Báo cáo đã đánh giá được các yếu tổ ảnh hưởng đến quá trình chăn nuôi lợn tại các HTX thuộc tỉnh Hà Tĩnh áp dụng theo tiêu chuẩn VietGAHP. Hai nhóm yếu tố chính là yếu tố bên ngoài và yếu tố bên trong.
Trang 1Chuyên đề 2.2: Đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến quy chuẩn VietGAHP tại các HTX chăn nuôi tỉnh Hà Tĩnh.
MỤC LỤC
I ĐẶT VẤN ĐỀ 3
1.1 Mở Đầu 3
1.2 Mục tiêu nghiên cứu 5
1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 5
1.3.1 Đối tượng nghiên cứu 5
1.3.2 Phạm vi nghiên cứu 5
II PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU, CÁCH TIẾP CẬN 6
2.1 Phương pháp thu thập thông tin 6
2.1.1 Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp 6
2.1.2 Phương pháp thu thập thông tin sơ cấp 7
2.2 Phương pháp tổng hợp và phân tích số liệu 7
III NỘI DUNG NGHIÊN CỨU VÀ KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC 7
3.1 Tình hình phát triển chăn nuôi lợn tại tỉnh Hà Tĩnh 7
3.1.1 Tình hình chăn nuôi lợn tại tỉnh Hà Tĩnh 7
3.1.2 Tình hình phát triển chăn nuôi lợn theo quy trình VietGAHP tại tỉnh Hà Tĩnh .9
3.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển chăn nuôi lợn theo quy chuẩn VietGAHP tại các HTX tỉnh Hà Tĩnh 10
3.2.1 Nhóm yếu tố bên ngoài 10
3.2.1.1 Cơ chế, chính sách 10
3.2.1.2 Yếu tố thuộc về tiêu chuẩn của quy trình VietGAHP 12
3.2.1.3 Yếu tố thị trường 14
3.2.2 Nhóm các yếu tố bên trong 17
Trang 23.2.2.1 Nhóm yếu tố kỹ thuật 17
3.2.2.2 Nguồn lực tài chính 18
3.2.2.3 Nguồn lực lao động 19
3.2.2.4 Nhận thức và trình độ người chăn nuôi, cán bộ triển khai VietGAHP 20
3.2.2.5 Yếu tố liên kết trong chăn nuôi lợn 21
IV KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 22
V TÀI LIỆU THAM KHẢO 24
Trang 3BẢNG DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
KHCN&MT Khoa học công nghệ và Môi trường
Trang 4I ĐẶT VẤN ĐỀ 1.1 Mở Đầu
Tại Việt Nam, những năm gần đây, chăn nuôi lợn luôn duy trì mức tăngtrưởng tương đối cao Số đầu lợn tăng bình quân 4,9%/năm, sản lượng thịt lợn xuấtchuồng tăng khoảng 10,1%/năm Theo tổng hợp của Cục Chăn nuôi, ước tính tớicuối 2016, chưa kể các trang trại nhỏ, chỉ riêng số lượng các trang trại lớn và vừa
đã lên tới con số 26 nghìn, tăng tới 23% so với năm 2015 Những kết quả trên gópphần thúc đẩy nhanh chóng sự gia tăng cả về quy mô đầu lợn cũng như sản lượngsản phẩm thịt lợn để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng thực phẩm về số lượng và chấtlượng ngày càng cao của xã hội
Tuy nhiên, bên cạnh những thành tích đã đạt được thì ngành chăn nuôi lợnvẫn còn những tồn tại cần được khắc phục: Giá thành thịt lợn sản xuất trong nướcvẫn còn cao; năng suất, sản lượng chăn nuôi thấp; sản xuất chưa gắn chặt với chếbiến, giết mổ; dịch bệnh trong chăn nuôi còn xảy ra rất phức tạp làm ảnh hưởngđến chất lượng sản phẩm, hiệu quả chăn nuôi; sự phát triển thiếu quy hoạch làmảnh hưởng nghiêm trọng tới sự ô nhiễm môi trường do nguồn chất thải chăn nuôi
và dịch bệnh chung giữa người và gia súc (Cục Chăn nuôi, 2016) Phát triển chănnuôi lợn theo quy trình thực hành chăn nuôi tốt (VietGAHP) sẽ khắc phục triệt đểđược những khó khăn, thách thức này
Chăn nuôi lợn theo quy trình VietGAHP là một phương thức chăn nuôi tiêntiến nhằm ngăn ngừa và hạn chế rủi ro từ các mối nguy cơ ô nhiễm làm ảnh hưởngtới an toàn, chất lượng sản phẩm, môi trường, sức khỏe, an toàn lao động và ansinh xã hội (Bộ NN&PTNT, 2008); là xu thế tất yếu của quá trình phát triển chănnuôi trước yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu, góp phần nâng cấp vàhoàn thiện chuỗi giá trị ngành chăn nuôi lợn, nâng cao hiệu quả, thu nhập chongười sản xuất Tuy nhiên, việc áp dụng VietGAHP vào trong thực tiễn đòi hỏi sựđầu tư chi phí cao, thời gian chuẩn bị kéo dài, quy mô chăn nuôi lớn, tập trung,
Trang 5trình độ hiểu biết quy trình của người lao động đang là những cản trở cho việcphát triển chăn nuôi lợn ở nước ta.
