Chuyen de van (cap huyen)

NỘI DUNG CHÍNHC/ GIẢI PHÁP THỰC HIỆN: I/ Một số yêu cầu cơ bản đối với giáo viên II/ Tổ chức dạy và học môn Ngữ văn THCS 1/ Đối với giáo viên 2/ Đối với học sinh... A/ MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ

CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ

VỀ DỰ CHUYÊN ĐỀ

CHUYÊN ĐỀ

ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP

VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC

MƠN NGỮ VĂN TRƯỜNG THCS

NỘI DUNG CHÍNH

A/ MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN CẦN THỐNG NHẤT

I/ Vài nét về đặc trưng Môn Ngữ văn

II/ Vị trí, mục tiêu Môn Ngữ văn trong trường THCS

III/ Về phương pháp dạy học

B/ TÌNH HÌNH DẠY - HỌC MÔN NGỮ VĂN

1/ Về phía giáo viên

2 Về phía học sinh

NỘI DUNG CHÍNH

C/ GIẢI PHÁP THỰC HIỆN:

I/ Một số yêu cầu cơ bản đối với giáo viên

II/ Tổ chức dạy và học môn Ngữ văn THCS

1/ Đối với giáo viên

2/ Đối với học sinh

A/ MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN CẦN THỐNG NHẤT

I/ Môn Ngữ văn thuộc nhóm khoa học

xã hội, có vai trò quan trọng trong

việc giáo dục quan điểm, tư tưởng, tình cảm cho HS và là môn công cụ không chỉ trong giao tiếp, nhận thức

mà còn là công cụ tư duy của học

sinh.

II/ Môn Ngữ văn có vị trí đặc biệt trong việc

thực hiện mục tiêu chung của nhà

trường THCS

Mục tiêu tổng quát được cụ thể hóa

thành ba phương diện: kiến thức, kĩ

năng, thái độ

A/ MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN CẦN THỐNG NHẤT

và thao tác phân tích tác phẩm văn học, có được những tri thức sơ giản về thi pháp, về lịch sử văn học Việt Nam, thế giới.

2/ Kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng nghe, nói,

đọc, viết tiếng Việt khá thành thạo theo các kiểu văn bản và có kĩ năng sơ giản về phân tích tác phẩm văn học, bước đầu có năng lực cảm nhận và bình giá văn học.

3/ Thái độ, tình cảm: Nâng cao ý thức gìn giữ sự giàu đẹp của tiếng Việt và tinh thần yêu quý các thành tựu của văn học dân tộc

và văn học thế giới;

xây dựng hứng thú và thái độ nghiêm túc, khoa học trong học tập tiếng Việt

và văn học Có ý thức và biết cách ứng

xử, giao tiếp trong gia đình, trường

học, ngoài xã hội một cách có văn hóa Biết yêu quí cái đẹp, lên án cái xấu.

III/ Về phương pháp: Định hướng chung theo Luật Giáo dục: Phát huy tính tích cực, tự giác, chủ

động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc

điểm của từng lớp học; môn học; bồi dưỡng

phương pháp tự học, khả năng làm việc theo

nhóm, rèn luyện kỹ năng vận dụng vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, tạo

được hứng thú học tập cho HS

B/ TÌNH HÌNH DẠY - HỌC MÔN NGỮ VĂN

1/ Về phía giáo viên:

• Một số giáo viên chưa thực sự đầu tư, việc tự học tự rèn, chưa chú trọng nghiên cứu chuyên sâu, mở rộng

chương trình toàn cấp Kiến thức truyền thụ khô khan, thiếu liên hệ, đào sâu, mở rộng

• Việc vận dụng đổi mới phương pháp vào các tiết dạy chưa linh hoạt, sinh động, hấp dẫn, chưa tạo được hứng thú học tập bộ môn cho học sinh Lối dạy truyền thụ một chiều tuy có giảm nhưng vẫn còn Học sinh lắng nghe, ghi nhớ, ghi chép và chủ yếu nhắc lại những điều mà

giáo viên đã truyền đạt, chưa phát huy năng lực độc lập suy nghĩ, phát huy tính chủ động, sáng tạo trong việc tìn tòi, khám phá những điều biết mới mẻ qua mỗi giờ học Ngữ văn

