Trong những năm qua thành tích thể dục thể thao của học sinh trườngPTDT BT THCS….trong các cuộc thi hội khỏe phù đổng do nhà trường,phòng giáo dục, cấp huyện tổ chức đạt kết quả còn chưa
Trang 1BẢN MÔ TẢ SÁNG KIẾN
“MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY NÂNG CAO
THÀNH TÍCH CHẠY BỀN CỦA HỌC SINH
Nơi công tác: Trường PTDTBT – THCS …
Điện thoại liên hệ: ….
Địa chỉ thư điện tử: …
…., tháng … năm 20….
Trang 2Trang
I MỞ ĐẦU ……… 1
1 Lí do chọn sáng kiến………1
2 Mục tiêu của sáng kiến ……… ….2
3 Phạm vi của sáng kiến……….2
II CƠ SỞ LÝ LUẬN, CƠ SỞ THỰC TIỄN ……… ………2
1 Cơ sở lí luận ……… 2
2 Cơ sở thực tiễn ……… 3
III NỘI DUNG SÁNG KIẾN ……… … 5
1 Nội dung và những kết quả, thảo luận, kết quả thu được của sáng kiến
……… …5
2 Tính mới, tính sáng tạo……… ….12
3 Khả năng áp dụng và mang lại lợi ích thiết thực của sáng kiến…… 12
IV KẾT LUẬN……… … 14
CÁC TỪ VIẾT TẮT……….16
TÀI LIỆU THAM KHẢO……….17 PHỤ LỤC……… ………17,18
Trang 4I MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn sáng kiến
Giáo dục thể chất là một mặt của giáo dục toàn diện, là một bộ phậnkhông thể tách rời của sự nghiệp giáo dục của Đảng và Nhà nước ta Sựnghiệp giáo dục nói chung và giáo dục thể chất nói riêng đã góp phần quantrọng trong việc đào tạo thế hệ trẻ phát triển toàn diện về nhân cách, trí tuệ vàthể chất để phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa – hiện đại hóa của đất nước,giữ vững an ninh quốc phòng
Trong cuộc sống hiện nay, cũng như trong các trường học vị thế củaTDTT đã khẳng định được tầm quan trọng của nó Thông qua bộ môn thể dụcbồi dưỡng cho học sinh những đức tính dũng cảm, sự nỗ lực, giúp các em biếtđược các kĩ năng cơ bản để tập luyện hằng ngày từ đó nâng cao sức khỏe vàthể lực cho bản thân, góp phần rèn luyện nếp sống lành mạnh, tác phongnhanh nhẹn, tính kỉ luật, thói quen tự giác tập luyện thể dục thể thao Đối vớihọc sinh khi có sự tăng tiến về thể lực, thi đạt tiêu chuẩn rèn luyện thân thể thìcác em sẽ có cơ hội thể hiện bản thân về lĩnh vực thể dục thể thao trong vàngoài nhà trường
Hiện nay trong tất cả các tiết học của bộ môn thể dục nội dung chạybền đều được đưa vào xen kẽ đều đặn hàng tuần cho các em học sinh tậpluyện và được kiểm tra, đánh giá vào cuối học kỳ hai hàng năm với cột điểmđánh giá rèn luyện thân thể của học sinh Thế nhưng trong quá trình học các
em chưa thật sự tự giác, tích cực tập luyện mà cứ phải để giáo viên nhắc nhở,động viên các em mới thực hiện nhưng vẫn ở mức độ hạn chế, chưa hết sứccủa mình
Để đat được thành tích cao trong thể dục thể thao phụ thuộc vào rấtnhiều yếu tố nhưng không thể bỏ qua hai yếu tố cơ bản đó là kĩ thuật động tác
và thể lực Hai yếu tố này có mối quan hệ khăng khít, chặt chẽ với nhau, cótác dụng thúc đẩy để đạt thành tích cao Đặc biệt yếu tố kĩ thuật động tác, khi
kĩ thuật động tác chính xác, thuần thục thì càng tiết kiệm được sức, từ đó pháthuy được khả năng dùng sức của cơ thể giúp nâng cao thành tích của bảnthân Tuy nhiên, trong quá trình học tập và tập luyện của học sinh hiện naythường mắc những sai lầm rất cơ bản trong học kĩ thuật và yếu tố thể lực củacác em cũng chỉ ở mức trung bình Chính những yếu tố này đã ảnh hưởng rấtlớn đến thành tích học tập và thi đấu của các em
