Đây thực chất làquá trình tạo ra môi trường hoạt động, tạo ra các tình huống và tổ chức các hoạtđộng cho trẻ tiếp xúc, trải nghiệm với các sự vật hiện tượng của môi trườngxung quanh, qua
Trang 1ỦY BAN NHÂN DÂN QUẬN BẮC TỪ LIÊM
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
MÃ SKKN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Đề tài: Một số biện pháp khám phá khoa học cho trẻ 4-5
tuổi trong trường mầm non
Lĩnh vực: Giáo dục mẫu giáo
Họ và tên: Nguyễn Thị Dịu Hương
Năm học 2016 -2017
1
download by : skknchat@gmail.com
Trang 23.6.Giải pháp 6: Kết hợp với phụ huynh giúp trẻ khám phá khoa học 15-16
Trang 3Trẻ em sinh ra có quyền được chăm sóc và bảo vệ, được tồn tại, đượcchấp nhận trong gia đình và cộng đồng và bậc học mầm non là bậc học đầu tiênthể hiện mối quan hệ giữa gia đình và nhà trường trong việc đảm bảo quyềnđược chăm sóc, bảo vệ và học hành của trẻ Trẻ mầm non chính là thế hệ mầmxanh của đất nước, chính vì thế những gì trẻ được hình thành, được học ở mầmnon chính là hành trang cho sự tiến bước vào đời của trẻ Khi ở lứa tuổi mầmnon trẻ sẽ được học và tiếp thu những kiến thức, những hình ảnh xung quanh trẻqua các môn học: Làm quen với văn học, làm quen với toán, âm nhạc, khám phákhoa học, giáo dục thể chất, tạo hình Tất cả các môn này đều mang tính giáodục trẻ hình thành kĩ năng, tư duy, giàu lòng thương, biết quan tâm, nhườngnhịn, giúp đỡ những người xung quanh Yêu thích cái đẹp, biết gìn giữ cái đẹp
và mong muốn tạo ra cái đẹp ở xung quanh
Môi trường xung quanh vô cùng phong phú và bao la rộng lớn, có biếtbao điều mới lạ hấp dẫn, và còn có bao điều lạ lẫm khó hiểu, trẻ tò mò muốnbiết, muốn được khám phá Vì vậy nhu cầu khám phá, tìm hiểu về thế giới xungquanh của con người ngay từ khi còn nhỏ trẻ đã tìm hiểu, khám phá về thế giớixung quanh và khi trẻ càng lớn thì nhu cầu đó càng ngày càng lớn hơn Nhưng
vì trẻ còn nhỏ chưa có vốn sống, vốn kinh nghiệm, trẻ chưa thể tự khám pháđược thế giới xung quanh nên người lớn phải giúp đỡ trẻ, phải tổ chức hướngdẫn trẻ tham gia vào các hoạt động nhằm cho trẻ làm quen, khám phá môitrường xung quanh sẽ giúp trẻ tích lũy được vốn sống, vốn kinh nghiệm, trẻ tíchlũy được những kiến thức, kỹ năng về tự nhiên xã hội, giúp trẻ được phát triểntoàn diện về các mặt
