Những vấn đề lý luận và thực tiễn hoạt động dạy học trong các nhà trường quân đội hiện nay

Thấy đượcnhững đòi hỏi đó, trong quá trình nghiên cứu thực tiễn, nhằm tìm ra những cơ sởkhoa học, để từ đó đề xuất những phương hướng, biện pháp nâng cao chất lượnghiệu quả quá trình dạy

Sự phát triển của xã hội, của quân đội, của sự nghiệp giáo dục - đào tạotrong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đặt các nhà trường quân đội đứngtrước những cơ hội phát triển mới, đồng thời cũng đứng trước những thách thứcmới Trong đó vấn đề nâng cao chất lượng, hiệu quả quá trình dạy học có tầmquan trọng đặc biệt đối với hiệu quả đào tạo Đây là vấn đề bức thiết đặt ra chocác cơ quan chức năng, những người quan tâm tới công tác giáo dục đào tạotrong các nhà trường quân đội cần phải giải quyết để đảm bảo tính cơ bản, hệthống, đồng bộ trong giáo dục đào tạo của các nhà trường quân đội Thấy đượcnhững đòi hỏi đó, trong quá trình nghiên cứu thực tiễn, nhằm tìm ra những cơ sởkhoa học, để từ đó đề xuất những phương hướng, biện pháp nâng cao chất lượnghiệu quả quá trình dạy học trong các nhà trường quân đội hiện nay là vấn đề cầnthiết.

Chính vì vậy, quá trình học tập và nghiên cứu tôi quyết định chọn nội

dung thu hoạch: “Những vấn đề lý luận và thực tiễn hoạt động dạy học trong các nhà trường quân đội hiện nay”.

NỘI DUNG

I MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TRONG NHÀ TRƯỜNG QUÂN ĐỘI

1.1 Một số vấn đề lý luận về hoạt động dạy học

1.1.1 Quan niệm chung về hoạt động dạy học

Dạy học trong nhà trường quân đội là một hoạt động sư phạm quân độiđược tổ chức, phối hợp thống nhất giữa hoạt động của người dạy và người họcnhằm trang bị kiến thức, kỹ xảo, kỹ năng nghề nghiệp quân đội, phát triển khảnăng tư duy sáng tạo, giáo dục những phẩm chất nhân cách cần thiết cho họcviên đáp ứng yêu cầu của xã hội của quân đội

Bản chất của dạy học ở nhà trường quân đội là quá trình nhận thức cótính chất nghiên cứu của học viên được tổ chức trong điều kiện sư phạm nhấtđịnh, dưới sự chỉ đạo của người dạy

Hoạt động nhận thức đó của người học (học viên) chính là quá trìnhphản ánh thế giới khách quan vào trong ý thức người học, là quá trình hoạt độngtích cực, sáng tạo, có tính chất tìm tòi, nghiên cứu từ thấp đến cao, song về cơbản vẫn tuân theo quá trình tâm lý nhận thức đó là từ nhận thức cảm tính đếnnhận thức lý tính và quy luật nhận thức chung của loài người mà V.I Lênin đã

khái quát trong công thức nổi tiếng: “Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng và từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn đó là con đường biện chứng của sự nhận thức chân lý”

Trong quá trình dạy học, người học không phát hiện ra những chân lýmới cho nhân loại mà chỉ khám phá lại và lĩnh hội các kiến thức đã được khoahọc khám phá ra Ở các trường đại học, hoạt động nhận thức của người học cótính chất nghiên cứu, đưa người học tiếp cận gần với hoạt động nhận thức khoahọc Nét nổi bật của quá trình dạy học là hoạt động nhận thức của người học đượcdiễn ra trong những điều kiện sư phạm thuận lợi, có sự chỉ đạo, hướng dẫn của ngườidạy, có giáo trình, tài liệu học tập và các phương tiện kỹ thuật hỗ trợ Về lôgic hoạt

động nhận thức của người học phải trải qua các khâu, các bước: chuẩn bị tâm lý; trigiác; hình thành khái niệm; vận dụng; ôn tập, củng cố; thi, kiểm tra Ngoài ra, quátrình nhận thức của người học còn mang tính giáo dục sâu sắc, thể hiện sự thống nhấtbiện chứng giữa kiến thức và tư tưởng.

