(SKKN CHẤT 2020) một số biện pháp giúp trẻ mẫu giáo bé làm quen với tác phẩm văn học

Để thực hiện mục tiêu của nghành học Nâng cao dân trí, đào tạonhân lực, bồi dỡng nhân tài thì trớc hết cô giáo mầm non phải nhậnthức đợc trách nhiệm và mục đích của mình hiểu đợc tầm qua

Trang 1

Một số biện phỏp giỳp trẻ mẫu giỏo bộ làm quen với tỏc phẩm văn học

I Đặt vấn đề.

1 Cơ sở lý luận.

Trẻ em là niềm hạnh phúc của mỗi gia đình, là tơng lai của xã hội.Trẻ em hôm nay là những công dân của thế giới ngày mai, việc bảo vệchăm sóc và giáo dục trẻ là trách nhiệm của nhà nớc và của toàn xã hội,của mỗi gia đình

Đã từ lâu cộng đồng nhân loại đã nhận thức đợc điều đó và đi tớinhững biện pháp hữu hiệu để chăm sóc và bảo vệ trẻ

Giáo dục mầm non là khâu đầu tiên, là mắt xích quan trọng trong

hệ thống giáo dục quốc dân Sự hình thành và phát triển các tâm sinh

lí nói chung và hoàn thiện con ngời nói riêng phải đợc bắt đầu từ lứatuổi mầm non, nó là tiền đề, là nền tảng cho sự phát triển sau nàycủa trẻ Mục tiờu của

giỏo dục Mầm non là giỳp trẻ phỏt triển toàn diện, hỡnh thành cho trẻ những cơ

sở ban đầu của nhõn cỏch con người mới xó hội chủ nghĩa, tạo điều kiện cho trẻ

cú nhiều cơ hội lĩnh hội kiến thức để ỏp dụng những kiến thức đó tiếp thu vàothực tiễn cuộc sống của trẻ Ngày nay để bước kịp với xu thế phỏt triển chungcủa thời đại và để đỏp ứng được nhu cầu chuyển mỡnh của đất nước thỡ ngànhhọc Mầm non càng phải phấn đấu nõng cao chất lượng giỏo dục trẻ cho phự hợptheo sự phỏt triển của nền kinh tế – xó hội Đú chớnh là tạo ra những lớp ngườivừa cú trớ thức, cú lũng yờu quờ hương đất nước, vừa biết yờu cỏi đẹp, giàu ước

mơ và sỏng tạo, những phẩm chất này cần hỡnh thành cho trẻ từ những năm đầuđời, hỡnh thành cho trẻ qua sự cảm nhận những õm điệu, vần thơ, cõu chuyện.Văn học nghệ thuật mà đặc biệt là thơ, truyện chớnh là phương tiện quan trọnggúp phần hỡnh thành nhõn cỏch cho trẻ một cỏch toàn diện về cả (Đức – Trớ –Thể – Mĩ)

Trẻ em nh trang giấy trắng, viết gì vẽ gì là ở đôi bàn tay, tấm lòng

và trí tuệ của cô giáo ngời mẹ thứ 2 của trẻ Vì vậy nhà trờng, lớp mẫugiáo phải là môi trờng s phạm tốt nhất cùng với sự phối hợp giữa gia đình

để giáo dục trẻ một cách khoa học

Trang 2

Để thực hiện mục tiêu của nghành học (Nâng cao dân trí, đào tạonhân lực, bồi dỡng nhân tài) thì trớc hết cô giáo mầm non phải nhậnthức đợc trách nhiệm và mục đích của mình hiểu đợc tầm quan trọngcủa việc giáo dục ngôn ngữ, tình cảm, đạo đức, khả năng ứng sử giaotiếp, thói quen văn minh lịch sự cho trẻ thông qua các họat động và dạytrẻ làm quen với tác phẩm văn học.

