Pháp luật chống trợ cấp hàng hóa nhập khẩu vào việt nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế

Tuy nhiên, do Lu n án nghiên.

NG TH MINH NG C

PHÁP LU T CH NG TR C P HẨNG HÓA NH P KH U VẨO VI T NAM

TRONG I U KI N H I NH P KINH T QU C T

Hà N i ậ 2022

NG TH MINH NG C

PHÁP LU T CH NG TR C P HẨNG HÓA NH P KH U VẨO VI T NAM

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên c u khoa h c đ c l p c a riêng tôi

Các s li u trong lu n án là trung th c, có ngu n g c rõ ràng, đ c trích d n đúng theo quy đ nh Nh ng k t lu n khoa h c c a lu n án ch a đ c công b trong công trình nào khác

Tôi xin ch u trách nhi m v tính chính xác và trung th c c a Lu n án này

Tác gi lu n án

ng Th Minh Ng c

Border Protection Service

C quan H i quan và B o v biên gi i Úc

Nations

Hi p h i các qu c gia ông Nam Á

in Services

Hi p đ nh chung v th ng m i

d ch v GATT General Agreement on Tariffs Hi p đ nh chung v thu quan và

IMF International Monetary Fund Qu ti n t qu c t

Remedies Branch

B ph n Phòng v th ng m i

qu c t (thu c C quan H i quan

và B o v biên gi i Úc) MOFCOM Ministry of Commerce of the

People's Republic of China

B Th ng m i Trung Qu c

Commerce and Industry

Phòng Th ng m i và Công nghi p Vi t Nam

And Port Consolidated System

H th ng thông quan t đ ng

c a Vi t Nam

WTO World Trade Organization T ch c Th ng m i Th gi i

S đ 2.1: C c u t ch c C c Phòng v th ng m i Ph l c 1

B ng 2.1: Các v đi u tra do C c Phòng v Th ng m i kh i

x ng (t tháng 10/2017 đ n tháng 3/2022)

Ph l c 2

CH NG 3: PH NG H NG, GI I PHÁP NH M HOẨN

THI N VẨ NÂNG CAO HI U QU TH C THI PHÁP LU T

CH NG TR C P HẨNG HÓA NH P KH U VẨO VI T NAM

TRONG I U KI N H I NH P KINH T QU C T

139

3.1 Ph ng h ng hoàn thi n và nâng cao hi u qu th c thi pháp

lu t ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam trong đi u

ki n h i nh p kinh t qu c t

139

3.1.1 Vi c hoàn thi n và nâng cao hi u qu th c thi pháp lu t

ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam c n đ c đ t

trong m t gi i pháp t ng th đ hoàn thi n và nâng cao hi u qu

th c thi pháp lu t v phòng v th ng m i

141

3.1.2 Vi c hoàn thi n và nâng cao hi u qu th c thi pháp lu t

ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam c n nghiên c u k

và t ng thích các quy đ nh c a WTO, các FTA mà Vi t Nam đã ký

142

3.1.3 Vi c hoàn thi n và nâng cao hi u qu th c thi pháp lu t

ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam ph i đ m b o cân

n c

145

3.2.2 Hoàn thi n các quy đ nh v c quan có th m quy n đi u tra và

áp d ng bi n pháp ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam

151

3.2.5 Hoàn thi n các quy đ nh v ch ng l n tránh bi n pháp ch ng

tr c p

159

3.3 Các gi i pháp nâng cao hi u qu th c thi pháp lu t ch ng tr

c p hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam trong đi u ki n h i nh p

PH N M U

1 Lý do l a ch n đ tài

H i nh p kinh t qu c t (HNKTQT) đã tr thành m t xu th v n đ ng t t y u

c a các n n kinh t trên th gi i trong đó có Vi t Nam n nay, Vi t Nam đã thi t

l p quan h th ng m i t do v i 55 đ i tác th ng m i thông qua vi c đàm phán,

ký k t các Hi p đ nh th ng m i t do (Free Trade Agreement – FTA), trong đó có các FTA th h m i nh Hi p đ nh đ i tác toàn di n và ti n b xuyên Thái Bình

D ng (Comprehensive and Progressive Agreement for Trans-Pacific Partnership –CPTPP), Hi p đ nh th ng m i t do gi a Vi t Nam và Liên minh Châu Âu (EU – Vietnam Free Trade Agreement – EVFTA)

V i b n ch t là gi i quy t v n đ th tr ng, HNKTQT đã mang l i cho Vi t Nam c ng nh các n n kinh t khác không ch nh ng c h i mà còn là nh ng thách

th c Quá trình m c a, dù theo l trình, v i các đ i tác th ng m i l n có th khi n m t s ngành s n xu t trong n c không thích ng k p v i di n bi n c nh tranh ph c t p, th m chí không lành m nh do hàng hóa nh p kh u t n c ngoài

đ c tr c p Th c ti n cho th y khi các n c ti n hành t do hóa th ng m i thì

đ ng th i h c ng tìm cách đ tr c p cho m t s ngành s n xu t trong n c c a

h Các bi n pháp tr c p r t phong phú, đa d ng và trong nhi u tr ng h p đã t o

ra s bóp méo c nh tranh bình đ ng m t cách tinh vi N u có hi n t ng hàng hóa

nh p kh u vào Vi t Nam đ c tr c p thì ngành s n xu t hàng hóa t ng t trong

n c s có th ph i h ng ch u nh ng thi t h i đáng k Vi c ph i áp d ng các bi n pháp ch ng tr c p đ b o h h p pháp cho ngành s n xu t hàng hóa trong n c,

đ ng th i b o đ m s c nh tranh bình đ ng gi a các nhà s n xu t trong n c v i các nhà s n xu t n c ngoài là h t s c c n thi t T n m 2004, Vi t Nam đã b t đ u xây d ng pháp lu t ch ng tr c p đ i v i hàng hóa nh p kh u thông qua vi c ban hành Pháp l nh s 22/2004/PL-UBTVQH11 ngày 20/8/2004 v ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam n n m 2017, v i s ra đ i c a Lu t Qu n lý ngo i

th ng s 05/2017/QH14, pháp lu t ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u đã đ c hoàn thi n nh quá trình pháp đi n hóa, s a đ i b sung các n i dung v các bi n pháp phòng v th ng m i t i Ch ng IV quy đ nh v Bi n pháp phòng v th ng

m i c a Lu t này Tuy nhiên, đ n nay, m i ch có m t v vi c đi u tra ch ng tr

c p (cùng v i đi u tra ch ng bán phá giá) m t s lo i đ ng mía nh p kh u t Thái Lan vào Vi t Nam đ c hoàn thành, kéo theo đó là m t v vi c đi u tra ch ng l n tránh bi n pháp phòng v th ng m i đ i v i s lo i đ ng mía nh p kh u t n c ASEAN đang đ c th c hi n Th c tr ng này có th xu t phát t m t vài nguyên nhân Th nh t, các cu c đi u tra áp d ng bi n pháp ch ng tr c p hàng hóa nh p

kh u đ c coi là nh y c m v m t chính tr trong quan h th ng m i gi a các qu c gia b i vì nó liên quan và tác đ ng tr c ti p t i Chính ph n c b ki n Th hai, các quy đ nh v ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam v n ch a hoàn thi n đ d dàng áp d ng trên th c t Th ba, vi c th c hi n và áp d ng bi n pháp

ch ng tr c p có nh ng đòi h i ph c t p v k thu t, c n đ c th c hi n b i m t c quan có n ng l c chuyên môn cao và s tham gia ph i k t h p c a các doanh nghi p, các t ch c có m c đ hi u bi t cao v pháp lu t ch ng tr c p Nh v y,

vi c nghiên c u, đánh giá m t cách có h th ng và toàn di n các quy đ nh c a pháp

lu t ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam là có ý ngh a th c ti n