• Việc sử dụng sơ đồ, lược đồ, bảng, biểu để

hệ thống hóa qua đó giúp học sinh có một cái

nhìn toàn diện về nội dung chương trình một chương, một lớp góp phần củng cố vững chắc, rèn kỹ năng vận dụng kiến thức tốt hơn còn ít, nhất là đối với các tiết Tiếng Việt, Tập làm văn Việc tính toán thời gian, tạo cơ hội cho học

sinh ôn, luyện (rèn kỹ năng thực hành, vận

dụng) thường xuyên sau một bài, một nhóm

bài… chưa được thực hiện liên tục và có hiệu quả Mặt khác, việc sử dụng thiết bị dạy học

chưa được chú trọng nên ở một số tiết còn

dạy chay

2 Về phía học sinh:

Một số học sinh chưa xác định được nhu cầu học tập bộ môn Ngữ văn do đó học mang tính đối phó, chưa hứng thú, chưa nỗ lực phấn đấu vươn lên khá, giỏi thông qua việc đọc thêm sách, tìm hiểu, khám phá mở rộng, đào sâu bài học

Học sinh chưa nắm chắc kiến thức, còn nhiều

hổng; kĩ năng vận dụng chậm, phương pháp học tập bộ môn chưa tốt Kiến thức về thực tế cuộc

sống của các em còn nghèo nàn nên khi thực

hành viết văn thuyết minh và nghị luận về một số vấn đề tư tưởng và đạo lí hay sự việc, hiện tượng trong đời sống học sinh làm bài sơ sài, qua loa

Một số học sinh phát âm chưa chuẩn, khả năng diễn đạt còn chưa rõ ràng, mạch lạc; chữ viết cẩu thả, sai chính tả, dấu câu, bài viết khó đọc Kĩ

năng đọc, viết của một số học sinh còn yếu (nhất

là học sinh ở các trường vùng dân tộc) Nhiều em đọc chưa lưu loát, diễn cảm; có em còn e ngại khi giáo viên cho đọc bài, phát biểu ý kiến trước lớp Nhiều học sinh còn thụ động, ngại “động não”; chủ yếu ghi nhớ và tái hiện lại một cách máy móc, rập khuôn những gì giáo viên giảng

Khi viết bài, học sinh còn mắc nhiều lỗi về chính

tả, dùng từ, dấu câu, dựng đoạn Thậm chí còn

Qua phân tích kết quả bài làm môn Ngữ văn

của thí sinh dự thi tuyển sinh vào các trường Cao đẳng, Đại học hàng năm cho thấy:

- Sai chính tả là lỗi phổ biến nhất

- Lỗi dùng từ, diễn đạt, dựng đoạn; liên kết câu,

liên kết đoạn

- Tình trạng học sinh làm bài sai kiến thức cơ bản vẫn chiếm tỷ lệ lớn

 Điều đó cho thấy một số học sinh chưa nắm

chắc về kiến thức ngữ văn, kỹ năng vận

dụng kiến thức vào chính việc học tập môn Ngữ văn, vào thực tế cuộc sống còn hạn chế.

C/ GIẢI PHÁP THỰC HIỆN:

I/ Một số yêu cầu cơ bản đối với giáo viên:

1/ Tình yêu bộ mơn, tâm huyết, tinh thần ham tìm tịi, khám

phá của người thầy truyền đến học sinh trong quá

trình giảng dạy, giao tiếp Luơn tự mình rút kinh

nghiệm, tìm giải pháp khắc phục những hạn chế để

nâng cao chất lượng dạy học.

2/ Nắm chắc chương trình, nội dung kiến thức từ cơ bản

đến sâu, rộng (uyên bác).

3/ Sự quan tâm, tận tình, thân thiện, khơng gắt gỏng, cộc

lốc… khiến học sinh cảm thấy dễ gần, gần gũi, tạo sự

tự tin của học sinh trong học tập, khuyến khích học

sinh mạnh dạn bộc lộ những suy nghĩ, tình cảm của cá

4/ Ngôn ngữ trong sáng, phù hợp đặc trưng bộ

môn

5/ Chuẩn bị mỗi bài học chu đáo, lường trước

những nội dung khó để lựa chọn phương pháp phù hợp, “Phương pháp tốt là làm đơn giản

những phức tạp, phương pháp tồi là làm phức tạp những đơn giản” Khai thác vốn kiến thức, kinh nghiệm học sinh sẵn có để học sinh xây dựng, hoàn thiện kiến thức mới, qua đó giúp học sinh dễ nhớ, dễ vận dụng Sử dụng các

thiết bị dạy học như: tranh, ảnh, sơ đồ, dụng

cụ nghe, nhìn để minh họa cho bài giảng

Không nặng về tính “biểu diễn” trong khi dạy

mà cần chú trọng đến hiệu quả đào tạo bộ

môn

6/ Luôn ý thức tạo hứng thú học tập cho học

sinh và thực hiện những biện pháp, thủ

thuật thích hợp Những yếu tố tác động đến hứng thú học tập của học sinh có thể kể