2 Cơ sở thực tiễn

Các tác phẩm văn học có vai trò quan trong, có khả năng h-ớng conngời vào mục tiêu nhất định Văn học giúp trẻ hoàn thành nhận thức vềcuộc sống, biết đợc đúng sai, tốt xấu, thiện ác qua mỗi tác phẩm

Trong mỗi câu truyện để lại trong tâm trí trẻ những tình yêu thơngcon ngời, thiên nhiên, quê hơng đất nớc tình yêu nhân loại… và nhậnthức đợc nét đẹp truyền thống của dân tộc Qua mỗi câu truyện còngiúp trẻ thỏa mãn về nhu cầu tình cảm, về nét đẹp của tình ngời tạocho trẻ có những rung động với mỗi sốphận khác nhau trong cuộc sốngvăn học Qua các câu truyện trẻ luôn đợc gắn liền và lớn lên cùng trẻ tronglứa tuổi mầm non, nó luôn là món ăn tinh thần cuốn hút theo trẻ mọi lúcmọi nơi từ bữa ăn giấc ngủ mọi lúc mọi nơi, lúc học lúc chơi Tác phẩmvăn học giúp trẻ các kĩ năng giao tiếp, lời ăn tiếng nói câu từ đủ nghĩaqua đó giúp trẻ mở rộng tầm hiểu biết với thế giới xung quanh Trẻ hiểubiết đợc các mối quan hệ giữa ngời với ngời, giữa ngời với thiên nhiên… từ

đó hình thành thái độ đúng đắn Để đạt đợc điều đó cô giáo mầmnon phải chủ động về tri thức, phơng pháp sáng tạo, tạo môi trờng, tạo cơhội cho trẻ đợc tìm tòi khám phá, trải nghiệm phát huy tính tích cực củatrẻ

Ở trường mầm non cho trẻ làm quen với văn học thực hiện nhiệm vụ trọngtõm là phỏt triển ngụn ngữ gúp phần phỏt triển toàn diện nhõn cỏch trẻ Làm thế

2download by : skknchat@gmail.com

Trang 3

nào để cú thể thực hiện tốt nhiệm vụ trờn tụi xỏc định đõy là mũi nhọn trongcụng tỏc chỉ đạo của mỡnh, là sự thử nghiệm, vận dụng sỏng tạo phương phỏpcho trẻ làm quen với tỏc phẩm văn học của giỏo viờn thuộc lĩnh vực cho trẻ làmquen với tỏc phẩm văn học trong trường mầm non vỡ thế những vấn đề nghiờncứu cú ý nghĩa cấp thiết cả về lý luận và thực tiễn về nội dung và phương phỏp,gúp phần nõng cao chất lượng cho giỏo viờn về việc cho trẻ làm quen với vănhọc Là một giáo viên trong trờng mầm non tôi thấy cần chú trọng trongviệc nâng cao chất lợng cho trẻ 3-4 tuổi làm quen với tác phẩm văn họcnên tôi chọn đề tài “Một số biện pháp giúp trẻ mẫu giáo bé làm quen vớitác phẩm văn học”

3 Mục đớch nghiờn cứu.

Tìm hiểu khả năng cảm thụ tác phẩm văn học của trẻ mẫu giáo 3-4tuổi từ đó đề ra một số biện pháp nhắm nâng cao chất lợng cho trẻlàm quen với tác phẩm văn học một cách tốt nhất

4 Đối tượng nghiờn cứu:

Đối tượng: cỏc tác phẩm văn học dành cho trẻ mầm non

5 Đối tượng khảo sỏt, thực nghiệm.

Đối tượng khảo sỏt, thực nghiệm là trẻ 3 – 4 tuổi MGB C4

6. Phương phỏp nghiờn cứu.

+ Phương phỏp nghiờn cứu lý luận: Nghiờn cứu tài liệu

+ Phương phỏp thực tiễn: Khảo sỏt sự phỏt triển ngụn ngữ của trẻ, sự mạnh dạn tự tin trong giao tiếp, quan hệ với cụ, bạn, gia đỡnh trẻ

+ Phương phỏp bổ trợ: Thử nghiệm một số biện phỏp dạy học Thống kờ kết quả của học sinh

Trang 4

mà cô kể cho trẻ nghe từ đó dạy trẻ kể lại truyện, vốn từ của trẻ sẽ đợctăng lên rất nhiều Không những thế khi cho trẻ làm quen với tác phẩmvăn học giúp trẻ có sự đồng cảm với nhân vật