Trong những năm qua thành tích thể dục thể thao của học sinh trườngPTDT BT THCS….trong các cuộc thi hội khỏe phù đổng do nhà trường,phòng giáo dục, cấp huyện tổ chức đạt kết quả còn chưa khả quan, còn ít họcsinh đạt huy chương so với các trường trong huyện, đặc biệt là thành tích nộidung chạy bền (chạy cự ly trung bình) của môn điền kinh Với các lí do trêntôi đã mạnh dạn lựa chọn đề tài: “Một số phương pháp giảng dạy nâng cao
Trang 5thành tích chạy bền của học sinh trường PTDTBT THCS…” Sáng kiến được
áp dụng cho học sinh trường PTDTBT THCS
2 Mục tiêu của sáng kiến
Trên cơ sở nghiên cứu và sử dụng một số bài tập trong quá trình dạyhọc nội dung chạy bền cho học sinh toàn trường, cũng như áp dụng trong quátrình bồi dưỡng học sinh của trường tham gia hội khỏe phù đổng cấp trường,cấp huyện, nhằm nâng cao thành tích học tập và kết quả thi đấu Qua đó đánhgiá được hiệu quả của các bài tập, từ đó lựa chọn được các phương pháp phùhợp áp dụng trong công tác giảng dạy
có chu kì Mỗi chu kì gồm hai bước chạy: Một bước chân trái, một bước chânphải Mỗi bước chạy gồm hai thời kì gồm có thời kì chân chạm đất và thời kìbay trên không và chạy cũng là nội dung phổ biến nhất được đưa ra trong cácbài tập thể lực và được sử dụng rộng rãi trong hầu hết các môn thể thao Hơnnữa các nội dung trong môn điền kinh nói chung và môn chạy nói riêng đềuđặt ra những mức quy định về thành tích phải đạt được sau quá trình tập luyện
và cũng là môn mang tính chất ganh đua nhau rất quyết liệt thể hiện rất rõtrong yêu cầu kiểm tra đánh giá chạy ngắn hay chay bền phải đạt số giây, sốmét quy định theo tiêu chuẩn rèn luyện thân thể, tiêu chuẩn đánh giá thể lựchọc sinh, sinh viên, còn trong thi đấu thì sự thắng thua đôi khi chỉ hơn kémnhau một bước chân Chính vì thế tùy theo cự li yêu cầu mà người chạy phảibiết phân phối thể lực một cách hợp lí để đạt hiệu quả cao nhất
Vì vậy, để đạt được thành tích theo tiêu chuẩn rèn luyện thân thể (Hiệnnay thay đổi thành kiểm tra thể lực học sinh) áp dụng cho học sinh trung học
cơ sở theo công văn số 445/GDTC ngày 17/01/1998 và quyết định số53/2008/QĐ – GDĐT ban hành quy định về tiêu chuẩn đánh giá, xếp loại thểlực học sinh, sinh viên, hay để có thể giành được chiến thắng trong các cuộcthi đòi hỏi trong quá trình giảng dạy hay bồi dưỡng học sinh môn chạy bềnngười giáo viên bên cạnh việc hình thành được kĩ thuật động tác cho học sinh,thì cũng phải từng bước nâng cao được hai yêu cầu về thể lực đó là thể lựcchung và thể lực chuyên môn cho học sinh, hai yếu tố thể lực này có mốiquan hệ mật thiết với nhau, khi học sinh có thể lực chung tốt thì mới làm nền
Trang 6tảng cho phát triển thể lực chuyên môn Mà thể lực bao gồm các tố chất nhưsức nhanh, sức mạnh tốc độ, sức bền chuyên môn, tính linh hoạt khéo léo,mềm dẻo,… Trong đó những yếu tố sức nhanh, sức mạnh tốc độ, sức bềnchuyên môn là yếu tố cần thiết trong quá trình học tập nội dung chạy bền củahọc sinh.
