Các biện pháp đưa ra là do tôi tự tích lũy trong các hoạt động cho trẻ làm quen chữ cái cũng như trong quá trình công tác của bản thân. Sáng kiến đã tác động sâu sắc vào nhận thức của giáo viên và phụ huynh, giúp họ tìm ra những biện pháp tốt nhất để giúp trẻ tham gia tích cực vào hoạt động làm quen chữ cái. Sáng kiến này tôi thực hiện với những biện pháp dễ hiểu, dễ nhớ, dễ làm và phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý cũng như nhận thức của trẻ tại lớp 5 tuổi
Trang 1CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
Kính gửi: Hội đồng chấm sáng kiến huyện , tỉnh
Nơi công tác Chức
danh
Trình độ chuyên môn
Ti lệ (%) đóng góp vào việc tạo
ra sáng kiến
non
Giáoviên
Là tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến: “Một số biện pháp nâng cao hiệu quả chất lượng làm quen chữ cái thông qua các hoạt động hàng ngày của trẻ 5- 6 tuổi tại lớp 5 tuổi B trường mầm non ”
1 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến:
- Giáo viên trường Mầm non , xã ,
huyện , tỉnh
2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Giáo dục mẫu giáo
3 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử:
Ngày 06 tháng 9 năm 2018 đến ngày 8 tháng 4 năm 2019
4 Mô tả bản chất của sáng kiến:
4.1 Tính mới: Sáng kiến “Một số biện pháp nâng cao hiệu quả chất lượng làm quen chữ cái thông qua các hoạt động hàng ngày của trẻ 5-6 tuổi tại lớp 5 tuổi B trường mầm non ” để nghiên cứu.
Sáng kiến này lần đầu tiên áp dụng tại lớp 5 tuổi B trường mầmnon
Trang 2Các biện pháp đưa ra là do tôi tự tích lũy trong các hoạt động cho trẻ làmquen chữ cái cũng như trong quá trình công tác của bản thân.
Sáng kiến đã tác động sâu sắc vào nhận thức của giáo viên và phụ huynh, giúp họ tìm ra những biện pháp tốt nhất để giúp trẻ tham gia tích cực vào hoạt động làm quen chữ cái
Sáng kiến này tôi thực hiện với những biện pháp dễ hiểu, dễ nhớ, dễ làm vàphù hợp với đặc điểm tâm sinh lý cũng như nhận thức của trẻ tại lớp 5 tuổi Btrường mầm non
Ngôn ngữ trong đề tài dễ hiểu và đảm bảo tính khoa học
Sáng kiến được thực hiện bằng những luận cứ khoa học xác thực, số liệu cótính thuyết phục
4.2 Tính thực tiễn:
4.2.1 Thực trạng của hoạt động làm quen chữ cái thông qua các hoạt
động hàng ngày của trẻ 56 tuổi tại lớp 5 tuổi B trường mầm non
-xã - huyện - tỉnh
a Đặc điểm tình hình trẻ ở lớp 5 tuổi B trường mầm non năm học
2018 – 2019 Trước khi áp dụng sáng kiến: Một số biện pháp nâng cao hiệu quảchất lượng làm quen chữ cái thông qua các hoạt động hàng ngày của trẻ 5-6 tuổitại lớp 5 tuổi B trường mầm non
* Đặc điểm lớp:
Về giáo viên: Tổng số: 2 cô.
