(SKKN CHẤT 2020) một số biện pháp giúp trẻ mẫu giáo phát triển toàn diện qua hoạt động âm nhạc

Một số biện pháp giúp trẻ mẫu giáo phát triển toàn diện qua hoạt động âm nhạc dục âm nhạc còn là phương tiện nâng cao khả năng trí tuệ, giúp trẻ pháttriển trí tưởng tượng, củng cố kiến t

I ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Cơ sở lý luận

Âm nhạc là một bộ môn nghệ thuậtdùng âm thanh để diễn đạt Các yếu tốchính của nó là cao độ (điều chỉnh giai điệu), nhịp điệu (và các khái niệm liênquan của nó: tempo, tốc độ), âm điệu, và những phẩm chất âm thanh của âm sắc

và kết cấu bản nhạc Từ gốc music xuất phát từ tiếng Hy Lạp μουσική (mousike;

“Nghệ thuật của Muses”).

Sự sáng tạo, hiệu quả, ý nghĩa, và thậm chí cả định nghĩa của âm nhạcthay đổi tùy theo bối cảnh văn hóa và xã hội Âm nhạc thay đổi từ các sáng tácthính phòng được tổ chức chặt chẽ (cả trong sáng tác lẫn trình diễn), đến hìnhthức âm nhạc ngẫu hứng với các hình thức aleatoric Âm nhạc có thể được chiathành các thể loại và thể loại con, mặc dù các phân chia và các mối quan hệ phânchia giữa các thể loại âm nhạc thường rất nhỏ, đôi khi phụ thuộc vào sở thích cánhân, và gây nhiều tranh cãi Trong nghệ thuật, âm nhạc có thể được phân loạinhư một nghệ thuật biểu diễn, một nghệ thuật tinh vi, và nghệ thuật thính giác

Nó cũng có thể được phân chia thành âm nhạc nghệ thuật và âm nhạc dân gianGiữa âm nhạc và toán học có mối liên hệ khá chặt chẽ Âm nhạc có thể đượcchơi và nghe trực tiếp, có thể là một phần của một tác phẩm sân khấu hay phimảnh, hoặc có thể được ghi lại

Như chúng ta đã biết, trong mọi thời đại, giáo dục chiếm một vị trí quantrọng trong xã hội Cùng với một số ngành khác, giáo dục góp phần nâng caođời sống xã hội của mỗi con người, có điều tuỳ theo mỗi thời đại mà giáo dục sẽ

tổ chức kiểu này hay kiểu khác Tuỳ theo mỗi độ tuổi mà giáo dục khác nhau

Do đặc điểm của lứa tuổi nên việc giáo dục học sinh mẫu giáo được tiến hànhtheo phương châm "Chơi mà học" Vì vậy, giáo dục âm nhạc cho lứa tuổi nàygóp phần không nhỏ vào việc giáo dục toàn diện cho trẻ

Thực tế cho ta thấy rằng: Trẻ em ở lứa tuổi Mẫu giáo rất nhạy cảm đối với

âm nhạc Trẻ em rất thích nghe nhạc và hứng thú tham gia vào các hoạt động có

âm nhạc Mục đích của giáo dục âm nhạc là giáo dục tình cảm, đạo đức thẩm

mỹ cho trẻ, là phương tiện hình thành đạo đức cho trẻ biết yêu, ghét rõ ràng.Giáo dục âm nhạc còn hình thành cho trẻ lòng yêu thiên nhiên, Tổ quốc, tìnhyêu thương con người rộng lớn Hình thành và phát triển thói quen tốt trong sinhhoạt tập thể: Đó là tính tổ chức kỷ luật, tự chủ, mạnh dạn trước mọi người Giáo

