dẫn luận ngôn ngữ học

dẫn luận ngôn ngữ phát âm âm vị học phân tích các câu slogan nổi tiếng thơm ngon đến giọt cuối cùng phân tích ý nghĩa của các từ vựng genz âm vị học thơ lục bát phiên âm Ràm Tháng Giêng của chủ tịch Hồ Chí Minh

1

MỤC LỤC CÂU 1 TRANG 3 CÂU 2 TRANG 3 CÂU 3 TRANG 8 CÂU 4 TRANG 9

BÀI THI TỔNG CỘNG 19 TRANG

CÂU 1: (2 điểm) Phiên âm âm vị học: 4 câu lục bát tự chọn (không trùng với bài phân tích mẫu của giảng viên; phiên âm tên của mình dưới bài làm)

Trả lời: Phiên âm vị học bài thơ Rằm Tháng Giêng của Hồ Chí Minh bản dịch thơ của Xuân Thủy:

Rằm xuân lồng lộng trăng soi, /ʐă m 2/ /su̯ɤˇn 1/ /loŋ2/ /loŋ2/ /ʈă ŋ1/ /şɔj1/ Sông xuân nước lẫn màu trời thêm xuân;

/şoŋ1/ /su̯ɤˇn1/ /nɯ ̮ɤk5/ /lɤ̆n3/ /mău̯2/ /ʈɤj2/ /ťem1/ /su̯ɤ̆n1/

Giữa dòng bàn bạc việc quân, /zɯ ̮ɤ3/ /zᴐ̆ŋ2/ /ban2/ /bak6/ /vi ̮ek6/ /ku̯ɤ̆n1/ Khuya về bát ngát trăng ngân đầy thuyền

/χu̯i ̮e1/ /ve2/ /bat5/ /ŋat5/ /ʈăŋ1/ /ŋɤ̆n1/ /dɤ̆j2/ /ťu̯i ̮en2/ Phiên âm họ và tên: Đào Thị Tuyết Minh

/dau̯2//ťi6/ /tu̯i ̮et5/ /miŋ1/

CÂU 2: (2,5 điểm) Phân tích quan hệ cú pháp bằng sơ đồ chúc đài, giải thích cách xác định các loại quan hệ cú pháp trong câu của các câu dưới đây:

1) Em sẽ chẳng nói chuyện chị với anh Ba,

Sơ đồ chúc đài thể hiện:

-Phân tích:+Trong quan hệ chính phụ trả lời lần lượt các câu hỏi:anh nào?Nói cái gì? Có nói chuyện chị với anh ba hay không?

+Trong quan hệ chủ-vị:là thành phần cốt lõi trả lời cho câu hỏi em làm gì? +Trong quan hệ đẳng lập: cả hai thành tố chị , anh Ba đêu có tư cách đại diện với thành tố ở bên ngoài và khi thay đổi vị trí giữa thành tố này đều không đổi nghĩa

Với cách chia này thì câu có nghĩa: em sẽ không nói chuyện với cả chị và anh Ba

-Phân tích:+Trong quan hệ chính phụ trả lời cho các câu hỏi:với ai?anh nào?chuyện của ai?Nói cái gì?,…

+Trong quan hệ chủ-vị: là thành phần cốt lõi không thay đổi

Với cách chia này câu có nghĩa :em sẽ không nói chuyện của chị cho anh Ba

2) Tôi có người bạn học ở Huế

Sơ đồ chúc đài thể hiện:

-Phân tích:+Trong quan hệ chính phụ trả lời lần lượt cho câu hỏi:ở đâu? Học ở đâu/

Người gì? Người bạn học ở đâu?

+Trong quan hệ chủ-vị: là thành phần cốt lõi của câu đại diện cho cả câu

Với cách chia này câu có nghĩa: tôi có người bạn , người này học ở Huế

-Phân tích : +Trong quan hệ chính phụ trả lời lần lượt các câu hỏi ở đâu? Người Nào?có cái gì?

