Lý do chọn đề tài Giáo viên chủ nhiệm lớp ở Tiểu học có một vai trò vô cùng quan trọng trong việc hình thành cho học sinh những cơ sở ban đầu, nền móng đầu tiên cho sự phát triển đúng đắ
Trang 11 PHẦN MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài
Giáo viên chủ nhiệm lớp ở Tiểu học có một vai trò vô cùng quan trọng trong việc hình thành cho học sinh những cơ sở ban đầu, nền móng đầu tiên cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng sống
cơ bản để học sinh tiếp tục học lên các lớp trên
Ngoài việc tổ chức, hướng dẫn các hoạt động học tập của học sinh, giáo viên chủ nhiệm lớp còn phải thường xuyên theo dõi các hoạt động trong giờ chơi, trong các buổi sinh hoạt, giao lưu tập thể, giờ ăn bán trú ở trường…và cả hoạt động học tập ở nhà của học sinh Vì vậy công việc của một giáo viên chủ nhiệm lớp ở Tiểu học là rất nặng nề, rất vất vả và vô cùng phức tạp
Ở đầu mỗi năm học, ở cùng một trường học, cùng một khối lớp, chất lượng học tập của học sinh cũng tương đương nhau Nhưng tại sao đến cuối năm, chất lượng học tập và hạnh kiểm của học sinh lớp này lại vượt trội hẳn so với các lớp khác Tất
cả những điểm khác biệt đó đều do giáo viên chủ nhiệm lớp tạo ra Giáo viên chủ nhiệm nào có tinh thần trách nhiệm cao, tận tâm với học sinh của mình thì chắc chắn
sẽ tìm ra được các biện pháp để thu hút học sinh đến lớp, làm cho học sinh trở nên chăm ngoan, thích đi học và luôn cảm thấy “mỗi ngày đến trường là một niềm vui”
Mặt khác, tuy giáo viên chủ nhiệm lớp ở Tiểu học dạy được tất cả các lớp (từ lớp 1 đến lớp 5) nhưng trong thực tế, không phải giáo viên nào cũng theo học sinh của mình từ lớp này lên lớp khác Vì vậy, mỗi năm lên lớp, các em lại được học với một thầy (cô) khác nhau Nếu giáo viên lớp dưới làm tốt công tác chủ nhiệm, xây dựng tốt nề nếp lớp học, rèn luyện cho học sinh phương pháp tự học và nhiều kĩ năng sống cơ bản khác; nhưng lên lớp trên, giáo viên chủ nhiệm lớp không duy trì, không phát huy thì rồi nề nếp lớp học và chất lượng học tập của học sinh sẽ ra sao?
Do vậy, công tác chủ nhiệm lớp phải được thực hiện đồng bộ từ lớp Một đến lớp Năm Nề nếp lớp học, phương pháp học tập, giáo dục đạo đức, nhân cách và các kĩ
Trang 2năng sống của học sinh phải được giỏo viờn chủ nhiệm chỳ ý xõy dựng, rốn giũa ngay từ lớp 1 và phải được duy trỡ, phỏt huy xuyờn suốt ở cỏc lớp trờn
Để hoàn thành tốt nhiệm vụ của mỡnh, người giỏo viờn chủ nhiệm lớp ở tiểu học phải trải qua biết bao nhiờu khú khăn, bao nhiờu vất vả Phải là người cú trỡnh
độ, năng lực phẩm chất đạo đức tốt, tõm huyết với nghề, yờu thương tận tụy với học sinh Ngoài việc cung cấp kiến thức cho học sinh, giỏo viờn chủ nhiệm cũn dạy
về nề nếp lớp học, hướng dẫn học sinh cỏch xếp hàng bỏn trỳ, biết núi lời cảm ơn, xin lỗi, cỏch trỡnh bày trong vở, cỏch làm vệ sinh lớp, đề ra cỏc nội qui của lớp,…
và phải thường xuyờn nhắc nhở, uốn nắn những sai sút của học sinh nờn cú lỳc rất căng thẳng, mệt mỏi Vỡ vậy, tụi khẳng định rằng cụng tỏc của giỏo viờn chủ nhiệm lớp ở Tiểu học là cực kỡ quan trọng, là nhõn tố số một quyết định chất lượng giỏo dục toàn diện cho học sinh
Xuất phỏt từ những lớ do trờn, bao năm làm cụng tỏc chủ nhiệm, tụi luụn tỡm những biện phỏp tối ưu nhất để ỏp dụng vào cụng tỏc chủ nhiệm lớp của mỡnh sao cho đạt kết quả như mong muốn, sao cho những nụ non được phỏt triển xanh tươi,
đơm hoa kết trỏi cho đời Đú cũng là lớ do tụi chọn đề tài: “ Một số biện phỏp làm tốt cụng tỏc chủ nhiệm đối với học sinh lớp
2” 1.2 Điểm mới của đề tài.