Trang 5

trong câu truyện vì vậy hình tợng nghệ thuật có tác dụng tích cực tớiviệc giáo dục đạo đức, nâng cao thẩm mĩ cho trẻ Đó là tiền đề để trẻbớc lên các bậc tiếp theo

Cho trẻ làm quen với tỏc phẩm văn học là làm quen với tỏc phẩm nghệthuật Cho trẻ làm quen với tỏc phẩm văn học là thực hiện nhiệm vụ trọng tõmcủa ngành học Mầm non đú là lĩnh vực phỏt triển ngụn ngữ – giỏo dục nghệthuật Vậy thế nào là cho trẻ làm quen với tỏc phẩm văn học? Từ những vẻ đẹpnhỏ nhặt thường ngày trong cư xử mang tớnh người mà nảy sinh ra những hànhđộng cao thượng, tớnh cỏch nhõn ỏi vỡ con người Những tỏc phẩm văn học chotrẻ Mầm non cú ảnh hưởng lớn đến việc giỏo dục đến phỏt triển ngụn ngữ chotrẻ Những hỡnh tượng tươi sỏng, những bức tranh giàu chất thơ của thiờn nhiờnđược vẽ lờn trong tỏc phẩm, nhạc điệu của những vần thơ, tớnh chuẩn xỏc, biểucảm của ngụn ngữ được cỏc chỏu yờu thớch Cảm nhận được vẻ đẹp của ngụnngữ từ đú trẻ ghi nhớ và hứng thỳ đọc và kể lại cõu chuyện, bài thơ Vốn từ ngữtăng lờn, ngụn ngữ của trẻ trở nờn phong phỳ, tớch cực Tỡnh yờu ngụn ngữ nghệthuật của trẻ cần được giỏo dục ngay từ thời thơ ấu trẻ sẽ mang tỡnh yờu đú đếntrường phổ thụng và mai sau cỏc chỏu sẽ thờm yờu văn học nước nhà

2.Thực trạng của vấn đề

2.1.Thuận lợi:

- Ban giỏm hiệu luụn quan tõm, đi sõu đi sỏt đồng thời tạo điều kiện về cả tinh thần và vật chất tốt nhất cho cỏc hoạt động của cụ và trũ

- Sự phối hợp giỏo viờn chặt chẽ, đồng bộ, nhiệt tỡnh

- Phụ huynh đa phần bố mẹ là cỏn bộ viờn chức cú học thức, luụn ủng hộ nhiệt tỡnh, gắn kết với cụ giỏo trong mọi hoạt động ở lớp

Trang 6

- Thể chất trẻ chưa tốt hay ốm, hay nghỉ học dài và đòi hỏi thời gian chăm sóc nhiều…

- Một số trẻ thụ động, ít giao lưu vơi cô và bạn

3.Các biện pháp:

3.1.Khảo sát trẻ:

STT Nội dung giáo dục

Trẻ hừng thú nghe

1 cô kể chuyện, đọc 41 20 48.7 11 26.8 10 24.5 thơ

2 Trẻ trả lời được câuhỏi của cô

Trẻ thuộc thơ, nhớ

3 tên nhân vật, nội

dung truyện

Chính vì kết quả đầu năm chỉ đạt được như vậy nên tôi nghĩ rằng việc

biện pháp giúp trẻ làm quen với tác phẩm văn học là điều hết sức cần thiết

3.2 Lôi cuốn và thu hút sự chú ý của trẻ vào giờ học.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm năm học của trường là xây dựngtrường học thân thiện học sinh tích cực Thì việc tạo cảnh quan sư phạm trongphòng học, môi trường xung quanh cũng là một chuyên đề mà tôi chú trọngtrong năm học này

Tôi luôn chú ý tạo cảnh quan trong phòng học, đồ dùng đồ chơi được sắpxếp gọn gàng, ngăn nắp, từng góc riêng biệt mỗi kệ góc tôi đều làm mới, để hấpdẫn trẻ