: Trình độ chuyên môn: Cao đẳng mầm non
Nguyễn Thúy Nhuận: Trình độ chuyên môn: Đại học sư phạm mầm non
Về trẻ: Lớp 5 tuổi B gồm có: 32 trẻ, trong đó: nam: 17 trẻ, nữ: 15 trẻ, dân tộc: 09, hộ nghèo: 01
* Thuận lợi và khó khăn khi thực hiện đề tài tại lớp
- Thuận lợi:
Trang 3Năm học 2018- 2019 được sự quan tâm của Phòng Giáo dụcĐào tạo huyện và sự chỉ đạo sát sao của Ban giám hiệu trường mầm non
Phòng học được xây dựng đạt chuẩn diện tích, bàn ghế đủ cho trẻ sử dụng,
có đủ đồ dùng cho trẻ học tập, đồ chơi tương đối đủ cho các hoạt động
Trong lớp được trang bị đầy đủ các cơ sở vật chất, phương tiện dạy họchiện đại theo TT34 sửa đổi, bổ sung theo thông tư 02 của Bộ GD&ĐT
Ban giám hiệu nhà trường luôn tổ chức các chuyên đề, bồidưỡng chuyên môn nghiệp vụ thường xuyên thăm lớp dự giờ,rút kinh nghiệm để nâng cao chất lượng giảng dạy
Giáo viên đạt trình độ trên chuẩn, có kinh nghiệm trong chăm sóc giáo dụctrẻ tốt
Bản thân luôn yêu nghề, mến trẻ, tìm tòi đổi mới, sáng tạo và cónhiều cố gắng trong quá trình tự học, tự rèn luyện, ham học hỏinâng cao trình độ chuyên môn Học hỏi và tự làm một số đồ dùng đồ chơi đểphục vụ tiết dạy
Bên cạnh đó, bản thân tôi cũng được tham gia các lớp tập huấn, bồi dưỡngchuyên môn, dự giờ, rút kinh nghiệm nên trong quá trình thực hiện đề tài cũng
có phần nào thuận lợi
Phụ huynh của lớp 5 tuổi B luôn thực hiện tốt các phong trào đóng góp xãhội hoá giáo dục, các hoạt động của nhà trường để phục phụ cho công tác giáodục trong trường học
- Khó khăn:
Đa số phụ huynh học sinh chủ yếu làm nghề nông, với tínhchất công việc là bận rộn nên chưa có thời gian chăm sóc giáodục trẻ cũng như có các điều kiện chuẩn bị tâm thế cho trẻ vàolớp 1
Nhận thức của trẻ không đồng đều do môi trường, hoàn cảnh điều kiệntừng gia đình khác nhau
Trang 4Để đưa ra được những biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả chất lượng làmquen chữ cái thông qua các hoạt động hàng ngày của trẻ 5- 6 tuổi tại lớp 5 tuổi Bphù hợp tại lớp mình và đánh giá được hiệu quả của hoạt động đối với trẻ ngay
từ đầu năm học này tôi đã tiến hành khảo sát, đánh giá trẻ trong lớp thông quacác bài tập đánh giá Qua khảo sát trẻ lớp mình tôi có kết quả như sau:
BẢNG KẾT QUẢ KHẢO SÁT Chất lượng hoạt động làm quen chữ cái của trẻ ở lớp mẫu giáo 5 tuổi B tại
thời điểm đầu tháng 9 năm 2018.
3 Nhận biết chữ cái qua
b Các nguyên nhân, các yếu tố tác động:
Một số trẻ còn nhút nhát nhận thức không đồng đều như cháu: MạnhDũng, Hải Đăng, Ngọc Anh, Yến Nhi, Thảo Vy, Thu Thùy, Lê Mến
Trẻ chưa tích cực tham gia vào các trò chơi như cháu: Quanh Minh, LêVinh, Tuấn Anh, Bảo Nam, Hải Băng, Đình Sam
Trang 5Các trò chơi ôn luyện thường tổ chức đơn giản, chưa tích hợp cho trẻ ônluyện qua các giờ chơi góc, giờ hoạt động chiều.
4.3.2 Một số biện pháp nâng cao hiệu quả chất lượng làm quen chữ cái thông qua hoạt động hàng ngày cho trẻ ở lớp mẫu giáo 5 tuổi B trường mầm non
* Biện pháp 1: Xây dựng môi trường nhóm lớp lấy trẻ làm trung tâm
Với trẻ mẫu giáo thì những gì mới lạ đẹp mắt hấp dẫn là gây được sự chú ýcủa trẻ Vì thế để áp dụng quan điểm lấy trẻ làm trung tâm, việc đầu tiên cần tạomôi trường nhóm lớp để gây hứng thú mỗi khi trẻ đến lớp và hoạt động làmquen chữ cái trong lớp học rất cần thiết để Hàng ngày vào những lúc vui chơihay giờ rảnh rỗi, tôi và trẻ thường cắt dán chữ cái, các loại quả hay con vật đểtrang trí lớp theo chủ đề
Ví dụ: Phía trên khoảng tường rộng tôi dán chữ “Bé vui học chữ” và tôi lựachọn cắt dán để phù hợp với chủ đề Như chủ đề thực vật thì tôi cắt bìa thànhmột cây to sau đó cho trẻ vẽ cắt dán hoặc sưu tầm hoạ báo tranh ảnh về các loại
lá, hột hạt … sau đó cho trẻ cắt các chữ cái l, m, n (Trong chủ điểm thế giới thựcvật) cho trẻ dán chữ cái dưới các loại hột hạt hay tranh ảnh theo gợi ý của côgiáo như lá thì trẻ dán chữ l, mận thì gián chữ m, hạt na thì dán chữ n …Hoặc tôi
vẽ các hình ảnh về vườn hoa cúc mùa thu trong bài thơ “Hoa cúc vàng” tôi viếtchữ in thường hết cả bài thơ nhưng những chữ cái tôi định cho trẻ làm quen l, m,
n thì cô tô với màu sắc khác nổi bật để trẻ dễ nhận thấy và những hình ảnh đó tôithường thay đổi để phù hợp với chủ đề Không những ở góc “Bé vui học chữ”
mà xung quanh lớp tôi đều viết tiếng và từ tương ứng, như hộp đựng hoa lá, rổđựng hình, viết tên các đồ dùng vào nhãn và dán vào Treo xung quanh lớp mộtcụm từ như: Bảng thời tiết, bé đến lớp, tên của trẻ…Tất cả những cái đó đềuphải vừa tầm nhìn với trẻ Hoặc có những bức vẽ của trẻ được viết tên trẻ vàophía trái, làm như thế trẻ được sử dụng ngay trên hoạt động làm quen chữ cái trẻhọc đến nhóm chữ cái gì tôi cho trẻ tìm xung quanh lớp nhóm chữ cái đó, phíadưới tôi đặt giá để đựng đồ dùng phục vụ cho hoạt động làm quen chữ cái đồ
Trang 6dùng của cô và trẻ như bút chì màu, vở bé làm quen chữ cái … ngoài ra còn có
đồ dùng phục vụ cho buổi chơi như mũ đội có gắn chữ, hoa lá, hột hạt, chữ cáirời, các chấm tròn để trẻ ghép chữ, lô tô Ở góc thiên nhiên, tôi ghi tên cây hoa,cây cảnh để hàng ngày trẻ hoạt động ở góc đó trẻ đọc và khắc sâu hơn cácnhóm chữ cái đã được làm quen Kết quả các biện pháp này theo đánh giá 32/32trẻ hứng thú, đạt 100%
H1.1 Trang trí góc bé làm quen chữ cái: Chủ đề trường mầm non
H1.2 Trang trí góc bé làm quen chữ cái: Chủ đề phương tiện giao thông
* Biện pháp 2: Gây hứng thú cho trẻ trong hoạt động làm quen chữ cáithông qua các hoạt động
Như chúng ta đã biết giáo dục bắt đầu từ đứa trẻ, lấy trẻ làm trung tâm củamọi hoạt động Muốn đạt được mục tiêu đó trước tiên tôi phải chú ý đến đặcđiểm tâm sinh lý của trẻ Trẻ ở đây sự tập trung chú ý của trẻ chưa bền vững, trẻthích những cái đẹp mới lạ có tính hấp dẫn cao, nên việc gây hứng thú cho trẻ ởhoạt động này lại càng quan trọng hơn bởi tính chất cứng nhắc và khô khan có
Trang 7phần “ Kỷ luật” Nếu như cô giáo cứ ép buộc trẻ ngồi học một cách tuân thủ nhưmột học sinh tiểu học hoặc một tiết dạy không có sáng tạo, rập khuôn chưa cóhình thức đổi mới còn theo phương pháp cũ dẫn đến trẻ uể oải trong tiết họcphân tán tư tưởng, nhàm chán, tiếp thu bài hạn chế Và tôi đã tìm ra một số giảipháp gây sự hứng thú cho trẻ đó là: Trước hết là chuẩn bị đầy đủ đồ dùng cho cô
và trẻ vì đồ dùng rất cần thiết, trẻ mẫu giáo suy nghĩ bằng hình thức tư duy hìnhtượng, tư duy gắn liền với tình cảm Trẻ ghi nhớ những gì gây ấn tượng mạnh.Chính vì thế khi tổ chức một hoạt động làm quen chữ cái tôi cho rằng đồ dùngtrực quan là yếu tố đầu tiên, yêu cầu điểm đặc biệt phải đảm bảo an toàn cho trẻkhi hoạt động
Bước đầu trẻ được làm quen với từng chữ cái có trong nhóm chữ và trẻđược lần lượt làm quen các chữ qua hình ảnh, tranh ảnh mà trong đó có chứamột chữ cái mà chúng ta định cho trẻ làm quen