Những điểm mới của đề tài : “Một số biện phỏp làm tốt cụng tỏc chủ nhiệm đối với học sinh lớp 2” cú thể đó cú nhiều đồng nghiệp làm và vận dụng trong thực
tế Nhưng điểm mới đề tài của tụi là ghi lại những biện phỏp nhằm nõng cao chất lượng giỏo dục thụng qua cụng tỏc chủ nhiệm lớp, cựng với việc đổi mới cách
đánh giá học sinh theo TT22/2016/TT-BGDĐT qui định đánh giá
học sinh tiểu học, đưa hoạt động trại đọc lồng ghộp vào tiết giỏo dục tập thể Những giải phỏp này bản thõn tụi đó tự suy ngẫm đỳc rỳt cho mỡnh thành kinh nghiệm sau 18 năm làm cụng tỏc chủ nhiệm lớp Chớnh điều này đó sưởi ấm lũng nhiệt huyết trong tụi để từ đú càng ngày càng tỡm sự sỏng tạo hơn, cú cỏch đi nhanh hơn kịp đỏp ứng với thời đại mới
Trang 31.3 Phạm vi ỏp dụng:
Với việc nghiờn cứu đề tài này, tụi mong muốn sẽ cú được những giải phỏp hữu hiệu, bài học kinh nghiệm cú thể ỏp dụng vào thực tiễn để cựng làm tốt cụng tỏc chủ nhiệm trong trường Tiểu học tụi đang cụng tỏc núi riờng và ngành giỏo dục huyện nhà núi chung Điều này càng cú ý nghĩa nếu đề tài thành cụng, đồng thời là giúp học sinh mỡnh phỏt triển tốt cả về kiến thức, năng lực lẫn phẩm chất đạo đức cũng sẽ được nõng lờn một cỏch đỏng kể, từ đó cỏc em vận dụng tốt ở cỏc lớp trờn
Trang 42 PHẦN NỘI DUNG 2.1.Thực trạng về vai trò, tầm quan trọng của giáo viên trong công tác chủ nhiệm lớp ở trường Tiểu học.