Khi xem xét bản chất của hoạt động dạy học, cần dựa trên hai mối quan hệmang tính quy luật của hoạt động dạy học, đó là quan hệ giữa hoạt động nhận thứccủa loài người với hoạt động dạy học và quan hệ giữa dạy và học, giữa giáo viên vàngười học trong hoạt động dạy học Hoạt động dạy do giảng viên đảm nhận và hoạtđộng học do học viên thực hiện không tồn tại độc lập mà có mối quan hệ biện chứngvới nhau, trong đó giảng viên đóng vai trò chủ đạo, còn học viên giữ vai trò chủđộng và tích cực Như vậy, xem xét bản chất của hoạt động dạy học phải xem xét cảbản chất của hoạt động dạy và hoạt động học trong mối quan hệ nói trên

1.1.2 Bản chất của hoạt động dạy

Để tồn tại và phát triển thì xã hội cũng phải truyền lại cho thế hệ sau nhữngkinh nghiệm đã được thế hệ trước sáng tạo và tích lũy được tức là phải dạy Trướcđây, việc dạy chỉ diễn ra theo hình thức đầy tri thức kinh nghiệm Hay nói ngắn gọn

đó là kiểu dạy trao tay (cầm tay chỉ việc): người dạy trực tiếp truyền lại kinh nghiệmcho người học thông qua hoạt động cụ thể nào đó Chẳng hạn, người nông dân dạycon mình cách bón phân, trồng lúa thông qua hoạt động lao động trên ruộng đồng.Với việc truyền thụ kinh nghiệm như thế, tuy việc tiếp thu dễ dàng, sâu sắc nhưng đóchỉ là những kinh nghiệm mà người dạy thu được qua trải nghiệm chứ chưa đượcthực nghiệm và khái quát khoa học nên chưa trở thành những tri thức có tính phổbiến Bởi vì xã hội không chỉ tồn tại mà còn phải phát triển Do đó, con người phảichinh phục tự nhiên và chinh phục chính bản thân mình Tù đó, xuất hiện hoạt độngnghiên cứu khoa học mà sản phẩm là các tri thức khoa học, được hình thành bởi hoạtđộng nghiên cứu, thực nghiệm và khái quát khoa học Đây là những tri thức có bảnchất khác với những kinh nghiệm thu được qua trải nghiệm cá nhân Đồng thời,chúng có tính phổ biến và khái quát cao Vì vậy, việc truyền thụ những kinh nghiệmnày không thể bằng phương pháp trao tay mà phải thực hiện theo quy trình có tổ

chức khoa học, được tiến hành bởi hoạt động chuyên biệt: hoạt động dạy - hoạt động

có mục đích, nội dung, phương pháp và phương tiện xác định Khi tiếp cận bản chấtcủa hoạt động dạy có nhiều quan niệm khác nhau

Dưới góc độ tâm lý học sư phạm có thể hiểu: “Hoạt động dạy là tác độngqua lại giữa người dạy và người học dưới sự tổ chức, điều khiển và kiểm tra củangười dạy nhằm giúp người học lĩnh hội nền văn hoá xã hội - lịch sử, các kiến thức,

kỹ xảo, kỹ năng nghề nghiệp cần thiết, tạo ra sự phát triển tâm lý, góp phần hìnhthành các phẩm chất nhân cách cần thiết ở người học đáp ứng mục tiêu, yêu cầu đàotạo của nhà trường”

