Từ sáu đứng sau danh từ và bổ sung ý nghĩa về số thứ tự của sự vật... Từ đôi không phải là số từ vì nó mang ý nghĩa đơn vị và đứng vị trí của danh từ chỉ đơn vị.. Một đôi cũng không phải
Trang 1Ngày soạn:13.11.2018 Ngày giảng 6E: 15.11.2018
Tiết 52 – Tiếng Việt SỐ TỪ VÀ LƯỢNG TỪ
1 Mục tiêu
a) Về Kiến thức: Giúp HS: Nắm được khái niện số từ và lượng từ Nghĩa khái
quát của số từ và lượng từ Đặc điểm ngữ pháp của số từ và lượng từ
+ Khả năng kết hợp của số từ và lượng từ
+ Chức vụ ngữ pháp của số từ và lượng từ
b) Về Kỹ năng: Nhận diện được số từ và lượng từ Phân biệt số từ với danh từ
chỉ đơn vị Vận dụng số từ và lượng từ khi nói , viết
*KNS: Biết sử dụng kết hợp số từ và lượng từ trong khi nói và viết.
c) Về Thái độ:Có thái độ nghiêm túc tìm hiểu, phân tích số từ, lượng từ mghiêm
túc
* Từ đó hình thành cho học sinh những năng lực sau :
- Năng lực hợp tác.
- Năng lực giải quyết vấn đề
- Năng lực tự quản bản thân.
- Năng lực giải quyết vấn đề
- Năng lực tạo lập văn bản
2 Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
a) Chuẩn bị của GV: SGK, SGV- nghiên cứu soạn giáo án- chuẩn bị bảng
phụ
b) Chuẩn bị của HS: SGK, vở ghi- học bài cũ- đọc, tìm hiểu bài theo SGK.
3 Tiến trình bài dạy
a) Kiểm tra bài cũ: (4’): Kiểm tra miệng.
* Câu hỏi: Thế nào là cụm danh từ? So sánh ý nghĩa và cấu tạo của cụm DT
với một mình DT?
* Đáp án: - Cụm danh từ là loại tổ hợp từ do danh từ với một số từ ngữ phụ
thuộc nó tạo thành (5 điểm)
- Cụm danh từ có ý nghĩa đầy đủ hơn và có cấu tạo phức tạp hơn một mình danh từ, nhưng hoạt động trong câu giống như một danh từ (5 điểm)
* Đặt vấn đề(1’): Tiết học về cụm danh từ chúng ta thấy rằng phụ ngữ ở phàn trước cụm danh từ thường là những từ chỉ số và lượng đảm nhiệm Đó chính
là số từ và lượng từ Vậy, số từ và lượng từ có những đặc điểm gì? Tiết học này sẽ giúp các em hiểu rõ hơn.
b) Dạy nội dung bài mới:
I Số từ.( 10’)
Trang 2?KH
?TB
GV
?TB
?KH
?G
?KH
Đọc ví dụ a, b trong mục này cho cả lớp
nghe
VD: a Hai chàng tâu hỏi đồ sính lễ cần sắm
những gì, vua bảo: “ Một trăm ván cơm nếp,
một trăm nệp bánh chưng và voi chín ngà,
gà chín cựa, ngựa chín hồng mao, mỗi thứ
một đôi”
(Sơn Tinh, Thuỷ Tinh)
b Tục truyền đời Hùng Vương thứ sáu, ở
làng Gióng có hai vợ chồng ông lão chăm chỉ
làm ăn và có tiếng là phúc đức
( Thánh Gióng)
Trong ví dụ a,b những từ in đậm bổ sung ý
nghĩa cho những từ nào ở trong câu?
a) Hai chàng Một trăm ván cơm nếp, một
trăm nệp bánh chưng chín ngà, chín
cựa, chín hồng mao, một đôi”.
b) Hùng Vương thứ sáu
Những từ được bổ sung ý nghĩa thuộc từ
loại nào?
thuộc từ loại danh từ
Vậy những từ mà có các đặc điểm như các từ
hai, một trăm, chín, một và sáu người ta gọi
là số từ
Vậy em hiểu thế nào là số từ?
Ở trong ví dụ a những từ in đậm như: hai,
một trăm, chín, một đứng ở vị trí nào so với
danh từ?
Đứng trước danh từ
Và nó bổ sung ý nghĩa gì cho danh từ?
Bổ sung ý nghĩa về số lượng
( Giải thích: Số lượng có nghĩa là con số biểu
thị có nhiều hay là có ít)
Từ sáu ở trong ví dụ b có gì khác so với các
từ hai, một trăm, chín, một ở trong ví dụ a?
