- Nỗi oan khuất của Vũ Nương có nhiều nguyên nhân và được diễn tả rất sinh động, như một màn kịch ngắn, có tạo tình huống, xung đột, thắt nút mở nút - Cuộc hôn nhân giữa Trương Sinh và V
Trang 1BỒI DƯỠNG NÂNG CAO VĂN HỌC TRUNG ĐẠI
VĂN BẢN : Chuyện người con gái Nam Xương
Câu 1 : Vì sao Vũ Nương phải chịu nỗi oan khuất?
- Nỗi oan khuất của Vũ Nương có nhiều nguyên nhân và được diễn tả rất sinh động, như một màn kịch ngắn, có tạo tình huống, xung đột, thắt nút mở nút
- Cuộc hôn nhân giữa Trương Sinh và Vũ Nương có phần không bình đẳng:
“Trương Sinh xin với mẹ đem trăm lạng vàng cưới về” và lời nói của Vũ Nương “thiếp vốn con kẻ khó, được nương tựa nhà giàu” Sự cách bức ấy đã cộng thêm một cái thế cho Trương Sinh, bên cạnh cái thế của người chồng, người đàn ông trong chế độ gia trưởng phong kiến
- Tính cách của Trương Sinh: Trương Sinh tính đa nghi, đối với vợ phòng ngừa quá sức, thêm nữa tâm trạng của chàng khi chở về nhà cũng có phần nặng nề không vui
- Tình huống bất ngờ: Đó là lời nói của đứa trẻ ngây thơ, chứa đầy những
dữ kiện đáng ngờ Thoạt đầu là sự ngạc nhiên của nó khi thấy mình có những hai người cha, một người biết nói và một người “chỉ nín thin thít” khi
bị gạn hỏi mới nói thêm đấy là một người đàn ông, đêm nào cũng đến, mẹ Đản đi cũng đi, mẹ Đản ngồi cũng ngồi” thông tin ngày một gay cấn ấy như
đổ thêm dầu vào lửa, “tính đa nghi: của Trương Sinh đã đến độ cao trào, chàng “đinh ninh là vợ hư”
- Cách xử sự hồ đồ và độc đoán của Trương Sinh: chàng không đủ bản lĩnh
để phán đoán, phân tích, bỏ ngoài tai những lời phân trần của vợ, không tin
cả những nhân chứng bênh vực cho nàng, cũng nhất quyết không nói ra duyên cớ để cho vợ có cơ hội minh oan Nút thắt ngày một chặt, kịch tính ngày một cao Trương Sinh trở thành một kẻ vũ phu, thô bạo “mắng nhiếc nàng và đánh đuổi đi” dẫn đến cái chết oan nghiệt của Vũ Nương cái chết
đó khác nào bị bức tử, mà kẻ bức tử lại hoàn toàn vô can
*- Bi kịch của Vũ Nương là một lời tố cáo xã hội phong kiến xem trọng quyền uy của kẻ giàu và của người đàn ông trong gia đình, đồng thời bày tỏ niềm cảm thương của tác giả đối với số phận oan nghiệt của người phụ nữ
Câu 2 : Chi tiết “cái bóng” vào câu chuyện
- Việc đưa chi tiết “cái bóng” vào câu chuyện là một chi tiết rất đặc sắc của tác phẩm này: Người giải oan cho nàng không phải ai khác mà chính là người chồng với đứa con Người tìm ra sự thật là Trương Sinh Người nói ra
sự thật chính là đứa con ngây thơ đã vô tình gây ra cái chết cho mẹ “cái bóng” là thủ phạm giết chết Vũ Nương, đồng thời cũng lại giải oan cho nàng
Trang 2- Lấy hình tượng cái bóng và lời nói ngây thơ của đứa con để đưa đẩy câu chuyện đến đỉnh điểm và mở nút câu chuyện là nét độc đáo của Nguyễn Dữ
Câu 3 : Ý nghĩa của các yếu tố kỳ ảo trong "Chuyện người con gái Nam
Xương"
Gợi ý:
a Mở đoạn:
- Giới thiệu khái quát về đoạn trích
b Thân đoạn:
- Các yếu tố kỳ ảo trong truyện:
+ Phan Lang nằm mộng rồi thả rùa