+Trong quan hệ chủ-vị không có sự thay đổi so với cách chia ban đầu

Với cách chia như trên câu có nghĩa : tôi có người bạn học , người này ở Huế

3) Thức đêm nhiều người sọm đi trông thấy

Sơ đồ chúc đài thể hiện:

-Phân tích: +Trongquan hệ chủ vị: trả lời câu hỏi: thức gì? Nhiều gì? Sọm như thế nào? Nhiều người sọm đi trông thấy vì sao?

+Trong quan hệ chủ-vị: là thàn phần cốt lõi thể hiện được nội dung bao quát cuả câu

Với cách chía này câu có nghĩa: vì thức đêm nên nhiều người sọm đi trông thấy

-Phân tích:+Trong quan hệ chính phụ:trả lời câu hỏi:Thức đêm như thế nào? Sọm Như thế nào?

+Trong quan hệ chủ-vị: có sự thay đổi so với cách chia đầu nhưng không làm thay đổi nghĩa ban đầu

Với cách chia này câu có nghĩa: thức đêm nhiều, người sọm đi trông thấy

4) Những con số không hợp lí

Sơ đồ chúc đài thể hiện:

-Phân tích: +quan hệ chính phụ:trả lời lần lượt các câu hỏi: con gì? Không như Thế nào?,…

Trong quan hệ chủ-vị là cái bao quát bên ngoài câu

Với câu này có nghĩa là: những con số này không hợp lí

5) Đừng đánh bạc, uống rượu con nhé!

Sơ đồ trúc đài thể hiện:

-Phân tích:+Trong quan hệ chính phụ:trả lời cho các câu hỏi:đừng làm những gì?Đánh gì? Uống gì?

+Trong quan hệ đẳng lập:đánh bạc và uống rượu có thay đổi vị trí

Cũng không đổi nghĩa cảu câuu

+Trong quan hệ chủ vị :là phần cốt lõi nhất thể hiện được hết nghĩa của câu

Với cách chia này câu có nghĩa là con đừng đánh bạc và uống rượu

-Phân tích:+ Trong quan hệ chính phụ:Đừng làm gì? Uống gì?

+Trong quan hệ chủ vị: là phần bao quát nhất thể hiện được nghĩa của câu

+Trong quan hệ đẳng lập: việc đổi vị trí cũng không đổi nghĩa của hai vế, đồng thời có dấu phẩy như là dấu hiệu

Với cách chia này câu có nghĩa: con đừng đánh bạc nhưng con được uống rượu con nhé

CÂU 3: (2 điểm) Phân tích nghĩa hàm ẩn (tiền giả định và hàm ngôn) trong các phát ngôn dưới đây:

1) Thơm ngon tới giọt cuối cùng

-Tiền giả định: +Có tồn tại một sản phẩm ăn hoặc uống hoặc nếm được và sản phẩm này phải có nước hoặc dung dịch

-Hàm ngôn: là slogan cho thương hiệu, vừa ngắn gọn nhưng lại truyền đạt đầy đủ

những ý nghĩa đến với sản phẩm này thì khách hàng sẽ không thể để thừa giọt nào;

chỉ với một câu ngắn nhưng lại là sự khẳng định chất lượng của sản phẩm tốt ,ngon chiếm được niềm tin của người tiêu dùng

2) Đánh bật cả vết bẩn khô

-Tiền giả định:+Có sản phẩm là chất giặt tẩy và cụ thể là bột giặt -Hàm ngôn:là câu slogan của OMO ,khẳng định chất lượng là dù có là vết bẩn cứng đầu thì với sản phẩm bột giặt của nhãn hàng đều có thể sạch ngay Đây là câu slogan khẳng định không chỉ là chất lượng của sản phẩm mà còn là sự uy tín của nhãn hàng sẽ không làm khách hàng thất vọng

CÂU 4: (3.5 điểm)

• Nêu các phương thức tạo từ chủ yếu trong tiếng Việt và tiếng Anh

• Nói ngôn ngữ có tính võ đoán, vậy có phải ai muốn gán ngữ nghĩa

cho một hình thức ngữ âm đều được cộng đồng chấp nhận không?