Hoạt động dạy là một mặt của quá trình dạy và học do người giảng viên thựchiện theo nội dung, chương trình đào tạo đã định nhằm giúp người học đạt được cácmục tiêu học tập theo từng bài học hoặc toàn khóa đào tạo Hoạt động dạy họckhông chỉ hướng đến yêu cầu truyền thụ kiến thức, hình thành kỹ năng, kỹ xảo vàthái độ nghề nghiệp đúng đắn ở người học mà còn góp phần phát triển tính tích cực

là tổ chức các hoạt động học tập của học viên

Ở một góc độ khác, hoạt động dạy được xác định như một nỗ lực để giúpmột con người hay một nhóm người có được hoặc thay đổi một kỹ năng, một kiếnthức và các ý tưởng Hoạt động dạy nói theo cách khác là tạo ra hay gây ảnh hưởng

để dẫn đến một sự thay đổi về một hành vi nào đó như mong muốn

Xét dưới góc độ mục đích của dạy học thì dạy học được định nghĩa là mộthoạt động đặc thù nhằm tác động đến người học để giúp người học mở rộng nhữngkiến thức cũng như phát triển tư duy

Mặt khác, cũng trên bình diện của quan niệm này thì hoạt động dạy được xem

là hoạt động đặc biệt của con người mang một ý nghĩa hết sức nhân văn nhằm cungcấp cho người học những cơ hội để người học có thể phát triển cả chiều sâu lẫn chiềurộng của kiến thức, sự hiểu biết cũng như niềm tin vào các giá trị

Dưới góc độ của hoạt động tích cực thì dạy cũng phải là hoạt động tích cực.Hoạt động dạy tích cực đòi hỏi phải có một cái nhìn hệ thống và toàn diện về tính

tích cực của hoạt động, trong đó nhấn mạnh đến vị trí trung tâm của người học, việcdạy phải hướng đến người học và hướng đến sự thay đổi của người học, hướng đếnviệc người học tự khám phá và sự tích lũy tri thức, hoàn thiện về kỹ năng của ngườihọc.

Như vậy, có thể nhìn nhận rằng có khá nhiều cơ sở tiếp cận và nhìn nhận vềhoạt động dạy Có thể hiểu một cách khái quát nhất về hoạt động dạy như một trongnhững con đường hay cách thức giúp học viên hoàn thiện chính mình thông qua vaitrò rất đặc biệt của người giảng viên Từ những quan niệm khác nhau về hoạt độngdạy, có thể hiểu bản chất của hoạt động dạy là hoạt động tổ chức để học viên khámphá tri thức, nghiên cứu khoa học và hình thành kỹ năng, kỹ xảo tương ứng cũngnhư dẫn đến sự phát triển và hoàn thiện nhân cách

Giảng viên ở các nhà trường quân sự ngoài nhiệm vụ tổ chức thì vai trò địnhhướng của họ đối với việc khám phá và lĩnh hội tri thức mới, định hướng để học viên

tự đặt ra vấn để và giải quyết vấn đề theo phương pháp nghiên cứu khoa học là mộttrách nhiệm không thể tách rời với công tác giảng dạy Thực tế đã chỉ ra rằng niềmđam mê, yêu thích công tác nghiên cứu khoa học ở học viên phần lớn được nuôidưỡng bởi lửa nhiệt huyết và lòng nhiệt thành từ thầy cô Giảng viên không chỉ đơnthuần giúp học viên hiểu được giá trị của việc nghiên cứu khoa học, khơi dậy niềmđam mê nghiên cứu ở học viên bằng những tri thức, bằng những kết quả nghiên cứucủa bản thân được lồng ghép vào bài học, mà thực tiễn sống động khám phá tri thứccủa các nhà khoa học mà trên hết là khơi gợi cho học viên những ý tưởng để họ cóthể triển khai thành những đề tài nghiên cứu phù hợp với năng lực của bản thân Vaitrò định hướng học viên trong việc tìm kiếm và khai phá những chân lý mới làm chovai trò chủ đạo của người dạy trong việc tổ chức hoạt động dạy khác về chất do vớigiáo viên ở các cấp dưới