Tạo môi trường cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học trong trường lớpmầm non rất quan trọng giáo viên sưu tầm tranh ảnh nội dung truyện giúp trẻ cóđiều kiện tiếp cận với tác phẩm từ đó trẻ thích đọc sách truyện hơn

Trang 7

Trang 8

(Hình ảnh: Góc văn học)

Tôi đã phối hợp chặt chẽ với các bậc phụ huynh trong lớp đóng góp, sưutầm sách văn học, sách truyện tranh, họa báo, tạp chí, nguyên liệu cho trẻ tự làmsách để xây dựng góc sách truyện Tại góc sách truyện trẻ được xem tranh,truyện, họa báo… Cô giáo đọc cho trẻ nghe và dạy trẻ tri giác tranh truyện, dầndần trẻ có thể tự đọc, đọc thầm theo trí nhớ về nội dung câu chuyện cô đã kể rồikhớp nội dung câu chuyện với tranh

Tạo ra những bức tranh thơ chữ to, tranh truyện cổ tích, trang trí góc sáchtruyện đẹp mắt lôi cuốn hấp dẫn trẻ từ đó giúp trẻ yêu thích học môn văn họchơn.Vào những ngày hội ngày lễ khuyến khích trẻ cùng cô làm các đồ dùngminh họa, trang trí quần áo để đóng kịch, diễn rối v.v…

Trang 9

Một số biện pháp giúp trẻ mẫu giáo bé làm quen với tác phẩm văn học

(Hình ảnh: Tranh thơ chữ to “Bé làm bao nhiêu nghề”)

Trang 10

(Hỡnh ảnh: Giờ văn học)

Muốn thu hút và kích thích sự thu hút của trẻ trong việc nghe cô

kể và việc kể lại truyện của trẻ thì cô giáo phải đa trẻ vào tiết học một cách nhẹ nhàng, tự nhiên, thoải mái

Để làm đợc điều đó trớc tiên tôi phải nghiên cứu kĩ nội dung câu truyện mình sắp kể để hiểu và tìm tranh ảnh, bài hát, câu đố… phù hợp liên quan tới nội dung câu truyện để vào bài một cách nhẹ nhàng

Ví dụ: Kể chuyện “Cáo thỏ và gà trống” để gây hứng thú cho trẻvào bài tôi diễn rối tay nhân vật thỏ, cho trẻ đóng vai các chú thỏ và hátbài trời nắng trời ma

Trang 11

kể của cô Qua các hình ảnh đó giúp trẻ chú ý đến bài dạy của cô hơn

và trẻ nhớ, hiểu sâu sắc tác phẩm hơn

Ngoài ra việc chú ý đến các cháu hiếu động hay mất trật tự khôngchú ý vào giờ học tôi luôn dùng những câu hỏi liên quan tới bài dạy để lôicuốn sự chú ý của trẻ vào bài đọc

Ví dụ: Bạn A cho cô biết vì sao cáo không ở nhà mình mà lại sangnhà thỏ ở nhờ?

Từ những vận dụng khéo léo và nhẹ nhàng nh thê tôi đã thu hút

đợc sự chú ý của trẻ vào giờ học và đợc thu hút đợc trẻ

Trang 12

vào bài dạy từ những lời khen ngợi, khuyến khích động viên kịp thờicũng rất quan trong trọng trong việc kích thích sự hứng thú của trẻ Khitrẻ làm tốt đợc cô giáo động viên khen ngợi kịp thời trẻ sẽ cảm thấy vui Từ

đó trẻ hăng hái tích cực tham gia vào bài học để đợc cô giáo khen và cácbạn khác thấy thế cũng muốn mình giỏi nh bạn để đợc cô giáo khen

Sau khi áp dụng giải pháp trên tôi thấy học sinh của lớp tôi chú ý vàobài học hơn và tiếp thu bài một cách có hiệu quả

3.3.Cung cấp phỏt triển vốn từ và rốn cỏch phỏt õm cho trẻ.