Bên cạnh hình thành kĩ thuật động tác, nâng cao thể lực cho học sinhcũng cần chú ý về mặt tâm sinh lí của học sinh tuổi 13-14, ở lứa tuổi này làgiai đoạn giao thời từ trẻ em thành người lớn nên các em luôn muốn thể hiệnmình là người lớn, mọi hành động của các em đều bắt chước người lớn, điềunày đã tạo ra động lực muốn khám phá và tìm hiểu thế giới xung quanh Vàcũng ở lứa tuổi này quá trình nhận thức các vấn đề được nâng cao rõ rệt Các
em biết tập trung chú ý, nhìn nhận sự đúng sai của một sự việc, một kĩ thuậtđộng tác một cách bản chất hơn Nên việc hình thành kĩ thuật động tác tronggiai đoạn lứa tuổi này khá thuận lời Vì vậy, trong quá trình giảng dạy đòi hỏimỗi giáo viên cần nắm vững đặc điểm tâm sinh lí cũng như thể lực của họcsinh qua từng giai đoạn mà sử dụng các phương pháp, các bài tập phù hợp đểnâng cao chất lượng bộ môn cũng như nâng cao kết quả của học sinh dự thihọc sinh giỏi TDTT hay hội khỏe phù đổng cấp THCS
2 Cơ sở thực tiễn
Trường PTDTBT THCS nằm trên địa bàn xã…., một xã thuộc vùngsâu khó khăn của huyện, học sinh thuộc diện hộ nghèo và cận nghèo cònchiếm tỉ lệ cao, chính vì thế nhiều hộ gia đình chưa thật sự chú trọng vào chấtlượng bữa ăn hằng ngày của các em, các em chỉ ăn có lượng mà không cóchất Vì thế tuy cùng một độ tuổi nhưng chiều cao, cân nặng của các emkhông đồng đều Mà khi chiều cao, cân nặng không đạt mức yêu cầu theo độtuổi thì đồng nghĩa thể lực của các em sẽ yếu hơn so với các bạn cùng tranglứa đạt tiêu chuẩn về chiều cao, cân năng, chính vì vậy mà giáo viên rất khó
để đưa ra định lượng tập luyện phù hợp mà vẫn phát huy được sự tăng tiến vềthể lực
Qua thực tế giảng dạy và bồi dưỡng học sinh tham gia các giải TDTTcác năm học trước tôi nhận thấy rằng chất lượng kiểm tra thể lực theo tiêuchuẩn đánh giá, xếp loại thể lực học sinh hai nội dung chạy bền thì thành tíchhọc sinh đạt được ở mức tốt chiếm tỉ lệ rất thấp, học sinh chủ yếu ở mức đạtcủa tiêu chuẩn, thậm chí có nhiều học sinh vẫn ở mức chưa đạt, nên bản thânluôn muốn tìm ra nguyên nhân để có giải pháp khắc phục Chính vì thế, đếnnăm học 2021 - 2022 để tìm ra nguyên nhân trên tôi đã mạnh dạn áp dụng đềtài này trong quá trình giảng dạy cũng như trong quá trình bồi dưỡng học sinh
dự thi chạy bền các cấp, tôi nhận thấy đã có sự chuyển biến tích cực về thái
độ tập luyện, kết quả trong kiểm tra đánh giá và trong tham gia thi đấu cấphuyện tiến cấp tỉnh của các em đã được nâng lên Cụ thể để đánh giá hiệu quảcủa đề tài tôi đã tiến hành kiểm tra đánh giá sức bền của 38 học sinh lớp 8A,9A được dạy theo mô hình trường học mới của trường PTDTBT THCS vớihai nội dung chạy nhanh 30m và chạy tùy sức 5 phút theo tiêu chuẩn đánh giá
Trang 7thể lực học sinh Sau khi lấy được kết quả hai nội dung trên đối chiếu với tiêuchuẩn đánh giá thể lực học sinh giúp tôi đánh giá được thực trạng sức nhanhtốc độ và sức bền của các em Đồng thời qua kết quả giúp tôi phát hiện đượcmột phần nào nguyên nhân dẫn đến thành tích hai nội dung chạy ngắn và chạybền ở mức thấp đó chính là do yếu tố thể lực, đa phần học sinh mới chỉ có thểlực ở mức trung bình đáp ứng được các bài tập ở lượng vận động thấp, dẫnđến khi đi vào các bài tập đòi hỏi thể lực chung, thể lực chuyên môn cao thìhọc sinh chưa đáp ứng được Mặt khác từ kết quả kiểm tra cũng là cơ sở đểtôi phân chia số học sinh trong lớp thành các nhóm thể lực khác nhau: Thể lựctốt, thể lực khá, thể lực trung bình, thể lực yếu mỗi nhóm thể lực xếp thànhmột hàng tập luyện trong mỗi giờ học, qua đó giúp tôi đưa ra định lượng phùhợp với các bài tập cho mỗi nhóm thể lực tương ứng trong lớp `
Kết quả kiểm tra đánh giá sức bền
Bảng 1A: Thành tích chạy 30m, lớp 8A, 8B, 9A, 9B theo tiêu chuẩn về đánh
giá, xếp loại thể lực học sinh
Tỉ lệ (%)
Bảng 2A: Thành tích chạy tùy sức 5 phút lớp 8A, 8B, 9A, 9B theo tiêu chuẩn
về đánh giá, xếp loại thể lực học sinh
Tỉ lệ (%)
Trang 8lại quá nhẹ nhàng nên không muốn tập Và với kết quả trên nếu trong quátrình lên lớp mà chỉ đưa ra các bài tập cùng với định lượng ở mức cơ bản ápdụng kế hoạch tập luyện chung cho cả lớp thì việc nâng cao thể lực và thànhtích cho học sinh sẽ không thực hiện được nhất là những học sinh có thể lựcyếu và xếp loại chưa đạt sẽ khó đáp ứng được yêu cầu của các bài tập dẫn đếncác em dễ xảy ra tình trạng chán nản trong tập luyên Cũng như không thểphát huy tối đa khả năng của những học sinh có tố chất thể lực tốt Mà trongthể thao chỉ nắm được kĩ thuật mà không có thể lực để tham gia tập luyện thìviệc nâng cao thành tích là điểu không thể.
