Hiện nay, chương trình âm nhạcđang được phổ biến rộng rãi trong các trường Mầm non, nhằm giúp cho việcthực hiện giáo dục âm nhạc cho trẻ theo đúng chương trình quy định, đồng thờigiúp gi
Trang 1BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN
1 Lời giới thiệu
Âm nhạc là loại hình nghệ thuật xuất hiện rất sớm trong lịch sử xã hội loài người và là nhu cầu không thể thiếu trong đời sống, đặc biệt là đối với trẻ thơ
Ở trường Mầm non, đặc biệt đối với lứa tuổi Mẫu giáo, âm nhạc là mộttrong những loại hình nghệ thuật phát triển năng lực, cảm xúc, tưởng tượng, sángtạo, sự tập trung chú ý, khả năng diễn tả những hứng thú của trẻ Khác với loạihình nghệ thuật khác như hội hoạ, văn học, điện ảnh… âm nhạc không hoàn toànxác định rõ những hình ảnh cụ thể Âm nhạc bằng những ngôn ngữ riêng là giaiđiệu, âm sắc, trường độ, hoà âm, tiết tấu…cùng với thời gian đã thu hút, hấp dẫn,làm thoả mãn nhu cầu tình cảm của trẻ Âm nhạc là phương tiện giúp trẻ nhận thứcthế giới xung quanh, giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, quan hệ trong giao tiếp, trao dồitình cảm Đối với trẻ, âm nhạc là thế giới kỳ diệu, đầy cảm xúc Trẻ có thể tiếpnhận âm nhạc ngay từ trong nôi
Trẻ mầm non dễ xúc cảm, vốn ngây thơ trong sáng, nên tiếp xúc với âmnhạc là một điều không thể thiếu Thế giới âm thanh muôn mầu không ngừngchuyển động tạo điều kiện cho trẻ phát triển các chức năng tâm lý, năng lực hoạtđộng và sự hiểu biết của trẻ Nhà chỉ huy nhạc nổi tiếng Lô- Tô- Kôpxki đã nói
“khi nghe nhạc cả người lớn và trẻ em đều muốn cử động theo nhịp, tiết tấu Tay
họ đung đưa, chân gõ nhịp, đầu lắc lư theo nhạc” Thông thường, khi nghe nhạc
ai cũng đều có ý muốn cử động theo tiết tấu Tay đung đưa, chân gõ nhịp, đầulắc lư, đó chính là hình thức vận động theo nhạc tự phát Nhiều khi các em nhỏvừa nghe nhạc, vừa ngẫu hứng điệu múa có tiết tấu độc đáo của mình Giữa âmnhạc và vận động có mối liên hệ trực tiếp, xuất phát từ cơ sở sinh lý, đó là cơquan thính giác và cơ quan cảm giác về chuyển động và thăng bằng Nhà tâm lýhọc B.N Chep-lô-va cho rằng: “Việc tri giác âm nhạc sảy ra cùng lúc hoàn toàntrực tiếp với phản ứng vận động âm nhạc theo diễn biến thời gian”
Đối với trẻ Mẫu giáo, do đặc điểm hồn nhiên, ham hoạt động nên mối quan
hệ giữa âm nhạc và vận động được hình thành dễ dàng Các bài hát, bản nhạc tạocho trẻ những cảm xúc mạnh, trẻ vận động phù hợp với đặc tính của âm nhạc Ởđây âm nhạc giữ vai trò chủ đạo còn vận động là công cụ thể hiện hình
Trang 2tượng âm nhạc Vận động theo nhạc là hoạt động phối hợp giữa âm nhạc và cáchình thức nhảy múa hoặc sử dụng đồ chơi âm , gõ đệm theo nhạc Hoạt độngnày giúp trẻ phát triển về cảm giác nhịp điệu, sự khéo léo, phản ứng nhanh vàđúng với tính chất âm nhạc Vận động theo nhạc giúp trẻ phát triển cảm giác,nhịp điệu, sự khéo léo, khả năng phản ứng nhanh và đúng các ấn tượng ngheđược trong âm nhạc Ngoài ra còn làm thoả mãn nhu cầu tình cảm của trẻ, trẻđược bộc lộ cảm xúc, giao tiếp với bạn bè Hiện nay, chương trình âm nhạcđang được phổ biến rộng rãi trong các trường Mầm non, nhằm giúp cho việcthực hiện giáo dục âm nhạc cho trẻ theo đúng chương trình quy định, đồng thờigiúp giáo viên có được những cơ hội và điều kiện thể hiện khả năng của mình.