1download by : skknchat@gmail.com

Một số biện pháp giúp trẻ mẫu giáo phát triển toàn diện qua hoạt động âm nhạc dục âm nhạc còn là phương tiện nâng cao khả năng trí tuệ, giúp trẻ phát

triển trí tưởng tượng, củng cố kiến thức trẻ qua học tập, vui chơi trong cuộcsống Quá trình trẻ tiếp xúc và hoạt động âm nhạc như nghe cô hát, trẻ tự ca hát,nhảy múa, chơi trò chơi âm nhạc sẽ hình thành ở trẻ những yếu tốt của mộtnhân cách phát triển toàn diện, hài hoà, đó là sự phát triển về thẩm mỹ, đạo đức,trí tuệ và thể lực, trong mối quan hệ chặt chẽ với nhau Thật vô cùng quan trọngnhưng hình thành cho trẻ thật không phải dễ

Vì vậy, giáo dục âm nhạc đối với trẻ mẫu giáo là vô cùng cần thiết, đòihỏi cô giáo phải có năng khiếu âm nhạc, yêu nghề, luyện giọng, cho trẻ làmquen với âm nhạc trong tất cả các hoạt động Chính vì những lý do trên mà năm

học này tôi đi sâu nghiên cứu: “Một số biện pháp giúp trẻ mẫu giáo phát triển toàn diện qua hoạt động âm nhạc”

3 Mục đích nghiên cứu

- Đối với trẻ: giúp trẻ phát triển khả năng cảm thụ âm nhạc, phát triển tríthông minh, giúp trẻ mạnh dạn tự tin, linh hoạt, sáng tạo trong các hoạt động Giúptrẻ, khơi gợi trẻ yêu thích, âm nhạc

- Đối với giáo viên: Giúp giáo viên nâng cao nghiệp vụ chuyên môn,nâng cao các kỹ năng giảng dạy, giúp các cô giáo nắm bắt được tâm lý lứa tuổi củatrẻ

4 Đối tương nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: cho trẻ mẫu giáo

5 Đối tượng khảo sát, thực nghiệm

Đối tượng khảo sát và thực nghiệm: Trẻ mẫu giáo

-Trẻ dược thực nghiệm là trẻ lớp mẫu giáo lớn A7

6 Phương Pháp nghiên cứu

- Phương pháp đàm thoại

- Phương pháp điều tra

- Phương pháp quan sát

- Phương pháp liệt kê

7 Phương pháp và kế hoạch nghiên cứu

- Phạm vi nghiên cứu: Lớp mẫu giáo lớn A7

- Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 8/2016- 3/2017

Bảng 1: Thời gian thực hiện đề tài

Bắt đầu Kết thúc - Lựa chọn đề tài

- Khảo sátTháng 8 Tháng 9

Tháng 10 Tháng 10 - Đăng ký đề tài áng kiến kinh nghiệm

- Xây dựng đề cương chi tiết

- Thực hiện các biện phápTháng 10 Tháng 2 - Ghi chép các chi tiết các biện pháp và

kết quả tiến bộ của trẻ

- Khảo sát sau khi thực hiện đề tàiTháng 2 Tháng 3 - Đánh máy, in, đóng quyển SKKN

- Nộp bản sáng kiến kinh nghiệm

3download by : skknchat@gmail.com

1 Cơ sở lí luận của vấn đề:

Là một giáo viên mầm non, tôi nhận thấy trẻ em bây giờ rất thông minh vàlanh lợi Tôi luôn mong muốn truyền đạt thật nhiều kiến thức cho trẻ, giúp trẻphát triển hết những khả năng vốn có Chính vì điều đó tôi đã luôn trăn trở, tìmtòi và sáng tạo, để tìm ra những cách thức hay, những phương pháp tốt nhất chobài giảng của mình Trong tất cả các môn học của trẻ tôi đặc biệt yêu thích bộmôn âm nhạc, có lẽ vì bản thân âm nhạc đã mang nhiều thế mạnh