2.1.1 Thực trạng công tác chủ nhiệm của giáo viên Tiểu học:
Là người giáo viên dạy Tiểu học, hầu như chịu hoàn toàn trách nhiệm về lớp mình phụ trách, trực tiếp giảng dạy các môn chính, đồng thời tổ chức, hướng dẫn tất cả các hoạt động giáo dục Trong những giờ tới trường giáo viên chủ nhiệm lúc nào cũng ở cạnh các em, là ” người mẹ thứ hai”của các em, luôn gần gũi, dõi theo mọi hành động, hành vi của từng em trong lớp học sinh Tiểu học còn chưa biết hành động độc lập, giáo viên phải là người tổ chức các hoạt động, làm sao cho từng
em học sinh có được công việc thích hợp và bộc lộ được khả năng của mình Mở rộng và khơi sâu trí thức, được rèn luyện kĩ năng, giáo dục ý thức tự giác và ứng
xử, thỏa mãn nhu cầu, kích thích sự hứng thú, phát triển năng lực của học sinh Trong mắt các em giáo viên chủ nhiệm là ”thần tượng”, là người mà các em tin tưởng tuyệt đối nhất, cô giáo nói gì các em cũng nghe, vâng lời cô giáo là cái duy nhất có ở các em học sinh Chính vì thế mà người giáo viên chủ nhiệm, người giáo viên tiểu học góp phần to lớn trong việc hình thành và việc phát triển toàn diện cho các em, giúp các em trở thành người có ích cho xã hội, gia đình và bản thân, để các
em trưởng thành, lớn lên vững vàng bước vào đời
Để trở thành giáo viên chủ nhiệm tốt đòi hỏi giáo viên phải có phẩm chất đạo đức tốt, tâm huyết với nghề, yêu thương tận tụy với học sinh Giáo viên chủ nhiệm phải hoàn thành tốt các nhiệm vụ tìm hiểu và nắm vững học sinh trong lớp về mọi mặt, cộng tác chặt chẽ với gia đình học sinh và phối hợp với giáo viên bộ môn, tổ chức Đội TNTP để giáo dục học sinh trong lớp mình chủ nhiệm Công tác giáo dục học sinh, nhất là học sinh cá biệt và giúp đỡ học sinh khó khăn đạt hiệu quả cao và đặc biệt là đưa phong trào của lớp đạt kết quả Giáo viên chủ nhiệm phải tích cực nghiên cứu và ứng dụng khoa học tâm lý – giáo dục để hoàn thành xuất sắc nhiệm
vụ được giáo viên chủ nhiệm lớp và các nhiệm vụ khác
Trang 5Trong những năm gần đây, ngành giáo dục đang tập trung đổi mới phương pháp giáo dục, nên công tác chủ nhiệm lớp càng được quan tâm hơn và có những đòi hỏi cao hơn Qua hội thị “Giáo viên chủ nhiệm giỏi” Giáo cùng giao lưu trao đổi, học hỏi cùng đồng nghiệp, được sự chỉ đạo sâu sát của nhà trường, bản thân mỗi giáo viên càng ý thức sâu sắc hơn tầm quan trọng của công tác chủ nhiệm và nhiệm vụ cao cả của giáo viên chủ nhiệm Phong trào thi đua trở thành chủ nhiệm giỏi đã được hầu hết các giáo viên tham gia tích cực
Tuy nhiên trong quá trình thực tiễn vẫn còn tồn tại một số giáo viên có thể là thiếu kinh nghiệm hoặc sử dụng phương pháp giáo dục thiếu linh hoạt, hoặc quá trình thực hiện thiếu liên tục và thiếu sự nhiệt tình đầu tư về thời gian nên chất lượng giáo dục ở từng lớp có sự chênh lệch rõ rệt, đâu đó vẫn còn một số tập thể học sinh chất lượng văn hóa và đạo đức chưa cao và không chú ý đến các phong trào thi đua của nhà trường đề ra Tôi nghĩ rằng đề tài này không mới bởi vì nó thường lặp đi lặp lại nhưng điều cần thiết đối với những giáo viên như chúng tôi là được tham gia bàn bạc kỹ về công tác này để tìm ra phương pháp tối ưu nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục trong tình hình hiện nay
2.1.2 Thuận lợi:
- Trường được đóng giữa trung tâm thị trấn vùng cao nên rất thuận tiện cho hs được tham gia học học tập và rèn luyện Là một ngôi trường có bề dày lịch sử về sự hiếu học của học sinh