Đối với trẻ 3-4 tuổi vốn từ của trẻ còn ít và khả năng diễn đạt cònhạn chế Để giúp trẻ có thêm vốn từ trong cuộc sống và phát âm đợcchính xác qua các giờ học làm quen với tác phẩm văn học tôi luôn cungcấp cho trẻ những từ mới, giảng những từ khó để trẻ biết và hiểu đợcnhững từ đó

Trong khi đàm thoại về nội dung câu truyện tôi luôn đặt ra câuhỏi để trẻ trả lời qua đó rèn cách phát âm đúng cho trẻ và tôi luôn chútrọng đến việc sửa sai câu từ cho trẻ để trẻ phát âm đợc chính xác,ngoài ra tôi còn cung cấp vốn từ và rèn phát âm cho trẻ vào mọi lúc mọinơi

Qua đó sau mỗi giờ kể truyện vốn từ của trẻ đợc tăng lên, trẻ phát

âm chuẩn hơn, trẻ ít nói ngọng hơn

3.4 Làm đồ dựng đồ chơi mới lạ, sỏng tạo và hấp dẫn

“Trò chơi hay đồ chơi đẹp” là sách giáo khoa cho trẻ, là đồ dùng đồchơi, là vật không thể thiếu đợc trong cuộc sống của trẻ Ngay từ khi trẻcòn nằm trong nôi trẻ đã biết hứng thú hớn hở nghe tiếng súc xắc lengkeng hay những quả bóng đỏ xanh, những con gấu, con thỏ búp bê…

Đồ chơi trong mắt trẻ luôn là thế giới thần tiên riêng biệt vì đồ chơi thỏamãn nhu cầu giải trí vui chơi của trẻ vì vậy đồ chơi cho trẻ phải phongphú, đẹp, hấp dẫn, an toàn thỏa mãn nhu cầu của trẻ

Trang 13

Hỡnh tượng trực quan rất quan trọng với trẻ đối với trẻ lời núi cụ thể và cúhỡnh ảnh trực quan minh họa của giỏo viờn giỳp trẻ cảm nhận được tỏc phẩmvăn học một cỏch dễ hiểu nhất

Việc tổ chức cho trẻ làm quen với tỏc phẩm văn học trong trường mầm nonmột phương tiện khụng thể thiếu để hỗ trợ cho việc thành cụng của tiết dạychớnh là đồ dựng trực quan minh họa

Đồ chơi giúp trẻ học mà chơi, chơi mà học và đồ chơi còn giúp trẻthỏa mãn nhu cầu giao tiếp Hàng ngày trẻ đợc trò chuyện cùng búp bê,gấu bông, từ đó ngôn ngữ của trẻ đợc phát triển và kích thích sự hứngthú của trẻ giúp trẻ dễ nhớ, lâu quên và tạo không khí buổi học thoải mái,vui vẻ đạt kết quả cao nhng với điều kiện cô giáo phải sử dụng đồ dùng

đồ chơi đó sao cho đúng lúc đúng chỗ phù hợp với nội dung bài dạy, lứatuổi trẻ Vì thế hàng ngày hàng giờ tôi cùng các chị em trong trờng,cùng phụ huynh su tầm các nguyên vật liệu thiên nhiên, tận dụng nhữngnguyên vật liệu sẵn có nh chai, lọ, vải vụn… sau đó dựa vào nội dungcâu truyện làm sa bàn, làm các nhân vật, con rối bằng xốp, củ quả,chai lọ, que, giấy bóng…

Ví dụ: Làm rối bằng chai, lọ, vỏ xốp làm đầu bọc vải gắn len làmtóc, vẽ mắt mũi mồm… sau đó cắt vải cuốn quanh làm áo, váy chonhân vật

Trang 14

(Hỡnh ảnh: Rối bằng chai, lọ, vỏ xốp )

Làm rối dẹt: Vẽ hình nhân vật vào giấy rồi tô màu, cắt dán vào bìa cứng để cô và trẻ dễ sử dụng

Trang 15

Một số biện pháp giúp trẻ mẫu giáo bé làm quen với tác phẩm văn học

(Hình ảnh: Rối que, rối dẹt)

Trang 16

(Hỡnh ảnh: Sa bàn kể chuyện)