Từ sáu đứng sau danh từ và bổ sung ý nghĩa
về số thứ tự của sự vật
- Số từ:
+ Nghĩa khái quát của số từ:chỉ số lượng và số thứ tự
của sự vật( một, hai, ba, bốn, nhất, nhì…)
Trang 3GV
?KH
HS
GV
?G
Khi biểu thị số lượng sự vật và biểu thị thứ
tự Số từ thường đứng ở vị trí nào?
Có những số từ chỉ lượng chính xác (voi chín
ngà) và có những số từ chỉ lượng ước chừng,
phỏng định.VD: vài ba người, dăm ba
chiếc
Khi Vua Hùng yêu cầu đồ sính lễ thì đã đưa
ra : voi chín ngà, gà chín cựa, ngựa chín
hồng mao mỗi thứ một đôi Các em chú ý
vào từ đôi
Từ đôi có phải là số từ không ? Vì sao?
( Gợi ý: Muốn biết có phải là số từ hay không
cần phải xem xét vị trí và ý nghĩa của từ trong
cụm từ)
a Đôi: là danh từ chỉ đơn vị gắn với ý nghĩa
số lượng
Từ đôi không phải là số từ vì nó mang ý
nghĩa đơn vị và đứng vị trí của danh từ chỉ
đơn vị Một đôi cũng không phải là số từ
ghép như một trăm, một nghìn vì sau một
đôi không thể sử dụng danh từ chỉ đơn vị còn
sau một trăm, một nghìn vẫn có thể sử dụng
danh từ chỉ đơn vị
VD; Chúng ta có thể nói Một trăm con trâu.
Như vậy các em thấy số từ ghép một trăm có
thể kết hợp trực tiếp với con là danh từ chỉ
đơn vị.Nhưng chúng ta lại không thể nói.Một
đôi con trâu mà chỉ có thể nói Một đôi trâu.
Như vậy đôi đứng sau số từ Một và kết hợp
trực tiếp với danh từ chỉ sự vật đó là Trâu Và
đứng ở vị trí này nó là danh từ chỉ đơn vị.
Tương tự như vậy từ đôi trong Mỗi thứ một
đôi thì đôi không phải là số từ mà là danh từ
chỉ đơn vị mang ý nghĩa số lượng
Chúng ta cần lưu ý điều gì khi phân biệt số
từ với những danh từ chỉ đơn vị ?
- Cần phân biệt số từ với những danh từ chỉ
đơn vị gắn với ý nghĩa số lượng
+ Khi biểu thị số lượng sự vật, số từ thường đứng trước danh từ; khi biểu thị thứ tự, số
từ đứng sau danh từ
Trang 4
?TB
?TB
HS
?TB
HS
?TB
?TB
GV
Tìm thêm các từ có ý nghĩa khái quát và
công dụng như từ đôi?
HS: Cặp, tá, chục ( Danh từ chỉ đơn vị)
VD2: - Ba / tá / bút chì / ấy
Số từ DTĐV DTSV Chỉ từ
Quan sát VD, em có nhận xét gì về sự kết
hợp của danh từ chỉ đơn vị?
- Danh từ chỉ đơn vị có thể trực tiếp kết hợp
với số từ ở phía trước và chỉ từ ở phía sau
VD3: Một , hai, ba,…( Số từ)
GV: Chúng ta không thể nói: một ấy, hai ấy,
ba đó…=> Tức là: số từ (một, hai, ba, )
không trực tiếp kết hợp với chỉ từ (ấy, đó,nọ,
…)
Như vậy cần nhận diện và phân biệt số từ
với danh từ chỉ đơn vị như thế nào?
Đọc ví dụ trong sgk- 129
{ } Các hoàng tử phải cởi giáp xin hàng.
Thạch Sanh sai dọn một bữa cơm thiết đãi
những kẻ thua trận Cả mấy vạn tướng lĩnh,
quân sĩ thấy Thạch Sanh chỉ cho dọn ra vẻn
vẹn có một niêu cơm tí xíu, bữu môi, không
muốn cầm đũa
( Thạch Sanh)
Những từ in đậm bổ sung ý nghĩa cho
những từ nào?
(bđ) Từ Các bổ nghĩa cho từ: hoàng tử
Từ: những bổ nghĩa cho từ: kẻ thua trận
Từ: Cả mấy bổ nghĩa cho từ: tướng lĩnh,
quân sĩ
Những từ được bổ sung ý nghĩa thuộc từ
loại nào?
Danh từ
Những từ này đứng ở vị trí nào so với danh
từ và bổ súng ý nghĩa gì cho danh từ?
