(SKKN CHẤT 2020) một số biện pháp giúp trẻ làm quen chũ cái hiệu quả

Nhờ giáo viên biết linh hoạt, sáng tạo trong tiết dạy lấy trẻ làm trungtâm cho mọi hoạt động, biết khơi gợi lòng say mê, sự hứng thú của trẻ về hoạtđộng “Làm quen chữ cái” Bản thân tôi l

MỤC LỤC

Trang

I Đặt vấn đề 2

II Giải quyết vấn đề 2

1 Phương pháp nghiên cứu 2

2.Thực trạng 3

3.Các biện pháp tiến hành 4

4.Hiệu quả SKKN 9

III Kết luận kiến nghị 9

1 Kết luận 9

2.Ý kiến đề xuất 10

I ĐẶT VẤN ĐỀ

Việc hướng dẫn cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi “Làm quen chữ cái” là cơ hội tốt

để sớm hình thành ở trẻ những năng lực hoạt động ngôn ngữ thái độ, phát triểntrí tuệ và kỹ năng làm quen với chữ cái Qua đó giáo dục tình cảm và phát triển

tư duy mở rộng vốn hiểu biết của trẻ góp phần vào việc phát triển nhân cáchtoàn diện Chuẩn bị cho trẻ một hành trang “Tiếng Việt” vững chắc để trẻ bướcvào lớp 1

Như chúng ta đã biết trẻ mẫu giáo khi bước vào trường phổ thông là mộtbước ngoặt lớn và việc quan trọng nhất là ở đây ai sẽ là người giúp trẻ vượt quanhững cái khó khăn đó? Không ai khác chính là các cô giáo, phụ huynh và bảnthân trẻ Nhờ giáo viên biết linh hoạt, sáng tạo trong tiết dạy lấy trẻ làm trungtâm cho mọi hoạt động, biết khơi gợi lòng say mê, sự hứng thú của trẻ về hoạtđộng “Làm quen chữ cái”

Bản thân tôi là một giáo viên được nhà trường phân công công tác giảngdạy trẻ ở độ tuổi 5-6 tuổi Qua những năm trực tiếp giảng dạy tôi nhận thấy rằngtrẻ làm quen với chữ viết không phải là việc dễ làm, nó đòi hỏi người giáo viênphải kiên trì, chịu khó biết vận dụng những linh hoạt, sáng tạo trong quá trìnhlên lớp để trẻ lĩnh hội đầy đủ kiến thức của bộ môn, để từ đó trẻ có sự tập trungchú ý và thực sự có hứng thú, có tính kỷ luật trong học tập

Tôi đã chọn hoạt động “Làm quen chữ cái” làm đề tài để viết sáng kiếnkinh nghiệm nhằm nâng cao chất lượng cho trẻ 5 – 6 tuổi.Tôi mong rằng, nhữngkinh nghiệm của tôi sẽ đạt được kết quả cao trên trẻ và góp phần giúp giáo viênthực hiện tốt hoạt động trẻ làm quen chữ cái Khắc phục những hạn chế trong

hoạt động tổ chức cho trẻ “Làm quen chữ cái” nhằm nâng cao chất lượng cho trẻ

5 – 6 tuổi làm quen chữ cái được tốt hơn

II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1 Phương pháp nghiên cứu:

Trong quá trình nghiên cứu, tôi đã dựa vào cơ sở lý luận và nghiên cứu từcác tài liệu chương trình Giáo dục trẻ 5 – 6 tuổi do bộ Giáo dục và đào tạo banhành, tôi nghiên cứu từ thực tế trên trẻ 5- 6 tuổi

Để nâng cao chất lượng cho trẻ 5 – 6 tuổi “Làm quen chữ cái” được tốthơn, tôi vận dụng một số phương pháp quan sát, đàm thoại, luyện tập, giao việccho trẻ thông qua trò chơi để điều tra, nắm bắt tình hình thực tế của trẻ, 5 – 6tuổi làm quen chữ cái Để đem lại kết quả nghiên cứu cao, ở tại lớp tôi luôn có

sổ gi chép nhanh tạm coi là nhật ký hàng ngày của trẻ để lưu lại những biểu hiệntiêu cực hay tiến triển tốt trong các hoạt động “Làm quen chữ cái” tại lớp Từ đó

đề ra những biện pháp tối ưu nhằm nâng cao chất lượng cho trẻ 5 – 6 tuổi làmquen chữ cái