Cũng thông qua kết quả trên giúp tôi rút ra được những thiếu sót cònmắc phải trong quá trình giảng dạy trên lớp cũng như trong công tác bồidưỡng học sinh nội dung chạy bền,đó là trong quá trình lên lớp chưa nắm rõthể lực chung của từng đối tượng học sinh để đưa ra các định mức tập luyệnphù hợp, cũng như trong quá trình bồi dưỡng thì còn dành quá ít thời gian đểrèn luyện thể lưc cho các em mà nóng vội đi vào chuyên môn hóa vì muốn cóthành tích ngay.Vì vậy, để khắc phục những thiếu sót đó bản thân tôi đã vạch
ra những nhiệm vụ cụ thể sau:
- Khi đảm nhận giảng dạy môn thể dục ở lớp nào hay lựa chon học sinh
để bồi dưỡng thì cần nắm chắc về tình trạng thể lực của học sinh,bằng cáchngay từ những tiết học đầu tiên cần tiến hành kiểm tra thể lực học sinh thôngqua một số bài kiểm tra như chạy, nhảy, bật xa,… đối chiếu với các tiêuchuẩn đánh giá, từ đó làm cơ sở phân chia học sinh trong lớp thành các nhómthể lực tương ứng, để đưa ra các định lượng tập luyện phù hợp với những nộidung học liên quan đến các tố chất sức nhanh, sức mạnh, sức bền với từngnhóm thể lực cụ thể
- Phân phối thời gian hợp lí trong mỗi buổi tập để trang bị và hoànthiện kĩ thuật và tập các bài tập giúp phát triển thể lực
- Sử dụng lượng vận động phù hợp với từng đối tượng và tăng dầnlượng vận động theo từng giai đoạn phù hợp
- Tạo ra được hứng thú cho học sinh khi học tập nội dung
Trước những khó khăn gặp phải trong quá trình giảng dạy, thực trạngcủa vấn đề tôi đã mạnh dạn đưa ra các phương pháp, áp dụng một số bài tậpnhằm giúp học sinh hoàn thiện được kĩ thuật động tác và phát triển các yếu tốthể lực trong mỗi buổi tập với nội dung tương ứng từ đó nâng dần thành tíchhọc tập của các em
III – NỘI DUNG SÁNG KIẾN
1 Nội dung và những kết quả, thảo luận, kết quả thu được của sáng kiến
Phương pháp 1 (Bài tập 1): Trang bị và hoàn thiện kĩ thuật động tác ở mỗi
nội dung
Trang 9Kĩ thuật động tác là cách thức sắp xếp,tổ chức và thực hiện hệ thốngcác động tác để giải quyết nhiện vụ vận động Kĩ thuật động tác chạy tuy rấtđơn giản và tự nhiên nên bất cứ ai cũng có thể thực hiện được, song để khichạy đạt hiệu quả nhất thì không phải ai cũng thực hiện được, chính vì thế cầntrang bị cho các em những yếu tố cốt lõi của kĩ thuật chạy bền và từng bướchoàn thiện kĩ thuật động tác bằng các biện pháp:
+ Khi dạy nội dung ôn tập cần đi sâu vào chi tiết của động tác Nhằmuốn nắn, chỉnh sửa để học sinh thực hiện chính xác và hoàn thiện hơn
+ Khi học kĩ thuật động tác mới giáo viên cần tập trung giải quyết kĩthuật bước chạy thông qua các giai đoạn kĩ thuật như giai đoạn xuất phát, giaiđoạn tăng tốc sau xuất phát, giai đoạn chạy giữa quãng, giai đoạn về đích,cũng như cách chạy và cách phân phối sức trong chạybền, biện pháp khắcphục một số tình trạng thường xuất hiện trong chạy bên như thở dốc, đausóc…, vì thế giáo viên chỉ cần phân tích kĩ thuật động tác ngắn gọn, chínhxác, xúc tích, dễ hiểu, có thể kết hợp tranh để minh họa làm tăng sự chú ýtrong các em Bước đầugiúp học sinh hình dung được kĩ thuật động tác, tậndụng thời gian cho học sinh tập luyện