Tổ chức và định hướng cho hoạt động học tập và nghiên cứu khoa học ở họcviên bao hàm cả việc hướng cho học viên biết cách học và hướng dẫn, kích thích họcviên tự học Việc hướng dẫn học viên phương pháp tìm tòi tri thức mà nhân loại đãphát hiện thực chất chính là quá trình hướng dẫn người học những cách thức hay con

đường chung của việc khám phá tri thức Học viên nếu có khả năng tự học sẽ giúp

họ có những thanh công cụ và các thao tác rất đặc biệt để tích lũy tri thức theo thờigian Nhu cầu tích lũy tri thức sẽ dần dần tăng lên nếu mỗi học viên hết mình và hếtsức tự khám phá những tri thức, tạo cơ hội để thể hiện chính mình Từ đó, học viên

sẽ không hài lòng với kiểu thụ động nắm những tri thức hiện hữu do người dạy mangđến mà dần dần thái độ tự học sẽ trở thành một yêu cầu quan trọng để đảm bảo sựthích ứng trong cuộc sống cũng như thích ứng với tiến bộ xã hội

Mục tiêu cuối cùng của hoạt động dạy là phát triển và hoàn thiện nhân cáchcho học viên, giúp họ có đầy đủ tay nghề, bản lĩnh và sự tự tin bước vào hành trìnhsáng nghiệp của bản thân Bởi vì việc nắm chắc những kiến thức vẫn không đủ chomột nhân cách hoàn thiện mà đòi hỏi con người cần phải có những giá trị sống vànhững kỹ năng sống tương ứng Mặt khác, những kỹ năng và kỹ xảo sẽ giúp cho họcviên dễ dàng thực hiện được mục tiêu hoàn thiện chính mình cũng như vững tinbước vào cuộc sống Bên cạnh đó, nếu chỉ có kiến thức hay tri thức mà con ngườikhông có những chuẩn mực về đạo đức thì cũng không đủ để thực sự sống tốt Chính

vì vậy, việc tham gia vào hoạt động dạy học của giáo viên thì học viên không chỉkhám phá tri thức hay kỹ năng mà mục tiêu cuối cùng vẫn là hoàn thiện mình tốtnhất

Tóm lại, bản chất của hoạt động dạy của giảng viên là hoạt động tổ chức đểhọc viên khám phá tri thức, nghiên cứu khoa học và hình thành kỹ năng, kỹ xảotương ứng cũng như dẫn đến sự phát triển và hoàn thiện nhân cách nhằm chuẩn bịcho nghề nghiệp ở tương lai

1.1.3 Bản chất của hoạt động học

Con người muốn tồn tại và phát triển cần phải có khả năng thích ứng với sựthay đổi của môi trường sống Do đó con người phải tiếp thu kinh nghiệm và chuyểnhóa những kinh nghiệm xã hội thành kinh nghiệm của riêng mình Từ ngàn xưa, conngười đã có nhiều phương thức học khác nhau: học ngẫu nhiên, học kết hợp, học tập.Tuy nhiên, không phải phương thức học nào cũng mang lại hiệu quả Đồng thời cũngthật nguy hiểm khi người học học theo kiểu mò mẫm, tự tìm tòi mà không có sự

hướng dẫn, không tổ chức, không mục đích rõ ràng Do đó, để việc học thu được kếtquả tốt đẹp, có mục đích rõ ràng thì việc học phải được triển khai bởi một hoạt độngđặc thù: hoạt động học Đây là hoạt động đặc thù vì chỉ có ở người, nó nhằm thỏamãn một nhu cầu nhất định được kích thích bởi động cơ học và được thực hiện bởimột hoạt động chuyên biệt: có nội dung, phương pháp, phương tiện riêng Bên cạnh

đó, những tri thức người học thu được qua hoạt động học là những tri thức khoa học

đã được loài người thực nghiệm và khái quát hóa thành những chân lý phổ biến.Ngày nay, xã hội càng hiện đại, khoa học càng phát triển thì việc học tập của conngười càng đóng vai trò quyết định trong sự phát triển của cá nhân và xã hội Cánhân nào không học tập tức là đang tự bước lùi, là tụt hậu Học, theo nghĩa rộngnhất, được hiểu là quá trình cơ bản của sự phát triển nhân cách trong hoạt động củacon người, là sự lĩnh hội những “sức mạnh bản chất người" đã được đối tượng hóatrong các sản phẩm của hoạt động con người Đó là hoạt động phản ánh những mặtnhất định của hiện thực khách quan vào ý thức người học Tuy nhiên, nó chủ yếuhướng người học vào lĩnh hội những chân lý đã được loài người phát hiện nhưngchúng lại là mới đối với họ

Trong Tâm lý học sư phạm, hoạt động học là khái niệm chính được dùng

để chỉ hoạt động học diễn theo phương thức đặc thù, nhằm chiếm lĩnh tri thức,

kĩ xảo, kĩ năng Có thể nói: “Hoạt động học là hoạt động của người học diễn radưới sự chỉ đạo hướng dẫn của người dạy nhằm chủ động lĩnh hội nền văn hoá –

xã hội – lịch sử và phát triển tâm lý của chính mình”

Hoạt động học của học viên các nhà trường quân đội lại có những nét độcđáo so với hoạt động học của sinh viên bên ngoài và hoạt động nhận thức của cácnhà khoa học Cụ thể là trong hoạt động học tập, họ không chỉ đơn thuần tiếp thu cáimới đối với bản thân mình rút ra từ kho tàng hiểu biết chung của nhân loại mà còntiếp thu một cách sáng tạo những kỹ năng cơ bản về nghề nghiệp tương lai

Điều này, yêu cầu học viên luôn phải chủ động tìm tòi, khám phá và giảiquyết những vấn đề do chính bản thân mình đặt ra chứ không hoàn toàn phụ thuộcvào sự “cầm cương bẻ lái" của người thầy Hoạt động học của học viên là một hoạt

động nhận thức độc đáo mang tính chất nghiên cứu mà thông qua đó học viên chủyếu thay đổi chính bản thân mình và ngày càng có năng lực hơn trong hoạt động tíchcực nhận thức và cải biến hiện thực khách quan.

Xét về bản chất của hoạt động học theo quan điểm hiện đại là hoạt độngkhám phá của người học nhằm lĩnh hội những tri thức, kỹ năng và kỹ xảo Như vậy,xét theo nhiều quan điểm khác nhau, bản chất của hoạt động học của học viên có thểđược phân tích như sau:

Thứ nhất, hoạt động học là hoạt động nhận thức độc đáo mang tính chấtnghiên cứu Trong quá trình học tập ở trường Đại học, mỗi học viên phải tự mìnhchiếm lĩnh hệ thống tri thức, kỹ năng, phải nắm vững những cơ sở của nghề nghiệptương lai ở trình độ Cao đẳng hoặc Đại học và có tiềm năng vươn lên thích ứng vớinhững yêu cầu trước mắt và lâu dài do thực tiễn xã hội và Cách mạng khoa học,công nghệ đặt ra Để đạt được điều đó, khi tiến hành hoạt động học tập ở Đại học,người học viên không thể chỉ có năng lực nhận thức thông thường mà cần tiến hànhhoạt động nhận thức mang tính chất nghiên cứu trên cơ sở khả năng tư duy độc lập,sáng tạo phát triển ở mức độ cao Điều đó có nghĩa là dưới vai trò chủ đạo của thầy,học viên không nắm một cách máy móc những chân lý có sẵn mà họ có khả năngtiếp nhận những chân lý đó với óc phê phán, có thể khẳng định, phủ định, hoài nghikhoa học, lật ngược vấn đề, đào sâu hoặc mở rộng Như vậy, bên cạnh nhiệm vụnhận thức được cái mới đối với bản thân, học viên còn bắt đầu thực sự tham gia tìmkiếm cái mới đối với nhân loại một cách vừa sức

