(SKKN CHẤT 2020) một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy học giải toán có lời văn cho học sinh lớp 1

- Tìm hiểu nội dung và phương pháp dạy giải toán có lời văn cho học sinhlớp Một, để giúp giáo viên tìm ra biện pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy giảitoán có lời văn cho học sinh lớp Một

TRƯỜNG TIỂU HỌC THANH XUÂN NAM



 

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC GIẢI TOÁN CÓ LỜI VĂN CHO HỌC

SINH LỚP MỘT

Tên tác giả : Trần Thị Nụ Lĩnh vực : Môn Toán

Cấp học : Tiểu học

Năm học 2017 – 2018

PHẦN THỨ NHẤT: ĐẶT VẤN ĐỀ 1

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1

II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU 2

III ĐỐI TƯỢNG, THỜI GIAN VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU 2

IV NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU 2

PHẦN THỨ HAI: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 3

I/ NHỮNG NỘI DUNG LÝ LUẬN 3

1 Cơ sở xác định mục tiêu của việc dạy toán 3

2 Cơ sở để xác định phương pháp dạy học 4

3 Cơ sở tâm lý 4

4 Cơ sở thực tiễn 4

AI.THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ DẠY VÀ HỌC GIẢI TOÁN CÓ LỜI VĂN CHO HỌC SINH LỚP MỘT 4

1 Tình hình thực tế của việc dạy và học giải toán có lời văn ở lớp Một 4

2 Nguyên nhân 5

III MỘT SỐ GIẢI PHÁP THỰC HIỆN 5

1 Tìm hiểu mục tiêu và phương pháp dạy học Toán lớp Một 5

2 Các biện pháp tiến hành 7

IV HIỆU QUẢ SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 15

1 Dạy thực nghiệm 15

2.Kết quả thực nghiệm 20

PHẦN THỨ BA: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 21

I.Ý nghĩa 21

II Bài học kinh nghiệm 21

III Kết luận và kiến nghị 22

PHẦN THỨ NHẤT: ĐẶT VẤN ĐỀ

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Trong xây dựng cơ bản, như khi xây một toà nhà cao tầng hiện đại thì việc

xử lý móng là hết sức quan trọng, mà nền móng ngôi nhà lại là phần nằm sâutrong lòng đất, nên người ta thường chỉ nhìn thấy những tầng cao ở trên; chỉ cónhững người xây dựng, những người có chuyên môn mới thấy rõ tầm quantrọng, giá trị đích thực của nó Bậc Tiểu học cũng được coi như cái nền móngcủa ngôi nhà tri thức kia Chính vì vậy, điều 2 của luật phổ cập giáo dục tiểu học

đã xác định bậc tiểu học là bậc học đầu tiên bậc học nền tảng của hệ thống giáodục quốc dân Bậc tiểu học đã tạo những cơ sở ban đầu rất cơ bản và bền vữngcho các em tiếp tục học các bậc học trên Nội dung giảng dạy của tiểu học luôngắn liền với thực tiễn, phục vụ thiết thực cho cuộc sống, không chỉ có thế màmỗi môn học ở tiểu học đều góp phần vào việc hình thành và phát triển nhâncách học sinh Trong các môn học, môn toán là một trong những môn có vị trírất quan trọng Các kiến thức, kỹ năng của môn toán có nhiều ứng dụng trongđời sống, giúp học sinh nhận biết mối quan hệ về số lượng và hình dạng khônggian của thế giới hiện thực Một trong những nội dung toán đáp ứng được mụcđích trên đó là đơn vị đo lường Ngày nay, sự phát triển mạnh mẽ của khoa học

kỹ thuật và công nghệ thông tin đã làm cho khả năng nhận thức của trẻ cũngvượt trội Điều đó đã đòi hỏi những nhà nghiên cứu giáo dục luôn luôn phải điềuchỉnh nội dung, phương pháp giảng dạy phù hợp với nhận thức của từng đốitượng học sinh nhằm không ngừng nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện gópphần đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài cho quê hương, đất nước