Trong thực tế, trẻ mẫu giáo rất thích được vận động theo nhạc nhưngnhững kỹ năng vận động của trẻ còn rất đơn điệu, chưa mang tính chất nghệthuật do nhiều giáo viên chưa chú ý hình thành kỹ năng vận động theo nhạc chotrẻ, chưa vận dụng lý thuyết vào thực tiễn, chưa có biện pháp thiết thực trongquá trình dạy trẻ, dẫn tới kết quả chưa đạt được so với yêu cầu Do vậy, việc ápdụng biện pháp tiên tiến để dạy trẻ mẫu giáo vận động theo nhạc là rất cần thiết,cần được chú trọng Nhận thức được tầm quan trọng của việc dạy trẻ vận độngtheo nhạc và với mong muốn nâng cao kỹ năng vận động theo nhạc cho trẻ Từ
những lý do đó tôi đã mạnh dạn đi sâu nghiên cứu đê tai “Một số biện pháp giúp trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi vận động theo nhạc” nhằm góp phần nhỏ bé của
mình vào việc tô chưc hoạt động âm nhạc và đặc biệt là vận động theo nhạcđược tốt hơn
Do khả năng nghiên cứu còn hạn chế nên chắc chắn đề tài sẽ còn nhiềuthiếu sót, rất mong các bạn đồng nghiệp, các cấp lãnh đạo và hội đồng khoa họcđóng góp ý kiến để đề tài được hoàn thiện hơn
2 Tên sáng kiến
“Một số biện pháp giúp trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi vận động theo nhạc”
3 Tác giả sáng kiến
- Họ và tên: Nguyễn Thị Trang
- Địa chỉ tác giả sáng kiến: Trường mầm non Kim Long – Tam Dương – Vĩnh Phúc;
- Số điện thoại: 0972809870;
Trang 36 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu: Từ tháng 09/2018
7 Mô tả bản chất của sáng kiến
7.1 Về nội dung của sáng kiến
7.1.1 Cơ sở lý luận
Âm nhạc thực sự gần gũi với trẻ thơ, âm nhạc là món ăn tinh thần khôngthể thiếu được, nó vừa là một nội dung giáo dục, vừa là phương tiện góp phầngiáo dục toàn diện nhân cách của trẻ
Vận động theo nhạc là hoạt động phối hợp giữa âm nhạc và các động tácnhảy múa hoặc sử dụng đồ chơi âm nhạc, gõ đệm theo nhạc tạo cho con người
có được sự cảm nhận về nhịp điệu, góp phần tích cực vào việc phát triển toàndiện nhân cách
Vận động theo nhạc giúp trẻ phát triển cơ bắp và các tố chất như độ bền,
độ linh hoạt, dẻo dai, tính chính xác, sự nhanh nhạy, sự cân bằng, sự khéoléo Theo các nhà tâm lý học, vấn đề mấu chốt của việc vận động theo nhạcnằm ở mối tương quan giữa hoạt động thể chất và hoạt động chí não
Giáo dục âm nhạc là hoạt động mang tính nghệ thuật Ở trường mầm non,giáo dục âm nhạc được tiến hành thông qua các hoạt động: Dạy hát, nghe hát,vận động theo nhạc Trong đó vận động theo nhạc được tiến hành ở hoạt độnghọc hoặc ở mọi thời điểm trong ngày của trẻ, tích hợp trong các giờ hoạt động
và trong các ngày hội, ngày lễ
Để làm tốt nội dung giáo dục âm nhạc, đòi hỏi giáo viên phải có lòng yêunghề, mến trẻ, có tinh thần trách nhiệm cao trong công việc Đặc biệt phải cóvốn kiến thức chuyên môn, có kinh nghiệm, biết xây dựng và sử dụng linh hoạtnhững phương pháp, biện pháp, thủ thuật đề ra trong tiết học
Trang 4Trẻ mầm non rất yêu thích âm nhạc nhưng nhiều trẻ chưa có kỹ năng vậnđộng theo nhạc Một số trẻ còn nhút nhát, chưa mạnh dạn khi vận động cộng vớinhững kỹ năng vận động của trẻ còn đơn điệu, chưa mang tính nghệ thuật.
7.1.2 Thực trạng của vấn đề nghiên cứu:
7.1.2.1 Thuận lợi:
Được sự quan tâm của Ban giám hiệu nhà trường, tổ chuyên môn bồidưỡng về chuyên môn nghiệp vụ, cùng với sự ủng hộ, giúp đỡ của các bạn đồngnghiệp
Là giáo viên chủ nhiệm lớp 5 tuổi A9 tôi luôn yêu nghề, mến trẻ, nhiệttình, năng động Không ngưng hoc tâp nâng cao trinh đô chuyên môn Tích cựchọc tập nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ
Các đồng chí giáo viên trong tổ luôn có tinh thần đoàn kết, giúp đỡ nhau hoàn thành nhiệm vụ
Trẻ rất thích được vận động theo nhạc
7.1.2.2 Khó khăn:
Kỹ năng vận động theo nhạc của trẻ còn hạn chế
Các cháu phần lớn là con em làm nông nghiệp, kinh tế gia đình eo hẹp, ít
có điều kiện cho con em mình tiếp xúc với âm nhạc nhiều
Một số trẻ còn quá hiếu động, một số trẻ nhút nhát nên việc rèn kỹ năngvận động và phát triển năng khiếu của trẻ còn khó khăn
Bên canh đo thi cơ sơ vât chât cua nha trương con han chê, trang thiêt biphuc vu cho hoạt động âm nhạc con thiêu thôn nhiêu Phong hoat đông âm nhaccon kêt hơp vơi phong hoc Cac dung cu go đêm chưa đây đu, chưa đep măt,chính vì vậy nên tre hoạt động âm nhạc chưa được hứng thú, chưa phát huyđược năng khiếu của trẻ
7.1.2.3 Thực trạng:
a Về giáo viên:
Môt sô giao viên vân chưa phát huy hết khả năng sáng tạo, linh hoạt trong
tổ chức hoạt động âm nhạc cho trẻ Cách tổ chức các hoạt động đôi khi còn dập
Trang 5khuân máy móc, chưa có kinh nghiệm khi xây dựng kế hoạch giáo dục lấy trẻlàm trung tâm.