Thứ hai, việc học tập của học viên thực chất là quá trình lĩnh hội những trithức, hình thành những kỹ năng và kỹ xảo đáp ứng với nghề nghiệp và phát triển bảnthân trong tương lai Học viên trong hoạt động dạy học, họ phải hoàn thành nhiệm

vụ chủ yếu là tiếp thu một cách sáng tạo, có phê phán ở trình độ cao những hiểu biết

và những kỹ năng cơ bản về nghề nghiệp tương lai Nói một cách khác, họ phải phấnđấu nắm được cơ sở của nghề nghiệp mà họ cần đảm nhiệm sau khi tốt nghiệp đạihọc với tư cách là người cán bộ khoa học, kỹ thuật, người cán bộ quản lý, nghiệp vụ

có trình độ cao Những tri thức mà họ tích lũy là hệ thống những tri thức cơ bản, cơ

sở của chuyên ngành, tri thức chuyên ngành và hệ thông những kỹ năng, kỹ xảotương ứng về một ngành khoa học, kỹ thuật, văn hóa nhất định Thực chất của quátrình tích lũy ấy chính là quá trình lĩnh hội và tiến dần đến sự tự lĩnh hội Khi thamgia vào từng hoạt động, khám phá từng nút thắt trong bài học, học viên sẽ nắm vữngnhững kinh nghiệm ẩn chứa trong từng hoạt động dạy học Việc thực hiện từng hoạtđộng như quan sát thao tác, nhìn những hình mẫu và trải nghiệm bằng những tròchơi hay những hoạt động thi đua trong từng tình huống trong dãy hoạt động tổ chứccủa giảng viên bằng hoạt động dạy sẽ góp phần hình thành những kỹ năng cho họcviên Những kỹ năng ban đầu sẽ được diễn ra dưới dạng nắm vững các thao tác vàsau đó khi mô hình thao tác đã được hoạt hóa trong suy nghĩ hay nhận thức của họcviên thì kỹ năng chính thức được hình thành Khi kỹ năng hình thành đến một trình

độ mà học viên không cần phải huy động ý thức để kiểm tra các thao tác hay đạt đếntrình độ tự động hóa thì các kỹ xảo tương ứng được hình thành Điều này sẽ tạo điềukiện cho học viên đạt đến một mức mới trong việc tiến hành các thao tác Với hiệuquả cao, với ít lỗi mắc phải và với sự nhẹ nhàng của vận động và cả trí tuệ, học viên

đã có sự thay đổi ở hoạt động thực hành khi những kỹ xảo đã thực sự hiện diện

Tóm lại, bản chất của hoạt động học của học viên là hoạt động nhận thứcđộc đáo mang tính chất nghiên cứu Hoạt động nhận thức mang tính chất nghiên cứunày có thể diễn ra ở nhiều mức độ khác nhau nhưng điều cơ bản nhất là người học sẽnhận ra được sự hào hứng khi được tìm hiểu, giải quyết và nghiên cứu vấn đề được

tổ chức thông qua vai trò định hướng của giảng viên Kết quả mang tính độc đáonhất trong hoạt động học này chính là tri thức kỹ năng, kỹ xảo để hướng đến họcviên nhằm tạo điều kiện cho người học phát triển và hoàn thiện chính mình

1.1.4 Mối quan hệ giữa hoạt động dạy và học

Có thể nói giữa hoạt động dạy và hoạt động học có mối quan hệ chặt chẽ vàmật thiết với nhau Hoạt động dạy và hoạt động học không thể tách rời khi chúngcùng tồn tại trong một chỉnh thể Hoạt động học sẽ phải trả lời cùng một lúc hàngloạt những câu hỏi như: học cái gì, học của ai Đồng thời, hoạt động dạy cũng sẽnhận lĩnh những câu hỏi tương tự cũng đầy thách thức: dạy ai, dạy cái gì, dạy như