V i nh ng lý do nêu trên, tác gi đã l a ch n đ tài "Pháp lu t ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam trong đi u ki n h i nh p kinh t qu c t "

làm đ tài Lu n án c a mình v i mong mu n góp ph n tìm ra các gi i pháp giúp pháp lu t v ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u tr thành “v khí t v ” h u ích đ

b o v ngành s n xu t hàng hóa trong n c, b o đ m s c nh tranh công b ng gi a các nhà s n xu t trong n c v i các nhà s n xu t n c ngoài và qua đó b o v đ c

c n tr vi c t ch c th c thi pháp lu t; t đó, đ xu t các ph ng h ng, gi i pháp

nh m hoàn thi n và nâng cao hi u qu th c thi pháp lu t ch ng tr c p hàng hóa

nh p kh u vào Vi t Nam trong đi u ki n HNKTQT

- Làm rõ khái ni m và ngu n c a pháp lu t ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u,

xác đ nh n i dung c b n c a pháp lu t ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u, xem xét

yêu c u đ i v i pháp lu t ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u trong đi u ki n HNKTQT;

- ánh giá th c tr ng quy đ nh pháp lu t ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u hàng hóa c a Vi t Nam, tìm ra nh ng n i dung ch a đ c pháp lu t đi u ch nh

ho c gi i quy t ch a tri t đ c ng nh các n i dung ch a phù h p v i quy đ nh v

tr c p hàng hóa nh p kh u c a c ng đ ng doanh nghi p

- xu t ph ng h ng, gi i pháp nh m hoàn thi n và nâng cao hi u qu

th c thi pháp lu t ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam trong th i gian

lu t v ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam

Bên c nh đó, đ có c s đ xu t gi i pháp hoàn thi n và nâng cao hi u qu

th c thi pháp lu t v ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam, Lu n án

c ng nghiên c u pháp lu t c a T ch c th ng m i th gi i (World Trade Organization – WTO) và m t s n c trên th gi i v ch ng tr c p hàng hóa nh p

kh u và m t s v tranh ch p v áp d ng bi n pháp ch ng tr c p nh p kh u trong khuôn kh c a WTO

3.2 Ph m vi nghiên c u

V i yêu c u v dung l ng, Lu n án gi i h n ph m vi nghiên c u nh sau:

V n i dung nghiên c u: Lu n án nghiên c u nh ng v n đ lý lu n v tr c p

và ch ng tr c p hàng hóa là c s đ đ a ra các gi i h n đi u ch nh c a pháp lu t

ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u; th c tr ng pháp lu t ch ng tr c p hàng hóa

nh p kh u vào Vi t Nam; và nh ng v n đ đ t ra t th c ti n (bao g m n ng l c

c a b máy th c thi pháp lu t, nh n th c c a doanh nghi p và các t ch c liên quan ) có nh h ng đ n hi u qu th c thi pháp lu t ch ng tr c p đ i v i hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam trong đi u ki n HNKTQT

V không gian nghiên c u, Lu n án ch t p trung nghiên c u th c ti n pháp

lu t ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u t i Vi t Nam Th c ti n pháp lu t ch ng tr

c p t i các n c khác đ c trình bày trong Lu n án ch mang tính ch t tham kh o

nh m rút ra bài h c kinh nghi m đ hoàn thi n và nâng cao hi u qu th c thi pháp

lu t ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam trong đi u ki n HNKTQT

V th i gian nghiên c u, Lu n án t p trung nghiên c u pháp lu t ch ng tr c p

hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam t n m 2018 (k t khi Lu t Qu n lý Ngo i

th ng s 05/2017/QH14 có hi u l c) đ n nay Bên c nh đó, pháp lu t ch ng tr

c p hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam tr c n m 2018 đ c s d ng ch y u đ so sánh, đ i chi u nh m đánh giá hi u qu đi u ch nh pháp lu t và ph ng h ng hoàn thi n pháp lu t ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u Vi t Nam

4 Ph ng pháp nghiên c u

gi i quy t đ c các v n đ c th mà nhi m v nghiên c u c a đ tài đ t

ra, Lu n án s d ng k t h p linh ho t các ph ng pháp nghiên c u khoa h c khác nhau nh ph ng pháp th ng kê, ph ng pháp t ng h p, ph ng pháp phân tích,

T i Ph n II, các ph ng pháp đ c s d ng phù h p v i m c tiêu nghiên c u

và ph ng pháp ph ng đoán khoa h c Các ph ng pháp nghiên c u trên giúp cho

vi c xem xét tr c p và ch ng tr c p trong nh p kh u hàng hóa và pháp lu t ch ng

tr c p hàng hóa nh p kh u m t cách đ y đ , t đó đánh giá b c đ u v yêu c u

c b n đ i v i pháp lu t ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u c a các qu c gia

Ch ng 2 v i m c tiêu nghiên c u th c tr ng pháp lu t ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam, Lu n án đã s d ng các ph ng pháp phân tích,

ph ng pháp so sánh, ph ng pháp đ i chi u, ph ng pháp l ch s , ph ng pháp nghiên c u tình hu ng và ph ng pháp ph ng đoán khoa h c Các ph ng pháp nghiên c u trên giúp cho vi c h th ng hóa, gi i thích và phân tích các quy đ nh pháp lu t th c đ nh liên quan đ n ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u c a Vi t Nam Các tình hu ng đ c nghiên c u nh m tìm hi u và đánh giá vi c áp d ng các quy

đ nh pháp lu t trên th c t , tìm ra nh ng đi m ch a đ y đ , nh ng đi m còn b t h p

lý trong quy đ nh c a pháp lu t Ph ng pháp ph ng đoán khoa h c đ a ra các d báo nh ng khó kh n c n gi i quy t khi t ch c th c thi pháp lu t trong th i gian t i

là c s đ đ xu t các gi i pháp mà Lu n án đ a ra

Trong Ch ng 3, d a trên các lu n gi i Ch ng 2 và các v n đ lý lu n

Ch ng 1, ph ng pháp t ng h p, ph ng pháp phân tích và đ c bi t là ph ng pháp ph ng đoán khoa h c đã đ c s d ng nh m đ a ra các lu n đi m, lu n c và các gi i pháp có tính th c ti n

qu th c thi pháp lu t ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u trong đi u ki n HNKTQT

Th hai, Lu n án đã đánh giá t ng đ i toàn di n và có h th ng th c tr ng pháp lu t ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u hàng hóa vào Vi t Nam, phát hi n ra

nh ng n i dung ch a đ c pháp lu t gi i quy t ho c gi i quy t ch a tri t đ c ng

nh các n i dung ch a phù h p v i quy đ nh v ch ng tr c p c a WTO và FTAs;

đ ng th i, ch ra nh ng k t qu đã đ t đ c và nh ng đi m còn v ng m c trong quá trình th c thi pháp lu t k t khi Lu t Qu n lý ngo i th ng 2017 có hi u l c

đ n nay;

Th ba, Lu n án đã xác đ nh đ c các ph ng h ng và đ xu t đ c các gi i pháp c th đ hoàn thi n quy đ nh và nâng cao hi u qu th c thi pháp lu t ch ng

tr c p hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam trong đi u ki n HNKTQT

6 ụ ngh a lý lu n và tính th c ti n c a Lu n án

V m t lý lu n, Lu n án đã góp ph n hoàn thi n nh ng v n đ lý lu n khoa

h c pháp lý v ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u và pháp lu t ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u; đã cung c p nh ng đánh giá, nh n đ nh toàn di n, đ y đ v th c

tr ng pháp lu t ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam hi n nay; và xác