Đó cũng chính là vinh dự và trách nhiệm của người giáo viên nói chung vàgiáo viên lớp Một nói riêng khi dạy môn Toán ở lớp Một

Đối với mạch kiến thức: “Giải toán có lời văn”, là một trong năm mạchkiến thức cơ bản xuyên suốt chương trình Toán cấp Tiểu học Thông qua giảitoán có lời văn, các em được phát triển trí tuệ, được rèn luyện kĩ năng tổng hợp:đọc, viết, diễn đạt, tính toán, trình bày Toán có lời văn là mạch kiến thức tổnghợp của các mạch kiến thức toán học, giải toán có lời văn các em sẽ được giảicác loại toán về số học, các yếu tố đại số, các yếu tố hình học và đo đại lượng.Toán có lời văn là chiếc cầu nối giữa toán học và thực tế đời sống, giữa toán họcvới các môn học khác Chính những yếu tố quan trọng nói trên nên tôi đã mạnh

dạn lựa chọn đề tài: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy học giải toán

có lời văn cho học sinh lớp Một ”.

AI. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Nghiên cứu dạy giải toán có lời văn

- Dạy cho học sinh nhận biết về cấu tạo của bài giải toán có lời

văn - Đọc hiểu phân tích tóm tắt bài toán

- Giải toán đơn về thêm (bớt) bằng một phép tính cộng (trừ)

- Trình bày bài giải gồm: Câu lời giải, phép tính, đáp số

- Tìm lời giải phù hợp cho bài toán bằng nhiều cách khác nhau

- Ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy các kiến thức kỹ năng vềmôn toán vào giải quyết những tình huống hàng ngày

BI. ĐỐI TƯỢNG, THỜI GIAN VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

1. Đối tượng nghiên cứu: Học sinh lớp 1

2. Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 9 năm 2017 đến tháng 4 năm 2018

3. Phạm vi nghiên cứu:

- Trong chương trình Toán 1

- Giải toán có lời văn cho học sinh lớp 1

- Từ tiết 81 đến tiết 108

IV NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

Tìm hiểu một số vấn đề lý luận về đổi mới phương pháp dạy học môn Toán

ở Tiểu học làm cơ sở cho việc viết đề tài

- Tìm hiểu thực trạng việc dạy giải toán có lời văn cho học sinh lớp 1

- Tìm hiểu nội dung và phương pháp dạy giải toán có lời văn cho học sinhlớp Một, để giúp giáo viên tìm ra biện pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy giảitoán có lời văn cho học sinh lớp Một đạt hiệu quả nhất

PHẦN THỨ HAI: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I NHỮNG NỘI DUNG LÝ LUẬN

1. Cơ sở xác định mục tiêu của việc dạy toán

Theo điều lệ Trường Tiểu học: Bậc tiểu học là bậc học nền tảng trong hệthống giáo dục quốc dân, ta coi lớp Một là cái móng của tòa nhà đồ sộ được xâydựng lên Muốn vững chắc bền lâu thì kĩ thuật xây dựng móng là hết sức quantrọng Đòi hỏi người thợ xây móng phải giỏi, vừa có kỹ thuật cao vừa có sự sángtạo

- Về kiến thức: Đối với học sinh lớp Một, việc giải toán gồm:

+ Giới thiệu bài toán đơn

+ Giải các bài toán đơn về phép cộng và phép trừ, chủ yếu là các bài toánthêm, bớt một số đơn vị

- Về kỹ năng:

Đối với mạch kiến thức: “Giải toán có lời văn”, là một trong năm mạchkiến thức cơ bản xuyên suốt chương trình Toán cấp tiểu học Thông qua giảitoán có lời văn, các em được phát triển trí tuệ, được rèn luyện kỹ năng tổng hợp:đọc, viết, diễn đạt, trình bày, tính toán Toán có lời văn là mạch kiến thức tổnghợp của các mạch kiến thức toán học, giải toán có lời văn các em sẽ được giảicác loại toán về số học, các yếu tố đại số, các yếu tố hình học và đo đại lượng.Toán có lời văn là chiếc cầu nối giữa toán học và thực tế đời sống, giữa toán họcvới các môn học khác Tuy nhiên vì mới quen với môn toán, với các phép tínhcộng, trừ, lại tiếp xúc với việc giải toán có lời văn không khỏi có những bỡ ngỡvới học sinh

