết tình đoàn kết yêu thương lẫn nhau của cùng một dân tộc, một giốngnòi.

Với chủ đề Động vật: Tôi chọn bài “Lý con khỉ” hoặc “Gà gáy le te”, giới

thiệu cho trẻ một số loài động vật trong rừng, ở nhà… cho trẻ biết về phong tục củangười Cống Khao khi con gà cất tiếng gáy mọi người thức dậy rủ nhau lên nươnglên rẫy Trẻ biết về khỉ, về vùng đất gọi là đảo khỉ nơi mà khỉ và con người sốngchung

- Duy trì việc đưa các nội dung giáo dục văn hóa truyền thống vào trườngmầm non phù hợp với bản sắc văn hóa của địa phương Đưa đến cho trẻ mầm nonnhiều ấn tượng về tình yêu quê hương Việt Nam đậm đà bản sắc dân tộc Lòng yêuthương con người, yêu cỏ cây hoa lá, yêu động vật thiên nhiên qua cac lan điêu dân

ca, đồng dao và giọng hát mượt mà thiết tha của mỗi vùng quê quen thuộc Đónggóp tích cực vào việc nâng cao chất lượng thực hiện chương trình và xây dựngtrường học thân thiện, học sinh tích cực

* Biện pháp 2 Giúp trẻ hiểu được nội dung, ngôn ngữ riêng của từng bài dân ca làm phong phú thêm vốn từ cho trẻ.

Trẻ có thể biết được các bài hát cô dạy nhưng điều quan trọng là giáo viênphải giúp trẻ hiểu được nội dung của những bài hát đó, hiểu được những từ trongcác bài hát của các vùng miền khác, đặc biệt là trong dân ca Việt Nam thường hay

có những tiếng đệm ở giữa hoặc cuối câu để mở rộng khuôn khổ câu: ối a, chi rứa,

ta hay dùng từ để gọi trước tên riêng là “cái” “Khéo sẩy khéo sàng” là động tácsàng lúa, Bống dùng một cái sàng xoay tròn để những hạt lúa lép rơi ra ngoài Bàihát ca ngợi tấm lòng hiếu thảo của Bống, tuy nhỏ nhưng Bống đã có thể giúp mẹlàm những việc đơn giản Qua đó giáo viên giáo dục trẻ tình cảm gia đình, là conphải biết yêu thương kính trọng ông bà, cha mẹ

Bài “Bà Còng”, đây là bài hát phổ từ ca dao cổ nói về một người bà đã giàlưng còng, khi bà đi chợ, do không cẩn thận, bà đã đánh rơi tiền “Cái tôm cái tép”trong bài hát là những bạn nhỏ khi nhìn thấy của rơi đã nhặt lên trả lại cho bà Giáoviên giáo dục trẻ kính trọng, giúp đỡ người lớn tuổi như ông bà, cha mẹ… giáo dụctrẻ thái độ kính trọng người khác

Chủ đề Quê hương, đất nước tôi chọn bài “Cò lả” hoặc “Inh lả ơi”

“Inh lả ơi” là lời mời gọi các bạn dân tộc Thái, bài hát ca ngợi cảnh núi rừngTây Nguyên xinh đẹp, ca ngợi mùa xuân đất nước muôn hoa tươi đẹp Qua bài háttrẻ sẽ biết thêm về một vùng đất Tây Nguyên của Việt nam, đó là nơi muôn hoa, láluôn khoe sắc tươi màu Các bạn ở đó thân thiện và vui vẻ.

Bài “Cò lả” lại là một cảnh đẹp khác của đất nước Việt Nam, là một vùngđồng bằng Bắc bộ trù phú với những cánh đồng cò bay thẳng cánh Nơi đó cónhững con người chịu thương chịu khó mà ai đi qua cũng sẽ nhớ

Khi tiếp xúc với các bài dân ca vốn từ của trẻ tăng rõ rệt, trẻ biết được thêm

cả từ của các vùng miền khác, điều đó giúp cho trẻ dễ dàng làm quen văn học, làmquen chữ viết

* Biện pháp 3: Dạy dân ca mọi lúc mọi nơi.