Làm quen với văn học và chữ viết là những hoạt động đóng vai trò quantrọng trong việc giáo dục trẻ phát triển toàn diện, là một trong những nội dung

có tác dụng tạo tiền đề cho việc phát triển ngôn ngữ của trẻ và đáp ứng nhu cầuđổi mới hình thức tổ chức, phương pháp giáo dục trẻ trong các trường mầm non.Đặc biệt chuẩn bị tốt cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi học tốt môn tiếng việt ở lớp1saunày

Trẻ em 5-6 tuổi là lứa tuổi tiền học đường để vào lớp một Các cháu rấtcần được giáo dục phát triển toàn diện về các mặt: Đức, trí, thể, mỹ, lao động vàrèn luyện năng lực tiếp thu của các môn học mà trẻ sẽ được học ở lớp một, nhất

là môn đọc và viết Bên cạnh đó, các cháu vẫn chỉ “Học bằng chơi, chơi màhọc”, mặt khác chữ viết vẫn thuộc phạm vi trừu tượng Chính vì thế cô giáo phảilàm sao để trẻ tiếp cận việc làm quen với cách đọc, cách viết một cách hợp lý

mà mang lại hiệu quả tích cực?

2 Thực trạng

a, Thuận lợi:

kế hoạch làm đồ dùng đồ chơi theo từng chủ điểm phù hợp với chác chữ cái họctrong chủ điểm; Hướng dẫn làm các tranh, các góc chữ cái để trẻ được làm quen

Trường luôn coi trọng đến việc tạo môi trường chữ viết phong phú, hấp dẫn để lôicuốn trẻ Trường được trang bị máy vi tính, đèn chiếu để trẻ được tiếp cận với việchọc chữ cái qua các trò chơi trên máy

b, Khó khăn:

Qua khảo sát chất lượng đầu năm trên trẻ ở lớp tôi với bộ môn “Làm quen chữ cái” cho thấy kết quả:

Nội dung Kết quả khảo sát

1 sẽ đọc chữ cái không bằng bạn nên thường cho con nghỉ học để vào học lớp 1trước tuổi Điều này đã làm ảnh hưởng đến duy trì sĩ số lớp

Trong quá trình hướng dẫn cho trẻ 5 – 6 tuổi hoạt động “Làm quen chữcái”, bản thân tôi còn gặp rất nhiều khó khăn một số cháu chưa mạnh dạn, cháucòn nói ngọng, nói giọng địa phương, nhận thức của trẻ chênh lệch nhau nênviệc truyền thụ kiến thức gặp rất nhiều khó khăn Mặc dù trường đã mua sắmđầy đủ về cơ sở vật chất cũng như đầu tư về chuyên môn nhưng với năm học tôivẫn chưa thực sự tổ chức tốt hoạt động “Làm quen chữ cái” Bên cạnh đó một sốphụ huynh lại nôn nóng trong việc học chữ của con em mình nên đã bày dạytrước tập đọc và tập viết trước, lại có trường hợp phụ huynh cho cháu nghỉ học

đi học lớp 1 trước tuổi Điều này đã dẫn đến việc tiếp thu bài của tiết học khôngđồng đều, trẻ tỏ ra kiêu căng vì mình đã biết rồi nên không còn chú ý đến tiếthọc Những thực trạng trên gây khó khăn trong việc truyền thụ kiến thức của cô

3 Các biện pháp tiến hành:

a,Khảo sát kỹ năng Nghe – Nói – Đọc – Viết của trẻ

được kỹ năng nghe, nói, đọc viết của trẻ để từ đó có biện pháp thay đổi phù hợp

các bài tập để từ đó giáo viên đánh giá và có sự tác động đúng với từng trẻ

trình khảo sát qua các hoạt động chung (kể chuyện, đọc thơ, hát, múa,…) và quacác hoạt động hàng ngày (hoạt động góc, hoạt động chiều, …) để từ đó đánh giátừng trẻ theo các kỹ năng và có biện pháp giáo dục sao cho phù hợp với từng trẻ

b, Gây hứng thú cho trẻ trên hoạt động làm quen chữ cái:

Như chúng ta đã biết trẻ em là một thực thể nhiên giáo dục bắt đầu từ đứatrẻ, trẻ là trung tâm của mọi hoạt động Muốn đạt được mục tiêu đó trước tiêntôi phải chú ý đến đặc điểm tâm sinh lý của trẻ Trẻ ở đây sự tập trung chú ýchưa bền vững trẻ thích những cái đẹp mới lạ có hấp dẫn cao, nên việc gây hứngthú cho trẻ ở bộ môn này lại càng quan trọng hơn bởi tính chất cứng nhắc và khôkhan có phần “kỷ luật” Nếu như cô giáo cứ ép buộc trẻ ngồi học một cách tuânthủ như một học sinh tiểu học hoặc một tiết dạy không có sáng tạo, rập khuônchưa có hình thức đổi mới còn theo phương pháp cũ dẫn đến trẻ uể oải trong tiếthọc phân tán tư tưởng, nhàm chán, tiếp thu bài hạn chế Và tôi đã tìm ra một sốgiải pháp gây sự hứng thú cho trẻ đó là: Trước hết là chuẩn bị đầy đủ đồ dùng

cho cô và trẻ vì đồ dùng rất cần thiết, trẻ mẫu giáo suy nghĩ bằng hình thức tưduy hình tượng tư duy gắn liền với tình cảm Trẻ ghi nhớ những gì gây ấn tượngmạnh, một câu chuyện hấp dẫn hay một bức tranh đẹp mới lạ Chính vì thế khidạy một tiết “Làm quen chữ cái” tôi cho rằng đồ dùng trực quan là yếu tố đầutiên yêu cầu điểm đặc biệt phải đảm bảo an toàn.

Bước đầu trẻ được làm quen với từng chữ cái có trong nhóm chữ và trẻđược lần lượt làm quen các chữ qua vật chất, tranh ảnh mà trong đó có chứa chữcái mà chúng ta định cho trẻ làm quen

Trong quá trình tổ chức hoạt động, tôi luôn vận dụng linh hoạt cácphương pháp giáo dục sao cho phù hợp với thực tế khả năng trẻ

Ngoài ra, khi cho trẻ làm quen với nhóm chữ cái gần giống nhau, để giúptrẻ giễ ghi nhớ mặt chữ, tôi thường dùng hình ảnh gần gũi trong thực tế để gắnvới chữ cái

Hay khi cho trẻ làm quen chữ cái mới, nhưng trong lớp có một vài trẻ đãnhận biết được chữ cái mới đó, tôi sẽ không giới thiệu mà mời trẻ đó lên phát

âm cho cả lớp cùng nghe và tôi không quên khen ngợi để khích lệ trẻ Và nếu sốđông trẻ đã nhận biết được chữ cái rồi, tôi sẽ đi nhanh phần giới thiệu chữ cáimới và dành nhiều thời gian cho phần luyện tập, nhận biết phát âm qua trò chơi

Để kích thích tính tò mò, ham hiểu biết, thích khám phá những điều mới

lạ của trẻ tôi đã thường xuyên thây đổi hình thức tổ chức cho trẻ hoạt động Tùyvào từng chữ cái mà tôi lựa chọn hình thức tổ chức sao cho phù hợp:

Hoặc là đề chuẩn bị cho trò chơi ở chữ cái với chủ đề “phương tiện giaothông” lúc ngoài trời tôi cùng trẻ trò chuyện về trò chơi “Các phương tiện giaothông vào bến ” tôi huy động trẻ sưu tầm bìa cát tông tranh ảnh, hoạ báo về cácphương tiện như: Máy bay, đoàn tàu, ôtô, thuyền buồm hướng dẫn trẻ cắt sátmép các hình ảnh đó Khi vào trò chơi cô giới thiệu các bến và phương tiện giaothông nào thì phải vào bến được làm quen tìm tòi cắt dán sẽ tạo cho sự khéo léo

ở đôi tay và thuận lợi trong khi viết chữ, dán các chữ cái lên các phương tiệngiao thông, trẻ hứng thú hơn với chính đồ dùng mình làm ra

Kết quả từ việc cô và trẻ cùng chuẩn bị làm đồ dùng học tập tôi thấy trẻhứng thú hơn vào tiết học, bản thân cô giáo lên lớp tự tin hơn, gần gũi với trẻhơn

c,Tạo môi trường chữ cái phong phú:

Với trẻ mẫu giáo thì những gì mới lạ đẹp mắt hấp dẫn là gây được sự chú

để làm nổi bật bộ môn và chuyên đề Hàng ngày vào những lúc vui chơi hay giờrảnh rỗi tôi và trẻ thường cắt dán chữ cái, các loại quả hay con vật để trang trí gọitheo chủ điểm

Hoặc tôi viết bài thơ “Cái bát xinh xinh” trong giấy lịch, bài thơ tôi viếtchữ in thường hết cả bài thơ nhưng những chữ cái tôi định cho trẻ làm quen (nhưlàm quen chữ a, ă, â) thì tôi tô với màu sắc khác nổi bật để trẻ dễ nhận thấy vàđược treo xung quanh lớp để trẻ dễ nhìn thấy

Và những hình ảnh đó tôi thường thay đổi để phù hợp với chủ điểm.Không những ở góc “Bé cùng làm quen chữ cái” mà xung quanh lớp tôi đều viếttiếng và từ tương ứng, như hộp đựng hoá lá, rổ đựng hình, viết tên các đồ dùngvào nhãn và dán vào.