Giải toán là một hoạt động gồm những thao tác:

+ Xác lập được mối liên hệ giữa các dữ liệu, giữa cái đã cho và cái phải tìmtrong điều kiện của bài toán

+ Chọn phép tính thích hợp trả lời đúng câu hỏi của bài toán

Điều chủ yếu của việc dạy học giải toán là giúp học sinh tự tìm hiểu đượcmối quan hệ giữa cái đã cho và cái phải tìm trong điều kiện bài toán mà thiết lậpcác phép tính số học tương ứng, phù hợp Để tiến hành được điều đó, việc dạytoán diễn ra theo 3 mức độ

- Mức độ thứ nhất : Hoạt động chuẩn bị cho việc giải toán

- Mức độ thứ hai : Hoạt động làm quen với việc giải toán

- Mức độ ba : Hoạt động hình thành kĩ năng giải toán

2. Cơ sở để xác định phương pháp dạy học

Quan tâm cơ bản để xác định phương pháp dạy học : Xem xét các quá trìnhdạy học môn toán và các hiện tượng trong mối quan hệ nhiều mặt, trong sự tácđộng qua lại Trong sự vận động và phát triển phát hiện ra các mâu thuẫn và cácmặt đối lập để tìm ra động lực thúc đẩy sự phát triển quá trình dạy học môntoán Thừa nhận thực tiễn là nguồn gốc của nhận thức và tiêu chuẩn của chân lý.Nghiên cứu theo hướng đổi mới đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước

Sự đổi mới của kinh thế xã hội đưa đến các yêu cầu về chất lượng đào tạo đápứng các mục tiêu kinh tế xã hội Tiến bộ của khoa học và công nghệ trên thế giớicũng như trong nước sẽ thúc đẩy đòi hỏi phải đổi mới mục tiêu, phương phápgiáo dục

3. Cơ sở tâm lý

Nếu dạy học mà không nắm được khả năng nhận thức cũng như đặc điểmcủa quá trình nhận thức ở trẻ em thì không đạt được hiệu quả Hơn thế nữa, khảnăng nhận thức của trẻ em đang được hình thành và phát triển theo từng giaiđoạn với đầy đủ ý nghĩa của nó mới có thể tiến hành dạy học toán thành công.Người giáo viên cần nắm vững trẻ em đã hình thành khái niệm toán như thếnào, trẻ em đã tiếp cận và hình thành khả năng tính toán như thế nào, trẻ emthường gặp khó khăn gì hoặc sai lầm phổ biến gì khi học mỗi dạng bài trongmôn toán

4. Cơ sở thực tiễn

Xuất phát từ thực tế, khi dạy giải toán có lời văn cho học sinh lớp Một tôinhận thấy học sinh rất lúng túng khi nêu lời giải, thậm chí nêu lời giải sai, viếtsai phép tính, sai tên đơn vị,viết sai đáp số

Trước thực tế đó, tôi nhận thấy để giúp học sinh giải toán có lời văn đượctốt là một việc làm cần thiết đối với giáo viên Tiểu học, nhằm góp phần nâng caohiệu quả dạy học môn Toán Do đó bản thân tôi là một giáo viên, tôi từng trăntrở nhiều vấn đề làm thế nào để việc dạy học môn Toán nói chung và phần giảitoán có lời văn cho học sinh lớp Một nói riêng đạt kết quả tốt nhất

AI. THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ DẠY VÀ HỌC GIẢI TOÁN CÓ LỜI VĂN CHO HỌC SINH LỚP MỘT.