Kỹ năng sư phạm đôi khi còn hạn chế nên việc tổ chức hoạt động âmnhạc còn khô khan cô chưa linh hoat trong viêc tô chưc nên chưa thu hút sự tậptrung chú ý,
khích lệ trẻ hoạt động
b Về phụ huynh :
Một số phụ huynh chưa nhận thức được rõ về hoạt động âm nhạc, nó có
tác dụng cần thiết như thế nào với con em họ, Chỉ nghĩ là hát, múa chứ khôngquan trọng
c Về trẻ:
Nhận thức của trẻ không đồng đều, khả năng sáng tạo của trẻ còn hạn chế.Một số trẻ còn quá hiếu động, một số trẻ nhút nhát nên việc rèn kỹ năngvận động và phát triển năng khiếu của trẻ còn khó khăn
- Trẻ chưa có nề nếp, thói quen tốt
- Sĩ số lớp đông, phòng học nhỏ khó khăn trong việc tổ chức hoạt động
Trang 6Trẻ mạnh dạn, tự tin 29 12/29 41,3 17/29 58,7
* Dựa vào kết quả khảo sát ta thấy:
Phần lớn trẻ chưa có các thao tác, cũng như kỹ năng vận động theo nhạc.Trẻ thường mắc các lỗi sau:
- Khi vỗ tay:
+ Vỗ tay lúc theo nhịp, lúc theo phách
+ Vỗ tay vào phách nhẹ, đưa tay ra vào phách mạnh
- Do trẻ thiếu hụt kiến thức âm nhạc từ lứa tuổi nhà trẻ, mẫu giáo bé
- Một số trẻ còn nhút nhát, chưa mạnh dạn khi vận động cộng với các kĩ năng vận động của trẻ còn đơn điệu, chưa mang tính chất nghệ thuật
- Do trẻ còn nhút nhát không giám thực hiện bài tập
- Trẻ chưa được ôn luyện vân động theo nhạc nhiều
- Trẻ ít được tiếp xúc với nhạc cụ
- Hình thức tổ chức lớp chưa linh hoạt, chưa kích thích hứng thú cho trẻ hoạt động
- Đồ dùng trực quan còn ít, chưa đẹp, chưa hấp dẫn
Trang 77.2 Về khả năng áp dụng của sáng kiến
Từ bảng trên cho thấy trẻ đạt tỷ lệ rất thấp, trước thực trạng đó, với tráchnhiệm là một nhà giáo tôi nhận thấy cần phải có biện pháp để nâng cao kỹ năngvận động theo nhạc cho trẻ Qua nghiên cứu tôi thấy có rất nhiều biện pháp đểnâng cao kỹ năng vận động theo nhạc cho trẻ sau đây tôi xin đưa ra một số biệnpháp mà bản thân đã áp dụng có hiệu quả
7.2.1 Biện pháp 1: Làm mâu chuẩn vân đông theo nhac và̀ xây dựng các động tác vận động phù hợp:
Âm nhạc là trừu tượng nhưng có tính giáo dục nghệ thuật sâu sắc Vì vậyviệc sớm tư duy trực quan và kích thích những yếu tố ban đầu là rất cần thiết.Vai trò của cô giáo trong vấn đề này là phải tạo được sự hướng thú để trẻ say
mê, ham thích hoạt động nghệ thuật Vì vậy trước khi cho trẻ hoạt động nghệthật cô cần có những hình thức gợi mở, dẫn dắt giới thiệu và được xem cô biểudiễn mẫu với mức độ hoàn thiện nhất
Làm mẫu là biện pháp quan trọng nhằm mục đích cho trẻ tri giác toàn vẹn(Tri giác âm nhạc và vận động trong một khối thống nhất)
Với những bài hát rõ nhịp, phách, hoặc các loại hình tiết tấu Ví dụ nhưbài “Vườn trường mùa thu” của nhạc sĩ Cao Minh Khang tôi chọn hình thức vậnđộng theo tiết tấu chậm, bài “Tiếng chú gà Trống gọi” của nhạc sĩ Kim Hữu tôichọn hình thức vận động theo tiết tấu phối hợp
Dạy trẻ vỗ tay hoặc sử dụng đồ chơi âm nhạc gõ đệm theo bài hát cũng
có nhiều cách dạy Giáo viên cần căn cứ vào loại nhịp, cấu trúc hình tiết tấu củabài hát để chọn hình thức vỗ tay, gõ đệm và cách dạy cho phù hợp
Day tre vỗ tay (hoặc gõ) theo nhịp: Vỗ tay hoặc gõ một tiếng vào pháchmạnh, (đầu ô nhịp) phách yếu nghỉ
Ví dụ: Trong bài “Màu hoa” của nhạc sĩ Hồng Đăng có câu:
Màu hoa tím màu hoa đỏ màu hoa vàng
Vỗ nghỉ vỗ nghỉ vỗ nghỉ
- Dạy vỗ tay (hoặc gõ) tiết tấu chậm: Vỗ tay hoặc gõ 3 tiếng, mỗi tiếngbằng một nốt đen, rồi nghỉ bằng một tiếng(Vỗ tay hoặc gõ vào phách mạnh ở
đầu ô nhịp)
Trang 8Ví dụ: Trong bài “Hoa trường em” của nhạc sĩ Dương Hưng Bang có câu:
Em ngắm chiếc lá, em ngắm cánh hoa
Vỗ vỗ vỗ nghỉ vỗ vỗ vỗ nghỉ
Ví dụ: Dạy trẻ vỗ tay theo tiết tấu chậm bài “Cháu thương chú bộ
đội” - Vào bài cô đố trẻ:
Ai nơi hải đảo biên cương
Diệt thù giữ nước coi thường khó khăn
- Cô nói: Để bài hát khi biểu diễn thêm vui, nhịp nhàng cô cùng các con
vỗ tay theo tiết tấu chậm kết hợp với lời ca nhé
- Cả lớp cùng hát lại bài hát
- Cô làm mẫu Cách vỗ tay như sau:
Cháu thương chú bộ đội nơi rừng sâu biên giới
V v v nghỉ v v vv: Vỗ tay
Nghỉ: Nghỉ không vỗ tay
- Cô giải thích cho trẻ: Các con vỗ tay 3 tiếng rồi nghỉ bằng một tiếng, vỗtay 3 tiếng rồi nghỉ bằng một tiếng, cứ tiếp tục như vậy cho đến hết bài bắt đầu vỗvào tiếng “chú”
- Cô hướng dẫn cho trẻ vỗ tay:
+ Đầu tiên cô cho trẻ vỗ tay kết hợp với đếm
1 - 2 - 3 - nghỉ -1 - 2 - 3 - nghỉ…
+ Khi trẻ đã quen với cách vỗ theo tiết tấu chậm thì tôi cho trẻ vỗ tay kếthợp với lời ca
Trang 9- Đê tao hưng thú cho trẻ và trẻ tích cực vận động theo nhạc tôi có thể linhhoạt, làm đa dạng các cách học thuộc.