đ nh lu n c khoa h c cho vi c hoàn thi n và nâng cao hi u qu th c thi pháp lu t

ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam trong đi u ki n HNKTQT

V m t th c ti n, Lu n án có th đ c dùng làm tài li u tham kh o trong vi c nghiên c u pháp lu t ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u, trong công tác xây d ng và

t ch c th c hi n pháp lu t ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u c ng nh trong công tác gi ng d y các môn khoa h c pháp lý chuyên ngành Lu t Kinh t , Lu t Th ng

m i qu c t … t i các tr ng đ i h c đào t o c nhân lu t Vi t Nam

7 K t c u c a Lu n án

K t c u c a Lu n án đ c xây d ng phù h p v i m c đích, đ i t ng và ph m

vi nghiên c u đ ra Ngoài Danh m c các ch vi t t t, Danh m c b ng bi u, Ph n

m đ u, K t lu n, Danh m c tài li u tham kh o, Ph l c, Lu n án g m có 2 ph n

Ch ng 2: Th c tr ng pháp lu t ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u vào Vi t

Nam

Ch ng 3: Ph ng h ng, gi i pháp nh m hoàn thi n pháp lu t và nâng cao

hi u qu th c thi pháp lu t ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam trong

đi u ki n h i nh p kinh t qu c t

PH N I: TÌNH HÌNH NGHIÊN C U LIÊN QUAN N TẨI LU N ÁN

1 C ác công trình nghiên c u đã công b liên quan đ n đ tài Lu n án 1.1 Các công trình nghiên c u v pháp lu t ch ng tr c p c a WTO và EU,

- Alan O Sykes (2003), The Economics of WTO Rules on subsidies and

countervailing measures (t m dch Tính kinh t c a các quy đ nh c a WTO v tr

c p và các bi n pháp đ i kháng), The Law School, The University of Chicago: Nghiên c u khái quát v các quy đ nh c a WTO v tr c p và các bi n pháp đ i kháng, qua đó, đã đ a ra m t s tiêu chu n nh m phân bi t các bi n pháp tr c p t t

th ng m i

- Phòng Th ng m i và Công nghi p Vi t Nam – VCCI (2007), H th ng

ng n g n v WTO và các cam k t gia nh p c a Vi t Nam: Tr c p và thu ch ng

tr c p, Hà N i: Trình bày ng n g n các quy đ nh v tr c p và thu ch ng tr c p theo quy đ nh c a WTO, các cam k t c a Vi t Nam khi gia nh p WTO v tr c p,

li t kê các v n b n pháp lu t c a Vi t Nam liên quan đ n ch ng tr c p đ i v i hàng hóa n c ngoài

- Philip Bentley và Aubrey Silberston (2007), Anti-dumping and

countervailing action: limits imposed by economic and legal theory (t m d ch

Ch ng bán phá giá và ch ng tr c p – Gi i h n áp đ t b i lý thuy t kinh t và pháp lý), NXB Edward Elgar Publishing, ISBN-10: 1847203442, trong đó có Ch ng 3 - Các nguyên t c v ch ng tr c p và đ i kháng (Anti-subsidy and countervailing principles) trình bày đ nh ngh a v tr c p, tr c p riêng bi t, tr c p xu t kh u,

cách tính biên đ tr c p, quan h gi a tr c p xu t kh u và bán phá giá, nh ng v n

đ chung đ i v i bi n pháp đ i kháng và ch ng bán phá giá, gi i quy t tranh ch p

đ i v i tr c p; và ch ng 7 - Tr c p và các bi n pháp đ i kháng – các v n đ phát sinh (Subsidies and countervailing action problems arising) phân tích các tr ng

h p s d ng bi n pháp ch ng tr c p trong b i c nh m t th gi i v i xu h ng toàn

c u hóa di n ra m nh m và d ng nh các qu c gia ngày càng tr nên ph thu c

l n nhau, do v y h u qu là vi c ng i s n xu t và ng i tiêu dùng m i là đ i t ng

ch u thi t h i l n nh t t tr c p

- Kostantinos Adamantopoulos và Maria Jesus Pereyra-Friedrichsen (2007),

EU Anti-subsidy Law and Practice (t m d ch Lu t ch ng tr c p c a EU và th c

ti n), NXB Sweet & Maxwell, ISBN-10: 042191520X: Trình bày các quy đ nh c a pháp lu t ch ng tr c p c a EU và cung c p thông tin th c t v cách xác đ nh li u

m t tr c p đang đ c đ a ra và làm th nào đ làm đ n khi u n i ch ng tr c p

- Nguy n Tú (2008), B o m t thông tin trong các v ki n ch ng tr c p và

S 8/2009, tr 34 – 38: Nghiên c u khái ni m v thông tin m t theo quy đ nh c a WTO (SCM), EU và Hoa K , Vi t Nam; và th t c b o m t thông tin và ti p c n thông tin m t

(trade remedies) trong khuôn kh pháp lý c a WTO và nh ng v n đ đ t ra v i

Vi t Nam, tài nghiên c u khoa h c thu c d án giáo d c i h c 3 FTUTRIP: Nghiên c u v bi n pháp ch ng tr c p trong khuôn kh WTO, các quy đ nh v

vi c áp d ng bi n pháp ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam , th c

tr ng áp d ng bi n pháp ch ng tr c p trên th gi i và nh ng v n đ đ t ra đ i v i

Vi t Nam, t đó đ xu t các gi i pháp đ i v i vi c phòng ng a, ng phó v i các v

ki n ch ng tr c p c a n c ngoài đ i v i hàng hóa Vi t Nam và gi i pháp t ng

c ng vi c áp d ng bi n pháp ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam

- H i đ ng T v n v các bi n pháp Phòng v Th ng m i, Phòng Th ng

m i và Công nghi p Vi t Nam (2010), C m nang kháng ki n ch ng bán phá giá

và ch ng tr c p t i Hoa K : Trình bày v pháp lu t và th c ti n đi u tra ch ng tr

c p t i Hoa K bao g m th t c và trình t đi u tra ch ng tr c p, ph ng pháp tính toán trong đi u tra ch ng tr c p

- H i đ ng T v n v các bi n pháp Phòng v Th ng m i, Phòng Th ng

m i và Công nghi p Vi t Nam (2010), C m nang kháng ki n ch ng bán phá giá

và ch ng tr c p t i Liên minh châu Âu: Trình bày v quy trình đi u tra ch ng tr

c p, các ph ng pháp tính toán trong đi u tra ch ng tr c p t i EU

- Luca Rubini (2010), The definition of subsidy and state aid: WTO and EC

law in comparative perspective (t m d ch nh ngh a v tr c p và tr c p nhà

n c: so sánh lu t c a WTO và EC), NXB Oxford University Press, ISBN-10: 0199533393: Trình bày khung khái ni m đ phân tích các đ nh ngh a v tr c p và

tr c p nhà n c trong lu t c a EC và WTO; t p trung vào các đi u kho n n i dung

c a EC và WTO, liên quan đ n nh ng đi u đ c tác gi xác đ nh là các đ c tính c t lõi c a khái ni m v tr c p, t c là m t hình th c hành đ ng công c ng, vi c t o ra

m t l i th kinh t và tác đ ng liên quan đ n quá trình c nh tranh Các quy đ nh

hi n hành trong lu t EC và WTO đ c phân tích, so sánh và đánh giá m t cách sâu

s c và đ c ki m tra d a trên c s c a m t khái ni m v tr c p đ c đ a vào m t quy đ nh v tr c p theo các m c tiêu nh t đ nh D a trên k t qu c a vi c so sánh,

cu n sách l p lu n r ng c hai h th ng pháp lu t có th h c h i c a nhau nh ng bài

h c giá tr đ đ t đ c s g n k t và qu n lý hi u qu h n

- Nguy n Qu nh Trang (2012), Tr c p xu t kh u đ i v i qu c gia đang phát tri n trong khuôn kh T ch c th ng m i th gi i (WTO), T p chí Lu t

h c, i h c Lu t Hà N i, S 10/2012, tr 54 – 59: Nghiên c u quy đ nh v tr c p

xu t kh u trong lu t WTO, quy đ nh đ c bi t đ i v i qu c gia đang phát tri n v tr

c p xu t kh u, tranh ch p đi n hình liên quan đ n v n đ tr c p xu t kh u c a qu c gia đang phát tri n trong khuôn kh WTO là tranh ch p “Brazil – Ch ng trình c p