(bđ) chỉ lượng nhiều của sự vật
VD Cụm danh từ Mỗi học sinh ấy
Ở đây ta có thể dễ dàng biết được mỗi đứng
trước danh từ và bổ sung ý nghĩa gì cho danh
từ ( gợi ra lượng ít hay nhiều? )
+ Nhận diện và phân biệt số
từ với danh từ chỉ đơn vị: số
từ không trực tiếp kết hợp với chỉ từ, trong khi đó danh từ chỉ đơn vị có thể trực tiếp kết hợp với số từ ở phía trước và chỉ từ ở phía sau
II Lượng từ.( 12’)
Trang 5GV
?TB
?KH
chỉ lượng ít
Những từ có đặc điểm như các, cả mấy.
những, mỗi là lượng từ
Lượng từ là gì?
Số từ và lượng từ cùng biểu thị ý nghĩa số
lượng nhưng số từ dùng để đếm, để tính toán
về số lượng sự vật, còn lượng từ không có tác
dụng đó mà chỉ giúp gơị ra số lượng nhiều
hay ít của sự vật mà thôi
Treo mô hình cụm danh từ
Xếp các từ in đậm vào mô hình cụm danh
từ, ở các ví dụ trên?
Phần trước Phần tr tâm Phần sau
Hùng Vương
thứ
sáu
tử
trận
vạn
Tướng lĩnh, quân sĩ
Ở tiết trước các em đã biết được nhiệm vụ
của t1, t2 trong phần phụ ngữ trước
Cũng giống như số từ, lượng từ đứng trước
danh từ và làm thành phần phụ trước trong
cụm danh từ
Nhìn vào vị trí trong mô hình trên, em hãy
nhận xét về khả năng kết hợp của số từ và
lượng từ trong mô hình cấu tạo của cụm
danh từ?
- Lượng từ:
+ Nghĩa khái quát của lượng từ: chỉ lượng ít hay nhiều của
sự vât ( không cụ thể: những, mấy, tất cả, dăm, vài,…)
* Khả năng kết hợp của số từ
và lượng từ (trong mô hình cấu tạo của cụm danh từ):
- Số từ chỉ số lượng giữ vai trò làm phụ ngữ t1 ở trước trung tâm
Trang 6?TB
?TB
?TB
Như vậy các em vừa đi tìm hiểu nội dung
của bài Các em cần nắm được đặc điểm của
số từ và lượng từ
Nêu yêu cầu bài tập 1
Tìm số từ trong bài thơ sau? Xác định ý
nghĩa của các số từ ấy
Nêu yêu cầu bài tập 2(129)
Các từ in đậm trong hai dòng thơ sau được
dùng với ý nghĩa như thế nào?
GV: Các từ trăm núi, ngàn khe, muôn nỗi tái
tê
Nêu yêu cầu bài tập 3
Qua hai ví dụ sau, em thấy nghĩa của các
từ từng và mỗi có gì khác nhau
* Bài tập nâng cao
Nêu ý nghĩa của các từ một, ba trong câu sau:
Một cây làm chẳng nên non
Ba cây chụm lại nên hòn núi cao
(ca dao)
Gợi ý: Một và ba là số từ chỉ ý nghĩa số
lượng Một tượng trưng cho sự ít ỏi, cô lẻ; Ba
- Số từ chỉ thứ tự giữ vai trò làm phụ ngữ s1
- Lượng từ chỉ ý nghĩa toàn
thể( cả, tất cả, tất thảy, cả thảy) giữ vai trò làm phụ ngữ
t2
- Lượng từ chỉ ý nghĩa tập
hợp hay phân phối (các, những, mỗi, từng, mọi ) giữ
vai trò làm phụ ngữ t1
III.Luyện tập.( 15’)
1 Bài tập 1( 129)
- Một canh, hai canh, ba canh, năm cánh: Số từ chỉ số lượng
- canh bốn, canh năm; số từ chỉ số thứ tự
2 Bài tập 2( 129) Các từ trăm, ngàn, muôn là
những số từ được dùng với để chỉ số lượng rất nhiều
3 Bài tập 3( 129, 130)
Giống nhau: là lượng từ dùng
để tách ra từng sự vật từng cá thể
Khác nhau:
- Từng: mang ý nghĩa lần lượt
theo trình tự, hết cá thể này đến cá thể khác
- Mỗi: mang ý nghĩa nhấn
mạnh tách riêng từng cá thể, không mang ý nghĩa lần lượt
Trang 7chỉ số nhiều tượng trưng cho sự đông đúc
c) Củng cố , luyện tập: (1’)
GV khái quát nội dung bài học
d) Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà:(1’)
- Tiết tới chuẩn bị bài TLV Kể chuyện tưởng tượng