- Ban giám hiệu quan tâm sâu sát đến công tác giáo dục
- Các ban ngành đoàn thể quan tâm và tạo điều kiện giúp đỡ hỗ trợ dạy học về mọi mặt
- Trường đạt nhiều năm liên tục thành tích tập thể lao động xuất sắc
- Có nhiều giáo viên đạt GVDG cấp tỉnh, cấp huyện Nhiều giáo viên bộ môn
có nhiều kinh nghiệm trong giảng dạy
- Nhà trường quan tâm đến việc tăng trưởng vật chất
- Một năm học nhà trường tổ chức 3 buổi họp phụ huynh toàn trường chưa kể họp đột xuất
Trang 6- Phụ huynh phần lớn là công nhân Nông trường nên nhận thức tốt đến việc học của con con em, họ quan tâm đến việc học của con em mình
- Bản thân là một giáo viên làm công tác chủ nhiệm lâu năm, đã đạt giáo viên chủ nhiệm giỏi cấp tỉnh nên phần nào thuận lợi cho công tác chủ nhiệm lớp
- Là một giáo viên luôn tâm huyết với nghề nghiệp : yêu thương học sinh như con em của mình
- Học sinh ngoan ngoãn, chăm học, lễ phép
- Sĩ số đạt theo quy định
2.1.3 Khó khăn:
Đầu năm học 2019 – 2020, tôi được phân công chủ nhiệm lớp 2B Lớp tôi chủ nhiệm có 32 học sinh, 19 nam và 13 nữ Học sinh lớp 2 còn rất nhỏ, các em sống trong những gia đình có hoàn cảnh khác nhau, nếp sống khác nhau nên nhận thức
và nếp sống cũng khác nhau Đặc biệt lớp tôi chủ nhiệm có 6 em thuộc diện hộ nghèo, 2 em thuộc diện hộ cận nghèo Nhiều em bố mẹ đi làm ăn xa nên các em ở cùng ông bà
Các em phần đa là con em công nhân nông trường nên điều kiện vô cùng vất
vả, bố mẹ chỉ dựa vào đồng lương ít ỏi , nên nhiều em còn thiếu thốn nhiều về đồ dùng học tập, chưa có đủ điều kiện để học tập tốt hơn
Ở lứa tuổi này, các em đã có nhiều thay đổi về nhận thức, về tâm sinh lí, tình cảm và cả các mối quan hệ xã hội Nhưng các em vẫn chưa có đủ khả năng tự bảo vệ mình Vì vậy, các em rất cần được giáo dục và rèn luyện nhiều kĩ năng sống để tự tin trong học tập và cuộc sống
Trường được đóng tại một địa phương thuộc điểm nóng về tệ nạn ma túy nên rất ảnh hưởng đến tâm lí lứa tuổi các em
Phần lớn bố mẹ các em là công nhân cao su nên thời gian để chăm lo việc học cho các em có phần hạn chế
Nhiều em nhà xa trường nên việc đến trường của các em rất khó khăn trong mùa mưa bão, có ngày mưa to phải nghỉ học
Trang 7Nhiều em phải ở lại trường buổi trưa nhưng không có nội trú, các em ăn cơm quán rồi vào trường ở lại cho đến khi vào học buổi chiều Chính vì vậy mà sức khỏe của các em không đảm bảo, phần nào ảnh hưởng đến kết quả học tập và nề nếp của các em
Về nhà các em thường có thói quen sử dụng điện thoại của bố mẹ để chơi game, xem phim, từ đó tạo cho các em ý thức lì lợm và không vâng lời người lớn
Nhiều học sinh còn chưa tự giác học tập, ý thức học trên lớp chưa tốt, thường xuyên để cô giáo phải nhắc nhở Nhiều học sinh chưa có ý thức tự giác và biết sắp xếp thời gian biểu hợp lý, khoa học Vì vậy dường như hoạt động nào trên lớp Giáo viên chủ nhiệm cũng phải có mặt, cũng phải chỉ đạo Trong khi đó việc dạy học ở tiểu học bây giờ đã được chuyên biệt hoá, giáo viên chủ nhiệm không thể có mặt cả ngày trên lớp để nhắc nhở, chỉ đạo các em Để giải quyết vấn đề này người giáo viên chủ nhiệm bắt buộc phải xây dựng thành công nề nếp tự quản của lớp và được nâng cao năng lực của mỗi cá nhân trong lớp
Đặc biệt năm học này các em phải nghỉ học dài ngày bởi dịch bệnh Covid –
19 Nên đã làm gián đoạn chương trình học tập của các em đến ngày 4 tháng 5 mới quay lại trường học