+ Nhóm hát, nhóm vận động (Cô nói: Các bạn trai làm các nhạc công gõ đệm theo nhịp cho các bạn gái cầm micro làm ca sĩ)
- Khi cô cho trẻ tập sử dụng một loại nhạc cụ nào đó để đệm cho bài hát,
cô cần nói rõ cách gõ cho âm thanh phát ra như thế nào thì phù hợp
Ví dụ: Dạy trẻ cách sử dụng nhạc cụ là trống: Tay trái cầm trống, tay phảicầm dùi, khi gõ thì gõ vào giữa mặt trống, sau đó đưa ra gõ vào thành trống.Hoặc dạy trẻ sử dụng nhạc cụ là xắc xô thì tay phải cầm xắc xô (úp xắc xô vàotrong lòng bàn tay) khi gõ thì gõ xắc xô vào lòng bàn tay trái sau đó đưa hai tayrộng ra nghỉ bằng một phách)
- Trong tổ chức có nhiều trẻ tham gia vận động, di chuyển đội hình, múađộng tác của trẻ nam khác động tác của trẻ nữ…Muốn thể hiện toàn vẹn trong sựkết hợp với âm thanh, âm nhạc cùng một lúc là không thể được Vì vậy để đảm bảotính toàn vẹn của tri giác, cô cần sử dụng biện pháp trình bày cùng với lời giảithích động tác của trẻ nam trước, động tác của trẻ nữ sau Có thể giải thích dướihình thức dựng hình ảnh mô phỏng hoặc chỉ dẫn ngắn gọn, dễ hiểu Ví dụ khi dạytrẻ vận động minh hoạ bài: “Chú bộ đội” có động tác hai tay vung tự nhiên chândậm mạnh, cô có thể nói: “Hai tay các con vung tự nhiên, chân dậm mạnh giốngnhư chú bộ đội đang hành quân đấy các con ạ.”
- Trong chương trình một số bài múa đã có biên soạn động tác múa gợi ý,song cô có thể dạy trẻ phối hợp các động tác tay chân, thân hình và thể hiện quanét mặt kết hợp với âm nhạc
Trang 10Ví dụ: Trong sách tuyển tập các bài hát dành cho trẻ mẫu giáo không biênsoạn động tác múa bài “Chú Voi con ở bản Đôn” của nhạc sĩ Phạm Tuyên Dựavào nội dung của bài hát tôi đã sáng tạo ra động tác cho phần dạo nhạc đầu,động tác của 8 câu hát, phần nhạc kết:
- Phần dạo nhạc đầu: Nhún theo nhạc đầu lắc lư
- Chú voi con…Đôn: 1tay để sau lưng, 1 tay đưa ra chỉ ở phía trước, chân nhún theo nhịp
- Chưa có…con: Đổi tay, tay đưa trước vẫy , chân nhún
- Từ rừng…người: Tay đưa rộng ra phía trước
- Rất ham …chơi: Nhún chân theo nhịp tay vung tự nhiên
- Voi con …ơi: Tay bắc làm loa gọi chân nhún
- Mau lớn…to: Hai tay đưa rộng từ dưới lên cao vòng 2 bên
- Có sức…xa: Vòng tay rộng từ ngoài vào ôm trước ngực
- Kéo gỗ ta: Nắm 2 tay để trên vai nhún người sang 2 bên
- Phần nhạc kết: Hai tay đưa cao lên trên đầu, lắc cổ tay, kết hợp bước xoay tròn tại chỗ một vòng
- Để tạo sự hứng thú cho trẻ và trẻ tích cực luyện tập múa, tôi có thể cho trẻ múa dưới các hình thức và sắp xếp di chuyển đội hình như sau:
+ Cô cho cả lớp múa (Đội hình đứng vòng tròn, cô cũng đứng ở vòng tròn múa cùng trẻ)
+ Trẻ múa theo nhóm các bạn trai và các bạn gái đứng riêng theo từng vòng tròn (hai vòng tròn đồng tâm)
+ Trẻ múa từng đôi (Hai trẻ quay mặt vào nhau hoặc tự chọn bạn để múa)+ Trẻ múa theo nhóm nhỏ
- Do trẻ học thông qua bắt chước nên tôi phải làm mẫu nhiều lần Trẻ bắtchước có thể không như giáo viên nhưng những gì nghe nhìn qua mẫu giúp trẻkhắc sâu ấn tượng, nhận biết một cách xúc cảm các động tác, bài múa Như vậy
Trang 11bằng nhiều hình thức sinh động, cô sẽ hình thành tư duy trực quan, tạo đượcnhững yếu tố ban đầu cho mọi cảm nhận nghệ thuật.
Còn với những bài hát có hình tượng nghệ thuật đẹp, có giai điệu tìnhcảm tha thiết, tôi lựa chọn hình thức múa Những đoạn nhạc, những bài hát sôiđộng tôi có thể cho trẻ tập những bài thể dục nhịp điệu hay động tác earobickhỏe khoắn
Ví dụ như bài: Nắng sớm của nhạc sĩ Xuân Nghị hay bài Trời nắng trờimưa của nhạc sĩ Đặng Nhất Mai
Sau khi lựa chọn hình thức vận động tôi sẽ xây dựng từng động tác cụ thể,phù hợp
Việc lựa chọn loại hình vận động và các động tác phù hợp với tính chất
âm nhạc sẽ giúp quá trình lĩnh hội các kỹ năng vận động của trẻ sẽ thuận lợihơn, mang lại hiệu quả cao hơn
7.2.2 Biện pháp 2: Chính xác hóa các động tác vận động
Đây là biện pháp quan trọng giúp trẻ nắm vững các kỹ năng vận động.Vận động theo nhạc là hoạt động mang tính sáng tạo nên trước khi định hướngcác động tác vận động, tôi thường tạo cơ hội cho trẻ được bộc lộ khả năng sángtạo của mình và cho trẻ thực hiện thử Với những bài thực hiện theo nhịp pháchtiết tấu trẻ đã biết, tôi cho trẻ nhớ lại hình thức vận động và thực hiện thử ghépvào lời bài hát Sau đó tôi chính xác lại bằng cách thực hiện động tác cho trẻquan sát kết hợp với lời giải thích ngắn gọn giúp trẻ nắm vững kỹ năng vậnđộng
Ví dụ: Khi cho trẻ vận động bài hát “Múa cho mẹ xem” của tác giả XuânGiao tôi cho trẻ suy nghĩ một số động tác theo ý mình và cho một hoặc hai trẻthực hiện thử Sau đó sẽ cùng trẻ nhận xét, đánh giá xem động tác đó có phù hợpvới lời bài hát và tính chất nhạc không Nếu phù hợp tôi sẽ lựa chọn động tác đócủa trẻ cùng với những động tác tôi định hướng để tổng hợp thành một hệ thốngcác động tác liên hoàn theo lời ca của bài hát
Để trẻ thực hiện đúng và chính xác thì cô cần thực hiện lại cho trẻ quansát và kết hợp phân tích động tác
Trang 12Hoặc cho trẻ vận động theo tiết tấu chậm bài hát “Trường chúng cháu làtrường mầm non” của nhạc sĩ Phạm Tuyên tôi sẽ để trẻ nhớ lại cách vỗ tay theotiết tấu chậm Sau đó tôi chính xác lại hình thức vận động này bằng cách thựchiện vỗ câu hát đầu tiên kết hợp giải thích ngắn gọn Với việc hướng dẫn chínhxác của tôi nên tất cả trẻ đều thực hiện đúng và rất hứng thú trong hoạt động.
Việc chính xác hóa các động tác bằng cách phân tích và giải thích giúp trẻnắm vững các kỹ năng vận động, góp phần nâng cao khả năng vận động theonhạc cho trẻ
7.2.3 Biện pháp 3: Tăng cường luyện tập, phát triển năng khiếu vận động theo nhạc cho trẻ.
Với âm nhạc từ học hát hay vận động theo nhạc trẻ phải được bắt chước
và luyện tập nhiều lần các động tác mới một cách chính xác và chi tiết Tôi cần
sử dụng một số biện pháp sau:
- Làm mẫu lại các động tác có sự kết hợp của âm nhạc với mục đích khôiphục lại trong trí nhớ, tri giác thính giác và trình tự động tác Khi luyện tập côphải cùng làm với trẻ nhiều lần từ đầu đến cuối bài hát (Bản nhạc) Những độngtác khó, cô có thể cho trẻ múa lại kết hợp với lời ca trọn vẹn câu hát
- Chỉ dẫn trẻ thực hiện động tác cùng với âm nhạc Chỉ dẫn chi tiết, chínhxác, đặc điểm động tác cùng với âm nhạc, đồng thời khích thích trẻ hoạt động độclập
- Sửa chữa dần những chi tiết không chính xác (Tách ra để tập riêng)
Ví dụ: Trẻ múa sai câu “Phục phịch, phục phịch đó là bác gấu đen”
Trong bài “Đố bạn” của tác giả Hồng Ngọc Có rất nhiều cách sửa sai như là côcho trẻ múa riêng động tác hoặc có thể cô nói “Khi cô đưa tay về phía các conthì các con múa, khi cô chỉ vào cô thì cô múa” Trong khi cô múa thì trẻ tri giáctoàn bộ động tác và trẻ tự điều chỉnh động tác của mình cho đúng
- Tổ chức linh hoạt, đa dạng cách học thuộc các động tác để gây hứng thú
và trẻ tích cực hoạt động dưới các hình thức cả lớp, tổ, nhóm trẻ luyện tập, tổ hát,
tổ vận động Cô khuyến khích trẻ tự vận động để tạo khả năng theo dõi, và giúp trẻlàm chính xác lại
Trang 13- Căn cứ vào hình thức vận động theo nhạc như vỗ tay hoặc gõ đệm theotiết tấu, vận động minh hoạ, múa…Cô luôn chú ý tới đội hình của trẻ, sao cho côlàm mẫu, tất cả nhìn thấy cô và cô quan sát được trẻ.
+ Khi nghe các thể loại âm nhạc khác nhau, trẻ có thể bộc lộ cảm xúcbằng các hoạt động hình thể một cách ngẫu hứng nhưng mọi trẻ không nhất thiếtphải vận động giống nhau Đây là xúc cảm tự nhiên thể hiện bằng hành động theotính chất giai điệu, nhịp điệu âm nhạc Ở đây, giáo viên là người gợi ý giúp trẻ cảmthụ các tính chất âm nhạc khác nhau Trẻ nghe nhạc, vận động theo không cần hát
- Mỗi trẻ là một cá thể riêng biệt với các đặc điểm tâm sinh lý khác nhau,
do đó khả năng vận động theo nhạc của từng trẻ khác nhau Trong đó có một số trẻ
có năng khiếu vận động theo nhạc, khả năng tiếp nhận nhanh, động tác đúng, đẹp.Với các trẻ này tôi thường dành thêm thời gian để giúp trẻ luyện tập và phát triểnnăng khiếu của mình Ngoài ra tôi còn cho các bé làm quen với một số điệu múa
cơ bản qua đĩa hình và dạy trẻ một số động tác múa đơn giản, phù hợp như: Háiđào, guộn đèn, lắc mông, đánh cồng, nhún giật, mõ mời để nâng cao kỹ năng vậnđộng theo nhạc cho trẻ
- Củng cố và hoàn thiện kỹ năng là bước tiếp theo giúp trẻ thể hiện độclập, sáng tạo, truyền cảm, đồng cảm với hình tượng nghệ thuật, tôi có thể yêu cầutrẻ nhớ lại trình tự các động tác, biết phối hợp với các bạn sẵn sàng thực hiện bàitập
- Sự hình thành các kỹ năng vận động theo nhạc cần phải tăng cường luyện tập, vận dụng các phương pháp, biện pháp linh hoạt, sáng tạo
7.2.4 Biện pháp 4: Tạo môi trường âm nhac.
Giáo dục âm nhạc là hoạt động nghệ thuật được trẻ mẫu giáo rất yêu
thích Đây là loại hình được xem như phương tiện để thực hiện các hoạt độnggiáo dục một cách hiệu quả ở trường Mầm non
Do đặc diểm tâm sinh lý lứa tuổi Mẫu giáo, các cháu tuy còn nhỏ tuổinhưng rất thích cái đẹp, màu sắc sặc sỡ, mới lạ Để tiến hành hoạt động âm nhạccần tạo ra một môi trường âm nhạc là rất cần thiết Vì vậy tôi luôn cố gắng tạonhiều đồ dùng, đồ chơi đẹp, hấp dẫn trang trí xung quanh lớp
13
Trang 14- Sử dụng đồ dùng điện tử hiện đại như: Đàn Organ, ti vi, đầu đĩa, vi
+ Đồ chơi công nghiệp: Đàn, xắc xô, trống, kèn, mõ, trang phục…
+ Đồ chơi tự tạo: Đồ chơi tự tạo có muôn hình muôn vẻ bởi chúng đượctạo ra từ những vật sẵn có, dễ kiếm, dễ làm Nguồn gốc của đồ chơi tự tạo là vôtận Làm đồ chơi tự tạo là hoạt động sáng tạo và độc đáo Có thể dùng luôn những
đồ vật thông thường trong sinh hoạt hàng ngày, sử dụng trực tiếp những vật liệu tựnhiên làm đồ chơi và bằng những vật liệu thu lượm được
Ví dụ:
+ Tận dụng những đoạn tre già để đẽo phách tre
+ Tận dụng bìa cứng, trang trí giấy đề can để tạo thành nhiều cái đàn có hình dáng khác nhau