Trước những thực trạng trên bản thân tôi là một giáo viên mầm non, cũng
đang giảng dạy độ tuổi này nên tôi chọn đề tài “Một số biện pháp khám phá
khoa học cho trẻ 4-5 tuổi trong trường mầm non” để góp phần nâng cao hiểu
biết cho trẻ trong trường mầm non
2 Cơ sở thực tiễn.
Môi trường xung quanh mang lại nguồn biểu tượng vô cùng phong phú,
đa dạng, sinh động, đầy hấp dẫn với trẻ vì thế trẻ luôn có niềm khao khát khámphá, tìm hiểu về chúng Cho trẻ làm quen với môi trường xung quanh sẽ cungcấp cho trẻ vốn hiểu biết những vật xung quanh mình, từ môi trường xã hội côngviệc của mỗi người trong xã hội, mối quan hệ của con người với nhau và trẻhiểu biết về chính bản thân mình đến với môi trường tự nhiên cỏ cây, hoa lá
Khám phá khoa học là môn học rất quan trọng vì ở môn học này trẻ đượctrải nghiệm, được sờ,nếm, ngửi các đồ vật qua các tiết học khám phá khoa họcgiúp trẻ ham hiểu biết thích tìm tòi khám phám môn học này được tiến hành vớitất cả các lớp mẫu giáo, nhưng trong các hình thức đó, đòi hỏi giáo viên phảichọn lọc những đồ vật khám phá, và phương pháp tiến hành với từng độ tuổinhất định
Khám phá khoa học trong trường mầm non là cung cấp những kiến thứcgiáo dục nhằm phát triển tính tò mò, thích khám phá các hiện tượng xung quangcủa trẻ
3
download by : skknchat@gmail.com
Trang 4Hoạt động khám phá khoa học về môi trường xung quanh có tầm quantrọng đặc biệt đối với sự phát triển tâm lý của trẻ lứa tuổi mầm non nói chung và
độ tuổi mẫu giáo 4-5tuổi nói riêng Vì vậy cho trẻ khám phá khoa học về môitrường xung quanh chính là tạo điều kiện, cơ hội và tổ chức các hoạt động đế trẻtích cực tìm tòi phát hiện về các hiện tượng sự vật xung quanh Đây thực chất làquá trình tạo ra môi trường hoạt động, tạo ra các tình huống và tổ chức các hoạtđộng cho trẻ tiếp xúc, trải nghiệm với các sự vật hiện tượng của môi trườngxung quanh, qua đó trẻ hiểu biết về đặc điểm, tính chất, các mối quan hệ, sựthay đổi và phát triển của chúng giúp trẻ học được các kỹ năng quan sát, phânnhóm, phân loại, đo lường, phán đoán và giải quyêt vấn đề, chuyển tải ý kiếncủa mình và đưa ra kêt luận về các sự vât hiện tượng đã quan sát, tiếp xúc Hoạtđộng cho trẻ tiếp xúc tìm tòi, khám phá môi trường xung quanh giúp trẻ đượctiếp xúc với môi trường tự nhiên và môi trường xã hội, trẻ lình hội những kiếnthức sơ đẳng, những hiểu biết, những kinh nghiệm để trẻ học cách làm ngườichính vì thế khi hướng dẫn cho trẻ làm quen với bất kỳ một đối tượng nào củamôi trường xung quanh tôi luôn cho trẻ quan sát, tiếp xúc vào các hoạt động đốitượng nhiều lần bằng nhiều giác quan ( nhìn, nghe, ngửi sờ, nếm ).Trên cơ sở đótrẻ mới hiểu biết đúng đắn về đối tượng.Cho trẻ tự nói lên những hiểu biếi vềđối tượng Qua đó, hiểu biết của trẻ về đối tượng được củng cố và chính xác hơnngôn ngữ được phát triển
Do đó cho trẻ khám phá khoa học về môi trường xung quanh sẽ phát triển
ở trẻ kỹ năng nhận thức, kỹ năng xã hội đồng thời giáo dục thái độ ứng xử vàthái độ khoa học , trẻ biết cách học, cách nghĩ cách hành động khám phá môitrường xung quanh
3 Mục đích nghiên cứu
Khảo sát khả năng nhận thức, thích tìm tòi khám phá của trẻ
Xây dựng một số giải pháp giúp trẻ khám phá khoa học một cách tốt nhất
4 Đối tượng nghiên cứu
Nghiên cứu về biện pháp “Một số biện pháp khám phá khoa học cho trẻ
4-5 tuổi trong trường mầm non”