đến: phù hợp năng khiếu; học sinh học

“được”, học có kết quả; chỉ ra được tính

độc đáo, mới lạ của kiến thức truyền thụ;

tạo được sự lôi cuốn, hấp dẫn; sự khuyến khích, động viên của giáo viên; tình cảm

giữa học sinh và giáo viên; vận dụng được vào thực tế cuộc sống và nhất là học sinh

có khả năng sáng tạo trong việc vận dụng kiến thức…

7/ Nắm chắc trình độ học tập, những lỗi sai

của từng học sinh để có thể giúp từng học sinh khắc phục, giúp giáo viên điều chỉnh phương pháp dạy Có thể tổ chức cho học sinh làm bài kiểm tra, khảo sát chất lượng sau 1 chương, 1 chủ đề, lập bảng thống kê kết quả trả lời câu hỏi của nhóm (cả lớp) thử nghiệm

II/ Tổ chức dạy và học môn

Ngữ văn THCS:

1/ Đối với giáo viên:

1.1/ Chú trọng rèn kỹ năng cho học sinh một cách toàn diện, thường xuyên

• Tạo cơ hội cho học sinh được rèn luyện

kỹ năng, khắc phục những hạn chế cơ

bản từ lỗi chính tả, đến dùng từ, đặt câu, diễn đạt

1.2/ Thực hiện yêu cầu phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động cho học sinh

Thông qua các tiết dạy và hướng dẫn học

sinh học ở nhà, các em biết tìm tòi, khám

phá, phát hiện, luyện tập, khai thác và xử lý thông tin, …học sinh tự hình thành hiểu biết, năng lực và hiểu biết, năng lực và phẩm

chất

• Giáo viên cần cĩ những biện pháp yêu

cầu học sinh “động não”:

- Giới thiệu bài mới: Nhằm tập trung sự chú ý,

xác định nhiệm vụ, kích thích hứng thú, nhu cầu tìm tịi, khám phá …của học sinh vào bài mới

Cĩ thể sử dụng những biện pháp sau:

+ Liên hệ kiến thức từ bài cũ sang bài mới

+ Nêu tầm quan trọng của bài học trong học tập, vận dụng vào thực tế cuộc sống…

+ Từ một nhận định, đánh giá đến nội dung bài

dạy

+ Từ hình ảnh, đoạn thơ, bài hát đến nội dung bài dạy

- Chú ý khai thác hết tiềm năng giáo dục của từng đơn

vị kiến thức họăc trong quá trình xây dựng kiến thức (tạo

cơ sở vững chắc cho việc tự học của học sinh)

- Hoạt động của học sinh trong giờ Văn bao gồm nhiều

loại khác nhau: nghe, đọc, ghi chép, trả lời câu hỏi, nhận xét ( cá nhân, nhóm)… Để thu hút học sinh vào hoạt động học tập nhiều giáo viên đã sử dụng kiểu dạy học nêu vấn

đề, chú trọng cải tiến câu hỏi

a/ Cần phân tích hiệu quả tác động của từng loại câu hỏi để lựa chọn phù hợp:

- Câu hỏi hẹp ( kín ): Chỉ có một cách trả lời thỏa đáng và thường là rất ngắn

- Câu hỏi rộng: Đòi hỏi HS trả lời chi tiết hơn và có thể có nhiều cách trả lời đều đúng.

Ví dụ:

- Với câu hỏi “So sánh …” – Kích thích học sinh phân tích, tìm ra điểm giống và khác nhau của các đối tượng so sánh; giúp học sinh tích cực củng cố kiến thức

- Với câu hỏi “Nêu nhận xét, suy nghĩ về …” – Kích thích học sinh trình bày ý kiến, quan điểm cá nhân, rèn kỹ năng diển đạt, lập luận

- Với câu hỏi “ Đánh giá về …” - Rèn khả năng phân tích và đánh giá ( đúng, sai, hay, dở, đạt theo một chuẩn mực

cho trước ), rèn khả năng sáng tạo.

