Tieng ga trua tô hoa 2015

- HS hiểu được ý nghĩa các hình ảnh tiêu biểu đặc sắc trong các tác phẩm.. - HS nhận ra được những biện pháp tu từ được sử dụng trong các tác phẩm.. - HS hiểu được tác dụng c

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TIỀN HẢI

TRƯỜNG THCS 14- 10

CHỦ ĐỀ THƠ VIỆT NAM HIỆN ĐẠI

Tiết 52: TIẾNG GÀ TRƯA

Giáo viên: Tô Thị Thanh Hoa

Tháng 11 năm 2015

CHỦ ĐỀ THƠ VIỆT NAM HIỆN ĐẠI

(Thời lượng 3 tiết) Phần I CHUẨN KIẾN THỨC KĨ NĂNG 1.Kiến thức:

HS nắm được:

- Những nét chính về nội dung và nghệ thuật của các tác phẩm thơ Việt

Nam hiện đại (Cảnh khuya, Rằm tháng giêng của Hồ Chí Minh; Tiếng gà trưa

của Xuân Quỳnh)

+ Tình yêu thiên nhiên, yêu quê hương, đất nước

+ Nghệ thuật biểu cảm kết hợp với miêu tả vô cùng tinh tế, đặc sắc; ngôn ngữ gợi cảm, giàu hình ảnh

- Tích hợp với kiến thức của các môn Lịch sử, Giáo dục công dân, Địa lí

2 Kĩ năng:

- Hiểu được nội dung ý nghĩa của từng tác phẩm

- Vận dụng viết bài biểu cảm về tác phẩm văn học

- Tích hợp vận dụng kiến thức các môn học Địa lý, Giáo dục công dân, Lịch sử

3 Thái đô:

- HS được bồi đắp tình yêu quê hương đất nước, tình yêu thiên nhiên

- HS tiếp thu được những bài học, những thái độ sống tích cực, đúng đắn, cách cư xử nhân ái với mọi người

4 Những năng lực được hướng tới :

* Năng lực hình thành.

- Năng lực giao tiếp, năng lực giới thiệu một vấn đề

- Năng lực hợp tác và chia sẻ, năng lực đánh giá

- Năng lực sử dụng ngôn ngữ

- Năng lực đọc- hiểu văn bản

* Năng lực chuyên biệt:

- Đọc - hiểu tác phẩm thơ

- Cảm nhận được cái hay cái đẹp của các tác phẩm, có những cảm xúc, rung động thật sự

- Trình bày những cảm nhận, những cảm xúc, rung động của bản thân thành đoạn văn, bài văn

- Phát hiện và phân tích được cái hay, vẻ đẹp của các hình ảnh nghệ thuật, các chi tiết trong các tác phẩm

Phần II KẾ HOẠCH THỰC HIỆN CHỦ ĐỀ

1 Kế hoạch giảng dạy:

Thực hiện chủ đề theo các tiết dạy trong khung chương trình Ngữ văn 6 hiện hành:

13 50 Cảnh khuya - Kỹ năng làm văn biểu cảm

- Môn Mĩ thuật

giêng

- Môn Lich sử, Địa lí

- Kỹ năng làm văn biểu cảm

- Bồi dưỡng tâm hồn nhạy cảm và tình yêu quê hương đất nước từ yêu nhũng gì gần gũi nhất

- Kỹ năng làm văn biểu cảm

2 Bảng mô tả các mức đô đánh giá theo định hướng năng lực:

Nội

Vận dụng Vận dụng thấp Vận dụng cao

1- Về

tác giả,

hoàn

cảnh ra

đời của

tác

phẩm

- HS nhận biết,

nhớ được tên tác

giả và hoàn cảnh

ra đời của các tác

phẩm

- HS hiểu và lí

giải được hoàn cảnh sáng tác có

tác động và chi phối như thế nào tới nội dung tư tưởng của tác phẩm

- Khái quát được đặc điểm phong cách tác giả từ tác phẩm

- Vận dụng hiểu biết về tác giả, hoàn cảnh ra đời của tác phẩm

để phân tích giá trị nội dung, nghệ thuật của tác phẩm

2- Thể

loại

- HS nhận biết

đặc điểm chung

thể loại

- HS hiểu cơ bản về thể thơ

HS biết nhận

phương thức

- Biết làm văn biểu cảm về tác phẩm

biểu đạt chính trong thơ

văn học

3- Đề

tài, chủ

đề,

cảm

xúc

chủ

đạo

- HS nhận biết

được đề tài các

tác phẩm thơ Việt

Nam hiện đại đa

học

- HS hiểu được chủ đề, và cảm nhận được cảm xúc chủ đạo của các tác phẩm thơ Việt Nam hiện đại đa học