Ở bậc học mầm non, trong chương trình khung do Bộ Giáo dục và Đào tạoban hành, nội dung giáo dục âm nhạc đã được triển khai ở trong toàn bộ các chủ

đề, chủ điểm giáo dục Ngoài các bài hát phù hợp với độ tuổi và nội dung giáo dụccủa chủ đề, trong chương trình còn có những bài hát dân ca của các vùng miềnnhằm đưa đến cho trẻ những cảm xúc, hiểu biết và rèn luyện khả năng hát một sốlàn điệu phổ biến, phù hợp với độ tuổi Thông qua việc được nghe, được học, đượchát, được trình diễn sẽ mang đến cho tre sự yêu thích, gắn bó, say mê, tạo nên nhucầu tự thân và để rồi khi trưởng thành, không ít các trẻ lại là những người tiếp tụctruyền dạy cho các thế hệ tiếp nối cảm nhận và hiểu được cái hay, cái đẹp, cái cao

cả trong các làn điệu dân ca của đất nước, quê hương mình Như vậy, muốn bảotồn và phát huy di sản âm nhạc dân gian nói chung và dân ca nói riêng thì biệnpháp hữu hiệu nhất, bền vững nhất đó là đem dân ca và tình yêu sự trải nghiệm dân

ca đến cho trẻ

Dạy mọi lúc mọi nơi là không phải lúc nào cũng bắt trẻ hát, múa dân ca, nhưvậy dễ gây nhàm chán Do đó, người giáo viên cần phải linh hoạt áp dụng vào cáchoạt động trong ngày của trẻ Hoặc có thể lồng ghép vào các môn học khác: Làmquen văn học, làm quen toán, làm quen môi trường, tạo hình…

Ví dụ: Trong tiết làm quen văn học: Kể chuyện “ Quả bầu tiên”, cô có thểdẫn dắt bằng cách cho trẻ hát dân ca bài “Bầu và bí” Cô hướng trẻ đến tình đoànkết dân tộc thương yêu đồng loại, tình cảm thương yêu với loài vật xung quanh,giáo dục trẻ nhân cách tốt đẹp, khi biết yêu thương giúp đỡ người khác

Trong hoạt động ngoài trời: Cô tổ chức trẻ chơi trò chơi dân gian tập tầmvông, qua đó cô giới thiệu trẻ bài dân ca “Tập tầm vông”

Trong hoạt động góc:

+ Góc âm nhạc: Cô có thể bật nhạc cho trẻ múa minh họa động tác cho bài

Trong làm quen MTXQ: ở chủ đề gia đình cô có thể gợi mở bằng cách hát ru

Ru em (Dân ca Xê Đăng) hoặc Ru con (Dân ca Nam bộ) nói cho trẻ biết về tìnhcảm thiết tha của người mẹ, người chị qua lời ru ngọt ngào của các bài dân ca đó

Trong giờ tập thể dục buổi sáng cô có thể mở cho trẻ nghe “Gà gáy le te”(Dân ca Cống Khao) tạo cho trẻ không khí của một ngày mới sinh động

* Biện pháp 4: Chuẩn bị trang phục, đạo cụ để trẻ múa vận động minh họa, biểu diễn các bài dân ca.

Trang phục biểu diễn là một trong những yếu tố góp phần tạo nên thành côngcủa một tiết mục văn nghệ Một trang phục đẹp, phù hợp với nội dung cua bai hat,bai dân ca sẽ giúp chung ta tỏa sáng trên sân khấu và ngược lại Hiện nay, nhữngloại trang phục biểu diễn thường được sử dụng nhiều cho cô va tre trong cactrương mân non đó là: áo dài, áo ba ba, áo tứ thân, áo yến, váy múa các loại, đồdân tộc, đồ thú….va mỗi một loại trang phục sẽ có đạo cụ đi kèm cho phù hợp vơitưng bai hat, do đo tuy vao tưng bai hat, tưng bai dân ca ma giao viên lưa chon chophu hơp