thế nào, dạy làm sao để học tốt Tất cả những minh chứng ấy cho thấy mối liên kếtchặt chẽ mang tính tương tác rất mật thiết Chúng gắn bó hữu cơ với nhau Sự tồn tại

và phát triển của mặt này quy định sự tồn tại và phát triển của mặt kia

Có thể khẳng định, hoạt động dạy sẽ làm nền tảng để hoạt động học đượcdiễn ra một cách thuận lợi và hiệu quả Những nghiên cứu cho thấy người học sẽ họcnhư thế nào, khi người dạy sẽ dạy như thế ấy hay nhìn cách học của người học có thểhiểu được cách dạy của người dạy Hoạt động dạy không thể tách đơn độc mình rakhỏi hoạt động học vì hoạt động dạy hướng đến mục đích sâu xa nhất là cống hiếnmọi giá trị, mọi sự đầu tư của mình cho hoạt động học diễn ra hiệu quả, cho ngườihọc hướng đến những hoạt động lý thú và mang tính khoa học cao độ

Về phần mình, hoạt động học sẽ dựa trên nền tảng của hoạt động dạy vàthoạt đầu bị hoạt động dạy chi phối một phần Tuy nhiên, hoạt động dạy mà giảngviên tiến hành không thể "lơ lửng" và chủ quan mà phải dựa vào học viên mà đặcbiệt là hoạt động học của học viên Hoạt động học khi đã hình thành sẽ tương tác lạivới hoạt động dạy làm cho hoạt động dạy cũng nương theo, thậm chí hoạt động dạy

sẽ được điều chỉnh để hướng đến những thay đổi tích cực nhằm tạo ra sự tương táctích cực, hiệu quả song hành

1.2 Đặc điểm hoạt động dạy học trong nhà trường quân đội

Hoạt động dạy học trong nhà trường quân đội có mục tiêu rõ ràng, có tổchức chặt chẽ, có chương trình nội dung xác định, có cơ sở vật chất, thiết bị kỹthuật bảo đảm kết quả đào tạo theo yêu cầu của xã hội, của quân đội đặt ra Đây là

sự phối hợp thống nhất giữa hoạt động dạy và hoạt động học Đây là mối liên hệsinh thành quá trình dạy học, quy định sự vận động, phát triển của quá trình này

Dạy học trong nhà trường quân đội có chức năng là hình thành hệ thốngkiến thức, kỹ xảo, kỹ năng nghề nghiệp quân đội cho người học, trên cơ sở đóphát triển trí tuệ, giáo dục nhân cách, chuẩn bị tâm lý cho họ bước vào cuộcsống hoạt động quân đội Dạy học trong nhà trường quân đội tiến hành đào tạocác đối tượng là những nhân cách đã trưởng thành nhất định, một bộ phận có

kinh nghiệm thực tiễn quản lý, lãnh đạo xây dựng, chiến đấu, giảng dạy trongquân đội Dạy học trong nhà trường quân đội không chỉ diễn ra trong trường,lớp, phòng thí nghiệm mà còn ở dã ngoại, trên không, trên biển, trong nhữngtình huống gần với chiến đấu Dạy học trong nhà trường quân đội còn được tiếnhành trong môi trường hoạt động quân đội, tuân theo những yêu cầu kỷ luậtquân đội Mục tiêu đào tạo của nhà trường quân đội không chỉ theo một trình độhọc vấn nhất định, một ngành nghề quân đội nhất định mà còn đào tạo theo mộtchức danh nhất định Dạy học trong nhà trường quân đội không chỉ góp phầnđào tạo một chuyên gia quân đội đơn thuần mà còn nhằm đào tạo họ trở thànhnhà tổ chức, nhà sư phạm quân đội, nhà giáo dục, người thầy của cấp dưới