- Với câu hỏi “ Nêu cách giải quyết vấn đề …” - Rèn khả

năng chọn hướng, giải quyết một vấn đề, giải thích (có cơ

sở khoa học), rèn khả năng diễn đạt, lập luận, sáng tạo.

b/ Khi xây dựng hệ thống câu hỏi đảm

bảo các yêu cầu: Phù hợp với đặc trưng

thể loại, đối tượng học sinh ( sức cảm thụ

tác phẩm của học sinh)

- Câu hỏi hiểu biết nội dung và hình thức tác phẩm:

- Câu hỏi hình dung tưởng tượng:

+Câu hỏi tái hiện:

+Câu hỏi tái tạo

- Câu hỏi so sánh văn học:

- Câu hỏi nêu vấn đề

c/ Tận dụng được công nghệ mới nhất –

ƯDCNTT trong dạy học ( kể cả trong việc tìm tòi nâng cao trình độ của thầy và trò):

Cần chú ý khai thác tốt thế mạnh, khắc phục những hạn

chế như sau:

- Việc sử dụng bài giảng điện tử với những hình ảnh, Vidéo clip, âm thanh sinh động, hấp dẫn, khắc sâu kiến thức và tăng hứng thú học tập của học sinh

- Giúp giáo viên tiết kiệm được một số thời gian trong dạy – học ở các khâu: ghi bảng, trình bày hình ảnh, giới thiệu thêm tư liệu, ghi sơ đồ, bảng biểu…

- Công nghệ thông tin sẽ mở ra triển vọng to lớn trong việc đổi mới các phương pháp và hình thức dạy - học cho HS

1.3/ Đào sâu, mở rộng kiến thức phù hợp làm phong phú nội dung từng bài:

Giáo viên cần chọn nội dung đào sâu, mở rộng kiến thức phù hợp (chọn tư liệu phù hợp), không gây quá tải

+ Trong phần Giới thiệu chung, giáo viên có thể

đào sâu, mở rộng kiến thức ở phần tìm hiểu

chung về tác giả, hoặc tác phẩm

- Tác giả: có thể mở rộng ở phần thân thế, sự

nghiệp hoặc chỉ nhấn vào một vài sự kiện tiêu biểu có liên quan đến tác giả…

- Tác phẩm: có thể mở rộng ở hoàn cảnh sáng

1.4/ Tổ chức tốt việc ôn tập cho HS:

Giáo viên cần tranh thủ mọi cơ hội giúp học sinh phải “động não” huy động vốn kiến

thức, kỹ năng cũ thực hiện tốt các khâu liên hoàn “Học – Luyện – Ôn” trong quá trình học tập

- Đối với ôn tập một chủ đề, một giai đoạn văn học, một chương … giáo viên có thể sử dụng dạng sơ đồ mạng hệ thống hóa kiến thức, bảng biểu …

Tổ chức tiết ôn tập theo quy định của phân phối

chương trình:

Các hình thức ôn có thể là: Thi thuyết trình, Đố vui ôn

luyện, Thi đọc, kể chuyện diễn cảm, Thi bình thơ, Thi hái hoa dân chủ HS có thể tham gia ra đề thi, làm giám khảo, dẫn chương trình…

Ví dụ:

Lớp 6 : Ôn tập văn học dân gian (Tiết 54,55_ Tuần 14 )

Tiết 1: + Thi hái hoa dân chủ ( 8 câu hỏi).

+ Thi làm bài trắc nghiệm ( 12 câu)

Tiết 2 : +Thi kể chuyện diễn cảm.

+Thi vẽ tranh minh họa về truyện ( vẽ ờ nhà ), đến lớp đại diện các tổ giới thiệu trước lớp (4 tổ trưởng làm giám khảo)

1.5/ Phát huy tính sáng tạo của học sinh:

Cái quan trọng nhất đối với sáng tạo là phải có các

ý tưởng Tính sáng tạo chính là kết quả ở mức độ cao của tư duy tích cực, chủ động, độc lập

Giáo dục ý thức, khuyến khích tinh thần sáng tạo ngay từ những việc nhỏ, khen khi học sinh có

những ý tưởng mới, độc đáo, dùng phương pháp nêu gương ( bạn học tốt, các tấm gương điển hình

về sự sáng tạo ) … để hình thành dần ở học sinh ý thức, thói quen, tạo mầm mống, tiền đề cho khả năng sáng tạo sau này

2/ Đối với học sinh:

2.1/ Từng bước giáo dục học sinh xác định đúng

đắn nhu cầu học tập bộ môn

2.2/ Bồi dưỡng và phát huy năng lực tự học cho học sinh

cách khoa học, phù hợp với điều kiện của từng gia đình, tựu trung bao gồm các công đoạn

chính: học bài, ôn bài cũ; luyện tập qua làm bài tập; chuẩn bị bài mới

2.2.3/ Cĩ thói quen đọc sách, khơng bằng lịng với những gì hiện cĩ.

2.2.2/ Hướng dẫn học sinh thực hiện tốt việc

học bài, ơn bài cũ; luyện tập qua làm bài tập;

chuẩn bị bài mới.

CÁM ƠN QUÝ THẦY CÔ