5 Đối tượng khảo sát, thực nghiệm
Khảo sát trên trẻ mẫu giáo nhỡ 4-5 tuổi đầu năm tại lớp mình
Trang 5dung trẻ trẻ lên được ý mình tìm tòi thú khi năng quan
ra được kiến của
khám phá tham gia sát,ghi nhớ
6 Phương pháp nghiên cứu.
Phương pháp quan sát trẻ thực hiện các hoạt động hằng ngày của trẻ.Phương pháp phân tích tổng hợp
Phương pháp điều tra: Điều tra tính tích cực, tự giác trong giờ học khámphá của trẻ, điều tra sức khỏe của trẻ, điều tra sự hứng thú của trẻ khi tham giacác hoạt động khám phá, điều tra kĩ năng thực hành của trẻ
Phương pháp tuyên truyền với các bậc phụ huynh: Tuyên truyền trong cácbuổi họp phụ huynh đầu năm học, giữa năm học và cuối năm học, tuyên truyềnvào giờ đón và trả trẻ, trên bảng tuyên truyền của lớp
7 Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu
Được sự giúp đỡ của Ban giám hiệu, của đồng nghiệp của phụ huynh họcsinh nên tôi nghiên cứu đề tài này trên trẻ lớp mẫu giáo nhỡ 4- 5 tuổi do tôi phụtrách để nắm bắt sự phát triển thể chất của trẻ bắt đầu từ tháng 9/2016 đến tháng3/2017
Bắt đầu Kết thúc
Lựa chọn đề tàiTháng Tháng
Khảo sát9/2016 9/2016
Tháng Tháng Đăng ký đề tài sáng kiến kinh nghiệm
10/2016 10/2016 Xây dựng đề cương chi tiết
Tháng Tháng Thực hiện các biện pháp
10/2016 2/2017 Ghi chép các biện pháp giúp trẻ phát huy tính
tích cực trong các hoạt động và kết quả tiến bộcủa trẻ
Tháng Tháng Khảo sát sau khi thực hiện đề tài
2/2017 3/2017 Đánh máy,in,đóng quyển SKKN
Nộp bản SKKN
Trang 6II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
Trang 71 Cơ sở lí luận của vấn đề
Trẻ ở tuổi này lĩnh hội các biểu tượng khái quát về sự vật hiện tượng hiểuđược mối quan hệ và sự phụ thuộc lẫn nhau giữa chúng Nếu được giáo dục mộtcách đúng đắn trẻ không chỉ lĩnh hội được tri thức về sự vật, hiện tượng xungquanh, trong môi trường xung quanh, mà còn được học cách tiếp cận đối tượng,cách thức khám phá sự vật hiện tượng trong môi trường xung quanh Chính quátrình khám phá môi trường đã tạo điều kiện để trẻ phát triển thể chất, thẩm mỹđạo đức và lao động cho trẻ
Hướng dẫn trẻ khám phá khoa học là phương thức hoạt động gắn bó giữagiáo viên và trẻ nhằm tạo điều kiện cho trẻ tiêp xúc với môi trường xung quanh
để trẻ thích ứng với môi trường, nhận thức về môi trường, tích cực tham gia cảitạo môi trường thỏa mãn nhu cầu khám phá và phát triển bản thân trẻ
Để giúp trẻ làm tốt vai trò chủ thể của quá trình khám phá thế giới xungquanh cần quan tâm đến nhu cầu, hứng thú của trẻ tận dụng các biện pháp, các
cơ hội trong cuộc sống cho trẻ được khám phá sự vật hiện tượng xung quanhchúng cho trẻ được trải nghiệm cảm xúc, tích lũy kinh nghiệm để đi đến hiểubiết bản chất của sự vật hiện tượng và có kỹ năng sống phù hợp
- Phụ huynh luôn quan tâm và nhiệt tình ủng hộ các phong trào của lớp, của trường tạo điều kiện cho cô giáo xây dựng được những tiết học hay
- Được tham dự các buổi chuyên đề của phòng, của trường tổ chức để học hỏi nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ
- Được sự quan tâm của ban giám hiệu nhà trường tạo điều kiện cho giáo viên thường xuyên được tổ chức thăm lớp, dự giờ rút kinh nghiệm
-Trẻ có cùng độ tuổi mạnh dạn thích môn học làm quen với môi trường
xung quanh
- Bản thân luôn yêu nghề mến trẻ, ham học hỏi nâng cao trình độ chuyên môn Tìm tòi và tự làm một số đồ dùng, đồ chơi để phục vụ tiết dạy vào hoạt động vui chơi của trẻ
2.2.Khó khăn:
- Do đồ dùng trưc quan của giáo viên dạy chưa đẹp, chưa sinh động chưa được phong phú về chủng loại, ít sử dụng vật thật để dạy trẻ nên chưa thu hút được sự chú ý của trẻ
