Theo Lâm Ngữ Đường, Tinh hoa xử thế => Đánh dấu lời dẫn trực tiếp một câu nói của Găng-đi... DẤU NGOẶC KÉPĐánh dấu từ ngữ, câu, đoạn dẫn trực tiếp Đánh dấu từ ngữ được hiểu theo nghĩ
Trang 1Giáo viên : Nguuyễn Thị Huệ
Trang 2KIỂM TRA BÀI CŨ
? Em hãy nêu công dụng của dấu ngọăc đơn? Dấu hai chấm?
? Giải thích công dụng của dấu ngoặc đơn trong câu sau:
Hai bài thơ “Cảnh khuya” và “Rằm tháng
giêng” được Bác Hồ viết ở chiến khu Việt Bắc,
trong những năm đầu của cuộc kháng chiến
chống Pháp (1946- 1954)
Trang 3a) Thánh Giăng-đi có một phương châm:
“Chinh phục được mọi người ai cũng cho là
khó, nhưng tạo được tình thương, lòng nhân
đạo, sự thông cảm giữa con người với con người lại càng khó hơn”
(Theo Lâm Ngữ Đường, Tinh hoa xử thế)
=> Đánh dấu lời dẫn trực tiếp (một câu nói của Găng-đi)
Trang 4b) Nhìn từ xa, cầu Long Biên như một dải lụa uốn lượn vắt ngang sông Hồng, nhưng thực ra
“dải lụa”
“dải lụa” ấy nặng tới 17 tấn!
(Thuý Lan : Cần Long Biên , Chứng nhân lịch sử)
=> Đánh dấu từ ngữ hiểu theo một nghĩa đặc biệt: dùng từ ngữ “dải lụa” để chỉ chiếc cầu.
Trang 5c) Tre với người như thế đã mấy nghìn năm Một thế kỉ
“văn minh”, “khai hoá” của thực dân cũng không làm
ra được một tấc sắt Tre vẫn phải còn vất vả mãi với
người.
(Thép Mới, Cây tre Việt Nam)
=> Đánh dấu từ ngữ có hàm ý mỉa mai
Trang 6d ) Hàng loạt vở kịch như “Tay người đàn bà”,
“Giác ngộ”,“Bên kia sông Đuống”,… ra đời
(Ngữ văn 7, tập hai)
=> Đánh dấu tên của các vở kịch.
Trang 7DẤU NGOẶC KÉP
Đánh dấu
từ ngữ,
câu, đoạn
dẫn
trực tiếp
Đánh dấu
từ ngữ được hiểu theo nghĩa đặc biệt
hay
có hàm ý mỉa mai
Đánh dấu tên tác phẩm,
tờ báo, tập san… được dẫn.
Trang 8VD1: Tôi nói “nghe đâu” vì tôi thấy người ta bắn tin rằng mẹ
và em tôi xoay ra sống bằng cách
đó
(Nguyên Hồng)
LƯU Ý:
-Trích lời dẫn trực tiếp không
nhất thiết là lời của người
khác mà có thể chính là lời
của
người nói (ở thời điểm khác).
VD2:
- Mẹ tôi hỏi: “Con đã nhận ra con chưa?”
So sánh: Mẹ tôi hỏi tôi đã nhận ra tôi chưa
-Lời dẫn trực tiếp được đặt
trong dấu ngoặc kép cần
chính xác cả về từ ngữ, dấu câu
- Dấu ngoặc kép đặt sau dấu
hai chấm hoặc sau dấu gạch
ngang Chữ cái đầu lời dẫn trực
tiếp phải viết hoa.
VD3: Tắt đèn là tác phẩm tiêu biểu
nhất của nhà văn Ngô Tất Tố.
- Trong văn bản in, tên tác phẩm,
tờ báo, tập san… có thể in
nghiêng, in đậm, gạch chân…
không dùng dấu ngoặc kép Nhưng
trong văn bản viết tay thì dùng
dấu ngoặc kép để đánh dấu.
Trang 10Nhà văn Nam Cao
Quan sát bức ảnh sau rồi đặt câu có nội dung liên
quan đến nhà văn Nam Cao.
Trang 11Quan sát bức ảnh, đặt câu có sử dụng từ ngữ được hiểu theo nghĩa đặc biệt.
Trang 12Bài tập 1: Giải thích công dụng của dấu ngoặc kép.
Dấu ngoặc kép dùng để đánh dấu:
a) Câu nói được dẫn trực tiếp Đây là những câu nói mà lão
Hạc tưởng như là con chó Vàng muốn nói với lão.
b) Từ ngữ được dùng với hàm ý mỉa mai: một anh chàng được coi là “hầu cận ông lí” mà bị một người đàn bà đang nuôi con ”
mọn túm tóc lẳng ngã nhào ra thềm.
c) Từ ngữ được dẫn trực tiếp, “em bé” dẫn lại lời của người “em bé”
khác.
d) Từ ngữ được dẫn trực tiếp và cũng có hàm ý mỉa mai.
e) Từ ngữ được dẫn trực tiếp “Mặt sắt ”, “ ngây vì tình ” được ”
dẫn lại từ hai câu thơ của Nguyễn Du Hai câu thơ này cũng được dẫn trực tiếp, nhưng khi dẫn thơ người ta ít khi đặt vào trong dấu ngoặc kép
Trang 13Bài tập 2: Đặt dấu hai chấm và dấu ngoặc kép vào chỗ thích hợp (có điều chỉnh chữ viết hoa trong trường hợp cần thiết) trong đoạn trích
và giải thích lí do.
a) Biển vừa treo lên, có người qua đường xem, cười bảo
- Nhà này xưa quen bán cá ươn hay sao mà bây giờ
phải đề biển là cá tươi ?
Nhà hàng nghe nói, bỏ ngay chữ tươi đi
(Theo Treo biển)
b) Nó nhập tâm lời dạy của chú Tiến Lê cháu hãy vẽ cái gì thân thuộc nhất với cháu
(Tạ Duy Anh, Bức tranh của em gái tôi)
Trang 14Bài tập 2: Đặt dấu hai chấm và dấu ngoặc kép vào chỗ thích hợp (có điều chỉnh chữ viết hoa trong trường hợp cần thiết) trong đoạn trích
và giải thích lí do.
a) Biển vừa treo lên, có người qua đường xem, cười bảo :
- Nhà này xưa quen bán cá ươn hay sao mà bây giờ
phải đề biển là “cá tươi” ?
Nhà hàng nghe nói, bỏ ngay chữ “tươi” đi
(Theo Treo biển)
b) Nó nhập tâm lời dạy của chú Tiến Lê : “Cháu hãy vẽ cái
gì thân thuộc nhất với cháu ”
(Tạ Duy Anh, Bức tranh của em gái tôi)
⇒ Dấu 2 chấm : Báo trước lời dẫn trực tiếp.
=> Dấu ngoặc kép đánh dấu từ ngữ được dẫn lại.
⇒Dấu 2 chấm : Báo trước lời dẫn trực tiếp.
⇒ Dấu ngoặc kép đánh dấu câu nói được dẫn trực tiếp.
Trang 15c) Lão Hạc ơi! Lão hãy yên lòng mà nhắm
mắt! Lão đừng lo lắng gì cho cái vườn của lão Tôi sẽ cố giữ gìn cho lão Đến khi con trai lão về, tôi sẽ trao lại cho hắn và bảo hắn đây là cái
vườn mà ông cụ thân sinh ra anh đã cố để lại
cho anh trọn vẹn; cụ thà chết chứ không chịu
bán đi một sào…
(Theo Nam Cao, Lão Hạc)
Trang 16c) Lão Hạc ơi! Lão hãy yên lòng mà nhắm
mắt! Lão đừng lo lắng gì cho cái vườn của lão Tôi sẽ cố giữ gìn cho lão Đến khi con trai lão về, tôi sẽ trao lại cho hắn và bảo hắn: “Đây là cái
vườn mà ông cụ thân sinh ra anh đã cố để lại
cho anh trọn vẹn; cụ thà chết chứ không chịu
bán đi một sào…”
(Theo Nam Cao, Lão Hạc)
⇒ Dấu 2 chấm : Báo trước lời dẫn trực tiếp.
=> Dấu ngoặc kép đánh dấu lời dẫn trực tiếp – lời của chính người nói (ông giáo) được dùng ở thời điểm
khác – lúc con trai lão Hạc trở về.
Trang 17Bài tập 3: Vì sao hai câu có ý nghĩa giống nhau mà dùng những dấu câu khác nhau?
a) Chủ tịch Hồ Chí Minh nói : “Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân
ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ta ai cũng có cơm ăn, áo mặc,
ai cũng được học hành.”
b) Chủ tịch Hồ Chí Minh nói Người chỉ có một sự ham muốn,
ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ta ai cũng có cơm ăn, áo
mặc, ai cũng được học hành.
=> Dùng dấu hai chấm và dấu ngoặc kép để đánh dấu lời dẫn
trực tiếp (dẫn nguyên văn lời của Chủ tịch Hồ Chí Minh)
⇒ Không dùng dấu hai chấm và dấu ngoặc kép như trên vì câu nói
Trang 18Bài tập 4: Viết một đoạn văn thuyết minh ngắn
có dùng dấu ngoặc đơn, dấu hai chấm và dấu
ngoặc kép Giải thích công dụng của các loại dấu câu này trong đoạn văn đó.
Trang 19Hướng dẫn về nhà
- Làm bài tập 5 SGK trang 144
- Học thuộc lòng phần ghi nhớ.
- Chuẩn bị bài Luyện nói: Thuyết minh về một thứ đồ dùng.