2.2 Các giải pháp thực hiện:
Xuất phát từ các thực trạng trên tôi mạnh dạn đưa ra một số giải pháp cụ thể như sau:
2.2.1 Lập kế hoạch công tác chủ nhiệm lớp:
Để xây dựng một tập thể lớp xuất sắc, khi nhận lớp việc đầu tiên phải làm là cần phải đầu tư thời gian để xây dựng một kế hoạch chủ nhiệm khá cụ thể, tỉ mỉ để học sinh nắm được kế hoạch của lớp đề ra
* Khao sat va phân loai đôi tương thông qua giao viên chu nhiêm cu Dùng phiêu liên lac va tim hiêu trưc tiêp tư hoc sinh để khảo sát Qua đo đê lưa chon phương phap day hoc phu hơp
* Kêt qua phân loai qua khao sat
Trang 8- Tông sô: 32 em ( Trong đo 19nam va 13nư )
- Hoc sinh thuôc diên hô ngheo: 06 em
- Hoc sinh thuôc diên hô cân ngheo: 3 em
- Co bô me lam công nhân: 12 em
- Co bô mẹ làm nông dân là : 16 em
- Hoc sinh mồ côi bố hoặc mẹ : 2 em
- Hoc sinh ca biêt vê đao đưc: 2 em
- Hoc sinh cân sư giup đơ vê vât chât: 02 em
- Hoc sinh co năng khiêu Viết chữ đẹp: 7 em
- Hoc sinh co năng khiêu môn Toán: 4 em
- Hoc sinh co năng khiêu vê môn Tiếng Việt: 7 em
- Hoc sinh co năng khiêu vê môn Thể dục: 5 em
Sau khi khảo sát tiến hành phân loại đối tượng: Học sinh gặp hoàn cảnh khó khăn; học sinh cá biệt về đạo đức; học sinh tiếp thu chậm; học sinh có năng lực đặc biệt để đưa vào lập kế hoạch công tác chủ nhiệm
Đối với học sinh tiếp thu chậm: Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến em đó tiếp thu chậm, học chậm những môn nào Có thể, do gia đình chưa quan tâm đúng mức đến việc học của con kịp thời, không tạo thời gian cho con học tập hoặc em đó có
lỗ hổng về kiến thức nên cảm thấy chán nản
Giảng lại bài mà các em chưa hiểu hay còn hiểu mù mờ vào những thời gian ngoài giờ lên lớp
Đưa ra những câu hỏi từ dễ đến khó để học sinh có thể trả lời được nhằm tạo hứng thú củng cố niềm tin ở các em
Thường xuyên kiểm tra các em đó trong quá trình lên lớp
Giao nhiệm vụ cho nhóm trưởng và các thành viên trong nhóm giúp đỡ các
em tiến bộ
Gặp gỡ phụ huynh trao đổi về tình hình học tập cũng như sự tiến bộ của con
em để phụ huynh giúp đỡ thêm việc học ở nhà cho các em
Trang 9Chỳ ý trỏnh thỏi độ miệt thị, phõn biệt đối xử làm cho cỏc em nhụt chớ, xấu hổ trước bạn bố
Trong sổ chủ nhiệm giỏo viờn phải ghi rừ học sinh cú năng khiếu, học sinh giỏi, học sinh gặp khú khăn trong học tập hay học sinh cú năng khiếu, học sinh dự thi vở sạch chữ đẹp Để cú kế hoạch bồi dưỡng thường xuyờn
Đặc biệt tụi luụn quan tõm đến cụng tỏc phổ cập Làm thế nào để duy trỡ sĩ số 100% từ đầu năm đến cuối năm học Hằng ngày phải kiểm tra sĩ số của học sinh để nắm được học sinh vắng mặt và lớ do vắng mặt Nếu học sinh nghĩ học khụng cú lớ
do tụi phải gặp trực tiếp phụ huynh để tỡm hiểu
Túm lại: Dự với đối tượng nào bản thõn giỏo viờn phải lưu ý dựng phương phỏp tỏc động tỡnh cảm, động viờn khớch lệ kịp thời, phối hợp với phụ huynh để giỏo dục và đặc biệt giỏo dục đạo đức là then chốt
2.2.2 Xõy dựng nề nếp lớp học:
a) Tìm hiểu đặc điểm tình hình lớp: Tìm hiểu hoàn cảnh, lý lịch
học sinh: Hoàn cảnh gia đình, trình độ, năng lực sở trờng của từng học sinh thông qua giáo viên chủ nhiệm năm tr-ớc, cha mẹ học sinh Cụ thể:
Để tỡm hiểu học sinh, tiến hành với 07 biện phỏp như sau:
- Nghiờn cứu lý lịch học sinh (hoàn cảnh gia đỡnh, nghề nghiệp của bố, mẹ, anh chị em, số con trong gia đỡnh, thu nhập của gia đỡnh, tỡnh trạng sức khỏe…….)