+ Phan Lang gặp nạn, lạc vào động rùa, gặp Linh Phi, được cứu giúp, gặp lại
Vũ Nương, được xứ giả của Linh Phi rẽ đường nước đưa về dương thế
+ Vũ Nương hiện về trong lễ giải oan trên bến Hoàng Giang giữa lung linh, huyền ảo rồi lại biến đi mất
- Ý nghĩa của các chi tiết kỳ ảo
+ Làm hoàn chỉnh thêm nét đẹp vốn có của nhân vật Vũ Nương: Nặng tình, nặng nghĩa, quan tâm đến chồng con, phần mộ tổ tiên, khao khát được phục hồi danh dự
+ Tạo nên một kết thúc phần nào có hậu cho câu chuyện
+ Thể hiện ước mơ về lẽ công bằng ở đời của nhân dân ta
c Kết đoạn:
- Khẳng định ý nghĩa của yếu tố kỳ ảo đối với truyện
2 Dạng đề 5 hoặc 7 điểm
Đề 1 : Cảm nhận của em về văn bản "Chuyện người con gái Nam Xương"
của Nguyễn Dữ
*Gợi ý
a Mở bài
- Giới thiệu khái quát về tác giả, tác phẩm
- Nêu giá trị nhân đạo, hiện thực và nghệ thuật đặc sắc của truyện
b Thân bài:
1 Giá trị hiện thực:
- Tố cáo xã hội phong kiến bất công, thối nát
+ Chàng Trương đang sống bên gia đình hạnh phúc phải đi lính
+ Mẹ già nhớ thương, sầu não, lâm bệnh qua đời
+ Người vợ phải gánh vác công việc gia đình
- Người phụ nữ là nạn nhân của lễ giáo phong kiến bất công
+ Vũ Thị Thiết là một người thuỷ chung, yêu thương chồng con, có hiếu với
mẹ
Trang 3+ Trương Sinh là người đa nghi, hồ đồ, độc đoán -> đẩy Vũ Nương đến cái chết thảm thương
+ Hiểu ra sự thật Trương Sinh ân hận thì đã muộn
2 Giá trị nhân đạo
- Đề cao, ca ngợi phẩm hạnh cao quý của người phụ nữ qua hình ảnh Vũ Nương
+ Đảm đang: Thay chồng gánh vác việc nhà
+ Hiếu thảo, tôn kính mẹ chồng
+ Chung thuỷ: Một lòng, một dạ chờ chồng
3 Giá trị nghệ thuật:
- Ngôn ngữ, nhân vật
- Kịch tính trong truyện bất ngờ
- Yếu tố hoang đường kỳ ảo
c Kết bài:
- Khẳng định lại giá trị nội dung của truyện
- Truyện là bài học nhân sinh sâu sắc về hạnh phúc gia đình
Câu 4 : Cảm nhận của em về nhân vật Vũ Nương trong tác phẩm "Chuyện
người con gái Nam Xương" của Nguyễn Dữ
* Gợi ý:
a Mở bài:
- Giới thiệu khái quát về tác giả, tác phẩm
- Vẻ đẹp, đức hạnh và số phận của Vũ Nương
b Thân bài:
- Vũ Nương là người phụ nữ đẹp
- Phẩm hạnh của Vũ Nương:
+ Thuỷ chung, yêu thương chồng (khi xa chồng )
+ Mẹ hiền (một mình nuôi con nhỏ )
+ Dâu thảo (tận tình chăm sóc mẹ già lúc yếu đau, lo thuốc thang )
- Những nguyên nhân dẫn đến bi kịch của Vũ Nương
+ Cuộc hôn nhân bất bình đẳng
+ Tính cách và cách cư sử hồ đồ, độc đoán của Trương Sinh
+ Tình huống bất ngờ (lời của đứa trẻ thơ )
- Kết cục của bi kịch là cái chết oan nghiệt của Vũ Nương
- Ý nghĩa của bi kịch: Tố cáo xã hội phong kiến
- Giá trị nhân đạo của tác phẩm
b Kết bài:
- Khẳng định lại phẩm chất, vẻ đẹp của Vũ Nương
- Khẳng định lại giá trị nội dung, nghệ thuật của tác phẩm
Trang 4Cõu 5 : Người xưa đã suy tôn Chuyện người con gái Nam Xương”là thiên cổ kì bút”,em hãy làm sáng tỏ ý kiến trên
Gợi ý:
MB: Chuỵên người con gái Nam Xương là tác phẩm ưu tú trong “Truyền kì
mạn lục”, chuyện được đánh giá là thiên cổ kì bút bởi truyện thể hiện cá tính sáng tạo độc đáo có giá trị lâu dài của nhà văn