Hà Tĩnh là tỉnh có mật độ dân số cao, đông dân cư, nhu cầu lương thực, thựcphẩm nói chung trong đó có thịt lợn nói riêng hàng ngày rất lớn, đặc biệt đối vớicác sản phẩm có chất lượng, sạch và an toàn nhưng ngành nông nghiệp của tỉnhchưa đảm bảo đáp ứng đủ nhu cầu về sản phẩm thịt lợn an toàn cho người tiêudùng Vì vậy, việc nghiên cứu tình hình phát triển chăn nuôi lợn theo quy trìnhVietGAHP trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh nói chung và các HTX chăn nuôi nói riênghiện nay? Những yếu tố nào ảnh hưởng đến khả năng áp dụng chăn nuôi lợn theoquy trình VietGAHP tại các HTX? Để có cơ sở đề xuất giải pháp thúc đẩy pháttriển chăn nuôi lợn theo quy trình VietGAHP Do đó, chúng tôi tiến hành nghiên
cứu chuyên đề: “Đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến quy chuẩn VietGAHP tại các HTX chăn nuôi tỉnh Hà Tĩnh”.
1.2 Mục tiêu nghiên cứu
Đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển chăn nuôi tại các HTX theoquy chuẩn VieGAHP trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh
1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
1.3.1 Đối tượng nghiên cứu
Các vấn đề về lý luận và thực tiễn về phát triển chăn nuôi lợn theo tiêuchuẩn VietGAHP tại tỉnh Hà Tĩnh
Trang 6VietGAHP tại các HTX chăn nuôi trên địa bàn 4 huyện bao gồm: Cẩm Xuyên,Hương Khê, Kỳ Anh, Thạch Hà.
Về thời gian: Chuyên đề được tiến hành từ 01/03/2017 – 01/04/2017
Trang 7II PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU, CÁCH TIẾP CẬN
2.1 Phương pháp thu thập thông tin
2.1.1 Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp
Số liệu thứ cấp được thu thập chủ yếu từ UBND huyện, UBND tỉnh và LiênMinh HTX tỉnh Hà Tĩnh đã được công bố nhằm phản ánh thực trạng tình hình chănnuôi lợn của tỉnh trong thời gian qua
Đây là những số liệu đã công bố, đảm bảo tính đại diện khách quan của đềtài nghiên cứu Những số liệu này mang tính tổng quát, giúp cho người nghiên cứu
có những bước đầu hình dung được tình hình chăn nuôi lợn
2.1.2 Phương pháp thu thập thông tin sơ cấp
Số liệu sơ cấp được thu thập thông qua phiếu điều tra cán bộ HTX chănnuôi bằng phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên trên địa bàn 4 huyện gồm: CẩmXuyên, Thạch Hà, Kỳ Anh, Hương Khê
2.2 Phương pháp tổng hợp và phân tích số liệu
- Tài liệu thứ cấp: Các tài liệu thứ cấp được sắp xếp cho từng nội dungnghiên cứu và phân thành 02 nhóm là: những tài liệu lý luận và những tài liệu tổngquan về thực tiễn nói chung
- Tài liệu sơ cấp: Mỗi loại mẫu được khảo sát theo bảng câu hỏi của phiếuđiều tra theo yêu cầu nội dung nghiên cứu của chuyên đề và số liệu được xử lýbằng phần mềm Excel
Trang 8III NỘI DUNG NGHIÊN CỨU VÀ KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC
3.1 Tình hình phát triển chăn nuôi lợn tại tỉnh Hà Tĩnh
3.1.1 Tình hình chăn nuôi lợn tại tỉnh Hà Tĩnh
Hiện nay, ngành chăn nuôi Hà Tĩnh đang có những bước phát triển mangtính bước ngoặt, tổng đàn tăng nhanh, giá trị sản xuất chăn nuôi chiếm phần lớn cơcấu giá trị ngành nông nghiệp Đặc biệt, với hàng loạt chính sách “kích cầu” hấpdẫn của tỉnh, chăn nuôi lợn được quy hoạch lại một cách đồng bộ, hiện đại theohướng liên kết chuỗi, truy xuất nguồn gốc Hiện nay, toàn tỉnh có 160 mô hình quy