Trang phục, đạo cụ, nhạc cụ là một phần không thể thiếu khi “mang dân cađến gần với trẻ” Những tiết tấu, giai điệu, nhịp điệu, âm thanh đem đến cho trẻ thìtrang phục sẽ mang đến cho trẻ những hình ảnh đẹp để qua đó trẻ thêm yêu dân ca,trẻ say mê và thích thú với dân ca Việc sử dụng trang phục dân tộc trong trình diễnnghệ thuậtcân phai phu hơp vơi nôi dung bai hat va phu hơp vơi vung miên Trangphục của dân tộc nào thì chỉ nên được sử dụng để minh họa cho ca khúc mang âmhưởng của dân tộc đó

Giáo viên dạy hát dân ca, cho trẻ nghe dân ca thì vẫn chưa đủ, điều quantrọng hơn là cần cho trẻ trải nghiệm hóa thân vào những nhân vật trong các bài dân

ca Điều đó sẽ khắc sâu trong trẻ những hình tượng về con người của từng vùngmiền trên đất nước Việt Nam

Khi cho trẻ h¸t múa các bài dân ca Bắc bộ cô có thể chuẩn bị trang phục Bắcbộ: Váy đụp, áo tứ thân, áo yếm bên trong, đầu vấn khăn Đạo cụ hay nhạc cụ đikèm sẽ tùy theo các bài hát

Ví dụ: Với bài “Cái Bống” cô chuẩn bị những cái thúng hoặc sòng Với bài

“Bà Còng đi chợ” chuẩn bị gậy, mủ tôm tép Với bài “Trống cơm” cô chuẩn bịphách tre, trống, trẻ trai có thể chuẩn bị áo dài, khăn đóng Còn khi trẻ múa, hátcác bài dân ca Nam bộ, trẻ cần phải có áo bà ba, quần đen, khăn rằn Vơi bai ly keochai giao viên co thê cho chau măc ao quân ba ba, khăn răn, quân xăn ngang gôi,đao cu thi la thung, lươi, tôm ca

* Biện pháp 5: Phôi kết hợp với phụ huynh tổ chức các hoạt động “Lễ hội” ở trường cho tre va hưởng ứng phong trào thi đua “ Xây dựỆ̣ng trường học thân thiện học sinh tích cựỆ̣c”

Hưởng ứng phong trào thi đua xây dựng trường học thân thiện, học sinh tíchcực do Bộ giáo dục và đào tạo phát động các trường đã tăng cường đưa các tròchơi dân gian, đố vui ca hát các hoạt động gắn với sinh hoạt ngoài trời, trẻ cònđược tổ chức đọc các bài ca dao, đồng dao kết hợp các trò chơi dân gian hát nhữngbài dân ca theo từng vùng miền Chủ động sáng tạo tìm tòi đổi mới linh họat cáchình thức nội dung phương pháp giáo dục để phát huy tính tích cực hoạt động củatrẻ Tại đây tôi đã tham mưu vơi ban giam hiêu nha trương mua môi lơp 1 ti vi,phát động hội phụ huynh ủng hộ kinh phí để mua 01 cai loa thung đê hang ngaygiao viên mơ cho tre nghe các làn điệu dân ca khăp moi miên, hình thành cho trẻtình cảm yêu quê hương đất nước

Chung tôi đa thương xuyên tuyên truyền cho phụ huynh biết lợi ích khi mangdân ca đến gần hơn với trẻ Để từ đó phụ huynh có thể phối hợp cùng giáo viên dạydân ca cho trẻ ở nhà, hát ru hoặc hát dân ca cho trẻ nghe vào mỗi tối, nếu có điềukiện phụ huynh có thể mua băng đĩa có các bài dân ca cho trẻ xem Với những bàidân ca mà trẻ đã được nghe, được xem thì khi đến trường cô dạy hát hoặc hát chotrẻ nghe sẽ gây cho trẻ sự hứng thú, trẻ sẽ hát hay hơn, múa đẹp hơn

Xây dựng môi trường hoạt động âm nhạc, tao môi trương thân thiên tronglớp cho tre Ở góc nghệ thuật, giáo viên có thể cùng với trẻ vẽ tranh, cắt dán, tạomẫu các đồ vật, nhạc cụ; tự tạo ra các nhạc cụ đơn giản, cùng phụ huynh sưu tầmcác nhạc cụ như chiêng, trống (kể cả đồ thật lẫn đồ chơi) để trang trí cho gócnghệ thuật Có thể sắp xếp theo bộ, theo chủ đề tránh rườm rà Giáo viên cho trẻcùng tham gia, góp ý kiến cách sắp xếp, tạo cho trẻ hứng thú và được tôn trọng.Cần tận dụng tối đa sản phẩm ở góc vào các hoạt động nghệ thuật chứ không nênchỉ để trưng bày cho đẹp Điểm đáng chú ý ở đây là trong một tiết hoạt động âmnhạc, giáo viên không nhất thiết phải thực hiện đầy đủ các nội dung trên và theođúng trình tự mà có thể thực hiện một cách linh hoạt trên cơ sở kế hoạch lâudài,tổng thể trong một kì, một năm, đảm bảo tiếp cận được kết quả mong đợi nhưmục tiêu chương trình

Trong cac dip Khai giang năm hoc mơi, lê hôi Trung thu, Quôc tê thiêu nhi1/6 cung la dip đê tre đươc biêu diên văn nghê, biêu diên cac lan điêu dân ca ma

cô đa dan dưng Qua đo giao duc tre thêm yêu quê hương, yêu nhưng lan điêu dân

ca cac vung miên trên khăp quê hương đât nươc Viêt Nam

Các dịp lễ hội mà nhà trường tổ chức là cơ hội để trẻ được biểu diễn cho cáccac ban va moi ngươi đươc xem Đặc biệt là qua hội thi “ Bé hát dân ca và hòkhoan Lệ Thủy Với các bài hát “ Lý dĩa bánh bò” Dân ca Nam Bộ, “Đi cấy” Dân

ca Thanh Hóa, “ Trống cơm” Dân ca quan họ Bắc Ninh Tre đươc măc trang phucphu hơp vơi nôi dung bai hat va phu hơp vơi tinh chât đăc trưng cua vung miên khibiêu diên, mỗi ơpl đêu co 01 tiêt muc biêu diên khac nhau, phu huynh, giao viên vacac chau rât hưng thu tham gia hôi thi câp trương, cac chau biêu diên rât hôn nhiên,

dê thương va phu huynh ai cung rât phân khơi khi con minh đươc tham gia cac tiêtmuc hat dân ca, kho khoan Lê Thuy

Đặc biệt trong thang 11 cua năm hoc 2018-2019 cô và trẻ còn tham gia hộithi “ Bé hát dân ca hò khoan Lệ Thủy” cấp Huyện đạt giải 3 Đó là một thành quảđáng tự hào cho sự nổ lực của phu huynh, cô và cháu cua trương Mâm non chungtôi

Khi dàn dựng chương trình giáo viên cố gắng lựa chọn các bài dân ca để trẻhát, múa Giáo viên cùng phụ huynh chuẩn bị trang phục, đạo cụ cho trẻ Đây cũng

là dịp để gia đình và nhà trường thể hiện sự quan tâm đối với trẻ, mang đến cho trẻtuổi thơ hồn nhiên, trong sáng đầy ắp tiếng cười

Tom lai đê thưc hiên co hiêu qua muc tiêu chăm soc giao duc tre, day tre hatdân ca thi viêc phôi hơp vơi cac bâc phu huynh, công đông la nhiêm vu rât quantrong trong trương Mâm non, sư phôi hơp nhip nhang se đưa lai hiêu qua cao se taonên nguôn lưc vưa la vât chât vưa la tinh thân nhăm gop phân nâng cao chât lươngchăm soc giao duc tre va đưa cac lan điêu dân ca, ho khoan Lê Thuy vao trươnghoc môt cach dê dang va không bi mai môt

2.3 Kết quả đạt được:

Sau khi sử dụng các biện pháp trên để giúp trẻ cảm thụ tôt các làn điệu dân

ca một cách hiệu quả, tôi nhận thấy rằng trẻ đặc biệt thích thú và say mê hát cácbài dân ca đơn giản, trẻ biết lắng nghe giai điệu các bài dân ca phức tạp