Đặc điểm nổi bật của các nhà trường quân đội, chi phối đến toàn bộ quátrình đào tạo đó là đặc trưng về mục tiêu đào tạo Sản phẩm đầu ra của hoạtđộng dạy học ở các nhà trường quân đội là một loại sản phẩm đặc biệt - nhâncách người sĩ quan quân đội Sản phẩm ấy phải đáp ứng được những đòi hỏi củaviệc lãnh đạo, chỉ huy trong điều kiện khác nhau của hoạt động quân sự; thíchứng nhanh chóng với những đòi hỏi khắc nghiệt của hoạt động quân sự, với đòihỏi khách quan của xã hội và sự nghiệp xây dựng quân đội

Cũng giống như hoạt động sư phạm nói chung, kết quả hoạt động dạy họctrong các nhà trường quân đội khó có thể đo đếm ngay được như các loại hoạtđộng khác Nó thường đến muộn, kể cả khi đã kết thúc quá trình đào tạo rồi thìviệc chuyển các kiến thức, kĩ xảo, kĩ năng có được vào thực tiễn cuộc sống vàhoạt động cũng cần phải có thời gian nhất định Nếu như các nhà trường ngoàiquân đội có mục tiêu đào tạo chủ yếu là theo cấp học vấn thì mục tiêu đào tạocác nhà trường quân đội là chức danh gắn với học vấn Những năm gần đây họcviên tốt nghiệp ra trường có chất lượng tương đối toàn diện cả về phẩm chấtchính trị, đạo đức cách mạng, kiến thức và năng lực, đáp ứng nhiệm vụ theochức danh ban đầu và khả năng phát triển trong tương lai

Với vai trò là một bộ phận của quá trình sư phạm tổng thể, dạy học ở nhàtrường quân đội có nhiều nhiệm vụ cơ bản đồng thời và các nhiệm vụ ấy tácđộng qua lại lẫn nhau.

Các nhiệm vụ của dạy học trong nhà trường quân đội bao gồm:

Một là, trang bị hệ thống kiến thức, kỹ xảo, kỹ năng tương ứng với một ngành nghề, một chức danh quân đội nhất định Đây chính là nhiệm vụ “dạy

chữ, dạy nghề”, nhiệm vụ cơ bản, hàng đầu của dạy học trong nhà trường quânđội

Hai là, phát triển trí tuệ cho người học Hoạt động trí tuệ được thể hiện

ở năng lực vận dụng các thao tác trí tuệ, đặc biệt là các thao tác tư duy Đối vớinghệ thuật quân đội, cần đặc biệt quan tâm phát triển tư duy lý luận, tư duy nghềnghiệp, bồi dưỡng phương pháp tự học, phương pháp nghiên cứu khoa học chongười học để họ có thể sử dụng chúng trong hoạt động, trong tự học, tự hoànthiện phát triển mình suốt đời

Ba là, hình thành thế giới quan khoa học, lý tưởng, phẩm chất đạo đức cách mạng Đây chính là nhiệm vụ “dạy người” của dạy học trong nhà trường

quân đội Nhiệm vụ này được thực hiện thông qua việc “dạy chữ, dạy nghề, dạyphương pháp” nhằm hình thành ở học viên các quan điểm, niềm tin đúng đắn,các chuẩn mực văn hoá, đạo đức, các nét tính cách, phẩm chất cần thiết củangười cán bộ quân đội cách mạng

Bốn là, chuẩn bị tâm lý cho người học Đây là nhiệm vụ đặc trưng của

dạy học trong nhà trường quân đội Hoạt động quân đội là hoạt động đặc thù, nódiễn ra trong những điều kiện hết sức khó khăn, gian khổ, có thể nguy hiểm đến

cả tính mạng Vì vậy, trong quá trình dạy học phải hình thành cho học viên tâmthế sẵn sàng nhận nhiệm vụ và vượt qua mọi khó khăn để hoàn thành nhiệm vụ

Để thực hiện thành công quá trình sư phạm tổng thể, thực hiện có hiệuquả và chất lượng dạy học trong nhà trường quân đội thì dạy học trong nhàtrường quân đội phải nhằm thực hiện thống nhất các nhiệm vụ trên Các nhiệm