mô 500 con trở lên; hàng trăm mô hình quy mô vừa và nhỏ
Trước đây, chăn nuôi lợn trên địa bàn tỉnh chủ yếu quy mô nhỏ lẻ, tự phát,phần lớn con giống được mua trôi nổi trên thị trường hoặc do người dân tự chọnlọc, không đảm bảo chất lượng, an toàn dịch bệnh Nhằm giải quyết tình trạng bịđộng về con giống, tỉnh chỉ đạo và có chính sách hỗ trợ phát triển chăn nuôi lợn nái100% máu ngoại Những ưu đãi này đã thu hút được nhiều nhà đầu tư tham giaphát triển chăn nuôi lợn Chỉ tính năm 2014 và những tháng đầu năm 2015, trên địabàn tỉnh đã tăng thêm 41 mô hình, nâng tổng số lên 134 mô hình lợn thương phẩm.Cũng trong những tháng đầu năm nay, toàn tỉnh phát triển thêm 10 mô hình chănnuôi lợn nái quy mô trên 300 con, nâng số cơ sở nái lên 33 mô hình
Trung tâm sản xuất giống lợn chất lượng cao số 2 được xây dựng trên diệntích 15 ha tại xã Phú Lộc (Can Lộc), với tổng mức đầu tư 63 tỷ đồng, do Công ty
CP Phát triển nông lâm Hà Tĩnh làm chủ đầu tư (thuộc Tổng Công ty KS&TM HàTĩnh) Đây là một cơ sở được đầu tư bài bản, khép kín, do Công ty TNHHBuntaphan (Thái Lan) cung cấp con giống, thiết bị và chuyển giao công nghệ, vớiquy mô 1.200 nái
Cùng bắt tay triển khai đề án chăn nuôi lợn, Công ty CP Chăn nuôi Mitraco
đã chú trọng các dòng giống ngoại cụ kỵ, ông bà và bố mẹ Từ chỗ bị động trongkhâu giống, đến nay, doanh nghiệp đã từng bước chuyên sâu, chọn tạo dòng giống
Trang 9có phẩm cấp cao, giá thành hạ nhằm cung ứng cho thị trường trong và ngoài tỉnh.Hiện, đơn vị đưa vào hoạt động 2 trung tâm trại nái lợn chất lượng cao với quy môlớn, từ 1.200-1.600 nái; 5 trại nái gia công và cung ứng hàng nghìn con nái cho các
cơ sở chăn nuôi tự chủ tại các địa phương để họ cung cấp cho các cơ sở chăn nuôivừa và nhỏ liên kết với doanh nghiệp thông qua HTX, tổ hợp tác
Chỉ có khuyến khích người chăn nuôi tham gia chuỗi khép kín thì mới kiểmsoát tốt chất cấm trong chăn nuôi, giúp bà con xây dựng thương hiệu sản phẩm vàtăng sức cạnh tranh trên thị trường
Tham gia mô hình liên kết chuỗi khép kín, doanh nghiệp sẽ trực tiếp cungcấp thức ăn chăn nuôi, hỗ trợ kỹ thuật, thu mua lợn tại các hộ dân và khép kín đếntận quy trình giết mổ, tiêu thụ Tất nhiên, người dân cần tuân thủ các điều kiện đảmbảo an toàn vệ sinh thực phẩm, vệ sinh thú y, đặc biệt, không sử dụng các loại hóachất cấm, chất tạo nạc Salbutamol, Clenbutamol
Ngày càng nhiều doanh nghiệp kết nối xây dựng chuỗi liên kết với các trangtrại chăn nuôi là tín hiệu đáng mừng nhằm xây dựng thương hiệu thịt lợn Hà Tĩnh,góp phần tái cơ cấu ngành nông nghiệp Tuy nhiên, những bài học thiếu bền vững
đã từng xảy ra khi lợi ích các bên không dung hòa Việc lựa chọn doanh nghiệpđảm bảo uy tín, đủ tiềm lực và đủ tâm huyết với người nông dân cần sự giám sátchặt chẽ của cơ quan chuyên môn
3.1.2 Tình hình phát triển chăn nuôi lợn theo quy chuẩn VietGAHP tại tỉnh
Hà Tĩnh