• Phân tích phương thức tạo từ và tìm minh chứng xuất hiện của các

từ, ngữ được dùng gần đây:

1) Khẩu nghiệp 2) Tiểu tam 3) Trà xanh 4) Đú trend 5) Drama:

6) Tấm chiếu mới:

7) Gen Z

8) Pick me girl/ boy 9) Đào mộ

10) Tới công chuyện

• các phương thức tạo từ:

+ Chủ yếu trong tiếng Việt: phương thức ghép(ví dụ:cỏ cây, tàu hỏa,, lão hóa,…),

do mối quan hệ quốc tế mở rộng, tạo điều kiện cho sự vay mượn ,du nhập từ ngữ

ví dụ: trend,viral, drama,….)

+ Chủ yếu trong tiếng anh: phương thức phụ gia(ví dụ: careless, player,…),

• Ngôn ngữ có tính võ đoán tuy nhiên không phải ai muốn gán nghĩa cho một

hình thức ngữ âm đều được chấp nhận:

+ Ngôn ngữ có tính võ đoán tự động quy ước cho người sử dụng Do vậy mọi thành viên trong cộng đồng sử dụng ngôn ngữ đó phải có chung một “mã” thì mới giao tiếp với nhau được giống vấn đề cải tiến tiếng việt đã xuất hiện trong năm 2018 của tiến sĩ Bùi Hiền việc tạo ra bảng chữ cái mới tuy được cấp bằng sáng tạo nhưng lại không được sự chấp nhận của cộng đồng sử dụng tiếng Việt

(Nguồn: https://bom.so/qtVD1L) +Vấn đề quan trọng là ngôn ngữ mang tính xã hội và không phải tính cá nhân là sản phẩm mang tính dân tộc ,do vậy cần có tính chất chung giống như việc ca sĩ Chi pu khi sử dụng tiếng anh xen kẽ tiếng việt đã tạo nên làn sóng chỉ trích vì nó đã làm mất đi bản sắc ngôn ngữ của dân tộc

(Nguồn : https://bom.so/NOWhUE) +Tuy nhiên cũng có nhiều trường hợp mà một cá nhân gán nghĩa cho hình thức ngữ

âm vẫn được chấp nhận ,như truờng hợp “body me” của tài khoản facebook Ngọc Trinh dù nhận nhiều ý kiến trái chiều nhưng vẫn được cộng đồng mạng sử dụng , hoặc như trường hợp của Chi Pu kể trên cũng được mọi người sử dụng vào sinh hoạt (Nguồn: https://bom.so/ipe6C7 )

Tóm lại, việc các chỉ cá nhân gán nghĩa cho hình thức âm không phải lúc nào cũng được cộng đồng chấp nhận mà còn tùy thuộc vào cách sử dụng độ phủ rộng của cộng đồng và hoàn cảnh sử dụng từ ngữ ấy

• Phân tích phương thức tạo từ và tìm minh chứng xuất hiện của các

từ, ngữ được dùng gần đây:

-Khẩu nghiệp:phương thức vay mượn Trong thời Đường Tống gọi sáng tác văn học là khẩu nghiệp hoặc trong Phật giáo dụng ngữ là quả báo sinh ra từ lời nói

Tuy nhiên khi du nhập về Việt Nam thì nó mang nghĩa nhẹ hơn:

(Nguồn: https://bom.so/uIoGdw )

-Tiểu tam: phương thức ghép.Nó là từ ghép tiểu là nhỏ,tam là thứ ba vậy tiểu tam là người thứ ba, từ nghĩa gốc này mà người ta cũng thay đổi nghĩa thành tiểu tam là người thứ ba trong cuộc hôn nhân hoặc trong tình cảm lứa đôi

(Nguồn: https://bom.so/je1Vr1 )