Treo xung quanh lớp những cụm từ như danh sách tên của trẻ theo tổ, tất

cả những cái đó đều phải vừa tầm nhìn với trẻ Hoặc có những bức vẽ của trẻđược viết tên trẻ vào phía trái, làm như thế trẻ được sử dụng ngay trên hoạt độnglàm quen chữ cái trẻ học đến nhóm chữ cái gì tôi cho trẻ tìm xung quanh lớpnhóm chữ cái đó, phía dưới tôi đặt giá để đựng đồ dùng phục vụ môn chữ cái đồdùng của cô và trẻ như bút chì màu, vở tập tô ngoài ra tôi còn dùng chữ cái đểlàm ký hiệu cho trẻ Kết quả các biện pháp này theo đánh giá đạt 90%

Đối với những trẻ nói lắp, khi tôi đặc câu hỏi không yêu cầu trẻ trả lờinhanh, hanh trả lời ngay mà động viên trẻ nói từ từ, không vội nói nhanh, tôi

không thúc ép trẻ trả lời ngay mà tôi khuyến khích trẻ trả lời chậm để không bịlắp.

Đối với những trẻ nói giọng địa phương, tôi dùng biện pháp sửa sai trựctiếp Ngoài ra ở tiết làm quen chữ cái, tôi đặc biệt không nói giọng địa phương,chú ý đến khẩu hình khi phát âm Ngoài ra tôi thường tổ chức chơi luyện phát

âm qua bài thơ, bài hát với những trẻ này nhằm giúp trẻ phát âm chính sát các

e, Dạy trẻ làm quen với chữ cái thông qua trò chơi:

Cũng như các môn học khác, chúng ta sử dụng những trò chơi và tổ chứcnhững trò chơi đó sẽ nhằm giúp trẻ nhận biết và phát âm đúng âm của 29 chữcái Do đó, trò chơi với chữ cái rất cần nhằm giúp trẻ củng cố nhận biết và phát

âm những chữ cái đã học Muốn vậy, chúng ta phải tổ chức trò chơi như thế nàocho thật sinh động, điều đó rất khó Vì vậy cần tổ chức như thế nào để môn học

đạt kết quả cao là một điều vô cùng cần thiết Điều này luôn là niềm trăn trởtrong tôi mỗi ngày.

Như chúng ta đã biết, trẻ thích sự mới mẻ và bất ngờ, chính sự “bất ngờ”

sẽ gây ra sự ngạc nhiên ở trẻ, tạo sự hứng thú cho trẻ Trẻ vốn tò mò, ham hiểubiết, thích tìm tòi cái mới lạ, cái gì trẻ cũng muốn hiểu biết, muốn xem nó rasao? Hình thù như thế nào ? Vì vậy cái bất ngờ mà cô tạo ra sẽ lôi cuốn trẻ tậptrung chú ý của trẻ hơn, trẻ thích được phán đoán Vì ở độ tuổi 5-6 tuổi trẻ đãphát triển tư duy trừu tượng Nếu đáp ứng được những nhu cầu trên của trẻ, thìtrẻ sẽ rất hứng thú tham gia vào các trò chơi Chính lúc này đây sự tập trung vàchú ý của trẻ ở mức cao độ

Tiết học “Làm quen chữ cái” là hoạt động tương đối khô khan so với cáchoạt động khác, vì thế để giúp trẻ hứng thú tham gia với cô cách tích cực và đểkhắc sâu những kiến thức vừa học, tôi đã lồng ghép phương pháp “Học bằngchơi, chơi mà học” vào bài dạy và đã đem lại kết quả cao Tuỳ theo chủ điểm

mà tôi sẽ chọn những trò chơi thích hợp Sau đây tôi xin giới thiệu một số tròchơi chữ cái tôi đã thực hiện

* Trò chơi: khoanh tròn chữ cái đã học qua sách báo.

báo

to, rõ

- Tiến hành: Tôi tập trung trẻ lại, giới thiệu và đọc cho trẻ nghe nội dungcủa bản tin Cho trẻ ngồi theo nhóm và tìm và khoanh tròn chữ cái đã học trongbản tin theo yêu cầu cô.