Thưc tê việc lựa chọn và dạy dân ca cho trẻ, đặc biệt là trẻ mẫu giáo còn làvấn đề mới mẻ Chính vì vậy ngay từ đầu năm học, tôi đã thử lồng ghép một số bàidân ca vào các chủ đề Tôi nhận thấy rằng trẻ đặc biệt hứng thú với những bài hátdân ca Trẻ hát say mê và thuộc rất nhanh các bài hát đó Và khi tôi cho biểu diễnmúa minh họa trẻ càng say mê và thích thú hơn, trẻ biểu diễn như những diễn viên

Mặt khác, tôi nhận thấy trẻ nhanh nhẹn, hoạt bát hơn trong các môn học

khác Trẻ nhận biết được đất nước Việt Nam có nhiều vùng miền, nhiều dân tộc,

nhiều phong tục tập quán

Nhìn chung đa phần các trẻ phát triển tích cực Tuy nhiên 1-2 trẻ do tình

hình sức khỏe yếu, phụ huynh không thường xuyên đưa trẻ đến trường nên trẻ

không theo kịp bạn

Sau đây là bảng khảo sát tỉ lệ sau 6 tháng tôi thực hiện đề tài:

III PHẦẦ̀N KẾT LUẬN

Các bài hát dân ca có vai trò không nhỏ trong việc phát triển toàn diện về trí

tuệ, tình cảm, thẩm mĩ cho trẻ Việc tiếp nhận các bài hát dân ca sẽ giúp trẻ cảm

thụ được cái hay, cái đẹp trong dân ca, thêm yêu thiên nhiên, đất nước, con người

Việt Nam, đồng thời, giúp trẻ mầm non yêu các làn điệu dân ca Bên cạnh đó, trẻ

cũng cảm nhận, thẩm thấu được cái đẹp, sự trong sáng của tiếng Việt, từ đó, góp

phần phát triển và đảm bảo cho ngôn ngữ của trẻ thơ được hình thành một cách

chuẩn mực Tâm hồn trẻ thơ là một thế giới đầy màu sắc, thế giới đó ngày càng trở

nên phong phú và rộng mở khi được nuôi dưỡng trong không gian của nghệ thuật,

trong đó có âm nhạc dân gian Có thể nói, đối với trẻ mầm non, âm nhạc có vai trò

vô cùng quan trọng Âm nhạc là phương tiện giúp trẻ nhận thức thế giới xung

quanh, phát triển ngôn ngữ, quan hệ giao tiếp, trao đổi tình cảm, âm nhạc của trẻ là

thế giới kỳ diệu đầy cảm xúc Đó cũng là con đường tự nhiên và hữu hiệu nhằm

bồi dưỡng trí tuệ, tình cảm, thẩm mĩ đúng đắn cho trẻ

Để trẻ mầm non yêu làn điệu dân ca, đòi hỏi các giáo viên mầm non phải

nắm chắc kiến thức âm nhạc, tích cực, chủ động tìm hiểu, vận dụng làn điệu dân ca

trong chương trình giáo dục Bên cạnh đó, cần vận dụng chất liệu múa vào bài hát

dân ca, bởi lẽ trẻ sẽ chỉ thực sự hứng khởi khi được múa và hát với những trang

phục, nhập vai phù hợp với nội dung bài hát Đưa hát dân ca vào nội dung giáodục, giáo viên nên chọn lựa các bài hát có tiết tấu rõ ràng, âm nhạc dễ cảm nhận.Trên cơ sở chất liệu âm nhạc, giáo viên chuẩn bị trang phục, phân vai và biên đạocác nội dung cho trẻ tham gia Việc thu hút trẻ hứng khởi tham gia hoạt động âmnhạc, trong đó có hát và múa dân ca sẽ giúp trẻ thêm yêu và thuộc lời bài hát Mỗilần trẻ được tham gia biểu diễn là một lần trẻ thêm hiểu hơn về đời sống sinh hoạtcủa cộng đồng các dân tộc Việt Nam Trẻ cũng cảm nhận rõ hơn sự gắn kết giữa

âm nhạc và cuộc sống; những cái hay, cái đẹp trong âm nhạc truyền thống của dântộc

3.1 Ý nghĩa của đề tài:

Sáng kiến kinh nghiệm ““Môt sô biên phap giúp trẻ mẩu giáo 4-5 cảm thụ tôtcác làn điệu dân ca” mang một ý nghĩa nhân văn vô cùng quan trọng, là việc làmhết sức cần thiết đôi vơi cac trương Mâm non, bỡi lẽ thực trạng hiện nay trongchương trinh cac bai hat dân ca danh cho tre rât it, nêu co thi chi dan dưng cho môtvai tre va cô biêu diên trong cac lê hôi chư chưa ap dung rông cho tât ca moi chau

va moi giao viên, chu yêu la tre chi đươc tiêp xuc qua nghe cô hat, nhưng bai hatdân ca ma cô hat lai không gân gui đôi vơi tre nên lam cho tre không hưng thu lămkhi nghe hat Bơi vây trong chương trinh day cua minh tôi đa cô găng lưa chon,lông ghep môt sô bai hat dân ca phu hơp vơi tre nhăm giup tre biêt đươc môi vungmiên đêu co nhưng lan điêu dân ca khac nhau va giup tre hiêu nôi nôi dung, ngônngư riêng cua tưng bai dân ca lam tăng thêm vôn tư cho tre

Ở tuổi mẫu giáo, xúc cảm thẩm mĩ phát triển mạnh, tâm hồn nhạy cảm Trẻnhìn thế giới xung quanh bằng cặp mắt trong sáng dễ xúc cảm Trẻ nhận ra vẻ đẹpxung quanh, biết cảm thụ cái đẹp, thích học và hát rất hay, cho nên tuổi mẫu giáokhông dạy trẻ múa hát sau này sẽ khó phát triển

Trẻ ở tuổi mẫu giáo hoạt động của trÎ chñ yếu là hoạt động vui chơi mà tròchơi đóng vai theo chủ đề là trung tâm, chính vì đặc điểm này mà tôi nghĩ đưa cácbài dân ca đến với trẻ mẫu giáo là rất phù hợp

Đối tượng trẻ của tôi là trẻ 4-5 tuổi Trẻ đã có khả năng tri giác trọn vẹn hìnhtượng âm nhạc Trẻ có thể chuyển đổi điệu bộ theo âm điệu, biết kết hợp khăngkhít giữa thời gian với âm nhạc, vận động phối hợp toàn thân theo trình tự phức tạptrong các điệu múa Trẻ có ấn tượng sâu sắc khi nghe nhạc qua đài, xem băngđĩa… biết so sánh các thể loại âm nhạc về âm thanh, tính chất, lời ca

Với những kết quả đạt được, bản thân tôi chỉ muốn nêu lên những kinhnghiệm chung nhất do nghiên cứu tài liệu, do tích luỹ được trong suốt quá trìnhthời gian công tác với mong muốn gửi đến các đồng nghiệp củng như cha mẹ trẻnhững thông điệp mang tính thuyết phục trong việc giúp trẻ cảm thụ âm nhạc qua

3.2 Kiến nghị đờ xuõt

* Đối với giỏo viờn

- Cõn xõy dưng kờ hoach năm, thang, tuõn ro rang, chu y đưa cac bai hat dõn

ca phu hơp vơi tưng đụ tuụi, phu hơp vơi chu đờ đờ day cho tre Phải tạo cho cỏcchỏu cú một sõn chơi mang tớnh tập thể lanh manh va đoan kờt, qua đú cỏc chỏuđược rốn luyện kỹ năng sống, ky năng giao tiờp hang ngay giưa ban vơi ban, banvơi cụ Giao duc cho tre tinh yờu thương đụng loai, yờu quờ hương, đõt nươc, yờunhưng ngươi thõn, yờu thiờn nhiờn, cac con võt qua cac lan điờu dõn ca

- Cõn thực hiện tốt hơn nữa cụng tỏc chăm súc giỏo dục và nuụi dưỡng trẻ,thực hiện tốt lịch sinh hoạt trong ngày cho trẻ, khụng tựy ý cắt xộn chương trỡnh,thời gian biểu

- Tạo mụi trường học tập cho tre, thực hiện trang trớ, tạo mụi trường học tậptheo cỏc chủ đề, đặc biệt làm nổi bật những nột văn húa đặc trưng của từng vựng,miền về cỏc sự kiện diễn ra tại thời điểm đang thực hiện chủ đề