- Trao đổi với học sinh để nắm bắt tõm tư nguyện vọng, xu hướng, sở thớch, thỏi độ trong quan hệ với tập thể lớp (thờ ơ hay hăng hỏi, nhanh nhẹn thỏo vỏt hay chậm chạp)
- Trao đổi với cỏc lực lượng giỏo dục khỏc nếu như cần: Ban giỏm hiệu, Tổng phụ trỏch đội, Ban đại diện cha mẹ học sinh……
- Tham gia hoạt động cựng học sinh để tỡm hiểu rừ hơn về tinh thần tập thể, ý thức hợp tỏc trong cụng việc chung, về những cỏ nhõn học sinh mà GVCN cú ý định
từ trước
Trang 10- Trao đổi với cha mẹ học sinh để có thêm những thông tin về đối tượng học sinh mình định nghiên cứu
Như vậy, tìm hiểu học sinh là việc làm liên tục, thường xuyên, vừa có tính cấp bách trong những khoảng thời gian nhất định, lại vừa có tính giai đoạn Do vậy, GVCN cần có kế hoạch thực hiện ở việc xác định mục tiêu, nội dung, biện pháp, thời gian tiến hành tìm hiểu học sinh Có như vậy, việc tìm hiểu học sinh mới liên tục, GVCN cũng thu được những thông tin phong phú, cụ thể có độ tin cậy về thực trạng và diễn biến của tâm lý, hoàn cảnh của học sinh lớp mình Cho nên, có thể nói tìm hiểu học sinh là một quá trình diễn ra liên tục suốt năm học Tuy nhiên, không phải thời điểm nào của năm học cũng tiến hành những biện pháp tìm hiểu học sinh nêu ở trên Điều quan trọng là phải phân chia những thời kì ứng với những biện pháp nào để thu những thông tin về học sinh chính xác nhất, nhanh nhất, rõ ràng nhất, giúp GVCN nhanh chóng đề ra những tác động sư phạm có hiệu quả
b) Tổ chức bầu Hội đồng tự quản của lớp.
Việc bầu chọn và xây dựng đội ngũ Hội đồng tự quản của lớp là một công
việc rất quan trọng mà người giáo viên chủ nhiệm nào cũng cần phải làm ngay sau khi nhận lớp mới Tôi muốn tạo dựng và rèn luyện cho các em thể hiện tinh thần dân chủ và ý thức trách nhiệm đối với tập thể, nên tôi tổ chức cho các em ứng cử và
bầu cử để chọn lựa Hội đồng tự quản của lớp.
Để học sinh có thể làm đúng nhiệm vụ của mình trong hội đồng tự quản một cách tự giác, tích cực thì người giáo viên cần thực hiện những vấn đề sau:
- Trước hết giúp học sinh hiểu vai trò, việc làm của từng ban trong Hội đồng
tự quản lớp học
* Nhiệm vụ của Chủ tịch Hội đồng tự quản của lớp:
- Theo dõi, kiểm tra mọi hoạt động của lớp
- Điểm danh và ghi sĩ số của lớp vào góc trên (bên phải bảng) ngay sau khi xếp hàng vào lớp
- Điều khiển các bạn xếp hàng vào lớp, xếp hàng chào cờ đầu tuần, xếp hàng tập thể dục