+ Qua lí thuyết giáo viên làm mẫu động tác hoàn thiện, chính xác vàđẹp Sau đó gọi 1 – 2 học sinh lên thực hiện lại kĩ thuật động tác đó Giúp gây
ấn tượng sâu trong trí nhớ của học sinh, đồng thời thông qua động tác thựchiện của học sinh giáo viên sẽ nắm được khả năng bắt chước để thực hiện kĩthuật động tác của các emđang ở mức độ nào
+ Tùy theo độ phức tạp của kĩ thuật động tác mà giáo viên phân táchthành các giai đoạn phù hợp để hướng dẫn học sinh tập kĩ thuật động tác vàbài tập bổ trợ cho các giai đoạn của động tác tương ứng Hoàn thiện kĩ thuậtđộng tác khi học sinh đã thực hiện thuần thục các động tác đơn lẻ Qua đó,học sinh nắm và thực hiện được kĩ thuật động tác dễ giàng hơn Tạo động lựccho sự tích cực trong tập luyện để hoàn thiện kĩ thuật động tác
+ Cần tổ chức cho học sinh tập luyện một cách hợp lí, bố trí đội hìnhtập luyện động tác kĩ thuật và bổ trợ chuyên môn ở vị trí thích hợp khi phânnhóm tập luyện Sẽ giúp giáo viên dễ quan sát để sửa sai cho các em
Hình ảnh: Học sinh đang tập đánh tay tại chỗ.
Trang 10Phương pháp 2 (Bài tập 2): Sử dụng một số bài tập phát triển thể lực chung.
Trong mỗi buổi học cần đưa ra các dạng bài tập phát triển chung vớinhững yêu cầu khác nhau theo nhóm thể lực tương ứng như : Chạy việt dã tùysức, chạy biến tốc: 20m nhanh +20m chậm với những học sinh có thể lực yếu,30m nhanh+ 30m chậm đối với những học sinh có thể lực trung bình, 40mnhanh + 40m chậm với những học sinh có thể lực khá, 50m nhanh +50mchậm với những học sinh có thể lực tốt, bài tập chạy lặp lại trong khoảng cự li
100 – 500m với cường độ 50 – 60% cường độ tối đa.Khi áp dụng bài tập nàygiúp cho học sinh làm quen dần với các bài tập phát triển sức bền tốc độ cũngnhư sức bền chuyên môn Từng bước nâng dần thể lực và yêu cầu học sinhtập luyện hằng ngày
Hình ảnh: Các dạng bài tập cần áp dụng và tăng dần cường độ tập luyện Phương pháp 3 (Bài tập 3): Phát triển sức nhanh duy trì trong chạy
bền
Để phát triển tối đa sức nhanh duy trì trong mỗi học sinh đáp ứng yêucầu chạy hết cự li quy định trong thời gian ngắn nhất tôi sử dụng các biệnpháp sau:
+ Đưa ra và hướng dẫn học sinh thực hiện các bài tập phát triển tốc độnhư: chạy đoạn ngắn 30 – 60m theo nhóm thể lực dưới hình thức chạy tăngtốc, chạy tốc độ cao Để có hiệu quả cao, các bài tập đều được yêu cầu ngườitập thực hiện trong thời gian ngắn nhất và thời gian nghỉ giữa các lần tập phải
đủ để hồi phục trở lại gần mức ban đầu mới cho chạy lặp lại Qua đó, học sinhphát huy được tối đa sức nhanh của bản thân thông qua bài tập
+ Đưa ra và hướng dẫn học sinh thực hiện các bài tập phản ứng nhanh.Trong chạy ngắn bên cạnh sức nhanh thì phản ứng nhanh cũng là một ưu thếgiúp người tập thực hiện tốt giai đoạn xuất phát tạo tâm thế cho các giai đoạncòn lại trong chạy ngắn Để rèn luyện phản ứng nhanh tôi sử dụng các bài tậprèn luyện phản xạ, thực hiện xuất phát với nhiều tư thế khác nhau như: Mặthướng chạy xuất phát, vai hướng chạy xuất phát, lưng hướng chạy xuất phát,ngồi xuất phát, xuất phát cao và xuất phát với bạn đạp Giúp học sinh thấy