Theo nghiên cứu của các nhà khoa học, trẻ được nghe nhạc cổ điển từ trongbào thai sẽ kích thích sóng điện não giúp não phát triển tăng trí thông minh saunày Như chúng ta đã biết âm nhạc tác động vào con người ngay từ khi còn nằmtrong nôi khi được nghe tiếng ru à ơi của mẹ Âm nhạc đối với trẻ là một thếgiới kỳ diệu đầy cảm xúc Tâm hồn trẻ ngây thơ trong sáng, luôn luôn vui vẻcho nên tiếp xúc với âm nhạc là nhu cầu không thể thiếu với trẻ.Và đối với trẻ ởlứa tuổi mầm non âm nhạc là môn học giúp trẻ phát triển toàn diện nhất Thôngqua âm nhạc trẻ sẽ linh họat, mạnh dạn, thông minh qua việc sáng tạo các độngtác minh họa kết hợp khi hát và rèn luyện cho trẻ, khi vận động theo nhạc sẽthúc đẩy sự vận động cơ thể, sự nhanh nhẹn khéo léo, bền bỉ và dẻo dai qua cácđộng tác

2 Thực trạng của vấn đề:

2.1 Ưu điểm của vấn đề trước khi nghiên cứu:

- Được ban giám hiệu nhà trường cùng các chị em đồng nghiệp luôn quantâm giúp đỡ về chuyên môn cũng như chăm sóc nuôi dưỡng trẻ

- Nhà trường còn tạo điều kiện cho giáo viên chúng tôi tham gia các lớphọc bồi dưỡng thường xuyên về các chuyên môn học do quận, phòng GD tổ chức

- Trẻ thích hát từ khi còn rất nhỏ, gần như khi biết nói là trẻ bắt đầu họchát, trẻ được người lớn dạy cho nhiều bài hát, cũng như hiểu nội dung bài hát.Chính điều này mà một phần nào đó trẻ đã được làm quen với môn âm nhạc Điều

đó giúp giáo viên dễ dàng hơn trong việc chuyển tải kiến thức

- Trẻ được tham gia nhiều hoạt động văn nghệ của nhà trường, giúp trẻđược thể hiện và nâng cao tính tự tin Những hoạt động này vô cùng ý nghĩa vớitrẻ, nó giúp trẻ có cơ hội rèn luyện và thỏa sức thể hiện, vì thế mà trong các tiếthọc trẻ mạnh dạn và nhiệt tình hơn

4download by : skknchat@gmail.com

Một số biện pháp giúp trẻ mẫu giáo phát triển toàn diện qua hoạt động âm nhạc

- Phụ huynh luôn quan tâm, ủng hộ cho các phong trào văn nghệ, hay hoạtđộng chung ở lớp, điều đó tạo cơ hội thuận lợi cho giáo viên xây dựng được nhữngtiết học hay, chất lượng

- Trường, lớp được đầu tư đầy đủ trang thiết bị điện tử, công nghệ thôngtin, giúp giáo viên dễ dàng hơn trong việc chuyển tải kiến thức Tiết học cũng trởnên sinh động, và dễ quấn hút

- Lớp học MGL A7 của tôi là một lớp học thoáng mát về mùa hè và ấm áp

về mùa đông

- Trang trí lớp đẹp hấp dẫn trẻ, phù hợp với môi trường học tập, có đầy đủ

đồ dùng, đồ chơi cho trẻ học và chơi

- Môi trường sư phạm xanh - sạch - đẹp có ảnh hưởng tốt đến các hoạt động học tập và vui chơi của trẻ

- Giáo viên trong lớp có trình độ chuyên môn đồng đều, có lòng yêu nghề mến trẻ, có tinh thần đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau cùng tiến bộ

- Trẻ trong lớp đa số là con em trong thôn, gần trường nên trẻ đi học đều

và đúng giờ Trẻ khỏe mạnh, nhanh nhẹn, hồn nhiên và rất mạnh dạn trong giaotiếp

- Trong dịp hè năm học 2015-2016, được nhà trường mở 1 lớp tập huấn học đàn cho các giáo viên để nâng cao chuyên môn

2.2 Hạn chế của vấn đề trước khi nghiên cứu cần phải giải quyết

- Số trẻ đông vì thế gây khó khăn cho việc phân nhóm hoạt động Khả năng âm nhạc của trẻ thì không đồng đều

- Trẻ mẫu giáo lớn có số lượng cháu mới rất đông, có những cháu chưa đi học bao giờ, vì thế khó khăn trong việc rèn nếp học tập cho trẻ

- Một số phụ huynh chưa quan tâm đến việc học của trẻ, các cháu cònđược chiều chuộng quá mức, muốn gì được nấy, phụ huynh chưa chăm lo tròchuyện với trẻ và nghe trẻ nói để uốn nắn cho trẻ về ngôn ngữ

* Giải pháp giải quyết thực trạng

- Trao đổi với phụ huynh về các hoạt động của trẻ cũng như ở lớp với phụhuynh

-Tạo cho cháu các thói quen, nề nếp bằng các hoạt động học ở trên lớp

- Quan tâm, đàm thoại với các cháu mới đi học nhiều hơn, tích cực cho cháutham gia vào các hoạt động văn nghệ, ngoại khóa như: tham gia các chương trình vănnghệ, tham gia câu lạc bộ Tiếng Anh, ……

Sau đây tôi xin đưa ra một số biện pháp cụ thể để thực hiện

Thời gian Trẻ hứng thú Thể hiện tình cảm Thể hiện tốt kỹ

khi biểu diễn năng ca hátkhảo sát

Đạt Chưa đạt Đạt Chưa đạt Đạt Chưa đạt

tháng

9

3.2 Biện pháp 2: Giáo dục âm nhạc ở mọi lúc mọi nơi

Thực tế giáo dục âm nhạc ở mẫu giáo cho ta thấy rằng năng lực tiếp thuthẩm mỹ về âm nhạc của trẻ không thể tự nó mà phát triển được, mà phải quamột quá trình: Học - chơi ở mọi lúc mọi nơi

Mọi lúc mọi nơi cũng cần cho trẻ làm quen với âm nhạc Vào buổi sánggiờ đón trẻ tôi cho trẻ nghe nhạc những bài trong và ngoài chương trình phù hợpvới lứa tuổi Mẫu giáo Trẻ được nghe nhiều lần sẽ cảm nhận được giai điệu củabài hát Thích nghe hát và hát được như bạn Hoạt động ngoài trời cũng cần chotrẻ làm quen với âm nhạc; hát những bài có nội dung theo đề tài hoặc giáo dụccho trẻ thông qua đề tài

Ví dụ: Giờ hoạt động ngoài trời: “Quan sát cây trong sân trường”.

6

download by : skknchat@gmail.com

Hình 1: Quan sát cây xanh

Sau khi quan sát xong tập cho trẻ hát bài “Em yêu cây xanh” hoặc “Trồng cây” Qua đó trẻ sẽ được củng cố lại bài hát cũ hoặc làm quen với bài hát mới.

Giáo dục các cháu trồng cây, có ý thức chăm sóc và bảo vệ cây Hình thành chotrẻ tình yêu thiên nhiên cuộc sống Cùng trẻ trò chuyện về bài hát, giải thíchcho trẻ về nội dung lời ca, có âm nhạc nhận thấy trẻ thích hẳn lên, vui thú, làmcho hoạt động thêm nhẹ nhàng, thoải mái Từ đó nhận thấy trẻ rất thích đượcdạo chơi, trẻ nhanh nhẹn hào hứng tham gia vào các hoạt động, còn giúp trẻcủng cố lại kiến thức đã học hoặc làm quen với bài hát mới giúp trẻ vào giờ học

âm nhạc được dễ dàng, tự tin hoà mình cùng cô Nhận thấy bước đầu trẻ có khảnăng phát triển về âm nhạc

3.3 Biện pháp 3: Giáo dục âm nhạc thông qua các giờ học khác

Trong mọi tiết học đều tích hợp giáo dục âm nhạc, có thể là những bài đã học, những bài chưa học theo từng đề tài bài dạy

Ví dụ: Dạy trẻ đọc thơ “Làm anh”.