Ví dụ: Trẻ làm quen với chữ cái H, K (chủ đề thế giới thực vật)
Trước tiên là cách vào bài cần gây sự hứng thú đối với trẻ, cho cả lớp đọcthơ “ Hoa trong vườn” qua tranh Trong tranh có các loài hoa… tôi đã chọn hìnhthức vừa chỉ từng chữ dưới bài thơ vừa đọc Qua đó trẻ tri giác và hiểu rõ hơn vềcác loài hoa và đặc biệt là được đọc và làm quen từng chữ cái tiếp đến tôi đưabức tranh vẽ về hoa hổng hỏi bức tranh này vẽ về cái gì? (Hoa hồng) qua bứctranh trẻ hiểu rõ hơn về đặc điểm và vẻ đẹp của hoa hồng và tăng thêm tính tò
mò hấp dẫn Sau đó cô giới thiệu dưới bức tranh có từ “Hoa hồng” và cho trẻghép từ “Hoa hồng” Trẻ vừa ghép vừ được tri giác chữ cái, sau đó cho trẻ lên chỉnhững chữ cái đã được học và cô cho trẻ làm quen chữ “h” tiếp đến chữ “k” côhỏi trẻ ngoài hoa hồng ra thì còn có những loài hoa nào nữa? Trả lời (hoa loakèn) cô và trẻ cùng đàm thoại về hoa loa kèn Cô hỏi cháu chữ cái nào đã học và
cô giới thiệu chữ “k”
Hoặc chơi ngoài trời tôi cùng trẻ trò chuyện quan sát cây hoa Hồng có gắn
từ “Hồng cổ SaPa” “Hoa Loa Kèn” để trẻ tri giác và đọc từ đó
Trang 8Về trò chơi “Các loài hoa” tôi huy động trẻ sưu tầm bìa cát tông tranhảnh, hoạ báo về một số loài hoa, hướng dẫn trẻ cắt sát mép các hình ảnh đó.Khi vào trò chơi cô giới thiệu lá của các loài hoa, trẻ sẽ tìm đúng hoa phùhợp với lá đó Việc làm quen tìm tòi cắt dán sẽ tạo cho sự khéo léo ở đôi tay
và thuận lợi trong việc dán các chữ cái dưới các loài hoa, trẻ hứng thú hơnvới chính đồ dùng mình làm
Ví dụ khác: Chủ đề mà mùa xuân với hoạt động học làm quen chữ cái l, m,
n, tôi cho trẻ sưu tầm hoa khô, lá khô, các loại hột hạt những vật liệu đó điềuphải chứa các chữ cái l, m, n như lá na, hạt mơ… cô và trẻ cùng phết màu saocho tương ứng với màu lá, màu hạt… với cách làm đồ dùng đồ chơi như vậy tôithấy có những hiệu quả đáng kể, và ở đây là trẻ có hứng thú khi tham gia làm
đồ dùng cho tiết học, trẻ sôi nổi hơn vì mình có sản phần trong đó Khi tôi làm
đồ dùng cho trẻ là không bao giờ theo khuôn mẫu mà tôi thường thay đổi sángtạo về cả hình dạng màu sắc kích thước thực tế của nó
Kết quả từ việc cô và trẻ cùng chuẩn bị làm đồ dùng phục vụ cho hoạt độnghọc, tôi thấy trẻ hứng thú hơn vào tiết học, bản thân tôi lên lớp tự tin và gần gũivới trẻ hơn
H2 Hình ảnh Cây hoa có từ: Hồng cổ SaPa
* Biện pháp 3: Ứng dụng công nghệ thông tin cho trẻ làm quen chữ cái ởhoạt động học
Đứng trước yêu cầu đổi mới hiện nay của ngành học mầmnon là đưa ứng dụng công nghệ thông tin vào trong giảng dạy
Vì vậy để làm tốt việc ứng dụng công nghệ thông tin vào trongcác hoạt động, đặc biệt là hoạt động cho trẻ làm quen với chữcái, trước tiên tôi phải có kiến thức và kỹ năng sử dụng máy vitính thành thạo và biết ứng dụng vào các tiét học theo từng nộidung, từng chủ đề và phải phù hợp với nhận thức của trẻ
Trang 9Đến nay khi được tiếp cận với công nghệ thông tin, khai thác và sử dụngcác tính năng của máy tính, tôi đã sử dụng phương pháp, đồ hoạ, ghép hình, lồng
âm thanh…và một số phần mềm như: Phần mềm PowerPoint, phần mềmSkimart…tôi thấy có nhiều ưu việt hơn, giúp cho tôi có thể sử dụng các trò chơihiện đại vào giảng dạy cho trẻ
- Với phần mềm PowerPoint:
Có rất nhiều phần mềm hỗ trợ cho giáo dục được phân bổ khác nhau tuỳtheo các cấp học Đối với cấp học mầm non chủ yếu sử dụng các phần mềm hỗtrợ để biên soạn giáo án Trong tất cả các phần mềm thì phần mềm PowerPoint
là một phần mềm phổ dụng và được dùng nhiều nhất trong phần thiết kế bàigiảng điện tử của tôi
Phần mềm này có thể tạo ra các trình diễn đồ hoạ, mục đích chính là đưacác hình ảnh trực quan sinh động để trẻ được tri giác trực giác trên máytính.Việc tạo ra các Slide trong PowerPoint với các hiệu ứng chuyển đổi sinhđộng dần đưa ra những hình ảnh phong phú thu hút sự chú ý và hứng thú của trẻ.Phần mềm này có thể áp dụng cho tất cả các hoạt động học, miễn sao ngườithiết kế bài giảng biết ứng dụng linh hoạt và sáng tạo trong bài giảng của mình,điều chỉnh việc thể hiện dữ liệu bằng những thao tác đơn giản nhằm phục vụmục đích giảng dạy Đó cũng chính là lý do được tôi sử dụng rộng rãi trong cácbài giảng điện tử, đặc biệt là hoạt động làm quen với chữ cái
* Ví dụ 1: Với tiết cho trẻ Làm quen chữ cái e - ê, tôi tạophần mềm một đoạn phim có hình ảnh “Mẹ bế bé” và dưới hìnhảnh có từ “Mẹ bế bé” cho trẻ nhận xét về hình ảnh, đoán từdưới hình ảnh và đọc từ đó Sau đó cho trẻ lên ghép từ “Mẹ bếbé”, cho trẻ phát âm và nhận xét cấu tạo của chữ cái, giới thiệu
3 mẫu chữ cái e- ê (in thường, viết thường, in hoa)
Trang 10
H3.1: Hình ảnh được sử dụng trong hoạt động phát triển ngôn ngữ “Cho trẻ làm quen chữ cái e – ê” chủ đề gia đình
H3.2: Giới thiệu chữ e in thường, viết thường, viết hoa
Ví dụ 2: Với hoạt động làm quen chữ cái i- t- c , chủ đề thếgiới động vật thì tôi cũng tạo các Slide ảnh động các con vậtnhư đàn vịt con để giới thiệu với trẻ chữ cái i- t- c
Trang 11H3.3: Làm quen chữ cái I, t, c: Chủ đề thế giới động vật
H3.4: Hình ảnh giới thiệu chữ i
Trang 12H3,5: Hình ảnh giới thiệu chữ t
H3.6: Hình ảnh giới thiệu chữ c in thường in hoa, viết hoa
Trang 13H3.7 Hình ảnh hoạt động học: Làm quen chữ cái g, y
* Biện pháp 4: Dạy trẻ làm quen chữ cái bằng các trò chơi ở mọi lúc mọinơi
Muốn dạy trẻ làm quen chữ cái ở mọi lúc mọi nơi tôi tạo một thư viện sáchnho nhỏ trong góc lớp, có rất nhiều tranh chuyện hấp dẫn, trẻ lựa chọn theo ký
tự cô đã làm sẵn, cô hướng dẫn trẻ kỹ năng lật, giở sách, cách đọc chữ cái theothứ tự
Mỗi chủ đề tôi đánh các bài thơ treo ở góc và cho trẻ gạch chân các chữ cái
đã học Trong giờ hoạt động ngoài trời cho trẻ đọc thơ ca, hò vè luyện phát âmcho trẻ, cho trẻ nặn đất sét những chữ cái qua những đường nét cơ bản, viết phấntrên sân trường, dùng dây mềm để bẻ, gấp các đường nét của chữ cái đó, tạodáng chữ bằng bàn tay, ngón tay…
Ví dụ: Luyện phát âm cho trẻ tôi thường cho các cháu đọc các bài đồngdao như “Rềnh rềnh ràng ràng” hoặc cho trẻ chơi các trò chơi như “Nu na nunống”: Trẻ ngồi duỗi chân, cô chạm vào chân từng trẻ khi đến câu cuối tay côchạm vào chân bạn nào thì bạn ấy trả lời câu hỏi của cô
Ví dụ: Con hãy tìm bạn nào có chữ cái đầu là h, k
Để tạo môi trường ngôn ngữ nói phong phú, tôi xây dựng những nhóm bạnnhỏ trong lớp có cháu yếu, cháu giỏi để các cháu cùng chơi, cùng trò chuyện vớinhau, từ đó ngôn ngữ mạch lạc sẽ được phát triển nhanh ở trẻ
Muốn trẻ nhận dạng chữ cái nhanh, nhớ lâu thì trẻ phải được trực tiếp thamgia vào các hoạt động, tôi đã sưu tầm một số trò chơi để trẻ hứng thú, củng cố kĩnăng cho trẻ
* Trò chơi “Tôi là ai”:
