ÔN tập TVK2 văn 9

NHÓM 2: Câu trả lời của ông bố trong mẩu chuyện sau không tuân thủ phương châm hội thoại nào?. NHÓM 3: Chỉ ra phương châm hội thoại không được tuân thủ trong tình huống sau.. NHÓM 4: Nêu

Tiết 70:

về chất

Phương châm lịch sự

Phương châm quan hệ

Phương châm cách thức

NHÓM 1 : Nối cột A với cột B để có được nội dung của các phương châm hội thoại:

b Nói tế nhị và tôn trọng người khác.

c Nói cần có nội dung, không thiếu, không thừa.

d Không nói những điều mà mình không tin là đúng, không có bằng chứng xác thực.

NHÓM 2: Câu trả lời của ông bố trong mẩu chuyện sau không tuân thủ phương châm hội thoại nào? Vì sao?

Một cậu bé năm tuổi chơi quả bóng nhựa trong phòng đọc của bố Quả bóng văng vào ngăn dưới của kệ sách Cậu bé tìm mãi không ra, bèn hỏi ông bố Ông bố đáp:

- Quả bóng nằm ngay dưới cuốn “Tuyển tập truyện ngắn

“Nam Cao” kia kìa.

NHÓM 3: Chỉ ra phương châm hội thoại không được tuân thủ trong tình huống sau Nguyên nhân nào khiến người nói vi phạm phương châm hội thoại đó?

- Bệnh nhân mắc bệnh nan y: Thưa bác sĩ, bệnh tình của tôi ra sao rồi?

- Bác sĩ: Ông cứ yên tâm, bệnh của ông đang tiến triển tốt, hãy cố gắng điều trị sẽ mau khỏi thôi.

NHÓM 4: Nêu một tình huống giao tiếp trong đó có một hoặc một số phương châm hội thoại không được tuân thủ.

Nối cột A với cột B để có được nội dung của các phương châm hội thoại:

b Nói tế nhị và tôn trọng người khác.

c Nói cần có nội dung, không thiếu, không thừa.

d Không nói những điều mà mình không tin là đúng, không có bằng chứng xác thực.

e Nói vào đúng đề tài giao tiếp, tránh nói lạc đề.

NHÓM 2: Câu trả lời của ông bố trong mẩu chuyện sau không tuân thủ phương châm hội thoại nào? Vì sao?

Một cậu bé năm tuổi chơi quả bóng nhựa trong phòng đọc của bố Quả bóng văng vào ngăn dưới của kệ sách Cậu bé tìm mãi không ra, bèn hỏi ông bố Ông bố đáp:

- Quả bóng nằm ngay dưới cuốn “Tuyển tập truyện ngắn Nam Cao” kia kìa.

 Câu trả lời của ông bố vi phạm phương châm cách thức vì nói chưa rõ (đứa bé năm tuổi chưa nhận biết được quyển “Tuyển tập

truyện ngắn Nam Cao”).

NHÓM 3: Chỉ ra phương châm hội thoại không được tuân thủ trong tình huống sau Nguyên nhân nào khiến người nói vi phạm phương châm hội thoại đó?

- Bệnh nhân mắc bệnh nan y: Thưa bác sĩ, bệnh tình của tôi ra sao rồi?

- Bác sĩ: Ông cứ yên tâm, bệnh của ông đang tiến triển tốt, hãy cố gắng điều trị sẽ mau khỏi thôi.

Câu trả lời của bác sĩ vi phạm phương châm về chất vì nói không đúng sự thật.

Nguyên nhân vi phạm: Ưu tiên cho một yêu cầu cao hơn là tính mạng bệnh nhân.

Nguyên nhân của việc không tuân thủ các phương châm hội thoại:

+ Người nói vô ý, vụng về, thiếu văn hoá trong giao tiếp.

+ Người nói phải ưu tiên cho một phương châm hội

thoại hoặc một yêu cầu khác quan trọng hơn.

+ Người nói muốn gây sự chú ý, để người nghe hiểu

câu nói theo một hàm ý nào đó.

Xác định từ ngữ xưng hô trong các ví dụ sau:

a Chúng ta vừa qua Sa Pa, bác không nhận ra ư? – Người lái xe bỗng nhiên lại hỏi.

b Báo cáo hết! – Người con trai vụt trở lại giọng vui vẻ – Năm phút nữa là mười Còn hai mươi phút thôi Bác và

cô vào trong nhà.

c Bác lái xe cũng rút từ túi cửa xe ra một gói giấy:

- Còn đây là sách tôi mua hộ anh

d Ơ, bác vẽ cháu đấy ư? Không, không, đừng vẽ cháu.

Xác định từ ngữ xưng hô trong các ví dụ sau:

a Chúng ta vừa qua Sa Pa, bác không nhận ra ư? – Người lái

xe bỗng nhiên lại hỏi.

b Báo cáo hết! – Người con trai vụt trở lại giọng vui vẻ – Năm

phút nữa là mười Còn hai mươi phút thôi Bác và cô vào trong nhà.

c Bác lái xe cũng rút từ túi cửa xe ra một gói giấy:

- Còn đây là sách tôi mua hộ anh

d Ơ, bác vẽ cháu đấy ư? Không, không, đừng vẽ cháu.

Phương châm “ xưng khiêm, hô tôn”

- Người nói tự xưng một cách khiêm nhường

- Gọi người đối thoại một cách tôn kính.

Ví dụ:

- Những từ ngữ xưng hô thời trước:

+ gọi “vua” là “ bệ hạ”

+ nhà sư nghèo xưng là “bần tăng”

- Những từ ngữ xưng hô hiện nay:

+ Gọi: quý ông, quý anh, quý cô

+ Gọi người đối thoại nhỏ tuổi hơn mình là anh, chị

nói với người nghe.

Khi giao tiếp, người nói, người nghe phải hết sức lựa chọn từ ngữ khi xưng hô.

Kết luận

Bài tập: Xác định cách dẫn trực tiếp, cách dẫn gián tiếp

trong hai ví dụ sau:

a Thày giáo dặn cả lớp mình: “Sắp đến kì thi cuối cấp, các

em cần chăm học hơn nữa.”

b Thày giáo dặn cả lớp mình là sắp đến kì thi cuối cấp, chúng mình cần chăm học hơn nữa.

Bài tập: Xác định cách dẫn trực tiếp, cách dẫn gián tiếp

trong hai ví dụ sau:

a Thầy giáo dặn cả lớp mình: “Sắp đến kì thi cuối cấp, các

em cần chăm học hơn nữa.”  Cách dẫn trực tiếp

b Thầy giáo dặn cả lớp mình là sắp đến kì thi cuối cấp, chúng mình cần chăm học hơn nữa. cách dẫn gián tiếp

Cách dẫn trực tiếp Cách dẫn gián tiếp

- Nhắc lại nguyên văn

lời nói hay ý nghĩ của

người hoặc nhân vật

- Lời dẫn gián tiếp không được đặt trong dấu ngoặc kép.

Bài tập: Xác định cách dẫn trực tiếp, cách dẫn gián tiếp

trong hai ví dụ sau:

a Thầy giáo dặn cả lớp mình: “Sắp đến kì thi cuối cấp, các

em cần chăm học hơn nữa.”  Cách dẫn trực tiếp

b Thầy giáo dặn cả lớp mình là sắp đến kì thi cuối cấp, chúng mình cần chăm học hơn nữa. cách dẫn gián tiếp

* Khi chuyển lời dẫn trực tiếp sang lời dẫn gián tiếp, cần chú ý:

- Bỏ dấu ngoặc kép và dấu hai chấm.

- Thay đổi từ xưng hô thích hợp

- Thêm từ rằng hoặc là trước lời dẫn.

- Lược bỏ tình thái từ (nếu có).

Hãy chuyển những lời đối thoại trong đoạn trích sau thành lời dẫn gián tiếp Phân tích những thay đổi về từ ngữ trong lời dẫn gián tiếp so với lời đối thoại

Vua Quang Trung tự mình đốc suất đại binh, cả thủy lẫn bộ cùng ra đi Ngày 29 đến Nghệ An, vua Quang Trung cho vời người cống sĩ ở huyện La Sơn là Nguyễn Thiếp vào dinh và hỏi:

- Quân Thanh sang đánh, tôi sắp đem binh ra chống cự Mưu đánh và giữ, cơ được hay thua, tiên sinh nghĩ như thế nào ?

Thiếp nói:

- Bây giờ trong nước trống không, lòng người tan rã Quân Thanh ở xa tới đây, không biết tình hình quân ta yếu hay mạnh, không hiểu rõ thế nên đánh nên giữ ra sao Chúa công đi ra chuyến này, không quá mười ngày, quân Thanh sẽ bị dẹp tan.

(Ngô gia văn phái, Hoàng Lê nhất thống chí)

* Có thể chuyển thành lời dẫn gián tiếp như sau:

Vua Quang Trung hỏi Nguyễn Thiếp là quân Thanh sang đánh, nếu nhà vua đem binh ra chống cự thì khả năng thắng hay thua như thế nào.

Nguyễn Thiếp trả lời rằng bấy giờ trong nước trống không, lòng người tan rã, quân Thanh ở xa tới, không biết tình hình quân ta yếu hay mạnh, không hiểu rõ thế nên đánh nên giữ ra sao, vua Quang Trung ra Bắc không quá mười ngày quân Thanh sẽ bị dẹp tan.

* Những thay đổi về từ ngữ trong lời dẫn gián

tiếp so với lời đối thoại:

Trong lời đối

* Từ ngữ tiếng Việt rất phong phú, đa dạng và giàu sắc thái

khi nói và khi viết

Cách dẫn trực tiếp, cách dẫn gián tiếp

Các phương

châm hội

thoại

Xưng hô trong hội thoại

Hướng dẫn về nhà

1 Bài tập về nhà:

Viết một đoạn văn ( chủ đề tự chọn), có sử dụng lời dẫn trực

tiếp, sau đó chuyển thành lời dẫn gián tiếp

2 Dặn dò:

Ôn bài chuẩn bị cho tiết kiểm tra tiếng Việt.

a) Bài thơ đã kết thúc bằng hình ảnh

hai ng ời chiến sĩ, hai đồng chí đang

sát cánh bên nhau Cảnh t ợng chiến tr ờng

là rừng núi hoang vu, s ơng muối dày

đặc Các anh đứng cạnh bên nhau trong

t thế sẵn sàng chờ giặc Và vầng trăng khuya lơ lửng trên không nh đang treo

ngay đầu súng.

Đoạn văn đã sử dụng lời dẫn gián tiếp

sẵ n

trăng

nh đang treo ngay đầu

súng

chuyện nghỉ ngơi, có những con ng ời

làm việc và lo nghĩ nh vậy cho đất n ớc.” Đoạn văn đã sử

`