v n xu t kh u cho máy bay

- Vi t Hà (2013), Hi n đ i hóa các công c phòng v th ng m i c a Liên

minh Châu Âu (EU), B n tin c nh tranh và ng i tiêu dùng, C c Qu n lý C nh

tranh, B Công th ng, s 39 – 2013, tr.22 – 23: Trình bày v các công c phòng v

th ng m i, lý gi i nguyên nhân các công c phòng v th ng m i c a EU c n ph i

s a đ i (s phát tri n c a môi tr ng kinh t hi n nay khi mà các hành vi th ng

m i không công b ng đang t ng lên, các mô hình th ng m i thay đ i và đi u ki n kinh t khó kh n nên tác đ ng c a các bi n pháp phòng v th ng m i t i các nhà

nh p kh u và ng i tiêu dùng c n ph i đ c xem xét k h n), và n i dung đ c s a

đ i (t ng tính minh b ch và kh n ng d báo, ch ng l i s tr đ a, t ng tính hi u

qu và tính th c thi, th t c ph i h p đ n gi n h n, t i u hóa quá trình rà soát, lu t hóa m t s thông l t i quy đ nh pháp lu t, l i ích v i t ng nhóm bên liên quan)

- Ph m Th Qu nh Chi (2013), Th c tr ng s d ng công c phòng v

th ng m i trên th gi i và rà soát s thay đ i quy đ nh phòng v th ng m i

c a m t s n c trong b i c nh hi n nay, B n tin c nh tranh và ng i tiêu dùng,

C c Qu n lý C nh tranh, B Công Th ng, s 40 – 2013, tr.11 – 14: Bàn v s

kh ng ho ng n n kinh t toàn c u d n đ n vi c gia t ng áp d ng các bi n pháp h n

ch th ng m i Phân tích s thay đ i chính sách và quy đ nh v phòng v th ng

m i c a m t s n c nh h ng đ n Vi t Nam (EU, Canada, Australia) T đó đi

đ n k t lu n các n c trên th gi i có xu h ng hoàn thi n h th ng đ gia t ng các

bi n pháp phòng v th ng m i trong t ng lai

- Kim Thành (2013), M t s yêu c u m i v vi c xác nh n thông tin th c t

trong th t c đi u tra ch ng bán phá giá (AD) và ch ng tr c p (CVD) c a Hoa

K , B n tin c nh tranh và ng i tiêu dùng, C c Qu n lý C nh tranh, B Công

Th ng, s 40 – 2013, tr.15: Tóm t t nh ng thay đ i trong quy đ nh c a B Th ng

m i Hoa K (DOC) v vi c xác nh n thông tin th c t trong th t c đi u tra ch ng bán phá giá và ch ng tr c p

- Tr n Th Thùy D ng, ch biên (2014), Tìm hi u Lu t WTO qua m t s v

ki n v tr c p, NXB H ng c, H i lu t gia Vi t Nam: Gi i thi u nh ng v ki n tiêu bi u c a WTO liên quan đ n tr c p trên các khía c nh: b i c nh tranh ch p, các v n đ pháp lý ch y u đ c đ t ra và bình lu n v v ki n đó

- Phùng Gia c (2014), H th ng phòng v th ng m i c a Canada và v

vi c Canada l n đ u tiên đi u tra ch ng tr c p hàng hóa xu t kh u t Vi t

Nam, B n tin c nh tranh và ng i tiêu dùng, C c Qu n lý C nh tranh, B Công

đi u tra c a Liên minh Châu Âu (EU) và Hoa K , B n tin c nh tranh và ng i tiêu

dùng, C c Qu n lý C nh tranh, B Công Th ng, s 44 – 2014, tr 28 – 29: Nghiên

c u c s pháp lý, các nguyên t c chung trong áp d ng và th c ti n h th ng các quy đ nh v th t c đi u tra, x lý v vi c và áp d ng các bi n pháp ch ng tr c p

c a EU và Hoa K ; đ a ra khuy n ngh cho Chính ph , các nhà s n xu t, xu t kh u,

các hi p h i, ngành hàng c a Vi t Nam trong vi c ng phó v i các v ki n ch ng

tr c p

- V Tu n Ngh a (2014), Lu t pháp, quy đ nh c a EC v ph ng pháp tính

toán biên đ tr c p trong các v vi c đi u tra áp d ng bi n pháp ch ng tr c p

c a EU, B n tin c nh tranh và ng i tiêu dùng, C c Qu n lý C nh tranh, B

Công Th ng, s 48 – 2014, tr.4 – 9: Nghiên c u c s pháp lý, các nguyên t c chung v đi u tra áp d ng bi n pháp đ i kháng c a EC và ph ng pháp tính toán biên đ tr c p c a EC; đ a khuy n ngh cho Chính ph , các nhà s n xu t, xu t

kh u, các hi p h i ngành hàng c a Vi t Nam trong vi c ng phó v i các v ki n

ch ng tr c p

- Nguy n Qu nh Trang (2015), Quy đ nh v c m áp d ng tr c p xu t kh u

đ i v i các n c đang phát tri n c a WTO, Dân ch và Pháp lu t, B T pháp, S

6/2015, tr 29 – 33: Nêu khái ni m tr c p xu t kh u; nh ng b t c p trong quy đ nh

c m tr c p xu t kh u nh : thành viên đang phát tri n và thành viên phát tri n có dùng m t ngh a v xóa b tr c p xu t kh u là không bình đ ng; lo i b tr c p

xu t kh u, hàng hóa t thành viên đang phát tri n không th c nh tranh t i th

tr ng c a các thành viên phát tri n; c m áp d ng tr c p xu t kh u không ph i là

1.2 Các công trình nghiên c u v pháp lu t ch ng tr c p hàng hóa nh p

kh u vào Vi t Nam và vi c áp d ng bi n pháp ch ng tr c p hàng hóa nh p

kh u Vi t Nam

S l ng các công trình có nghiên c u v pháp lu t ch ng tr c p hàng hóa

nh p kh u vào Vi t Nam và vi c áp d ng bi n pháp ch ng tr c p hàng hóa nh p

kh u Vi t Nam có ph n h n ch h n và d ng nh m i ch là s quan tâm c a các h c gi trong n c, đi n hình ph i k đ n các công trình nghiên c u sau:

- L ng Hoàng Thái, ch nhi m đ tài (2002), C s khoa h c áp d ng thu

ch ng tr c p đ i v i hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam, tài nghiên c u khoa

h c B Th ng m i, mã s 2001-78-049: Nêu c s lý lu n c a tr c p và thu

ch ng tr c p, các quy đ nh c a WTO và th c ti n áp d ng thu ch ng tr c p c a

m t s n c(Hoa K , EU, Trung Qu c, m t s n c ASEAN) và đ a ra ki n ngh ,

gi i pháp liên quan t i vi c áp d ng thu ch ng tr c p t i Vi t Nam

- Nông Qu c Bình, Ch nhi m đ tài (2011), Pháp lu t v tr c p trong

th ng m i qu c t - Lý lu n và th c ti n, tài c p tr ng, i h c Lu t Hà

N i: Trình bày m t s v n đ lý lu n và quy đ nh c a pháp lu t đ i v i tr c p và các bi n pháp đ i kháng trong th ng m i qu c t c a WTO, Hoa K , EU, Trung