- HS vận dụng làm thơ lục bát, tự do

- HS biết hệ thống, xâu chuỗi các tác phẩm cùng đề tài chủ đề

để khái quát nên một vấn đề chung

4- Ý

nghĩa

nội

dung

các tác

phẩm

- HS nhận biết và

ghi nhớ được

những hình ảnh

tiêu biểu đặc sắc

trong các tác

phẩm

- HS hiểu được ý nghĩa các hình ảnh tiêu biểu đặc sắc trong các tác phẩm

- HS cảm nhận được ý nghĩa của một số hình ảnh tiêu biểu đặc sắc trong các tác phẩm

- HS viết được đoạn văn hoàn chỉnh bộc lộ cảm nhận của bản thân về ý nghĩa một số hình ảnh tiêu biểu đặc sắc trong các tác phẩm

5- Giá

trị nghệ

thuật

(Những

chi tiết,

hình

ảnh,

biện

pháp tu

từ )

- HS nhận ra

được những biện

pháp tu từ được

sử dụng trong các

tác phẩm

- HS hiểu được tác dụng của các Biện pháp tu từ

HS biết trình bày cảm nhận về giá trị nghệ

thuật của những hình ảnh, biện pháp

tu từ

- HS biết vận dụng viết đoạn văn phân tích các hình ảnh, biện pháp nghệ thuật trong tác phẩm

Phần III: TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

CHỦ ĐỀ THƠ VIỆT NAM HIỆN ĐẠI

Tiết 52: TIẾNG GÀ TRƯA

Xuân Quỳnh

I Mục tiêu cần đạt

1.Kiến thức:

- Sơ giản về tác giả Xuân Quỳnh

- Cơ sở của lòng yêu nước, sức mạnh của người chiến sĩ trong cuộc kháng chiến chống Mĩ: những kỉ niệm tuổi thơ trong sáng, sâu nặng nghĩa tình

- Nghệ thuật sử dụng điệp từ, điệp ngữ, điệp câu trong bài thơ

2 Kĩ năng:

- Đọc- hiểu, phân tích văn bản thơ trữ tình có sử dụng các yếu tố tự sự

- Phân tích các yếu tố biểu cảm trong văn bản

- Vân dụng bài học để viết văn biểu cảm

- Làm việc nhóm, tham gia các hoạt động trong bài học: thực hành, ứng dụng,

bổ sung để phát huy những năng lực bản thân (năng lực giải quyết vấn đề, năng lực cảm thụ thẩm mĩ, năng lực sáng tạo, năng lực hợp tác )

3 Thái đô.

* Năng lực hình thành cho học sinh:

- Năng lực hợp tác trong làm việc nhóm

- Năng lực giao tiếp, năng lực sử dụng ngôn từ

- Năng lực nhận xét, năng lực tự học.

* Phẩm chất

- Bồi đắp tình yêu thương, kính trọng bà, tình yêu quê hương, đất nước

II Phương pháp, phương tiện, kĩ thuật dạy học

1 Về phương pháp:

Vận dụng kết hợp các phương pháp dạy học, trong đó đặc biệt chú trọng các phương pháp dạy học tích cực theo định hướng phát triển năng lực và phẩm chất của học sinh:

- Phương pháp thảo luận nhóm

- Phương pháp nghiên cứu tình huống

- Phương pháp vấn đáp

- Phương pháp thuyết trình

- Phương pháp nêu vấn đề

- Phương pháp thực hành

- Phương pháp hoạt động cá nhân

2 Về phương tiện, kĩ thuật dạy học:

- Sử dụng phương tiện dạy học hiện đại như: máy chiếu đa năng

- Kĩ thuật dạy học tích cực:

+ Kĩ thuật vấn đáp, phản hồi nhanh

+ Kĩ thuật chia nhóm

+ Kĩ thuật đặt câu hỏi

+ Kĩ thuật Sơ đồ tư duy…

3 Chuẩn bị của thầy và trò:

- Giáo viên:

+ Nghiên cứu kĩ kiến thức về bài thơ, tranh ảnh, chân dung tác giả

+ Chuẩn bị các phương tiện dạy học: Máy tính, máy chiếu …

- Học sinh:

+ Ôn tập kĩ kiến thức về văn biểu cảm, tự sự

+ Giấy A4, bút màu, bút dạ…

III Tiến trình lên lớp:

1 Ổn định lớp.

2 Bài mới

“Bà ơi bà cháu yêu bà lắm, tóc bà trắng màu trắng như mây, cháu yêu bà

cháu nắm bàn tay, khi cháu vâng lời cháu biết bà vui” Những câu hát thân

thương về bà ấy không một em bé nào lại không thuộc, bởi những tình cảm mà người bà kính yêu dành cho cháu.Cũng với tấm lòng kính yêu ấy, nhà thơ Xuân Quỳnh đa làm sống dậy những tình cảm thương yêu vô bờ của bà dành cho cháu qua bài thơ “Tiếng gà trưa”

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG CẦN NHỚ

*HĐ1: Tìm hiểu về tác giả, tác phẩm.

(Kĩ thuật thuyết trình, Sơ đồ tư duy)

Ở phần dặn dò ở tiết học trước cô đa

yêu cầu các em về nhà tìm hiểu những

thông tin về nhà thơ Xuân Quỳnh và

bài thơ Tiếng gà trưa.

- Hay trình bày những hiểu biết của

em về nhà thơ Xuân Quỳnh ?

HS: Thuyết trình

GV: Nhận xét và khái quát lại bằng sơ

đồ tư duy

- Hoàn cảnh ra đời bài thơ?

I Đọc - hiểu chú thích.

1.Tác giả

2.Tác phẩm

- Bài thơ được viết trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống đế quốc Mĩ trên cả nước

Tiếng

gà trưa

- Viết trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Mỹ (1989)

In trong tập “ Hoa dọc chiến hào” (1989)

GV: Tiếng gà trưa- phút bắt gặp bất

ngờ trên con đường hành quân ra trận

Với một tâm hồn nhạy cảm Xuân

Quỳnh đa cảm nhận được rất nhiều

điều

*Hoạt đông 2: Đọc- hiểu cấu trúc văn

bản(Kĩ thuật phân tích, vấn đáp)

GV: Yêu cầu đọc chậm, rõ ràng, nhấn

mạnh vào điệp ngữ “ Tiếng gà trưa” ở

đầu các khổ thơ, phân biệt lời mắng

yêu của bà với lời kể, lời tả trữ tình

của nhà thơ

- Bài thơ được viết theo thể thơ nào ?

GV: Bài thơ được giới thiệu theo

thể thơ 5 chữ nhưng có chỗ biến đổi

khá linh hoạt Sự không hạn định số

câu, số khổ trong một bài thơ, không

cố định về vần nhịp đa tạo cho bài thơ

sự tự nhiên trong việc bộc lộ cảm xúc

nhân vật

? Phương thức biểu đạt của bài thơ

? Theo em, cảm hứng của người lính

trong bài thơ được khơi gợi từ âm

thanh nào?

HS: Từ âm thanh tiếng gà nhảy ổ buổi

trưa

II Đọc- hiểu văn bản.

1.Đọc

Thể thơ ngũ ngôn

- Phương thức: biểu cảm kết hơp miêu

tả và tự sự

2 Cấu trúc văn bản.

? Tìm mạch cảm xúc của bài thơ

HS: Hiện tại Quá khứ Hiện

tại

(GV: Từ âm thanh tiếng gàtrên đường

hành quân -> gợi về kỉ niệm tuổi thơ,

gợi lại hình ảnh thân thuộc của bà, về

tình cảm bà cháu, cùng những mong

ước của tuổi thơ Tiếng gà trưa đi vào

cuộc chiến đấu khắc sâu hơn tình cảm

quê hương, đất nước).

? Từ mạch cảm xúc của bài thơ chia bố

cục văn bản

(Tích hợp với phần Tập làm văn)

GV: Trong quá trình tìm hiểu văn bản

chúng ta sẽ đi theo bố cục đa chia

* Hoạt đông 3: Tìm hiểu nôi dung

văn bản (Kĩ thuật phân tích, nêu vấn

đề, hoạt động cá nhân, hoạt động

nhóm )

HS: Đọc khổ thơ 1.

? Tiếng gà trưa tác động vào tâm trí

người lính trong thời điểm cụ thể nào

HS: Trình bày

GV: Những giây phút dừng chân nghỉ

ngơi bên xóm nhỏ với người chiến sĩ

vô cùng hiếm hoi và đáng quý trong

những ngày tháng chống Mĩ khốc liệt

? Tại sao trong vô vàn âm thanh của

- Chia 3 phần:

+ Phần 1(Khổ thơ đầu): Tiếng gà trưa thức dậy tình cảm làng quê

+ Phần 2 (5 khổ thơ tiếp theo): Tiếng gà trưa khơi gợi kỉ niệm tuổi thơ + Phần 3 (2 khổ thơ cuối): Những suy

tư gợi lên từ tiếng gà trưa

3 Nôi dung văn bản.

a.Tiếng gà trưa thức dậy tình cảm làng quê.

Thời gian: buổi trưa

- Không gian: trong một xóm nhỏ trên đường hành quân

làng quê, tâm trí của người lính chỉ bị

ám ảnh bởi tiếng gà

HS: - Là âm thanh quen thuộc của làng

quê, dự báo điều tốt lành

GV: Trong cuộc kháng chiến chống

Mỹ ác liệt của dân tộc, bom đạn của kể

thù đa tàn phá bao xóm thôn, làng

mạc Nhưng ở đây, gà vẫn cất tiếng

kêu cho ta thấy sự yên bình của làng

quê thời bom đạn

? Tiếng gà trưa đa gợi cho người lính

những cảm xúc mới lạ nào

HS: Nghe xao động nắng trưa

Nghe bàn chân đỡ mỏi

Nghe gọi về tuổi thơ.

? Em có nhận xét gì về những hình ảnh

thơ trên

HS: Thể hiện sự xúc động của người

lính trước âm thanh quen thuộc Tiếng

gà làm xao động không gian yên tĩnh

của buổi trưa, xua tan cái mệt mỏi trên

chặng đường hành quân của người lính

và nó còn gợi về những kỉ niệm tốt

lành thời thơ ấu

GV: “Nghe” chỉ có thể tiếp nhận bằng

thính giác, nhưng ở đây tác giả lại cảm

nhận bằng cả tâm hồn

? Nghệ thuật nào được sử dụng

HS: Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác

? Từ “Nghe” được điệp đi, điệp lại có

tác dụng gì

HS: Nhấn mạnh vào tác động của âm

thanh tiếng gà

- Nghệ thuật: Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác, điệp ngữ

GV: Mỗi lần từ “nghe” điệp lại là

trường lan toả của nó mỗi lúc một rõ

nét, nhưng đó không phải là sự mở ra

theo chiều rộng không gian mà là sự

mở ra theo chiều sâu cảm xúc, để rồi

sau đó là một loạt kí ức tràn về

? Từ những hình ảnh thơ trên, em cảm

nhận tình cảm gì của tác giả với làng

quê

HS: Tình cảm sâu nặng, thiết tha

* Tiểu kết: Ở khổ thơ đầu, tiếng gà

trưa- âm thanh bất chợt bắt gặp chính

là cơ sở gọi về những kỷ niệm tuổi thơ

của người chiến sĩ, những kỷ niệm vừa

xa cách cả về thời gian không gian

nhưng lại trở nên gần gũi thiết tha

“Tiếng gà trưa”- âm thanh ấy như

dòng nhạc chủ âm vừa kết nối các kỷ

niệm vừa điểm nhịp cho từng cung bậc

cảm xúc của người chiến sĩ Đọc bài

thơ chúng ta bắt gặp chính hình ảnh

mình trong đó với những kỷ niệm thân

thương thuở thơ ấu bên bà Những kỷ

niệm ấy cụ thể như thế nào chúng ta

sang phần tiếp theo

HS: Theo dõi 5 khổ thơ tiếp theo

(Kĩ thuật quan sát tranh, phản hồi

nhanh)

? Tiếng gà đa khơi dậy những hình ảnh

thân thương nào

HS: Tự trình bày

- Tình cảm làng quê sâu nặng, thiết tha

b Tiếng gà khơi dậy những kỉ niệm thời thơ ấu.

- Hình ảnh những con gà mái mơ, mái vàng và ổ trứng hồng,

- Tò mò xem gà đẻ bị bà mắng,

- Hình ảnh bà chắt chiu từng quả trứng,

- Niềm vui và mong ước nhỏ bé của cháu được quần áo mới từ tiền bán gà

? Hình ảnh những con gà và ổ trứng

hồng hiện lên qua những câu thơ nào

HS: “ Tiếng gà trưa

Lông óng như màu nắng”

? Chỉ ra các biện pháp nghệ thuật được

sử dụng trong khổ thơ

HS: - Tính từ chỉ màu sắc: hồng, vàng,

trắng.

- Điệp ngữ “Này con gà”

- So sánh “Lông óng như màu nắng”

? Em có nhận xét gì về màu sắc được

sử dụng trong khổ thơ

HS: Màu sắc tươi sáng

GV: Bằng tài năng nghệ thuật sử dụng

ngôn từ, đặc biệt là nghệ thuật phối

hợp màu sắc bằng ngôn ngữ thơ ca rất

tài tình, có màu hồng của trứng trong ổ

rơm vàng, có sắc đốm trắng của con gà

mái hoa mơ, có màu vàng óng của con

gà mái vàng Người lính đang ngược

thời gian trở về những cảm xúc tuổi

thơ trong sáng Đó là niềm thích thú

khi được nâng niu ổ trứng hồng ấm áp,

là niềm hạnh phúc khi được nhìn

không chán mắt màu hoa màu nắng

trên mình những chú gà

- Điệp từ “này” là lời giới thiệu đầy hồ

hởi, vui sướng như kéo quá khứ về với

hiện tại

? Cảm nhận của em về bức tranh làng

quê

- Vẻ đẹp tươi sáng, đầm ấm, bình dị, chân thật của làng quê

HS: Tươi sáng, đầm ấm, bình dị, chân thật của làng quê Việt Nam

? Sau vẻ đẹp của làng quê, âm thanh tiếng gà còn gợi nhắc về hình ảnh thân thương nào

HS: Hình ảnh bà

GV: Đối với trẻ thơ, bên cạnh bố mẹ thì hình ảnh người bà bao giờ cũng chiếm một phần thiêng liêng trong trái tim Bà thường gắn liền với những câu chuyện, những lời dạy bảo

? Khi nhớ về bà, người cháu đa nhớ tới điều gì

HS: Lời bà mắng

? Em hiểu gì về lời mắng của bà

HS: Đó là lời dạy bảo ân cần chu đáo, thể hiện sự ước mong của bà sau này cháu lớn lên xinh đẹp, nó cũng thể hiện tình yêu của bà

GV: Lời mắng không có nghĩa là sự ghét bỏ mà đó là cách thể hiện tình yêu thương Trong lời bà mắng ở đây còn thể hiện một quan niệm, một cách nhìn dân gian không có căn cứ khoa học nhưng nó góp phần thể hiện hình ảnh người bà nhà quê một cách chân thực

? Trước lời nhắc nhở của bà, người cháu đa có thái độ như thế nào

HS: “Cháu về lấy gương soi ”

GV: Với cháu, tất cả những gì thuộc về bà từ những câu chuyện cho đến những lời dạy bảo cháu đều tin tưởng một cách tuyệt đối

? Bên cạnh lời mắng mỏ thân thương,