- Các hình thức dạy của giáo viên cứ lặp đi lặp lại nhiều lần, ít sử dụng những hình thức mới lạ, sáng tạo, hấp dẫn để thu hút sự chú ý của trẻ
- Góc tự nhiên còn nghèo, số cây ít, loại cây chưa phong phú…
- Vốn hiểu biết về môi trường xã hội còn hạn chế
- Một số trẻ thường xuyên nghỉ học do sức khỏe còn yếu
6
download by : skknchat@gmail.com
Trang 83 Các giải pháp
3.1 Giải pháp 1: Khám phá qua đồ dùng trực quan
Sử dụng đồ dùng trực quan phong phú về chủng loại là các loại đồ dùngtrực quan như tranh, ảnh, mô hình, đồ dùng, đồ chơi, vật thật, màn hình….bởi vìtrẻ mần non luôn thích cái mới lạ, nếu trong giờ học cô chỉ sử dụng một loại đồdùng trực quan hoặc tranh ảnh, hoặc đồ chơi, hoặc mô hình thì sẽ gây cho trẻ sựchán nản, nhàm chán Mặt khác, mỗi loại đồ dùng đồ chơi đều có một ưu điểm ,hạn chế riêng Tranh ảnh thì đẹp nhưng không sinh động , không đủ thể hiện hếtnhững đặc điểm của sự vật, hiện tượng Vật thật thì giúp trẻ nắm bắt được đầy
đủ, chính xác các kiếm thức về đối tượng sinh động hơn tranh, ảnh nhưng khôngthể có đẩy đủ các vật thật cho tất cả các tiết học và nhiều vật thật không thể chotrẻ chơi trò chơi được nên các giáo viên phải biết lựa chọn nhiều loại đồ dùngtrực quan cho mình để đưa vào trong tiết dạy và phù hợp với nội dung tiết dạy
có thể gây được hứng thú cho trẻ, giúp trẻ tập chung chú ý, quan sát đối tượng,tích cực hoạt động với đối tượng để nắm bắt kiến thức một cách dễ dàng, nhanhchóng, đầy đủ, chính xác
Việc sử dụng các loại đồ dùng trực quan phải phù hợp với nội dung từngtiết dạy Đối với những tiết chủ đề về môi trường xã hộ thì giáo viên nên lựachon tranh ảnh để dạy trẻ Thông qua các bức tranh trẻ được quan sát sé giúp trẻnắm bắt được những kiến thức mà cô truyền đạt Đối với đồ dùng trực quan là
đồ chơi, cô có thể đưa vào trong cá tiết dạy như : Phương tiện giao thông, quả,rau, con vật… Qua những đồ chơi được làm khéo léo, giống thực tế sẽ giúp trẻchú ý quan sát đồ chơi, chơi với đồ chơi để khám phá những kiến thức về đốitượng Việc kết hợp sử dụng các loại đồ chơi trực quan trong tiết học sẽ giúp trẻ
có cảm giác mới lạ, hấp dẫn trẻ, lôi cuốn trẻ, thu hút sự chú ý của trẻ, từ đó trẻ
sẽ tham gia hoạt động để khám phá kiếm thức một cách tích cực và có hiệu quảhơn
Trang 9Vì trẻ mẫu giáo rất thích cái đẹp, mới lạ, hấp dẫn nên khi sử dụng đồ dùngtrực quan cô phải chú ý lựa chọn những đồ dùng đẹp, có màu sắc rõ ràng, rực rỡ,tươi tắn để gây sự hấp dẫn đối với trẻ, vì khi cô đưa ra những đồ dùng, đồ chơiđẹp thì những đồ dùng đồ chơi đó sẽ nổi bật lên trong lớp khiến trẻ thích thúngắm nhìn, quan sát chúng kĩ hơn, để có thể dễ dàng khám phá ra những đặpđiểm của đồ dùng đó.
Khi sử dụng tranh ảnh để dạy thì cô phải chọn những tranh còn mới, cómàu sắc tươi tắn, đường nét rõ ràng, đẹp Bức tranh vẽ phải giống với thực tế, cókích thước vừa phải để trẻ tri giác Còn khi cô sử dụng các loại đồ chơi để dạytrẻ thì cô phải lựa chọn những đồ chơi còn mới, sạch sẽ, có hình dáng đẹp, giốngvới thực tế, có máu sắc hấp dẫn bởi chính màu sắc, hình dạng và thẩm mĩ của đồchơi đã lôi cuốn sự chú ý của trẻ khiếm trẻ tập chung chú ý và quan sát để khámphá về đối tượng đó
Sự dụng màn hình, đèn chiếu cũng là một hình thức sử dụng trực quanđồng thời cũng là việc ứng dụng công nghệ thông tin vào trong giờ dạy Thôngqua những cảnh quay, đoạn băng được đưa lên màn hành sẽ tạo ra sự thay đổi,
sự mới lạ cho trẻ bởi vì tất cả sự vật hiện tượng trên thực tế đều có thể quay lại,chụp lại để đưa lên màn hình Những hình ảnh có thể là tĩnh như ảnh chụp và cóthể là động như vật hiện tượng và với màu sắc đẹp củah ảnh và tính thực tiễn sẽlôi cuốn trẻ, giúp trẻ có hứng thú tham gia vào việc khám phá kiếm thức về đốitượng Mặt khác qua việc sử dụng màn hình sẽ mở rộng được nhiều kiến thức vàkhắc sâu kiến thức cho trẻ hơn