- Phỏt động tới toàn thể cỏn bộ, giỏo viờn, nhõn viờn, cỏc bậc phụ huynh sưutầm cỏc loại trang phục, nhạc cụ truyền thống, tranh ảnh, đĩa video ….qua cỏc thế

hệ, tạo mụi trường học tập cho trẻ phong phỳ, đa dạng , làm mới cỏc loại trangphục, dụng cụ, nhạc cụ truyền thụng phự hợp với trẻ mầm non

* Đối với nhà trường - Phũng giỏo dục & Đào tạo

- BGH nha trương chỉ đạo cỏc tổ chuyờn mụn lựa chọn bài hỏt (cỏc làn điệudõn ca, hỏt ru), cỏc bài đồng dao, ca dao, trũ chơi dõn gian, phự hợp với nội dungchương trỡnh, thiết kế tổ chức cỏc hoạt động phự hợp với từng chủ đề và lĩnh vựcgiỏo dục phỏt triển

- Chi đao giao viờn tăng cường đổi mới hỡnh thức tổ chức, phương phỏp giỏodục, nhằm phỏt huy tớnh tớch cực của trẻ, hỡnh thành ở trẻ phẩm chất mạnh dạn, tựtin trong mọi hoạt động, thõn thiện với mọi người xung quanh, lễ phộp trong giaotiếp, ứng xử Hỡnh thành ý thức giữ gỡn bản sắc văn húa dõn tộc, văn húa vựngmiền ngay từ độ tuổi mầm non

- Kớnh mong sự gúp ý chõn thành của hội đồng khoa học trường Mầm non vàhội đồng khoa học Phũng Giỏo dục đào tạo Lệ Thủy để bản sỏng kiến kinh nghiệmcủa tụi được tốt hơn và ỏp dụng cú hiệu quả

- Kinh mong BGH trường Mầm non, phũng giao duc Lờ Thuy tham mưuvới cỏc cấp lónh đạo tạo điều kiện trang cấp một số trang thiết bị, đụ dung đụchơi, đầu tư mua sắm cơ sở vật chất cho cac phũng chức năng, cỏc đạo cụ, trang phục, đan cho trẻ hoạt động õm nhạc đạt hiệu quả

* Đối với Sở giỏo dục & Đào tạo

- Cấp kinh phí xây dựng cơ sở vật chất, đồ dùng đồ chơi, thiết bị cho các trường Mầm non.

- Mơ cac lơp tâp huân vê cac chuyên đê "Âm nhac”, “Day đan” cho đội ngũ cán bộ, giao viên mâm non

- Mong những nhà biên soạn chương trình sẽ đưa nhiều hơn các bài dân caphù hợp lứa tuổi trẻ mẫu giáo vào chương trình giáo dục âm nhạc để làm phongphú hơn tâm hồn trẻ thơ, hướng trẻ thêm yêu bản sắc văn hóa dân tộc

Sáng kiến kinh nghiệm “Môt sô biên phap giúp trẻ mẩu giáo 4-5 cảm thụ tôtcác làn điệu dân ca” Qua 6 tháng thực hiện đề tài tôi nhận thấy ở trẻ có được niềmsay mê thích thú hát, hưng thu vận động theo nh¹c các bài dân ca Trẻ trở nên linhhoạt, nhanh nhẹn hơn Đó là niềm vui, là sự khích lệ to lớn đối với người giáoviên Chính điều đó càng khuyến khích tôi siêng năng tìm tòi sáng tạo ra nhiềuphương pháp giảng dạy hơn nữa Mỗi sự cố gắng đều có sự đền bù xứng đáng,không có gì là uổng phí khi phải bỏ công sức vì các chau th©n yªu Mong rằng vớimỗi biên pháp mới sẽ giúp các chau ngày càng phát triển toàn diện hơn Sang kiênkinh nghiêm cua tôi cung gop phân không nho trong viêc chăm soc giao duc trenhưng dâu sao cung không tránh khỏi những thiếu sót rất mong sự góp ý, chỉ đạocủa cấp trên

Tôi xin chân thành cảm ơn