* Trò chơi: Tên bé có những chữ gì? (hoặc tên của vật này có nhưng chữ gì?)

gần gũi Trẻ nhận biết số lượng chữ cái trong một từ

khác nhau Nhận biết các chữ cái trong tên của mình (tên được gắn trên cuốn vở,sách, bản danh sách của tổ ) Nhận biết được những chữ viết trên nhãn mác quenthuộc Tên các nhóm đồ dùng được dán trên các kệ góc chơi, tên các góc chơi Cho trẻ tìm và đếm số lượng những chữ cái giống nhau trong một từ, câu đơn giản

* Trò chơi: các âm thanh có gì khác nhau:

giống nhau, âm ghép với nhau theo cô

Với trò chơi này, thoạt đầu trẻ chơi chưa quen rất khó, nhưng tôi đã kiêntrì, tổ chức cho trẻ chơi nhiều lần ở thời điểm đón trẻ và trả trẻ dần dần trẻ cũng

đã chơi tốt và rất thích chơi Qua trò chơi này tôi đã sửa sai cho những trẻ nóigiọng địa phương, nói ngọng rất hiệu quả

* Trò chơi: Rung chuông vàng.

hoạt động chiều Cô tập trung trẻ ngồi theo đội hình chữ u, hành ngang hay vòngtròn Cô phát âm âm vị của các chữ cái đã học, trẻ tìm chữ cái đúng với âm vị côvừa phát âm Cô rung chuông, tất cả trẻ cầm thẻ chữ giơ lên, ai chọn sai sẽ ngồi rangoài, bạn nào còn lại sau cùng sẽ chiến thắng

* Trò chơi: Ai làm giống cô

nhóm chữ cái đã học

trung trẻ ngồi xung quanh cô, yêu cầu trẻ lắng nghe xem cô phát âm những chuổi

âm thanh gì? (ví dụ: cô phát âm a - a - a – ă ) Yêu cầu trẻ phát âm lại chuỗi âmthanh giống cô

* Trò chơi: Cánh cửa thần.

học

khép “2 cánh cửa thần” khi nào có bạn nói đúng thì mở cửa ra để bạn vào

- Tiến hành: Cho trẻ ngồi theo hình thức U Cô giáo giải thích cho trẻ biết yêu cầu qua được cửa.

Ngoài ra, tôi còn tổ chức nhiều trò chơi quen thuộc sen kẻ trò chơi mới vàtrò chơi cũ để gây hứng thú trẻ, đảm bảo tính vừa sức, liên tục, kế thừa và nângcao như: trò chơi tìm chữ cái trong bài thơ, trong từ, xếp chữ cái bằng hột hạt,xếp chữ cái theo mẫu, luyện phát âm qua bài hát, bài thơ, ca dao, đồng dao

g,Công tác tuyên truyền giáo dục với phụ huynh.

Để làm tốt công việc này, sự cộng tác của phụ huynh là việc rất cần thiết,

vì thế tôi đã gặp gỡ, trao đổi với phụ huynh vấn đề học và viết chữ của các cháutrong chương trình Mẫu giáo, nhất là những phụ huynh nóng lòng cho con họcchữ sớm, những phụ huynh còn có quan niệm chưa đúng là trẻ phải biết đọc vàviết được ngay độ tuổi Mẫu giáo Thêm vào đó, tôi vận dụng phụ huynh ủng hộnhững nguyên vật liệu phế thải để làm đồ dùng đồ chơi cho các cháu, chủ ý chophụ huynh biết từ những vật liệu đơn giản vẫn có thể trở thành đồ dùng đồ chơicho trẻ Phụ huynh rất vui và ngạc nhiên khi bắt gặp những tờ lịch cũ, trở thànhnhững tấm tranh có chủ đề, có chữ cái cho trẻ học, hoặc thấy những chiếc xeđược kèm với từ (ô tô, xe buýt … ) trên những chiếc xe bằng vỏ hộp sữa, hộpbánh mà phụ huynh góp nhặt

h, Làm quen chữ cái ở mọi lúc mọi nơi:

không có chủ định chóng nhớ mau quên do đó việc dạy làm quen chữ cái không