Qu c và Vi t Nam, th c ti n áp d ng tr c p và các bi n pháp đ i kháng đ c gi i quy t t i c quan gi i quy t tranh ch p c a WTO, th c ti n gi i quy t tranh ch p v

tr c p mà Vi t Nam là b đ n và th c ti n x lý các tr ng h p hàng hóa nh p

kh u có hi n t ng đ c tr c p vào th tr ng Vi t Nam, t đó đ xu t và ki n ngh cho Vi t Nam gi i pháp t ng c ng c ch th c thi pháp lu t v tr c p và các

bi n pháp đ i kháng, gi i pháp t ng c ng ch c n ng c a c quan Nhà n c đ i v i

tr c p và các bi n pháp đ i kháng và gi i pháp trong vi c x lý các v vi c v tr

c p

- Nguy n Quang H ng Trà (2007), Pháp lu t v ch ng tr c p trong

th ng m i hàng hoá khi Vi t Nam là thành viên t ch c th ng m i th gi i,

Lu n v n th c s , i h c Lu t Hà N i: Trình bày m t s khía c nh lý lu n v tr

c p và tác đ ng c a tr c p đ i v i t do hóa th ng m i, pháp lu t v ch ng tr

c p trong l nh v c th ng m i hàng hóa Vi t Nam, t đó đ xu t m t s gi i pháp

nh m hoàn thi n pháp lu t v ch ng tr c p trong l nh v c th ng m i hàng hóa c a

Vi t Nam

- inh Th M Loan (2008), H i đáp v pháp lu t ch ng tr c p c a Vi t

Nam và WTO, NXB Lao đ ng - Xã h i: Trình bày m t s n i dung c b n v pháp

lu t ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam Hi p đ nh c a WTO v tr

c p và các bi n pháp đ i kháng (Hi p đ nh SCM)

- H ng Quyên (2009), Pháp lu t v tr c p c a Vi t Nam khi là thành

viên t ch c th ng m i th gi i, Lu n v n th c s , i h c Lu t Hà N i: Trình

bày khái ni m v tr c p và l ch s các quy đ nh v tr c p trong th ng m i qu c

t , quy đ nh c a WTO và pháp lu t Vi t Nam v tr c p và bi n pháp đ i kháng, t

đó đ a ra đ xu t và gi i pháp cho vi c hoàn thi n các quy đ nh v tr c p t i Vi t Nam

- Nguy n Thùy D ng (2012), M t s g i ý cho vi c áp d ng thu ch ng tr

c p t i Vi t Nam, Báo H i quan đ ng ngày 29/5/2012: xu t gi i pháp hoàn thi n

v n b n quy ph m pháp lu t, t ch c b máy th c thi, nâng cao trình đ cán b th c

thi và ngu n nhân l c t i doanh nghi p đ t ng c ng vi c áp d ng thu ch ng tr

- Nguy n Th Thu Huy n(2014), M t s v n đ pháp lý v ch ng tr c p đ i

gia: Trình bày c s lý lu n và khía c nh pháp lý c a v n đ ch ng tr c p hàng hóa

nh p kh u, nh ng n i dung c b n c a pháp lu t ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam, tình hình áp d ng và ki n ngh nh m hoàn thi n pháp lu t, nâng cao

hi u qu thi hành pháp lu t v ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam

- Nguy n Qu nh Trang (2018), Pháp lu t v tr c p đ i v i các n c đang phát tri n theo quy đ nh c a WTO – bài h c v i Vi t Nam, Lu n án ti n s , i

h c Lu t Hà N i: Trình bày nh ng v n đ lý lu n pháp lu t c b n c a WTO v tr

c p, đánh giá th c tr ng pháp lu t v tr c p c a Vi t Nam (bao g m pháp lu t v

ch ng tr c p); t đó rút ra bài h c kinh nghi m và đ xu t m t s gi i pháp nh m hoàn thi n pháp lu t Vi t Nam v v n đ này

- B Th ng m i (2006), án Bi n pháp phòng v chính đáng đ i v i

hàng hóa s n xu t trong n c phù h p v i các quy đ nh c a T ch c th ng m i

qu c t (WTO) và các cam k t mà Vi t Nam đã ký k t: Tìm hi u h th ng pháp

lu t c a Vi t Nam v các bi n pháp phòng v chính đáng, th c tr ng áp d ng, các khó kh n trong quá trình áp d ng t đó đ ra các gi i pháp và cách th c t ch c

th c hi n nh m b o v l i ích qu c gia, l i ích c ng đ ng doanh nghi p s n xu t trong n c m t cách có hi u qu trong khuôn kh lu t pháp và các cam k t qu c t

mà Vi t Nam đã tham gia ho c công nh n

- Nguy n Th Thu Trang (2016), S d ng các công c phòng v th ng m i

trong b i c nh Vi t Nam th c thi các FTA và c ng đ ng kinh t ASEAN, NXB

Thông tin và truy n thông: Trình bày t ng quan v hi n tr ng s d ng công c phòng v th ng m i, đánh giá nguy c hàng hóa n c ngoài c nh tranh không lành

m nh Vi t Nam trong b i c nh FTAs và AEC, t đó đ xu t các gi i pháp t ng

c ng s d ng công c phòng v th ng m i trong b i c nh m c a th tr ng th c thi các FTAs và AEC

- Nguy n Thu H ng (2017), Các bi n pháp phòng v th ng m i theo hi p

đ nh th ng m i t do, Lu n án ti n s , H c vi n Khoa h c xã h i: Trình bày

nh ng v n đ lý lu n v các bi n pháp phòng v th ng m i theo Hi p đ nh th ng

m i t do, th c tr ng áp d ng các bi n pháp phòng v th ng m i c a Vi t Nam và

ph ng h ng, gi i pháp hoàn thi n pháp lu t nh m t ng c ng n ng l c áp d ng các bi n pháp phòng v th ng m i c a Vi t Nam

- Tr ng V nh Xuân, Nguy n Vi t Anh (2020), Nâng cao hi u qu th c hi n

quy đ nh c a pháp lu t v các bi n pháp phòng v th ng m i, T p chí Nghiên

c u L p pháp, S 21/2020, tr.11 – tr19: Xem xét tác đ ng c a các quy đ nh v bi n pháp phòng v th ng m i đ i v i th tr ng hàng hóa, n ng l c c nh tranh c a các doanh nghi p Vi t Nam làm c s đ đ xu t các bi n pháp nâng cao hi u qu th c

th ng m i t i Vi t Nam

Cho đ n nay, tác gi ch a tìm th y lu n án nghiên c u chuyên bi t v pháp

lu t ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam nào đ c công b m c dù đã

có m t s lu n án nghiên c u chuyên bi t v pháp lu t ch ng bán phá giá hàng hóa

nh p kh u vào Vi t Nam hay pháp lu t v t v hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam1

1 Có th k đ n nh :

oàn Trung Kiên (2010), Pháp lu t ch ng bán phá giá hàng hóa nh p kh u Vi t Nam – nh ng

v n đ lý lu n và th c ti n, Lu n án Ti n s , i h c Lu t Hà N i: Phân tích th c tr ng pháp lu t ch ng bán

phá giá hàng hóa nh p kh u Vi t Nam, trên c s đó đ xu t gi i pháp c th nh m hoàn thi n pháp lu t

ch ng bán phá giá hàng hóa nh p kh u Vi t Nam

Nguy n Ng c S n (2010), Pháp lu t ch ng bán phá giá hàng hóa nh p kh u và c ch th c thi t i

Vi t Nam, Lu n án Ti n s , i h c Lu t Thành ph H Chí Minh: trình bày nh ng v n đ lý lu n v bán phá giá hàng hóa nh p kh u và pháp lu t ch ng bán phá t i Vi t Nam, các c n c xác đ nh hàng hóa nh p kh u bán phá giá, xác đ nh thi t h i th c t c a ngành s n xu t trong n c theo pháp lu t Vi t Nam, th t c đi u

tra, x lý v vi c ch ng bán phá giá và c ch th c thi theo pháp lu t Vi t Nam, các c quan th c thi pháp

lu t và m t s đ xu t hoàn thi n pháp lu t ch ng bán phá giá t i Vi t Nam

Nguy n Tú (2013), i u tra ch ng bán phá giá d i góc đ Lu t so sánh, Lu n án ti n s , H c vi n

khoa h c xã h i, Vi n Hàn lâm Khoa h c xã h i Vi t Nam: phân tích m t s khái ni m trong đi u tra ch ng bán phá giá nh s n ph m t ng t , khái ni m v ch ng c , khái ni m v l n tránh thu ch ng bán phá giá…

t đó đ a ra nh ng ki n ngh nh m c th hóa, chi ti t hóa n i dung các khái ni m trong pháp lu t v đi u tra

ch ng bán há giá Vi t Nam; phân tích th c tr ng pháp lu t v đi u tra ch ng bán phá giá c a Vi t Nam trên

c s so sánh và đ i chi u v i pháp lu t Hoa K , EU c ng nh kinh nghi m n i lu t hóa pháp lu t v ch ng