Làm rối ngắn tay: Lấy quả bóng làm đầu nhân vật, vẽ mắt, mũi,tai… Sau đó lấy bìa cứng cuộn lại làm thân lồng vào tay. Vớ dụ: Trong tiết kể chuyện “Cụ bộ quàng khăn đỏ” nếu sử dụng rối

tay kể chuyện sẽ đem lại hiệu quả cao cho trẻ bởi cỏc nhõn vật, sự di chuyển của cỏc con rối thu hỳt sự chỳ ý của trẻ

Trang 17

(Hỡnh ảnh: Rối ngún tay )

Sau khi áp dụng biện pháp trên tôi thấy học sinh lớp tôi rất hứng thútham gia vào giờ học từ đó giúp trẻ dễ nhớ và khó quên nên đạt đợc hiệuquả cao trong giờ học

3.5 Rốn luyện ngữ điệu của bản thõn tăng thờm sự thu hỳt, hấp dẫn trẻ.

Giọng đọc, giọng kể của giáo viên có một vị trí rất quan trọng trongtiết dạy văn học Có làm cho trẻ hứng thú và cảm nhận đợc nội dung câutruyện, bài thơ, nhớ đợc cốt truyện, kể lại đợc truyện, thuộc thơ haykhông Phần lớn phụ thuộc vào giọng của cô Từ nhận thức trên tôi đãkhắc phục hạn chế của bản thân bằng cách đọc, kể nhiều lần câutruyện, bài thơ mình sắp dạy để hiểu nội dung bài thơ, câu truyện,tính cách nhân vật, lời thoại trong câu truyện để tìm ra ngữ điệugiọng cho phù hợp, thể hiện đợc tình cảm, ý nghĩa chân thực của câutruyện và tôi còn tập đọc, kể nhiều lần trớc g-ơng để tìm ra cử chỉ

điệu bộ, nét mặt cho phù hợp với nhân vật, nội dung, lời thoại trong câutruyện để điều chỉnh cho phù hợp Ngụn ngữ hỡnh thể của cụ giỏo là

phương tiện trực quansinh động nhất Ngụn ngữ núi, đọc diễn cảm rừ ràng mạch lạc, tỡnh cảm hũa

Trang 18

quyện giữa âm thanh, nghĩa từ, giữa giọng điệu và cử chỉ điệu bộ sẽ làm sốngdậy hình ảnh đẹp trong mắt trẻ.

Biện pháp đọc tác phẩm có nghệ thuật là biện pháp đặc thù của việc nângcao chất lượng cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học, qua đọc diễn cảm khơigợi lên những tâm trạng những mảnh đời, những tính cách khác nhau, thấmnhuần tính nhân văn trong đứa trẻ

Giáo viên lựa chọn nội dung các câu chuyện bài thơ hay hấp dẫn gần gũiđưa vào các tiết dạy, hướng dẫn trẻ đọc đúng, không đọc ngọng, đọc diễn cảm,thể hiện rõ ngữ điệu, âm điệu của tác phẩm Hoạt động này giúp cho trẻ pháttriển khả năng ghi nhớ có chủ đích làm tăng thêm khả năng cảm thụ hiểu biếtcủa trẻ về văn học Dạy trẻ thuộc thơ và đọc diễn cảm hai yêu cầu này phải đượctiến hành song song Qua đọc diễn cảm được nội dung câu chuyện bắt buộc giáoviên phải thuộc truyện, thơ Từ việc thuộc tác phẩm cô giáo mới thể hiện giọngđọc, giọng kể lưu loát, luyến láy khi đến những đoạn đối thoại của các nhân vật,

cô giáo phải biết sử dụng thủ thuật kể chuyện cho trẻ nghe, sử dụng đúng giọngđiệu cơ bản, ngữ điệu ngắt giọng, nhịp điệu, cường độ âm thanh ngôn ngữ đểgiúp trẻ cảm nhận được tính cách, hành động, tâm trạng của các nhân vật trongtruyện, từ đó biết bộc lộ thái độ, tình cảm của mình trước các nhân vật trong câuchuyện

Định dạng
Số trang	25
Dung lượng	5,8 MB