Phần tích hợp cho trẻ hát bài: “Cả nhà thương nhau, cho con” Cô hát cho trẻ nghe bài: “Ba ngọn nến lung linh ” Qua đó giúp trẻ làm quen một số bài

hát mới hoặc củng cố những bài đã học, không những giúp trẻ làm quen âm nhạc

mà còn làm cho trẻ hứng thú hơn trong giờ học

Hoặc dạy trẻ học: Khám phá khoa học

Tìm hiểu “Vật nuôi trong gia đình” tích hợp hát bài “Gà trống, mèo con

và cuốn con, ai cũng yêu chú mèo, con gà trống ” Qua đó còn hình thành cho

trẻ tình cảm đối với các con vật, giáo dục trẻ biết ích lợi các con vật nuôi đối vớicuộc sống con người Cách chăm sóc và bảo vệ các con vật nuôi v.v

Mọi tiết học đều có thể tích hợp giáo dục âm nhạc, ngoài việc ôn lại kiến thức

cũ, làm quen kiến thức mới còn giúp cho giờ học nhẹ nhàng, hấp dẫn giúp trẻthoải mái ham thích học hơn

7download by : skknchat@gmail.com

Một số biện pháp giúp trẻ mẫu giáo phát triển toàn diện qua hoạt động âm nhạc

Hình 2: Hoạt động ngoài trời

Hình 3,4: Hoạt động giờ học

3.4 Biện pháp 4: Giáo dục âm nhạc trong giờ học âm nhạc

Do đặc điểm của lứa tuổi Mẫu giáo nên giáo dục các cháu cần tiến hành

theo phương châm “Học mà chơi - chơi mà học” theo chương trình giáo dục

Mầm non mới Một giờ học giáo dục âm nhạc cô xây dựng theo các cách khácnhau, mỗi giờ học chọn một phần trọng tâm chủ yếu trong một hoạt động: Trọngtâm là ca hát thì nội dung chính là tập cho các cháu hát thuộc bài hát, hát rõ lời,đúng nhạc

Nếu trọng tâm là nghe hát thì phần nghe hát phải kéo dài hơn, chủ yếu là trẻđược nghe cô hát, trẻ cảm nhận được tính chất, tình cảm của âm nhạc nênhưởng ứng cảm xúc với những trạng thái cảm xúc có trong tác phẩm.

Nếu trọng tâm là biểu diễn văn nghệ thì cô tổ chức cho trẻ biểu diễn giốngnhư một đêm văn nghệ, giúp trẻ ôn lại những bài đã học, tự tin mạnh dạn trướcđông người Dẫn dắt trẻ đến với những hiện tượng sống động của đời sống, giúptrẻ hình thành sự liên tưởng

Nếu trọng tâm là vận động theo nhạc thì cô hướng dẫn trẻ cách vận độngtheo bài hát để tạo cho bài hát hay hơn, trẻ hứng thú hơn Việc dạy trẻ vận độngnhịp nhàng theo nhịp điệu âm nhạc không chỉ giúp trẻ tập phối hợp các động tác

đi lại vững vàng, chạy nhẹ nhàng Tất cả những vận động của tay chân, thânmình nhờ có sự phụ hoạ âm nhạc trở nên chính xác, nhịp nhàng hơn Vận độngtheo nhạc tạo cho trẻ sự hoạt bát, nhanh nhẹn, có tư thế đẹp, duyên dáng

Để thu hút vào giờ học và giúp trẻ làm quen với hoạt động âm nhạc đượctốt hơn, giáo viên cần đầu tư, nghiên cứu, sáng tạo trong phương pháp dạy học:Vào đầu giờ học cô có thể trò chuyện về chủ đề, xem vật thật, tranh ảnh cóchủ đề theo nội dung bài dạy để dẫn dắt trẻ tới tác phẩm, vào bài học một cáchnhẹ nhàng, tự tin không gò bó trẻ Mọi giờ học hoạt động làm quen âm nhạc đều

có phần nghe hát và trò chơi âm nhạc Vì sự cảm thụ âm nhạc gắn bó chặt chẽvới sự phát triển nhận thức Nó đòi hỏi trẻ phải chú ý, quan sát nhạy bén Trẻ tậptrung nghe nhạc, so sánh âm thanh làm quen với ý nghĩa biểu cảm của âm thanh