Chăn nuôi Hà Tĩnh hiện nay có bước phát triển khá, tổng đàn gia súc, giacầm phát triển ổn định và chất lượng đàn ngày càng được cải thiện rõ rệt Tốc độtăng trưởng giá trị sản xuất chăn nuôi bình quân 5 năm (2011-2015) đạt 5,1%; tỷtrọng giá trị sản xuất chăn nuôi trong cơ cấu giá trị sản xuất nông nghiệp tăng từ38,2% lên 45,2% (ước đạt năm 2015) Tổng đàn gia súc, gia cầm tăng; chất lượngđàn được nâng lên rõ rệt; đặc biệt là phát triển chăn nuôi lợn, hươu Tổng đàn lợn
Trang 10năm 2015 ước đạt 521.900 con tăng 46,6% so với 2011; đàn nái ngoại 23.500 con,chiếm 25% tổng nái (tỷ lệ nái ngoại trên tổng đàn nái tăng 17,2% so với năm2011); đàn hươu 51.500 con tăng 84,1% so với năm 2011 Hình thức chăn nuôi cónhiều chuyển biến tích cực, hình thành được nhiều trang trại, vùng trang trại chănnuôi tập trung và mô hình chăn nuôi liên kết với doanh nghiệp, hiệu quả kinh tếcao, bước đầu phát triển khá bền vững Nhiều mô hình sản xuất chăn nuôi tậptrung, quy mô lớn được đầu tư xây dựng và phát triển có hiệu quả; tưng bước giảmdần hình thức chăn nuôi nhỏ lẻ, nông hộ, tăng chăn nuôi gia trại, trang trại Cáchình thức tổ chức sản xuất chăn nuôi được hình thành và phát triển; đặc biệt chănnuôi hình thức liên kết với doanh nghiệp theo chuỗi giá trị
Toàn tỉnh có 111 HTX chăn nuôi (có 52 HTX liên kết với doanh nghiệp tạothành chuỗi giá trị sản phẩm hàng hóa) trong đó có 81 HTX chăn nuôi lợn gồm: 38HTX chăn nuôi quy mô lớn (500 con trở lên), 43 HTX chăn nuôi quy mô vừa vànhỏ: Một số HTX điển hình như: HTX Hoàng Châu (Kỳ Anh): Quy mô 450 náingoại cấp bố mẹ, lợi nhuận trung bình đạt 1.200 triệu đồng/năm; HTX Phú Sơn(Vũ Quang): Quy mô 450 nái ngoại cấp bố mẹ, lợi nhuận trung bình đạt 1.000 triệuđồng/năm; HTX thương binh 27/7 Thịnh lộc (Lộc Hà): Quy mô 1.200 lợn thịt/lứa,lợi nhuận trung bình đạt 400 triệu đồng/năm Đặc biệt hiện nay có 18 HTX chănnuôi lợn nái quy mô 300 con trở lên,với 152 tổ hợp tác liên kết quy mô nhỏ (từ 20-
80 con/hộ), với 1800 hộ tham gia, trong đó có 42 THT đã đưa giống vào sản xuất,kết quả bước đầu cho thu nhập khá từ 400 - 800 ngàn đồng/con/lứa, nếu tính một
hộ nuôi thông qua tổ hợp tác, mỗi lứa cho thu nhập 10 đến 18 triệu đồng (20-30con/lứa) trong khi chỉ cần khoảng 1/4 lao động/ ngày, mỗi năm nuôi ba lứa cho từ
30 đên 54 triệu đồng/ năm, của 1/4 lao động
Trang 113.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển chăn nuôi lợn theo quy chuẩn VietGAHP tại các HTX tỉnh Hà Tĩnh
3.2.1 Nhóm yếu tố bên ngoài
3.2.1.1 Cơ chế, chính sách
Chính sách của Nhà Nước và của địa phương như chính sách về đất đai,chính sách tín dụng, chính sách thuế, chính sách phát triển kinh tế xã hội, cơ chếliên kết hộ sản xuất và các cơ sở chế biến… là một trong những yếu tố quan trọngnhất tạo điều kiện cho ngành chăn nuôi lợn theo quy chuẩn VietGAHP ra đời vàphát triển Đặc biệt là trong thời kỳ hiện nay, đất nước đang hội nhập trong khi đóthực phẩm sạch trong nước chưa được chính người tiêu dùng tin tưởng và lựa chọntiêu dùng Bản thân quyết định số 1506/QĐ-BNN-KHCN ngày 15 tháng 5 năm
2008 của bộ trưởng bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về Quy trình thựchành chăn nuôi tốt cho chăn nuôi lợn an toàn tại Việt Nam (VietGAHP) là chínhsách ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển chăn nuôi lợn theo tiêu chuẩnVietGAHP trên địa bàn Quyết định này là chính sách mở đầu cho sự hình thành,thúc đẩy phát triển mô hình chăn nuôi VietGAHP trên cả nước nói chung và tỉnh
Hà Tĩnh nói riêng
Cũng như nhiều địa phương và lĩnh vực sản xuất khác, hiện nay hầu hết cácchính sách hỗ trợ chăn nuôi lợn đang chỉ tập trung hỗ trợ sản xuất như tiến hànhtập huấn kỹ thuật, hỗ trợ dụng cụ chăn nuôi như: máy bơm nước, máng ăn, mánguống, hỗ trợ vốn để xây dựng chuồng trại, biogas, hỗ trợ quần áo bảo hộ lao động Ngoài ra các chính sách hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm, bao tiêu ổn định đầu ra thì đếnnay địa phương chưa có nhiều hoạt động để thúc đẩy hỗ trợ hộ chăn nuôi tìm đầu
ra cho sản phẩm chăn nuôi của mình Sự bất cập, không phù hợp trong chính sách
đã và đang trở thành yếu tố cản trở quá trình phát triển bền vững, nhân rộng môhình chăn nuôi lợn theo quy chuẩn VietGAHP Vì vậy trong thời gian tới cần có
Trang 12giải pháp nhằm hoàn thiện hơn nữa chính sách phát triển chăn nuôi lợn theo quychuẩn VietGAHP.
Hệ thống các văn bản pháp luật về vệ sinh an toàn thực phẩm được ban hànhnhưng chưa được đầy đủ, thiếu tính thống nhất, nhiều văn bản chỉ mang tính chấtngành hoặc văn bản tạm thời Đặc biệt chưa thành lập được một cách đồng bộmạng lưới thanh tra, kiểm tra chất lượng, kiểm soát các yếu tố gây mất vệ sinh và
an toàn thực phẩm trong quá trình sử dụng các đầu vào và bảo quản chế biến cácsản phẩm từ chăn nuôi Công tác kiểm dịch động vật mặc dù đã được thực hiệntương đối nghiêm túc nhưng hiệu quả đạt được chưa thật sự cao
Khó khăn nhất đối với các HTX chăn nuôi lợn theo quy chuẩn VietGAHP là
sự cạnh tranh không công bằng giữa các sản phẩm có nguồn gốc, có thương hiệuvới các sản phẩm trôi nổi trên thị trường Trong khi quản lý chất lượng hàng nôngsản còn hạn chế thì sự tin tưởng của người dân về các thương hiệu hàng thực phẩmchưa thực sự cao Nhãn mác sản phẩm chưa minh bạch nên chưa tạo lòng tin chongười tiêu dùng Bên cạnh đó, mẫu mã, bao bì, chủng loại hàng hóa còn đơn điệunên chưa đáp ứng được thị hiếu và thói quen tiêu dùng hàng chất lượng cao củangười tiêu dùng Nhận thức của người chăn nuôi về việc xây dựng các chuỗi liênkết, xây dựng thương hiệu sản phẩm và chăn nuôi theo hướng an toàn thực phẩmcòn nhiều hạn chế Một bộ phận người dân tuy đã có nhận thức về xây dựngthương hiệu thực phẩm an toàn nhưng không biết bắt đầu từ đâu Bên cạnh đó làthiếu sự hướng dẫn về kỹ thuật và thiếu nguồn vốn để thực hiện nên gặp nhiều khókhăn trong việc phát triển chăn nuôi lợn theo quy chuẩn VietGAHP
3.2.1.2 Yếu tố thuộc về quy chuẩn của quy chuẩn VietGAHP
Yếu tố thuộc về bản thân quy định của VietGAHP chính là những khó khăntrong áp dụng thực hành chăn nuôi tốt vào thực tiễn (Bộ NN&PTNT, 2008) Hiệnnay, trong sản xuất nông nghiệp nói chung và chăn nuôi lợn nói riêng, việc áp dụngVietGAHP vào thực tiễn còn một số khó khăn như:
