Ngam trang

Người hướng ra trước song ngắm trăng sáng, Từ ngoài khe cửa, trăng ngắm nhà thơ.. Dịch thơ bản dịch của Nam Trân Trong tù không rượu cũng không hoa, Cảnh đẹp đêm nay, khó hững hờ; Ngườ

ÔN LẠI KIẾN THỨC CŨ

Câu 2: ý nào nói đúng nhất hoàn cảnh sáng tác  

của bài thơ Tức cảnh Pác Bó ?

A Trong thời gian Bác Hồ hoạt động cách mạng

ở Cao Bằng chuẩn bị cho Tổng khởi nghĩa

B Trong thời gian Bác Hồ lãnh đạo toàn quốc kháng chiến chống Pháp

C Trong thời gian Bác Hồ lãnh đạo toàn quốc kháng chiến chống Mĩ

D Trong thời gian Bác Hồ bôn ba hoạt động cách mạng ở nước ngoài

Câu 3: Nhận định nào nói đúng nhất về con  

người Bác trong bài thơ Tức cảnh Pác Bó ?

A Bình tĩnh và tự chủ trong mọi hoàn cảnh

B Ung dung, lạc quan trước cuộc sống cách mạng đầy khó khăn

C Quyết đoán, tự tin trước mọi tình thế của cách mạng

D Yêu nước thương dân, sẵn sàng cống hiến cả cuộc đời cho Tổ quốc

Câu 4: Trong bài thơ, cuộc sống vật chất của   Bác Hồ như thế nào?

A Bác Hồ được sống một cuộc sống vật chất đầy đủ, sang trọng

B Bác Hồ sống bình dị nhưng không hề thiếu thốn

C Bác Hồ sống với cuộc sống thiếu thốn, gian khổ nhưng Bác vẫn cho rằng đó là một cuộc sống sang trọng

D Bác Hồ sống một cuộc sống tẻ nhạt, buồn chán, không có ý nghĩa

Câu 5: Khi nhận xét về Bác Hồ, nhiều nhà thơ,   nhà nghiên cứu đều có chung nhận định:

“Trong người Bác luôn có sẵn cái thú lâm tuyền” “Thú lâm tuyền” ở đây có nghĩa là:

A Bác Hồ luôn yêu quý và thường hay nuôi dưỡng những con thú để bầu bạn với mình

B Bác luôn yêu thích thiên nhiên, sống gần gũi, hòa hợp với hiên nhiên

C Đó là những con vật ở chốn núi rừng

D Sở thích đi săn thú của Bác Hồ

Tiết 89:

NGẮM TRĂNG

(Vọng nguyệt) ( Trích: Nhật kí trong tù - Hồ Chí Minh )

1 Tác giả( sgk)

- Hồ Chí Minh (1890 – 1969) quê ở

xã Kim Liên, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An.

- Người là một lãnh tụ vĩ đại của

nhân dân và cách mạng Việt Nam.

- Là một danh nhân văn hóa thế

giới.

- Là nhà thơ lớn của dân tộc Việt

Nam.

I Tìm hiểu chung

NHÀ Ở CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH

Xã Kim Liên – Huyện Nam Đàn – Tỉnh Nghệ An

KIM LIÊN- NAM ĐÀN- NGHỆ ẠN

1 Tác giả( sgk)

I Tìm hiểu chung

2 Hoàn cảnh sáng tác

Trang bìa tập

“Nhật kí trong tù”

1 Tác giả( sgk)

- Ra đời trong thời gian

Hồ Chí Minh bị chính quyền Tưởng Giới Thạch bắt giữ ( từ tháng 8-1942 đến tháng 9- 1943)

- - In trong tập “ Nhật kí

trong tù”.

I Tìm hiểu chung

2 Hoàn cảnh sáng tác

II Đọc- hiểu văn bản

Phiên âm:

Ngục trung vô tửu diệc vô hoa,

Đối thử lương tiêu nại nhược hà ?

Nhân hướng song tiền khán minh nguyệt,

Nguyệt tòng song khích khán thi gia.

Dịch nghĩa:

Trong tù không rượu cũng không hoa,

Trước cảnh đẹp đêm nay biết làm thế nào?

Người hướng ra trước song ngắm trăng

sáng,

Từ ngoài khe cửa, trăng ngắm nhà thơ.

Dịch thơ (bản dịch của Nam Trân)

Trong tù không rượu cũng không hoa,

Cảnh đẹp đêm nay, khó hững hờ;

Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ,

Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ

(Hồ Chí Minh, Nhật kí trong tù,

Hồ Chí Minh toàn tập, tập 3,

NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000)

Thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt

1 Hoàn cảnh ngắm trăng

Ngục trung vô tửu diệc vô hoa

(Trong tù không rượu cũng không hoa)

- Tác giả ngắm trăng khi đang bị

tù đày, cực khổ.

- Điệp từ nhấn mạnh sự thiếu thốn

II Đọc- hiểu văn bản

Thi nhân xưa gặp cảnh trăng đẹp, thường đem rượu uống trước hoa để thưởng trăng: có đủ trăng, rượu, hoa thì thú thưởng trăng mới mĩ mãn Nhưng Bác Hồ ngắm trăng trong hoàn cảnh đặc biệt như thế nào?

Đối thử lương tiêu nại nhược hà ?

(Trước cảnh đẹp đêm nay biết làm thế nào?)

- Câu hỏi tu từ thể hiện tâm trạng xốn xang bối rối, trước

cảnh đẹp đêm trăng.

-> Người yêu thiên nhiên một cách say mê và hồn nhiên.

1 Hoàn cảnh ngắm trăng

II Đọc- hiểu văn bản

Người ta chỉ ngắm trăng khi tâm hồn thư thái, còn

Hồ Chí Minh thì ngắm trăng trong hoàn cảnh rất đặc biệt: trong tù, nơi thiếu thốn mọi thứ, vậy mà khi nhìn thấy trăng tâm hồn của người cảm thấy như thế nào?

Nhân hướng song tiền khán minh nguyệt Nguyệt tòng song khích khán thi gia

(Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ, Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ )

2 Tư thế ngắm trăng

II Đọc- hiểu văn bản

Trong 2 câu thơ cuối, tác giả đã sử dụng nghệ thuật gì? Nghệ thuật ấy đã làm nổi bật nội dung gì của câu thơ?

Nhân hướng song tiền khán minh nguyệt Nguyệt tòng song khích khán thi gia khán khán

- Điệp từ “khán” (ngắm): cả người và trăng đều hòa quyện say đắm

- Cấu trúc đăng đối: Hai câu thơ vừa có tiểu đối, trong mỗi câu vừa là cặp đối.

- Tiểu đối, cặp đối tạo nên tính cân đối nhịp nhàngtình cảm song phương giữa người

và trăng, cả hai cùng chủ động tìm đến ngắm nhìn nhau Tình cảm gắn bó giữa người

và trăng vượt qua song sắt nhà tù

- Giữa nhân – nguyệt luôn có song sắt nhà tù chắn giữa.

Phiên âm:

Ngục trung vô tửu diệc vô hoa,

Đối thử lương tiêu nại nhược hà?

Nhân hướng song tiền khán minh nguyệt,

Nguyệt tòng song khích khán thi gia.

Dịch thơ (bản dịch của Nam Trân)

Trong tù không rượu cũng không hoa,

Cảnh đẹp đêm nay, khó hững hờ;

Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ,

Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ

(Hồ Chí Minh, Nhật kí trong tù,

Hồ Chí Minh toàn tập, tập 3, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000)

Cách mở và đóng bài thơ: lòng yêu thiên nhiên tạo nên sự chuyển đổi từ một người tù thành một thi sĩ (nhà thơ)  một nghị lực phi thường, một chất thép già trong người chiến sĩ cách mạng vĩ đại ngay trong hoàn cảnh tù đày Phong thái ung dung của Bác ngay trong hoàn cảnh tù ngục tối tăm.

Nhân hướng song tiền khán minh nguyệt Nguyệt tòng song khích khán thi gia

(Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ, Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ )

- Là cuộc vượt ngục về tinh thần của người tù cách mạng

Hồ Chí Minh.

- Sự tự do nội tại, phong thái ung dung, vượt hẳn lên sự nặng

nề, tàn bạo của tù ngục.

2 Tư thế ngắm trăng

II Đọc- hiểu văn bản

-> Sức mạnh tinh thần kỳ diệu của người chiến sĩ - thi sĩ Hồ Chí Minh

III Tổng kết

1 Nghệ thuật:

-Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt giản dị mà hàm súc.

- Kết hợp hài hòa giữa cổ điển và hiện đại.

- Sử dụng điệp từ, nhân hóa, phép đối vừa giản dị

hồn nhiên, vừa hàm súc.

2 Nội dung :

- Tác phẩm thể hiện sự tôn vinh cái đẹp của tự nhiên, của tâm hồn con người bất chấp hoàn cảnh ngục tù.

IV Luyện tập

Làm Bài tập trắc nghiệm:

1 Dòng nào nói đúng nhất hoàn cảnh ngắm trăng của Bác Hồ ttrong bài thơ “Ngắm

trăng”?

A Trong khi Bác đang đàm đạo việc quân trên thuyền

B Trong nhà tù thiếu thốn không rượu cũng không hoa

C Trong đêm không ngủ vì lo lắng cho vận mệnh đất nước

D Trên đường đi hiu quạnh từ nhà tù này sang nhà tù khác.

2 Nhận định nào nói đúng nhất hình ảnh Bác Hồ hiện lên qua bài “Ngắm trăng”?

A Một con người có khả năng nhìn xa trông rộng

B Một con người giàu lòng yêu thương

C Một con người yêu thiên nhiên và luôn lạc quan

D Một con người có bản lĩnh cách mạng phi thường

2 Đọc thuộc lòng bài thơ:

3 Dòng nào dưới đây nói đúng nhất tâm trạng của Bác Hồ trước cảnh đẹp của bài thơ

Ngắm trăng?

A Xao xuyến, bối rối C Buồn bã, chán nản

B Mừng rỡ, niềm nở D Bất bình giận dữ

Vận dụng:

1 Qua bài thơ em học tập được gì ở Bác

Phát triển mở rộng:

Sưu tầm các bài thơ Bác viết về trăng mà em biết

CẢNH KHUYA

Tiếng suối trong như tiếng hát xa Trăng lồng cổ thụ, bóng lồng hoa Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà.

Kim dạ nguyên tiêu nguyệt chính viên

Xuân giang, xuân thuỷ, tiếp xuân thiên

Yên ba thâm xứ đàm quân sự

Dạ bán quy lai nguyệt mãn thuyền

Dịch nghĩa

Đêm nay, rằm tháng giêng, trăng vừa tròn,

Nước sông xuân tiếp liền với màu trời xuân.

Giữa nơi khói sóng thăm thẳm, bàn bạc việc quân, Nửa đêm trở về, thuyền chở đầy ánh trăng.

NGUYÊN TIÊU

KHÔNG NGỦ ĐƯỢC

Một canh… hai canh… lại ba canh

Trằn trọc băn khoăn, giấc chẳng thành Canh bốn, canh năm vừa chợp mắt,

Sao vàng năm cánh mộng hồn quanh.

TIN THẮNG TRẬN

Trăng vào cửa sổ đòi thơ Việc quân đang bận xin chờ hôm sau.

Chuông lầu chợt tỉnh giấc thu,

Ấy tin thắng trận Liên khu báo về

Trung thu (Nhật ký trong tù)

….

Chẳng được tự do mà thưởng nguyệt Lòng theo vời vợi mảnh trăng thu

Đêm thu (Nhật ký trong tù)

Trước cửa lính canh bồng súng đứng

Trên trời trăng lướt giữa làn mây….

…

Mở rộng: Sưu tầm chép lại các bài thơ Bác viết về trăng mà em biết

Hình ảnh trăng trong thơ Bác trong sáng, thân thiết như người bạn tri kỉ.

Hình ảnh trăng trong thơ Bác có gì đáng chú ý?

Dặn dò:

- Chuẩn bị bài: Câu trần thuật- Câu phủ định