1 Tình hình thực tế của việc dạy và học giải toán có lời văn ở lớp Một.

Trong quá trình giảng dạy ở Tiểu học, học sinh thường mắc những lỗi khi họcđến phần giải toán có lời văn ở lớp Một, học sinh rất lúng túng khi nêu câulời giải, thậm chí nêu sai câu lời giải, viết sai phép tính, viết sai đáp số Nhữngtiết đầu tiên của giải toán có lời văn, trong lớp chỉ có khoảng 20% số học sinhbiết nêu lời giải, viết đúng phép tính và đáp số Số còn lại học sinh rất mơ hồ,

các em chỉ nêu theo quán tính nhưng khi viết thường viết sai, một số em làmđúng nhưng chưa biết cách diễn đạt Chứng tỏ các em chưa nắm được một cáchchắc chắn khi giải bài toán có lời văn Kết quả điều tra đầu học kì II:

- Thực tế hiện nay cho thấy, các em thực sự lúng túng khi giải bài toán cólời văn Một số em chưa có thói quen đọc kỹ đề, chưa biết phân tích đề toán đểtìm ra đường lối giải, chưa biết tổng hợp để trình bày bài giải, diễn đạt vụng về,thiếu lôgic Ngôn ngữ toán học càng hạn chế, kĩ năng tính toán, trình bày thiếuchính xác, thiếu khoa học, chưa có biện pháp, phương pháp học toán; các emhọc toán và giải toán một cách máy móc, nặng về rập khuôn, bắt chước

- Có học sinh viết sai lời giải

- Có học sinh viết sai phép tính

- Có học sinh sai đơn vị

- Có học sinh tính toán sai

- Có học sinh quên đáp số

BI. MỘT SỐ GIẢI PHÁP THỰC HIỆN

1. Tìm hiểu mục tiêu và phương pháp dạy học Toán lớp Một.

1.1.Mục tiêu dạy học Toán 1 nhằm giúp học sinh:

- Đơn vị đo độ dài

- Đơn vị đo thời gian

d Các yếu tố hình học

- Nhận dạng hình học

- Điểm, đoạn thẳng

- Thực hành vẽ đoan thẳng

e Giải toán có lời văn

- Mức độ 1: Học sinh hiểu đề toán qua hình vẽ, suy nghĩ chọn phép tính thích hợp

- Mức độ 2: Học sinh đọc được hiểu được tóm tắt, biết diễn đạt đề bài và lời giải bài toán bằng lời, chọn phép tính thích hợp

- Mức độ 3: Học sinh quan sát tranh phát triển thành ngôn ngữ, thành chữviết Giải toán có lời văn ban đầu được thực hiện bằng phép tính cộng phù hợpvới tư duy tự nhiên của học sinh

- Mức độ 4: Học sinh giải bài toán có lời văn cần :

+ Đọc kĩ đề toán: Đề toán cho biết những gì? Đề toán hỏi gì?

+ Tóm tắt đề toán

+ Tìm được cách giải bài toán

+ Trình bày bài giải

+ Kiểm tra lời giải và đáp số

1.2 Phương pháp dạy học Toán 1.

Phương pháp dạy học Toán 1 ở Tiểu học là sự vận dụng các phương pháp dạy học toán (nói chung) cho phù hợp với mục tiêu, nội dung Nội dungkiến thức, kí năng toán học của chương trình Toán lớp 1 là kiến thức đã có đốivới giáo viên, nhưng là kiến thức chưa có đối với học sinh đã tồn tại bênngoài tư duy học sinh

Giáo viên sử dụng phương pháp dạy học toán ở Tiểu học nói chung vàphương pháp dạy học Toán 1 nói riêng để giúp học sinh lĩnh hội kiến thức, kỹnăng toán

Học sinh sẽ lĩnh hội kiến thức, kỹ năng không chỉ nhờ vào thính giác(nghe), tri giác (nhìn) và tư duy (suy nghĩ, nhớ ) mà còn có sự tham gia phối hợpcủa các mà còn có sự tham gia phối hợp của các hoạt động như cầm nắm, táchgộp, phân tích, tổng hợp, viết, nói…

Vì vậy, người giáo viên phải biết sử dụng phối hợp các phương pháp dạyhọc để hướng dẫn học sinh tự tìm tòi, phát hiện, tự chiếm lĩnh kiến thức chochính mình Các phương pháp dạy học toán thường vận dụng là:

- Đặt vấn đề và giải quyết vấn đề

1.3 Phương pháp dạy học giải bài toán có lời văn lớp Một.

- Giải toán là một hoạt động trí tuệ khó khăn phức tạp, hình thành kỹ nănggiải toán khó hơn nhiều so với kỹ xảo tính vì các bài toán là sự kết hợp đa dạngnhiều khái niệm, nhiều quan hệ toán học

Nắm chắc các ý nghĩa phép tính đòi hỏi khả năng độc lập suy luận của học sinh, đòi hỏi học sinh biết cách tính thông thạo, đặc biệt là biết nhận dạng bài toán để lựa chọn phép tính thích hợp

- Để giúp học sinh thực hiện được các hoạt động có hiệu quả, giáo viênkhông làm thay, không chỉ dẫn quá chi tiết cho học sinh hoặc áp đặt cách giải,

mà hướng dẫn học sinh cách phân tích bài toán để học sinh tự biết phải sử dụngcác kiến thức nào trong các kiến thức đã học khi giải quyết từng vấn đề của bàitoán, từ giúp học sinh từng bước tìm ra cách giải của bài toán, xác đinh đượcdạng toán và cách giải của dạng toán đó

2 Các biện pháp tiến hành

Để nâng cao chất lượng dạy học tốt môn Toán lớp Một nói chung, “Giải bàitoán có lời văn” nói riêng, điều đầu tiên mỗi giáo viên phải nắm bắt hệ thônghóa nội dung chương trình sách giáo khoa Sách giáo khoa toán 1 là cụ thể hóacủa chương trình môn Toán lớp 1, sách giáo khoa được trình bày mở, khôngthông báo tường minh kiến thức, tạo cơ hội để học sinh suy nghĩ, tìm tòi Nhưvậy giáo viên cần phải khai thác, sử dụng như một định hướng với mỗi dạng bàitrong chương trình nhằm truyền thụ cho học sinh một cách hiệu quả nhất

Khả năng giải toán phản ánh năng lực vận dụng kiến thức toán của họcsinh Giải toán có lời văn là học cách giải quyết vấn đề trong môn Toán Từ ngônngữ thông thường trong các đề toán đưa về các phép tính và kèm câu lời

giải và cuối cùng đưa ra đáp số của bài toán Giải toán có lời văn góp phần củng

cố kiến thức toán, rèn luyện khả năng diễn đạt, tích cực góp phần phát triển tưduy cho học sinh lớp Một nói riêng và cấp Tiểu học nói chung

Các bài toán có lời văn được chuẩn bị từng bước cho học sinh lớp Một.Nhận thức được tầm quan trọng đó, tôi xin mạnh dạn đưa ra các biện pháp nhằmnâng cao dạy học giải toán có lời văn cho học sinh lớp Một như sau:

2.1 Biện pháp

Để giúp học sinh có một phương pháp giải chính xác, trình bày bài toánđúng theo yêu cầu, khi dạy học sinh giải toán có lời văn giáo viên hướng dẫnhọc sinh thực hiện các bước sau:

+ Đọc và tìm hiểu đề toán: Đề toán cho biết những gì? Yêu cầu làm gì?

+ Tóm tắt đề toán

+ Tìm được cách giải bài toán

+ Trình bày bài giải

+ Kiểm tra lại bài giải

a Bước 1: Đọc và tìm hiểu đề toán:

Muốn học sinh hiểu và giải được bài toán thì điều quan trọng đầu tiên làphải giúp các em đọc và hiểu được nội dung bài toán Giáo viên cần tổ chức chocác em đọc kĩ đề toán, hiểu rõ một số từ khóa quan trọng như “thêm, và, tất cả”Hoặc “bớt, bay đi, cho, bán, trong đó, còn lại ” Giáo viên nên kết hợp cho họcsinh quan sát tranh vẽ để hổ trợ thêm cho các em hiểu đề Để học sinh dễ hiểu đềbài, khi hướng dẫn tìm hiểu đề giáo viên nên gạch chân dưới các từ ngữ chínhtrong đề bài và nên đổ màu khác để cho dễ nhìn