+ Tận dụng các vỏ lon bia, nước ngọt để làm trống, xúc xắc
+ Làm đàn tơ rưng bằng tre nhỏ
7.2.5 Biện pháp 5: Tạo hứng thú cho trẻ trong quá trình vận động theo nhạc.
Vận động theo nhạc là quá trình trẻ thực hành trải nghiệm và cảm thụnghệ thuật Để quá trình vận động không bị đơn điệu, nhàm chán Tôi tổ chứccho trẻ thực hiện vận động dưới nhiều hình thức thi đua có lồng yếu tố vui chơi
14
Trang 15Ví dụ như khi cho trẻ vận động bài “Đố bạn” tôi tổ chức cuộc thi tài giữa cácđội: Đội voi con, đội hươu sao, đội gấu đen Sau đó cho trẻ bình chọn đội xuất sắcnhất Qua việc tổ chức thi đua sôi động như vậy, trẻ rất hứng thú vận động và rấtmạnh dạn tự tin thể hiện khả năng của mình Và để giúp trẻ hứng thú hơn tôi còn sửdụng các dụng cụ âm nhạc trong quá trình trẻ vận động Ngoài các dụng cụ đượcnhà trường cung cấp tôi còn sử dụng các loại dụng cụ tự làm như: Non bia làmtrống lắc, thanh tre làm phách, mũ múa làm từ xốp lá Vừa sử dụng nhạc cụ trẻcòn được quan sát hình ảnh, mặc trang phục biểu diễn phù hợp.
Ví dụ: Dạy trẻ gõ đệm theo nhịp bài “Cháu yêu cô chú công nhân” của tácgiả Hoàng Văn Yến Cô tạo hứng thú cho trẻ bằng cách cho trẻ quan sát tranh,ảnh về các cô chú công nhân Cô trò chuyện cùng trẻ về các cô chú công nhân,giáo dục trẻ yêu quý và biết ơn các cô chú công nhân Cô hỏi trẻ đã được làmquen với bài hát nào nói về nghề công nhân? Ai sáng tác bài hát? Sau đó cô dạytrẻ vận động theo nhạc
Hoặc khi dạy trẻ vận động minh hoạ bài “trống cơm” nhạc dân ca Tôicho cả lớp mặc trang phục dân gian và đeo trống cơm Tôi nhận thấy trên nétmặt vui tươi, hồ hởi trên mỗi trẻ Trẻ vui sướng hòa mình vào bài hát với trangphục dân gian và trống cơm
Trẻ được mặc trang phục và sử dụng đạo cụ và biểu diễn phù hợp với tínhchất âm nhạc và nội dung bài hát sẽ làm phong phú thêm đời sống văn hoá, cótác dụng giáo dục tình cảm đạo đức, góp phần vào việc hình thành nhân cách trẻthơ
Kết quả tôi thấy trẻ rất hứng thú, có ý thức, tích cực tham gia hoạt động,đạt được những yêu cầu của bài soạn
Với những bài múa, thể dục nhịp điệu tôi sử dụng một số dụng cụ phùhợp với bài hát như lựa chọn dây hoa, vải lụa, dây nơ
Việc sử dụng hợp lý các dụng cụ âm nhạc trong quá trình trẻ vận độnglàm tăng hứng thú, phát huy tích cực vận động của trẻ, từ đó nâng cao hiệu quảquá trình vận động theo nhạc của trẻ
7.2.6 Biện pháp 6: Ứng dụng công nghệ thông tin và̀o trong dạy học:
Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào trong dạy học là rất cần thiết Việc ứng
dụng công nghệ thông tin vào trong giảng dạy ở cấp học mầm non 15
Trang 16làm đa dạng hoá hình thức dạy học giúp trẻ được thay đổi không khí mới, hấpdẫn, trong giờ học, tạo cho trẻ niềm hứng thú, hăng say tích cực tham gia vàohoạt động, làm cho hiệu quả giáo dục cao Đặc biêt giúp giảm bớt đồ dùngkhông cần thiết, giảm bớt sức lao động của giáo viên và giảm bớt chi phí.