-Trà xanh: phương thức chuyển loại Nghĩa gốc là trà xanh: một loại trà tươi.Tuy nhiên trong thời gian gần đây từ trà xanh đã từ một danh từ chuyển thành tính từ chỉ người vẻ ngoài thì thanh thuần,ngây thơ nhưng bên trong thì tâm tư đen tối và

thích nhòm ngó những “hoa đã có chủ”

(Nguồn: https://bom.so/6eCJMs )

-Đú trend: vừa theo phương thức ghép và phương thức vay mượn Với từ đú là bắt nguồn từ “dú đởn” là bắt chước ,học đòi,…một hành động của người khác Trend là từ tiếng anh nghĩa là xu hướng Vậy tóm lại đú trend là bắt chước một xu hướng nào đó

(Nguồn: https://web5s.com.vn/du-trend-la-gi/ )

-Drama: phương thức vay mượn.Là từ tiêng anh có nghĩa là từ chỉ phim ảnh,kịch , tuồng,….tuy nhiên trên mạng xã hội đây là từ lóng chỉ những tình huống trớ trêu, bất ngờ đan xen yếu tố hài hước Ngoài ra, drama cũng ám chỉ những vụ ồn ào,cãi vã,boc phốt trên mạng xã hội, đời sống có tốc độ lan truyền chóng mặt, tác động đến cộng đồng, xã hội…

(Nguồn: https://meta.vn/hotro/drama-la-gi-9529 )

-Tấm chiếu mới :phương thức ghép.Từ này có nghĩa là tấm chiếu mới dệt xong,còn Nguyên đai, nguyên kiện, chưa được trải ra để sử dụng.Tuy nhiên hiện nay từ này được dùng để chỉ người chưa từng trải nghiệm, chưa có kinh nghiệm

(Nguồn: https://bom.so/fBCQNc )

-Gen Z: phương thức rút gọn.Là từ rút gọn của Generation Z chỉ thế hệ sinh ra trong khoản năm1995 đến năm 2012 Gen Z là thế hệ trẻ ở giai đoạn trưởng thành trong thập kỉ thứ hai của thế kỉ

(Nguồn: https://bom.so/8Ax7pE )

(Nguồn: https://bom.so/lFya2U )

-Pick me girl/ boy:phương thức vay mượn và ghép và chuyển loại Là các từ tiếng anh được ghép lại có nghĩa đen là “chọn tôi đi” , hiện nay theo ngôn ngữ mạng thì đó là chỉ những cô gái hoặc chàng trai luôn cố tỏ ra mình là người khác biệt, đẩy bản thân lên và hạ thấp người khác xuống.( Nguồn: https://bom.so/EyXGVb )

-Đào mộ:phương thức ghép.Là từ nghĩa gốc là khai quật mồ mã người đã khuất để di chuyển tới nơi mới hoặc làm đất lại.Tuy nhiên bây giờ nó cũng được hiểu là tìm kiếm lại hình ảnh cũ của bạn bè, người thân để “dìm hàng”

(Nguồn: https://bom.so/HjR0he ) Đây cũng là một video minh chứng:

https://bom.so/BB59tj

-Tới công chuyện: phương thức ghép.Hiểu nôm na là có việc gì tới thì mình phải làm thôi.Còn theo cộng đồng mạng thì nó được hiểu là “sắp có biến” Một số ví dụ như:

Khi nghe tin crush chia tay bồ-con tim ngay lập tức mách bảo:Tới công chuyện

(Nguồn: https://bom.so/6sjtJn )

NGUỒN THAM KHẢO

PHƯƠNG THỨC CẤU TẠO TỪ : https://bom.so/FxN0Go VÌ SAO KHÔNG THAY ĐỔI CHỮ TIẾNG VIỆT : https://bom.so/U7UloI NHỮNG CÂU HÀM Ý: https://bom.so/uCeu7L

https://bom.so/Xp5PWa https://bom.so/BWVd6V

PHƯƠNG THỨC CẤU TẠO TỪ , NGHĨA CÁC TỪU MỚI: https://bom.so/Glsqdt