TB: thiên cổ kì bút là bút pháp khác lạ x-a nay hiếm tạo nên cá tính sáng tạo
độc đáo của nhà văn, thể hiện ở các yếu tố sau:
- Đề tài : Viết về ng-ời phụ nữ, hơn nữa đây lại là ng-ời phụ nữ bình dân, ng-ời phụ nữ lao động ( khác với cái đài các cao sang bấy giờ)
- Nhân vật : Ng-ời phụ nữ là Vũ N-ơng đ-ợc tác giả khai thác ở góc độ
là nạn nhân của chế độ nam quyền Bản thân ho là một món hàng “chàng Trương Sinh đem trăm lạng vàng cưới về làm vợ”.Khao khát hạnh phúc và có
đủ điều kiện h-ởng hạnh phúc (hiếu thảo, th-ơng chồng, đảm đang, có ý thức về phẩm giá, giàu đức hi sinh…) Nàng không đ-ợc h-ởng hạnh phúc vì chồng đa nghi, ghen tuông -> tố cáo xã hội mang nặng t- t-ởng nam quyền
cố hữu
- Nghệ thuật cài đặt chi tiết chiếc bóng bất ngờ, hợp lí làm cho câu chuyện giàu kịch tính lôi cuốn ng-ời đọc từ đầu đến cuối (chi tiết sáng tạo :cái bóng ->bé Đản ->Tr-ơng Sinh: nguyên nhân dẫn đến nỗi oan của Vũ N-ơng )
- Kết cấu sáng tạo : Xuyên suốt tác phẩm là số phận của Vũ N-ơng
+ Vũ N-ơng ở d-ơng gian: ng-ời phụ nữ đức hạnh nh-ng số phận oan khuất, qua đó để nhấn mạnh bi kịch ng-ời phụ nữ
+Vũ N-ơng ở thuỷ cung: Tác giả vận dụng văn học dân gian, cho nhân vật
đ-ợc sống một thế giới khác- cõi tiên, nh-ng vẫn không kém phần bi kịch: muốn sống nhưng khi đối mặt với trần gian “thiếp không thể trở về d-ơng gian được nữa”->tố cáo hiện thực xã hội
- Giá trị nhân đạo cao cả :Sử dụng yếu tố hoan đ-ờng kì ảo, tao nên màn s-ơng kì ảo kích thích trí t-ởng t-ợng của ng-ời đọc làm rung động cảm hứng lãng mạn
- Mở rộng:
+ Nghệ thuật và nội dung nâng đỡ thể hiện sâu giá trị hình t-ợng nhân vật + Câu chuyện là kinh nghiệm quý báu cho các nhà văn xây dựng tác phẩm
KB: Tác phẩm đã mở đ-ờng cho sự phát triển của nền văn học viết Việt
Nam
Cõu 6 :
1 Giá trị nội dung:
a Giá trị hiện thực:
Trang 5- Phê phán hệ t- t-ởng phong kién nam quyền
- Phản ánh số phận bất hạnh của ng-ời phụ nữ trong XHPK
b Giá trị nhân đạo:
- Đề cao, ca ngợi những vẻ đẹp truyền thống của ng-ờiphụ nữ Việt Nam
- Cảm thông sâu sắc với số phận bất hạnh của ng-ời phụ nữ trong XHPK
- Đòi quyền bình đẳng nam nữ
2 Giá trị nghệ thuật:
- Cách dẫn truyện hợp lí, hấp dẫn
- Cài đặt chi tiết chiếc bóng bất ngờ, hợp lí
- Sử dụng yếu tố kì ảo
Cõu 7 : Cảm nghĩ về nhõn vật Vũ Nương
1 * Tỡnh huống 1: Vũ Nương lấy chồng
2 Trước bản tớnh hay ghen của chồng, Vũ Nương đó "giữ gỡn khuụn phộp, khụng từng để lỳc nào vợ chồng phải thất hoà"
3 * Tỡnh huống 2: Xa chồng Khi xa chồng, Vũ Nương là người vợ chung thuỷ, yờu chồng tha thiết, một người mẹ hiền, dõu thảo Hai tỡnh huống đầu cho thấy Vụ Nương là người phụ nữ đảm đang, thương yờu chồng hết mực
4 *Tỡnh huống 3: Bị chồng nghi oan - Trương Sinh thăm mộ mẹ cựng đứa con nhỏ (Đản) - Lời núi của đứa con: "ễ hay! Thế ra ụng cũng là cho tụi ư? ễng lại biết núi, chứ khụng như cha tụi trước kia chỉ nớn thin thớt… Trước đõy, thường cú một người đàn ụng, đờm nào cũng đến…" Trương Sinh nghi ngờ lũng chung thuỷ của vợ chàng - Cõu núi phản ỏnh đỳng ý nghĩ ngõy thơ của trẻ em: nớn thin thớt, đi cũng đi, ngồi cũng ngồi (đỳng như