đó, ghi nhớ những đặc điểm, tính chất của hình tượng âm nhạc Trò chơi âmnhạc giúp trẻ thoải mái, vận động chạy nhảy trẻ sẽ hoạt bát nhanh nhẹn và rấthứng thú trong giờ học

Muốn một giờ hoạt động âm nhạc đạt kết quả cao đòi hỏi cô giáo phải hátđúng nhạc, có sử dụng nhạc cụ âm nhạc để trẻ được làm quen với nhạc, cô hátcàng hay càng thu hút trẻ vào giờ học Cô hát phải thể hiện tình cảm của bài hát,

cô giới thiệu dẫn dắt hay có nội dung để trẻ hát cùng cô cả bài Cô phải chuẩn bịnhạc cụ cho trẻ: Lớp tôi sử dụng phách bằng tre, sử dụng mõ

9download by : skknchat@gmail.com

Một số biện pháp giúp trẻ mẫu giáo phát triển toàn diện qua hoạt động âm nhạc

Ví dụ: Dạy hát bài “Làm chú bộ đội” thì tôi chọn bài hát nghe: “Màu áo

chú bộ đội” nhằm hướng trẻ vào nội dung bài học một cách dễ dàng và dễ giáo

dục cho trẻ Trẻ được nghe những bản nhạc phù hợp, trẻ sẽ cảm nhận giai điệu,

ý nghĩa đời sống văn hoá vùng miền qua bài hát Khi múa có thể mặc trang phụctheo yêu cầu của bài hát

Để tăng phần hấp dẫn của giờ học cho trẻ chơi trò chơi âm nhạc nhằmphát triển năng khiếu, ôn luyện kiến thức kỹ năng cho trẻ về âm nhạc Sự phảnứng âm thanh khác nhau để phát triển khả năng nghe nhạc của trẻ Cô hướngdẫn cách chơi rõ ràng, cụ thể, dần dần nâng cao yêu cầu của trò chơi Tôi cho sốđông trẻ được tham gia chơi, tôi nhận thấy một giờ hoạt động âm nhạc cần đảmbảo các nội dung: Ca hát, vận động theo lời ca, trẻ được nghe hát và được chơitrò chơi âm nhạc Trong một tiết học được tổ chức thực hiện như trẻ được chơivới cô, được gần gũi trò chuyện với cô, không gò bó trẻ Về đội hình khôngcứng nhắc như trước đây, có thể cho trẻ thay đổi nhiều đội hình khác nhau: Hìnhtròn, chữ u, tự do để trẻ được thoải mái hoạt động nhanh nhẹn Trong giờ hoạtđộng âm nhạc cần cho trẻ làm quen với một số bài hát khác, có nội dung phùhợp và phù hợp với lứa tuổi có thể do cô sáng tác hoặc sưu tầm

Trong giờ học tôi luôn tuyên dương kịp thời những cháu hát đúng, hát hay, vận

động thành thạo theo lời ca nhằm khuyến khích trẻ học tốt hơn Tuyệtđối không chê trẻ, tôn trọng trẻ, và sửa sai đối với những trẻ thực hiện chưađúng Việc dạy học phụ thuộc vào việc giáo dục Do đó nội dung các bài dạykhông chỉ đơn thuần là một nội dung cần dạy cho trẻ mà còn là một phương tiệngiáo dục Vì vậy tôi luôn quan sát và nhận xét xem trong quá trình học tập trẻ cóhoạt động không ? Có thích thú không ? Tìm hiểu nguyên nhân vì sao trẻ khônghoà đồng cùng bạn để có hướng tìm cách đưa trẻ hoà nhập với bạn bè, dần dầntôi thấy trẻ rất thích học giáo dục âm nhạc

11download by : skknchat@gmail.com