Đầu tiên, giáo viên giúp học sinh phân tích đề toán Và dựa vào câu trả lờicủa học sinh để viết tóm tắt, sau đó cho học dựa vào tóm tắt để nêu lại đề toán.Đây là cách rất tốt để giúp học sinh phân tích đề toán Nếu học sinh còn gặp khókhăn khi đọc đề toán thì giáo viên nên cho các em quan sát theo tranh và trả lờicâu hỏi

Ví dụ: Bài toán ( Toán 1, trang 117)

Bài toán: Nhà An có 5 con gà, mẹ mua thêm 4 con gà Hỏi nhà An có tất

cả mấy con gà ?

Giáo viên cho học sinh quan sát tranh trên màn hình rồi gợi mở bằng câu hỏi yêu cầu học sinh trả lời từ đó nắm được nội dung bài toán

+ Nhà An có mấy con gà?

+ Mẹ mua thêm mấy con gà?

b.Bước 2: Tóm tắt bài toán

- Hướng dẫn học sinh tìm hiểu nội dung bài toán : Yêu cầu học sinh đọc

kĩ bài toán Đây là bước nghiên cứu đầu tiên giúp học sinh có suy nghĩ ban đầu

về ý nghĩa bài toán

Nắm được nội dung bài toán và đặc biệt cần chú ý đến câu hỏi của bài Do

đó, tôi đã yêu cầu học sinh cầm bút chì và thước gạch chân dưới những dữ kiệnquan trọng của bài toán: “Hãy gạch một gạch những điều đã cho và gạch haigạch dưới câu hỏi của bài toán” Như vậy tất cả học sinh cùng làm việc, em nàokhông làm việc giáo viên đã biết và nhắc nhở

- Xây dựng, thiết lập mối quan hệ giữa hai dữ kiện đã cho của bài toán

- Tìm cách diễn đạt nội dung của bài toán bằng ngôn ngữ Tóm tắt bài toánbằng cách ghi dữ kiện, điều kiện và câu hỏi của

bài toán dưới dạng cô đọng, ngắn gọn nhất

Bài toán: Nhà An có 5 con gà, mẹ mua thêm 4 con gà Hỏi nhà An có tất

cả mấy con gà ?

- Phân tích nội dung:

+ Học sinh đọc đề toán

+ Giáo viên đọc hai câu lệnh làm việc: “ Hãy gạch một gạch dưới dữ kiện

đã cho Gạch hai gạch dưới câu hỏi của bài toán”

Sau khi học sinh đã thực hiện theo hai câu lệnh làm việc của giáo viên, yêu cầu một số học sinh trình bày phân tích nội dung để hiểu rõ nội dung bài toán

- Học sinh có thể điển số vào phần tóm tắt bài toán như sau:

Có : 5 con gàThêm : 4 con gà

Có tất cả : ….con gà ?

c/Bước 3: Tìm cách giải bài toán

Gắn liền với việc phân tích các dữ liệu, điều bài toán đã cho và điều cần tìm, xác lập mối quan hệ giữa chúng để lập kế hoạch giải bài toán:

Giáo viên hướng dẫn học sinh đi từ câu hỏi của bài toán đến các số liệu đãcho:

- Bài toán cho biết gì? ( Bài toán cho biết nhà An có 5 con gà, mẹ mua thêm 4 con gà.)

- Bài toán hỏi gì? ( Hỏi nhà An có mấy con gà ?)

Đầu tiên giáo viên hướng dẫn học sinh đặt câu lời giải Với học sinh lớp 1,lần đầu tiên được làm quen với cách giải toán có lời văn nên các em rất lúngtúng Thế nào là câu lời giải, vì sao phải viết câu lời giải? Không thể giải thíchcho học sinh lớp 1 hiểu một cách thấu đáo nên có thể giúp học sinh bước đầuhiểu và nắm được cách làm Khi giải toán thì câu lời giải đóng một vai trò cực kìquan trọng trong “giải toán có lời văn” lời giải sai, phép tính và kết quả có đúngcũng xem như sai toàn bộ, ngược lại lời giải đúng, phép tính sai các em vẫn cómột phần số điểm Chính vì vậy mà việc hướng dẫn cho các em tập có lời giảiđúng là một việc làm vô cùng cần thiết Giáo viên gợi mở cho học sinh bằng cáccách sau:

Thứ nhất: Dựa vào câu hỏi của bài toán rồi bỏ bớt từ đầu (hỏi) và các từcuối (mấy con gà?) để có câu lời giải: “Nhà An có tất cả:” hoặc thêm từ “là” để

có câu lời giải: “Nhà An có tất cả là:”

Thứ hai: Đưa từ: “con gà” ở cuối câu hỏi lên đầu thay thế cho từ “Hỏi” vàthêm từ “Số” ở đầu câu, bỏ chữ "mấy” ở cuối câu thay thế vào đó là chữ “là” :

Thứ tư: Giáo viên nêu miệng câu hỏi: “Hỏi nhà An có tất cả mấy con gà?”

để học sinh trả lời miệng: “Nhà An có tất cả 9 con gà” rồi viết phép tính vào để

có cả bước giải (gồm câu lời giải và phép tính)

Từ câu trả lời của học sinh, giáo viên giúp các em chỉnh sửa thành câu lờigiải: “Số gà nhà An có tất cả là:” … , ở đây giáo viên nên tạo điều kiện cho các

em nêu nhiều câu lời giải khác nhau, sau đó cùng thống nhất đến câu lời giảiđúng chứ không nên bắt buộc học sinh phải viết theo một kiểu.

Tiếp theo giáo viên nêu câu hỏi gợi mở cho học sinh để tìm phép tính :

“Muốn biết nhà An có tất cả mấy con gà em làm tính gì? (Tính cộng) Mấy cộngmấy? ( 5 + 4) , 5 + 4 bằng mấy? (5 + 4 = 9) Cuối cùng giáo viên gợi mở tiếp :Nhà An có tất cả mấy con gà? “9 con gà”, nên ta viết “con gà” vào trong ngoặcđơn: 5 + 4 = 9 (con gà)

d.Bước 4: Trình bày bài giải

Học sinh trình bày bài giải là trình bày một sản phẩm của tư duy Thực tếhiện nay các em học sinh lớp 1 trình bày bài giải còn rất hạn chế, kể cả học sinhhoàn thành tốt Cần rèn cho học sinh nề nếp và thói quen trình bày bài giải mộtcách chính xác, khoa học, sạch đẹp dù trong giấy nháp, bảng lớp, bảng con hay

vở, giấy kiểm tra Cần trình bày bài giải một bài toán có lời văn như sau:

e.Bước 5: Kiểm tra lại cách làm( hoặc thử lại).

- Tập cho học sinh có thói quen làm xong bài nào cũng phải tự kiểm tra lại xem có nhầm lẫn, có làm sai không,……

- Khi giải bài toán có lời văn, yêu cầu học sinh phải xác định đúng “ Bài toán đó thuộc dạng toán gì ?”

- Khi cần có thể cho học sinh trao đổi ý kiến trong nhóm nhỏ hoặc trongtoàn lớp về cách giải một bài tập Khuyến khích học sinh tự nói ra những hạnchế của mình, bình luận cách giải của bạn để rút kinh nghiệm và nêu cách khắcphục

2.2 Một số biện pháp nhằm khắc sâu dạng giải toán có lời văn

Ngoài việc dạy cho học sinh hiểu và giải toán có lời văn giáo viên cần giúpcác em hiểu chắc, hiểu sâu loại toán này Ở mỗi bài, mỗi tiết về "Giải toán có lờivăn" giáo viên cần phát huy tư duy, trí tuệ, phát huy năng lực của học sinh bằngviệc hướng cho học sinh tự nêu tóm tắt đề toán, tự đặt đề toán theo dữ kiện đãcho, tự đặt đề toán theo tóm tắt cho trước, giải toán từ tóm tắt, nhìn tranh vẽ, sơ

đồ viết tiếp nội dung đề toán vào chỗ chấm ( ), đặt câu hỏi cho bài toán