sự thực, giống như một cõu đố giấu đi lời giải Người cha nghi ngờ, người đọc cũng khụng đoỏn được) - Tài kể chuyện (khộo thắt nỳt mở nỳt) khiến cõu chuyện đột ngột, căng thẳng, mõu thuẫn xuất hiện - La um lờn, giấu khụng kể lời con núi Mắng nhiếc, đuổi đỏnh vợ đi Hậu quả là Vũ Nương
tự vẫn - Trương Sinh giấu khụng kể lời con núi -> khộo lộo kể chuyện, cỏch thắt nỳt cõu chuyện làm phỏt triển mõu thuẫn - Ngay trong lời núi của Đản
đó cú ý mở ra để giải quyết mõu thuẫn: "Khụng như cha tụi trước kia, chỉ nớn thin thớt" 6
5 - Vũ Nương phõn trần để chồng hiểu rừ nỗi oan của mỡnh Những lời núi thể hiện sự đau đớn thất vọng khi khụng hiểu vỡ sao bị đối xử bất cụng
Vũ Nương khụng cú quyền tự bảo vệ Hạnh phỳc gia đỡnh tan vỡ Thất vọng tột cựng, Vũ Nương tự vẫn Đú là hành động quyết liệt cuối cựng - Lời than
Trang 6thống thiết, thể hiện nỗi uất ức trước sự bất công đối với người phụ nữ đức hạnh
*Tình huống 4: Khi ở dưới thuỷ cung - Đó là một thế giới đẹp từ y phục, con người đến quang cảnh lâu đài Nhưng đẹp nhất là mối quan hệ nhân nghĩa -> Cuộc sống dưới thuỷ cung đẹp, có tình người Tác giả miêu tả cuộc sống dưới thuỷ cung đối lập với cuộc sống bạc bẽo nơi trần thế nhằm mục đích tố cáo hiện thực - Vũ Nương gặp Phan Lang, yếu tố ly kỳ hoang đường -> Nhớ quê hương, không muốn mang tiếng xấu Thể hiện ước mơ khát vọng một xã hội công bằng tốt đẹp hơn, phù hợp với tâm lý người đọc, tăng giá trị tố cáo - Vũ Nương được chồng lập đàn giải oan: Nàng vẫn còn tình nghĩa với chồng, nàng cảm kích, đa tạ tình chàng nhưng không thể trở
về nhân gian được nữa Vũ Nương muốn trả ơn nghĩa cho Linh Phi, muốn trở về với chồng con mà không được Thể hiện thái độ dứt khoát từ bỏ cuộc sống đầy oan ức Điều đó cho thấy cái nhìn nhân đạo của tác giả
Câu 8 Cảm nghĩ về nhân vật Trương Sinh
6 Nhân vật Trương Sinh - Con nhà giàu, ít học, có tính hay đa nghi - Cuộc hôn nhân với Vũ Nương là cuộc hôn nhân không bình đẳng - Tâm trạng Trương Sinh nặng nề, buồn đau vì mẹ mất Lời nói của Đản - Lời nói của Đản kích động tính ghen tuông, đa nghi của chàng - Xử sự hồ đồ, độc đoán, vũ phu thô bạo, đẩy vợ đến cái chêt oan nghiệt 7
7 - Mắng nhiếc vợ thậm tệ, không nghe lời phân trần - Không tin cả những nhân chứng bênh vực cho nàng
8 * Về nghệ thuật - Kết cấu độc đáo, sáng tạo - Nhân vật: diễn biến tâm
lý nhân vật được khắc hoạ rõ nét - Xây dựng tình huống truyện đặc sắc kết hợp tự sự + trữ tình + kịch - Yếu tố truyền kỳ: Kỳ ảo, hoang đường - Nghệ thuật viết truyện điêu luyện Về nội dung Qua câu chuyện về cuộc đời và cái chết thương tâm của Vũ Nương, Chuyện người con gái Nam Xương thể hiện niềm cảm thương đối với số phận oan nghiệt cua người của người phụ
nữ Việt Nam dưới chế độ phong kiến, đồng thời khẳng định vẻ đẹp truyền thống của họ