Ví dụ: Khi dạy trẻ vận động bài “Chú Voi con ở bản Đôn” của tác giảPhạm Tuyên, tôi chuẩn bị một video về các chú voi con sống ở các bản làng củangười dân Khi tiến hành tiết học tôi cho trẻ quan sát hình ảnh trên máy vi tính,
để tạo hứng thú và khơi gợi hình ảnh đẹp hình thành ở trẻ tình cảm yêu quý vàbảo vệ các con vật Qua hình thức giới thiệu của cô kết hợp với được nghe giaiđiệu âm nhạc sẽ là yếu tố ban đầu của tư duy logic cho quá trình cảm nhận nghệthuật
Để dạy trẻ tôi không chỉ sưu tầm trên mạng tôi còn tìm các trò chơi trongphần mềm cài đặt, mua băng đĩa có nội dung liên quan đến kiến thức cần truyềnđạt, quay phim làm đĩa để dạy trẻ cho phù hợp với bài học
Ví dụ: Dạy múa bài “Cháu yêu bà” của tác giả Xuân Giao Để chuẩn bịcho bài giảng, ý tưởng của tôi tạo cho trẻ hứng thú và khơi gợi tình cảm củacháu đối với bà của mình bằng cách cho trẻ xem video clip vở kịch rối tóm tắttheo truyện Tích Chu Tôi tập kể diễn cảm tóm tắt nội dung cốt truyện, sưu tầmrối hình cậu bé Tích Chu, Bà cụ, Bà tiên, tập đóng kịch, dựng cảnh Sau đó đượcquay làm đĩa CD và lưu vào máy vi tính, khi dạy có thể cho xem trên đầu đĩa ti
vi hoặc dùng máy vi tính để mở Ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạynhư vậy, tôi thấy các cháu thích thú khi được thay đổi không khí, có ý thức, saysưa và tích cực vào vận động theo nhạc
7.2.7 Biện pháp 7: Tận dụng môi trường ở mọi lúc, mọi nơi cho trẻ vận động theo nhạc:
Không chỉ cho trẻ vận động theo nhạc trong các giờ hoạt động học mà tôicòn tạo nhiều cơ hội và điều kiện cho trẻ được vận động theo nhạc ở mọi lúc,mọi nơi
Ví dụ: Trong giờ thể dục sáng, tôi thay đổi những động tác khô cứng theohiệu lệnh của cô giáo bằng vận động một số bài hát phù hợp với chủ đề: Ví dụ:chủ đề “thế giới động vật” tôi chọn bài “Đố bạn” của nhạc sĩ Hồng Ngọc, chủ đề
“nghề nghiệp” bài “Em thích làm chú bộ đội” của nhạc sĩ Hoàng Long, chủ đề
Trang 17“Nước và các hiện tượng tự nhiên bài “trời năng trời mưa” của nhạc sĩ ĐặngNhất Mai Bằng việc cho trẻ vận động theo nhạc trong giờ thể dục giúp trẻ thêmhoạt bát và là cơ sở giúp trẻ vận động chính xác.
Ngoài các giờ hoạt động học có nội dung trọng tâm dạy vận động theonhạc tôi còn sử dụng vận động theo nhạc vào các hoạt động khác như: Khámphá khoa học, làm quen với toán vừa giúp gây hứng thú cho trẻ vào giờ học,thay đổi trạng thái của trẻ trong quá trình học tập đồng thời giúp trẻ có thêm cơhội thực hành, ôn luyện, củng cố kỹ năng vận động theo nhạc
Ví dụ: Khi cho trẻ với một số loại quả tôi cho trẻ vận động bài “Qủa” củanhạc sĩ Xanh Xanh
Vận động theo nhạc trong lúc hoạt động ngoài trời: Trong khi cho trẻ hoạtđộng ngoài trời cũng có thể cho trẻ vận động theo nhạc nhằm tạo cho trẻ sựmềm dẻo, nhịp nhàng, làm thư giãn thần kinh, kích thích óc sáng tạo và giúp trẻhiểu biết hơn về thế giới xung quanh
Ví dụ: Cho trẻ quan sát và đàm thoại về con vịt Cô có thể cho trẻ đứngđội hình vòng tròn để múa hát bài “Một con vịt” của tác giả Kim Duyên
Trong giờ hoạt động góc: Tôi tổ chức cho trẻ dưới hình thức biểu diễn ởgóc nghệ thuật Một số bạn sẽ ngồi làm khán giả còn một số bạn sẽ làm nghệ sĩlên biểu diễn Khi lên biểu diễn các bạn sẽ chọn đạo cụ là các đồ dùng đồ chơi ởgóc âm nhạc kết hợp với những động tác mà cô đã dạy để biểu diễn cho các bạnxem
Vận động theo nhạc trong thời gian chơi trò chơi sáng tạo: Có thể cho trẻvận động theo nhạc trong khi trẻ chơi trò chơi sáng tạo
Ví dụ: Trẻ chơi đóng kịch có kèm với biểu diễn Hoặc có trong trò chơiphân vai cô giáo, trẻ nhập vai mình là cô giáo hay là trẻ mẫu giáo thể hiện hát,múa, gõ đệm, vận động minh hoạ tuỳ theo ý thích
Trong giờ hoạt động chiều tôi cũng dành thời gian rèn và dạy trẻ vận độngtheo nhạc Tôi có thể cùng trẻ xây dựng một số bài múa hay động tác vận độnghoặc tôi cho trẻ ôn luyện một số vận động trẻ đã được học trong các giờ học
Trang 18Âm nhạc luôn xuất hiện bên trẻ từ lúc trẻ đến trường cho đến khi bố mẹđón Do vậy giáo viên cần tận dụng các thời điểm trong ngày để rèn luyện kỹnăng vận động theo nhạc cho phù hợp với đặc điểm tiếp nhận của trẻ.