Việc sử dụng các đồ dùng trực quan phải được giáo viên sử dụng mộtcách sáng tạo linh hoạt Trong một tiết dạy, cô không được nên sử dụng một loại
đồ dùng từ đầu tới cuối mà cô phải biết phối hợp, linh hoạt theo từng phần đểgiúp trẻ không nhàm chán
8
download by : skknchat@gmail.com
Trang 103.2 Giải pháp 2: Khám phá bằng vật thật
Vì trẻ mẫu giáo có sự tưởng tượng chưa phong phú, kinh nghệm sống củatrẻ còn ít cô phải thường xuyên tận dụng các vật thật để dạy trẻ Khi cho trẻđược tiếp xúc với vật thật thì sẽ thấy hấp dẫn và sinh động hơn vì vật thật là đốitượng cụ thể, chính xác nhất giúp trẻ nắm bắt được kiến thức một cach rõ ràng
và chính xác toàn diện hơn
Khi cho trẻ khám phá những món ăn đặc trưng có trong ngày tết hay cácloài rau củ, quả, hoa thật thì sẽ gây được sự chú ý đối với trẻ vì trẻ được nhìnthấy đối tượng một cách toàn diện hơn, được ngắm nhìn xung quanh vật mộtcách kỹ lưỡng
Hình ảnh trẻ khám phá những món ăn ngày tết
Mặt khác, trẻ còn được khám phá đối tượng bằng cách hành động với đốitượng để khám phá ra đặc điểm của đối tượng một cách dễ dàng chính xác.Hoặckhi cho trẻ làm quen với một số loại động vật thì giáo viên nên chuẩn bị nhữngcon vật quen thuộc, dễ tìm như mèo, chó, gà, vịt… để cho trẻ quan sát Khi trẻquan sát những con vật đó thì trẻ thấy nó sinh động, đáng yêu hơn vì thấy convật đó đi lại, vểnh tai Nghiêng đầu, kêu, ăn,….cho nên với tính chất động củađối tượng quan sát sẽ lôi cuốn trẻ Thu hút sự tập trung chú ý của trẻ vào việcquan sát sẽ lôi cuốn trẻ, thu hút sự tập trung chú ý của trẻ vào việc quan sát đốitượng
Trong tiết dạy cho trẻ làm quen với một số loại rau cô sẽ sử dụng các loại
đồ dùng như : Tranh lô tô, vật thật, màn hình, dồ chơi…kết hợp với nhau sai cholinh hoạt và phù hợp như phần đầu giới thiệu bài cô có thể cho trẻ đi thăm quan
Trang 11vườn rau, phần cung cấp kiến thức cô cho trẻ làm quan các loại rau thật, phầnluyện tập cô cho trẻ chơi trò chơi qua những đồ chơi rau nhựa, tranh lô tô và cô
có thể sử dụng màn hình đèn chiếu vào các phần trong tiết học sao cho phù hợpvới nội dung tiết dạy và sự thiết kế giáo án của cô
Hình ảnh trẻ quan sát vườn rau
Khi sử dụng vật thật thì cô phải chọn những vật tươi ngon có hình dángđẹp, sạch sẽ, có màu sắc rõ ràng tươi tắn, có kích thước vừa phải, không độc hại,gây nguy hiểm cho trẻ Khi lựa chọn những con vật thì cô phải chú ý chọnnhững con vật khỏe mạnh, sạch sẽ, đáng yêu để khi cô đưa ra những vật thật sẽgây ra cho trẻ sự cảm tình, thích thú khiến trẻ say mê khám phá đối tượng từ đótrẻ sẽ nắm bắt kiến thức một cách dễ dàng và sâu sắc hơn
3.3 Giải pháp 3: Khám phá bằng hình thức tham quan.
- Tổ chức cho trẻ quan sát có thể quan sát giáo viên giúp trẻ xác định đượcnhững dấu hiệu đặc trưng của sự vật hiện tượng bằng các biện pháp khác nhau:Như đặt ra các câu hỏi câu đố bài thơ hướng dẫn trẻ quan sát, khảo sát, sử dụngphương pháp trò chơi, sử dụng kể chuyện và giải thích để bổ sung cho sự quan sátcủa trẻ Trong quá trình quan sát có thể sử dụng các tác phẩm văn học hoặc âmnhạc
+ Tìm hiểu về Bác Hồ
- Tổ chức tham quan: Cô đàm thoại ngắn về Bác Hồ và có thể kể cho cháu nghe
về Bác mà cháu biết Khi cho trẻ quan sát cô đặt câu hỏi về Bác, cháu trả lời Chocác cháu thăm nơi làm việc,chỗ ăn, ở…của Bác Cô giáo cố thể kể câu chuyện vềBác cho trẻ nghe Cho cháu làm quen với các bài hát về Bác như
10
download by : skknchat@gmail.com