Trong các ngày hội, ngày lễ, hội thi đây cũng là những cơ hội trẻ thể hiệnkhả năng vận động theo nhạc của mình Trẻ có thể tham gia các tiết mục múa,erôbic, các bài thể dục nhịp điệu Việc biểu diễn các tiết mục này trong các ngày
lễ, hội giúp trẻ mạnh dạn, tự tin, tạo cho trẻ niềm vui, những cảm xúc mạnh mẽ,tăng cường khả năng cảm thụ âm nhạc và góp phần nâng cao kỹ năng vận độngtheo nhạc của trẻ
Bên cạnh đó, tôi cũng đã nghiên cứu và áp dụng quan điểm đổi mới hìnhthức giáo dục âm nhạc Mục đích giáo dục của hướng đổi mới là giáo viên làngười hướng dẫn, tạo cơ hội cho trẻ hoạt động vui chơi, tìm tòi, khám phá Trẻtham gia hoạt động, một cách hứng thú, chủ động để phát triển khả năng cánhân
Tôi đã tích cực làm việc trực tiếp với nhóm, cá nhân để giúp trẻ thực hiệntốt hoạt động âm nhạc Trẻ hoạt động không bị áp đặt để phát huy năng lực bảnthân, được trao đổi, nhận xét để trở lên năng động hơn Chính vì vậy, trong vậnđộng theo nhạc, trẻ tự do thể hiện nhiều cách khác nhau, không nhất thiết yêucầu mọi trẻ vận động giống nhau
Ví dụ: Dạy trẻ vận động theo nhạc bài “Cháu thương chú bộ đội” của tácgiả Hoàng Văn Yến, sau khi đã cho trẻ làm quen với một số cách vận động theonhạc, tôi cho trẻ thể hiện bằng nhiều cách khác nhau như cô cho 3 tổ hội ý xem
tổ của mình vận động theo cách nào, sau đó cho cả 3 tổ thực hiện vận động cùngmột lúc Có thể tổ gõ đệm theo tiết tấu chậm, có tổ vận động minh hoạ trên nềnnhạc
Tuổi Mẫu giao là lứa tuổi “Học mà chơi, chơi mà học”do đó phải sử dụngnhiều biện pháp, thủ thuật trong giờ học để gây hứng thú và sự tập trung vốn rấtngắn của trẻ Cũng vì thế mà giờ học mang tính tổng hợp Vận động theo nhạc
có thể tích hợp nhẹ nhàng được vào một số giờ học khác hoặc tích hợp các mônhọc khác vào vận động
Trang 19Ví dụ: Dạy trẻ gõ đệm theo tiết tấu chậm bài “Cháu thương chú bộ đội”của tác giả Hoàng Văn Yến cô có thể tích hợp môn Hình thành các biểu tượngtoán bằng cách đếm số chú bộ đội lên biểu diễn, đếm số dụng cụ âm nhạc…
Ví dụ: Trong hoạt động tạo hình, vẽ con cá Sau khi trẻ trưng bày và nhậnxét sản phẩm, Cô có thể cho trẻ hát kết hợp với vận động minh hoạ trên nềnnhạc bài “Cá vàng bơi” của nhạc sĩ Hà Hải
Như vậy, ở trường mẫu giáo, từ lúc đến trường đến khi cha mẹ đến đón,
âm nhạc luôn xuất hiện bên trẻ tạo không khí tươi mát Nếu vắng bóng lời ca,điệu múa thì trường lớp đối với các cháu thật buồn tẻ Âm nhạc là chu kỳ thờigian, là nhịp sống hàng ngày của trẻ, là cho trẻ thêm linh hoạt, tươi vui Âmnhạc thực sự là người bạn thân của trẻ thơ
7.2.8 Biện pháp 8: Tổ chức cho trẻ trong ngà̀y hội, ngà̀y lễ:
Vào ngày lễ hội như ngày khai giảng, ngày nhà giáo Việt Nam, tết trungthu…là những ngày có hình thức tổ chức quan trọng trong việc tạo ra môitrường âm nhạc phong phú và sinh động Ngày lễ, ngày hội có các hoạt độngnghệ thuật đa dạng như hát, múa, đóng kịch…tạo cho trẻ niềm vui và phấn khởi,những cảm xúc mới mẻ, tăng cường khả năng cảm thụ âm nhạc, mở rộng nhậnthức cho trẻ Ngày lễ, hội là cơ hội cho giáo viên và trẻ trong toàn trường giaolưu, hiểu biết nhau hơn, đồng thời tạo cơ hội cho trẻ nâng cao các kỹ năng hoạtđộng nghệ thuật Trẻ hiểu thêm những điều mới lạ chỉ có trong ngày hội, ngày
lễ, đồng thời củng cố những điều trẻ đã lĩnh hội được
Hiểu được ý nghĩa hoạt động âm nhạc trong ngày hội, ngày lễ Hàngngày, tôi luôn chú ý thường xuyên rèn những kỹ năng vận động theo nhạc Khinhà trường có kế hoạch tổ chức, tôi lựa chọn các nội dung phù hợp để luyện tập,chuẩn bị trang phục cho trẻ Khi biểu diễn tôi nhận thấy ở trẻ rất hào hứng, tựtin, có ý thức trong khi biểu diễn
8 Những thông tin cần được bảo mật - Không có
9 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến * Nhân lực
19
Trang 20Có được sự đồng thuận, nhất trí, ủng hộ của chị em đồng nghiệp, phụ huynh học sinh trong lớp tôi phụ trách và sự hứng thú của trẻ.
Sự quan tâm hỗ trợ và đầu tư của Ban giám hiệu nhà trường, của phụ huynh học sinh về trang thiết bị, đồ dùng phục vụ cho chuyên đề
* Thời gian: Ngay từ khi nghiên cứu xây dựng đề tài, tôi đã áp dụng vào
thực tiễn lớp tôi phụ trách và lên kế hoạch chia ra thành 3 giai đoạn sau:
Giai đoạn 1 (Tháng 9 đến tháng 10/2018): Tìm hiểu và khảo sát cơ sở vậtchất phục vụ cho việc áp dụng tô chưc vận động theo nhạc cho tre trong vàngoài lớp học
Giai đoạn 2 (Từ tháng 10/2018 đến tháng 12/2018): Áp dụng các biệnpháp, phương pháp vào quá trình tô chưc vận động theo nhạc cho trẻ của lớp 5tuổi A9 trường Mầm non Kim Long
Giai đoạn 3 : Từ tháng 01/2019 đến 02/2019: Hiệu quả khi áp dụng,
viết báo cáo sáng kiến
* Không gian: Trong và ngoài lớp học.
10.1 Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tác giả.
Qua áp dụng những biện pháp trên vào việc rèn kỹ năng vận động theonhạc cho trẻ tại lớp 5 tuổi A9, tôi đã thu được những kết quả hết sức kha quan:
10.1.1 Về cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ chuyên đề
Nhà trường đã đầu tư đồ dùng phục vụ cho chuyên đề như: Mua thêmnhạc cụ gõ đệm, làm mũ, đàn, loa,trang phục biểu diễn
Tổ chức bôi dương chuyên môn
10.1.2 Đố́i với giáo viên
Qua áp dụng sáng kiến kinh nghiệm ở trường đó là một bài học để mìnhthử nghiệm phương pháp dạy của mình trên trẻ, qua đó thấy được những kỹnăng vận động nào nên áp dụng vào lúc nào, vào thời điểm nào để lôi cuốn sựchú ý của trẻ và tạo cho trẻ hứng thú khi tham gia vận động theo nhạc Bản thânkhông ngừng phấn đấu học hỏi bạn bè đồng nghiệp học hỏi những kinh nghiệm
về kỹ năng vận động theo nhạc, phương pháp gây hứng thú cho trẻ khi tham giavận động Tôi còn phải cố gắng nhiều hơn nữa, trau dồi kinh nghiệm chuyên