2 ánh giá nh ng k t qu nghiên c u đã công b liên quan đ n đ tài

v tr c p đ th y r ng tùy m c đích mà đ nh ngh a v tr c p có th r ng ho c h p

Có l các tác gi cho r ng đ nh ngh a v tr c p trong Hi p đ nh v tr c p và các

bi n pháp đ i kháng c a WTO (SCM) là đ r ng nên đã l a ch n đ nh ngh a này làm c s n n t ng cho các phân tích và lý lu n v sau c a công trình nghiên c u

Khái ni m tr c p c a WTO đã đ c phân tích chi ti t v i t ng y u t c u thành tr

c p, đó là s đóng góp tài chính, t chính ph và mang l i l i ích cho đ i t ng

nh n tr c p

Tr c p đã đ c các tác gi phân lo i d a vào các tiêu chí khác nhau C th : (i) C n c trên tính ch t c a tr c p mà ng i ta phân lo i tr c p thành tr c p chung và tr c p riêng; (ii) D i góc đ l nh v c kinh t , ng i ta chia tr c p thành

tr c p nông nghi p và tr c p phi nông nghi p; (iii) D i góc đ th ng m i qu c

t thì tr c p đ c chia thành hai lo i là tr c p trong n c và tr c p xu t kh u; (iv) D a trên m c đ nh h ng c a tr c p đ n th ng m i thì tr c p đ c chia thành 3 d ng là tr c p b c m áp d ng (tr c p đèn đ ), tr c p có b đ i kháng (tr

c p đèn vàng), tr c p không b đ i kháng (tr c p đèn xanh); (v) C n c vào đ i

Ph m ình Th ng (2013), Kinh nghi m s d ng chính sách ch ng bán phá giá hàng hóa nh p

kh u trên th gi i và bài h c cho Vi t Nam, Lu n án Ti n s , Tr ng i h c Kinh t Qu c dân: Xác đ nh

rõ m t s v n đ lý lu n v bán phá giá và chính sách ch ng bán phá giá hàng nh p kh u; Làm rõ kinh

nghi m xây d ng và s d ng chính sách ch ng bán phá giá hàng nh p kh u c a chính ph m t s n c thành viên WTO đ c l a ch n, rút ra bài h c v n d ng Vi t Nam

Nguy n Quý Tr ng (2013), Pháp lu t v t v trong nh p kh u hàng hóa n c ngoài vào Vi t Nam

– nh ng v n đ lý lu n và th c ti n, Lu n án Ti n s , H c vi n Khoa h c xã h i, Vi n Hàn lâm Khoa h c xã

h i Vi t Nam: Trình bày nh ng v n đ lý lu n v t v trong nh p kh u hàng hóa và pháp lu t v t v trong

nh p kh u hàng hóa, th c ti n v pháp lu t t v trong nh p kh u hàng hóa Vi t Nam, t đó đ xu t gi i pháp hoàn thi n pháp lu t v t v trong nh p kh u hàng hóa Vi t Nam.

ng i ta phân thành tr c p hi n th và tr c p không hi n th Các hình th c tr c p nêu trên nhìn chung đã đ c trình bày khá k kèm theo ví d minh h a t ng đ i c

th

Trong ph m vi nghiên c u c a Lu n án, tác gi s ti p thu nh ng k t qu nghiên c u nói trên làm c s nghiên c u chuyên sâu v đ tài c a mình, không ti n hành nghiên c u sâu thêm

2.1.2 Lý lu n v ch ng tr c p đ i v i hàng hóa nh p kh u

Các công trình nghiên c u mà tác gi đã li t kê khi đ c p đ n ch ng tr c p

đã không đ a ra m t đ nh ngh a nào mà ch nêu ra các bi n pháp ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u theo quy đ nh c a WTO (đó là bi n pháp t m th i, bi n pháp cam

k t và bi n pháp áp d ng thu ch ng tr c p) và c ch áp d ng các bi n pháp này

M t s công trình nghiên c u đã có s so sánh bi n pháp ch ng tr c p v i bi n pháp ch ng bán phá giá và bi n pháp t v đ th y đ c s t ng đ ng và khác bi t

gi a 3 tr c t c a h th ng các bi n pháp phòng v th ng m i; qua đó th y đ c đây đ u là nh ng lá ch n c n thi t đ b o h ngành s n xu t trong n c trong đi u

Tác gi ch a tìm th y công trình nghiên c u trong và ngoài n c nào đ c p

tr c di n khái ni m, ngu n và n i dung pháp lu t ch ng tr c p hàng hóa nh p

kh u Khi xem xét các công trình trình bày t khái quát đ n phân tích sâu nh ng quy đ nh c a WTO và th c ti n áp d ng bi n pháp ch ng tr c p c a m t s n c (Hoa K , EU…), có th th y r ng:

- Lu t ch ng tr c p đã l n l t đ c ban hành t i B , Hoa K , n , Th y

S, Serbia, Tây Ban Nha, Pháp, Nh t B n, B ào Nha, New Zealand… Hoa K

đ c xem là n c tiên phong trong vi c s d ng lu t ch ng tr c p và đã t n d ng nhi u h n các qu c gia khác v thu ch ng tr c p đ đ i phó v i hàng hóa nh p

kh u đ c tr c p Quy đ nh c a WTO cho phép s d ng thu ch ng tr c p đ bù

đ p l i thi t h i mà ngành s n xu t trong n c ph i gánh ch u do tr c p đ i v i hàng hóa nh p kh u gây ra đ c b t ngu n t chính đ xu t c a Hoa K Sau đó, t i vòng đàm phán Uruguay (1986-1994), các n c thành viên WTO đã cùng nhau đàm phán và ch p thu n m t hi p đ nh v i các quy đ nh t ng đ i ch t ch v vi c áp

d ng thu ch ng tr c p, đó là Hi p đ nh tr c p và các bi n pháp đ i kháng Các quy đ nh này đ ng nhiên là t p h p các ngh a v đ i v i các n c thành viên WTO v quy đ nh và áp d ng bi n pháp ch ng tr c p Do đó, đây chính là nh ng

n i dung c b n mà pháp lu t ch ng tr c p các n c thành viên WTO ph i đ m

b o

- Pháp lu t ch ng tr c p c a Hoa K và EU có nh ng quy đ nh chi ti t h n pháp lu t ch ng tr c p c a WTO, t p trung các quy đ nh mang tính k thu t, các quy đ nh v c quan có th m quy n và các v n đ mà Hi p đ nh tr c p và các bi n pháp đ i kháng không quy đ nh Ví d :

(i) Quy đ nh v các bên liên quan theo pháp lu t ch ng tr c p c a Hoa K có nhi u đi m c th và m r ng h n quy đ nh c a WTO, không ch nhà s n xu t các

s n ph m t ng t v i s n ph m nh p kh u đ c tr c p t i Hoa K ho c hi p h i (mà đa s thành viên c a nó là nhà s n xu t) mà c nhà bán buôn ho c hi p h i g m

đa s các nhà bán buôn s n ph m t ng t c a Hoa K c ng đ c coi là bên liên quan

(ii) Trong th c ti n v n d ng quy đ nh ch ng tr c p c a EU, xu h ng s

d ng khái ni m r t r ng v “tính riêng bi t”, r ng h n cách hi u c a WTO Ch ng

h n tr ng h p m t n c b t k mi n thu nh p kh u đ i v i doanh nghi p nh p

kh u máy móc thi t b ch a s n xu t đ c trong n c trong khi không mi n thu

nh p kh u đ i v i doanh nghi p nh p kh u máy móc thi t b đã s n xu t đ c trong

n c c ng đ c xem là tr c p riêng bi t theo pháp lu t ch ng tr c p c a EU vì

đ i t ng s d ng tr c p này ph n l n s r i vào m t s ngành s n xu t nh t đ nh (là nh ng ngành bu c ph i nh p kh u máy móc thi t b vì trong n c ch a có kh

n ng s n xu t) Trong khi đó, tr ng h p này khó có th coi là đáp ng đi u ki n v

“tính riêng bi t” theo quy đ nh c a WTO vì ch ng trình mi n thu nh p kh u này

áp d ng cho t t c các ngành c a n n kinh t và đi u ki n duy nh t đ có l i ích t

ch ng trình này là hàng hóa nh p kh u ch a đ c s n xu t trong n c T ví d này có th th y r ng cách ti p c n v tính riêng bi t c a EU không ph i là xem xét

“li u có ph i ch ng trình tr c p đó ch áp d ng h n ch cho m t s đ i t ng nh t

đ nh hay không” mà là “li u có ph i m t s đ i t ng nh t đ nh không đ c h ng

l i t ch ng trình tr c p đó không”

ki n HNKTQT

2.2 Nh ng k t qu nghiên c u v th c tr ng pháp lu t ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam

2.2.1 Nh ng k t qu nghiên c u v quy đ nh pháp lu t ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam

Trong quá trình thu th p tài li u, tác gi ch a tìm th y b t k tài li u n c ngoài nào nghiên c u v th c tr ng pháp lu t ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u vào

Vi t Nam H u h t các tài li u trong n c đ c p đ n n i dung này nh đã nh c t i

m c 1.2 đ u xem xét các quy đ nh c a Pháp l nh ch ng tr c p hàng hóa nh p

kh u vào Vi t Nam 2004 và ngh đ nh h ng d n thi hành đ n nay đã h t hi u l c trong khi s ra đ i c a Lu t Qu n lý ngo i th ng s 05/2017/QH14 đã khi n cho

pháp lu t ch ng tr hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam đã có nh ng thay đ i

k

Lu n án Pháp lu t v tr c p đ i v i các n c đang phát tri n theo quy đ nh

c a WTO – bài h c v i Vi t Nam c a Nguy n Qu nh Trang đã đ c p t i quy đ nh

v ch ng tr c p hi n hành c a Vi t Nam trong Lu t Qu n lý ngo i th ng n m

2017 Tuy nhiên, do Lu n án này t p trung vào nghiên c u pháp lu t v tr c p c a

Chính ph cho ngành s n xu t trong n c nh m m c đích ki n ngh xây d ng và hoàn thi n pháp lu t v tr c p c a Vi t Nam trong xu h ng Chính ph đ ng hành cùng doanh nghi p, tr c p có m c tiêu cho nh ng ngành công nghi p m i nh n

c ng nh nh ng doanh nghi p kh i nghi p, doanh nghi p nh và v a d t n th ng trong c nh tranh th ng m i qu c t nên ph n nghiên c u v pháp lu t v ch ng tr

c p đ i v i hàng nh p kh u có tr c p ch nh m m c đích làm rõ h n m t kho n tr

c p không phù h p có th b đ i kháng nh th nào trong WTO

Lu n án Pháp lu t v các bi n pháp phòng v th ng m i c a Vi t Nam c a

Kim Th H nh c ng đã đ c p t i quy đ nh v ch ng tr c p hi n hành c a Vi t Nam trong Lu t Qu n lý ngo i th ng n m 2017 Tuy nhiên, do Lu n án nghiên

c u các v n đ pháp lý v c 3 bi n pháp phòng v th ng m i nên n i dung phân tích v pháp lu t ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u hi n hành c a Vi t Nam m i

ch t p trung m t s quy đ nh chung cho c bi n pháp ch ng bán phá giá và ch ng

tr c p

Có th kh ng đ nh r ng ch a có công trình nghiên c u nào rà soát các quy

đ nh pháp lu t ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam hi n hành m t cách toàn di n, có đ i chi u, so sánh v i các pháp lu t ch ng tr c p c a WTO và các

qu c gia trên th gi i theo nh ng n i dung c th nh nhóm các quy đ nh v xác

đ nh tr c p hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam và xác đ nh thi t h i ngành s n xu t trong n c, nhóm các quy đ nh v c quan th c hi n ch ng tr c p hàng hóa nh p

kh u vào Vi t Nam, nhóm các quy đ nh v th t c đi u tra ch ng tr c p hàng hóa

nh p kh u vào Vi t Nam, nhóm các quy đ nh v áp d ng bi n pháp ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam, nhóm các quy đ nh v v n đ ch ng l n tránh áp

d ng bi n pháp ch ng tr c p

Tuy nhiên, nh ng nghiên c u v th c tr ng pháp lu t ch ng tr c p hàng hóa

nh p kh u vào Vi t Nam nói trên có giá tr không th ph nh n Tác gi s k th a các k t qu nghiên c u v th c tr ng pháp lu t ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam nói trên và phát tri n các k t qu nghiên c u này b ng vi c xem xét

vi c các đi m m i c a Lu t Qu n lý ngo i th ng và các v n b n h ng d n thi hành liên quan đ n bi n pháp ch ng tr c p so v i Pháp l nh ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam và ngh đ nh h ng d n thi hành, rà soát các quy đ nh pháp lu t ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam hi n hành m t cách toàn

di n, bám sát vào 4 tiêu chí nh tính minh b ch, tính th ng nh t, tính kh thi và tính

h p lý

2.2.2 K t qu nghiên c u v th c ti n áp d ng pháp lu t v ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u Vi t Nam t n m 2005 đ n nay

Cho đ n nay, m i ch có m t v vi c đi u tra ch ng tr c p (đ ng th i cùng

v i đi u tra ch ng bán phá giá) đ i v i m t s lo i đ ng mía nh p kh u t Thái Lan vào Vi t Nam đã đ c hoàn thành, kéo theo đó là m t v vi c đi u tra ch ng

l n tránh bi n pháp phòng v th ng m i đ i v i s lo i đ ng mía nh p kh u t

m t s n c ASEAN vào Vi t Nam đang đ c th c hi n; do đó, các công trình nghiên c u đã đ c li t kê không phân tích v th c ti n v vi c, t p trung lý gi i nguyên nhân pháp lu t ch ng tr c p ch a đ c áp d ng trong th c ti n Các công trình đ a ra nh n đ nh nh sau:

- C ch thi hành pháp lu t ch ng tr c p còn nh ng h n ch nh t đ nh áp

d ng thu ch ng tr c p, Chính ph m t n c ph i ti n hành đi u tra trong và ngoài

n c đ xác đ nh đ y đ đi u ki n theo quy đ nh, khi đã đánh thu c n ph i t ch c công tác qu n lý thu và sau 5 n m l i ti n hành rà soát l i vi c đánh thu ch ng tr

c p Nh ng công vi c nêu trên đòi h i ngu n nhân l c có chuyên môn sâu, có nhi u kinh nghi m, gi i ngo i ng và ngu n kinh phí r t l n trong khi ngu n thu t vi c đánh thu th ng không l n Bên c nh đó vi c áp d ng thu ch ng tr c p c ng đòi

h i ph i đ u t m t chi phí đáng k vào các trang thi t b và c s v t ch t ph c v

đi u tra, thu thu

- Trình đ hi u bi t v pháp lu t ch ng tr c p trong th ng m i qu c t c a các ch th kh i ki n ch ng tr c p là các doanh nghi p, các hi p h i ngành hàng còn nhi u h n ch Doanh nghi p h u nh ch a tr ng thái s n sàng v nhân l c, ngu n l c v t ch t cho vi c đi ki n khi c n thi t C ch minh b ch thông tin đ doanh nghi p có đ c c n c , b ng ch ng xác đáng đ đi ki n còn r t th p, d i

m c yêu c u

2.3 Nh ng đ xu t và gi i pháp trong các công trình nghiên c u nh m hoàn thi n pháp lu t và nâng cao hi u qu th c thi pháp lu t ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam

Các phân tích v th c tr ng pháp lu t ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u vào

Vi t Nam c a các công trình đã li t kê ch y u d a vào Pháp l nh ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam 2004 và ngh đ nh h ng d n thi hành Tuy v y, các đ xu t và gi i pháp đ c các tác gi đ c p c ng là nh ng v n đ mà tác gi

- C n xây d ng các v n b n pháp lu t ph tr đ ng b cho vi c áp d ng thu

ch ng tr c p

Bên c nh đó, trong các công trình đã li t kê n u có phân tích v th c ti n áp

d ng pháp lu t ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam thì ch có duy nh t

nghiên c u S d ng các công c phòng v th ng m i trong b i c nh Vi t Nam

th c thi các FTA và c ng đ ng kinh t ASEAN c a tác gi Nguy n Th Thu Trang

cung c p các minh ch ng xác đáng cho các nh n đ nh v th c ti n áp d ng pháp

h i th o…; (ii) xây d ng n ng l c cho doanh nghi p thông qua t ng c ng ngu n nhân l c c a doanh nghi p v phòng v th ng m i, t ng c ng ngu n v t l c c a doanh nghi p v phòng v th ng m i, t ng c ng ho t đ ng h tr , t v n mi n phí cho doanh nghi p

- H tr ngu n l c cho doanh nghi p, cung c p thông tin, h tr chính sách

- T o ra c ch ph i h p gi a các bên liên quan trong m t v ki n phòng v

th ng m i: (i) c ch ph i h p gi a doanh nghi p v i nhau thông qua nâng cao

kh n ng t p h p l c l ng c a các Hi p h i ngành hàng, t ng c ng vi c k t n i, trao đ i thông tin gi a các doanh nghi p, (ii) c ch ph i h p gi a doanh nghi p và

c quan nhà n c có liên quan nh vi c c quan đi u tra thành l p nhóm t v n đ n

ki n, h tr tìm ki m/t p h p thông tin s li u chính th c thu c ki m soát c a c quan nhà n c, h tr h ng d n xác minh thông tin, h tr , h ng d n các bên liên quan

Qua nh ng phân tích trên đây, có th th y r ng pháp lu t ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam hi n hành c n có nghiên c u, đánh giá m t cách có h

th ng và toàn di n; t đó, đ a ra ph ng h ng và gi i pháp c th nh m hoàn thi n và nâng cao hi u qu th c thi

3 Nh ng v n đ Lu n án ti p t c nghiên c u

Ngoài nh ng nghiên c u khoa h c đã đ c đ c p trên, có th còn nhi u nghiên c u khác mà tác gi ch a đ c ti p c n Tuy nhiên, vi c nghiên c u và trao

đ i khoa h c chuyên sâu v nh ng v n đ lý lu n liên quan đ n “Pháp lu t ch ng

tr c p hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam trong đi u ki n h i nh p kinh t qu c t ”

v n s c n thi t trên c s k th a và phát tri n nghiên c u đã có và th c hi n các nghiên c u m i

Trên c s tình hình nghiên c u và m c đích nghiên c u c a đ tài, Lu n án s

ti p t c nghiên c u và làm rõ m t cách có h th ng các v n đ sau đây:

- Nghiên c u và h th ng hóa các v n đ lý lu n v n n t ng c a pháp lu t

ch ng tr c p đ i v i hàng hóa nh p kh u nh nh n di n hành vi tr c p đ i v i hàng hóa nh p kh u, các hình th c tr c p đ i v i hàng hóa nh p kh u; cách th c giúp các qu c gia nh p kh u đ i phó v i các hành vi tr c p gây thi t h i ho c đe

d a gây thi t h i đ i v i ngành s n xu t trong n c;

- Nghiên c u nh ng v n đ lý lu n và n i dung pháp lu t ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u Xác đ nh c th n i hàm và h th ng quy ph m pháp lu t v ch ng

tr c p đ i v i hàng hóa nh p kh u nh : (i) xác đ nh tr c p trong nh p kh u hàng hóa; (ii) xác đ nh thi t h i v t ch t đ i v i ngành s n xu t trong n c c a n c nh p

kh u; (iii) xác đ nh m i quan h nhân qu gi a tr c p và thi t h i v t ch t; (iv) c quan có th m quy n ch ng tr c p; (v) trình t , th t c đi u tra ch ng tr c p; (vi)

áp d ng bi n pháp ch ng tr c p; (vii) trình t , th t c rà soát vi c áp d ng bi n pháp ch ng tr c p; (viii) v n đ ch ng l n tránh bi n pháp ch ng tr c p

- ánh giá th c tr ng pháp lu t ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u hàng hóa

c a Vi t Nam, phát hi n nh ng n i dung ch a đ c pháp lu t gi i quy t ho c gi i quy t ch a tri t đ c ng nh các n i dung ch a phù h p v i quy đ nh v ch ng tr

c p c a WTO và FTAs

- Nghiên c u th c ti n thi hành pháp lu t ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam trong th i gian qua đ rút ra nh ng đi m đã đ t đ c và nh ng đi m còn v ng m c

- xu t ph ng h ng và gi i pháp c th nh m hoàn thi n và nâng cao hi u

qu th c thi pháp lu t ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam trong th i gian t i

4 C s lý thuy t, câu h i nghiên c u và gi thuy t nghiên c u

4.1 C s lý thuy t

V n đ t do hóa th ng m i và b o h th ng m i t lâu đã tr thành tr ng tâm c a t t c các cu c th o lu n th ng m i, bao g m c nh ng cu c th o lu n liên quan đ n tr c p2 T do hóa th ng m i và b o h th ng m i rõ ràng là hai chính sách trái ng c nhau nh ng trong quá trình h i nh p l i có m i quan h m t thi t

Aubrey Silberston, Free trade versus protection in Striking a Balance: the role of the Board of

Trade 1786-1986 (t m d ch: Th ng m i t do và b o h trong T o l p m t s cân b ng: vai trò c a H i

đ ng th ng m i 1786 -1986), HMSO, 1986

tr ng c nh tranh công b ng và thu n l i đ i v i s trao đ i hàng hoá Theo đó, nhà

n c s lo i b các h n ch trong th ng m i thông qua gi m d n hàng rào thu quan, tháo d các hàng rào phi thu quan T do hoá th ng m i t n t i d i nhi u hình th c khác nhau: t t do hoá th ng m i đ n ph ng đ n các hình th c khác cao h n nh t do hoá th ng m i thông qua các hi p đ nh th ng m i song

ph ng, t do hoá th ng m i thông qua h i nh p khu v c hay t do hoá th ng

m i đa ph ng trong khuôn kh WTO

Trong khi đó, b o h th ng m i là quá trình nhà n c ti n hành xây d ng và

đ a vào áp d ng các bi n pháp nh m h n ch s ti p c n c a hàng hóa nh p kh u

B o h th ng m i có th đ c th c hi n thông qua các rào c n v th ng m i nh các bi n pháp thu quan và phi thu quan, ho c d i hình th c các bi n pháp h tr trong n c, các u đãi v v n cho s n xu t nh m t ng v th c nh tranh c a hàng hoá s n xu t n i đ a

Các lý thuy t v th ng m i đã ch ng t t do hóa th ng m i là chính sách

ti n b , c n thi t đ phát huy l i th so sánh c a các n c, t đó thúc đ y t ng

tr ng kinh t và nâng cao hi u qu s d ng các ngu n l c

Theo quan đi m c a A Smith, th ng m i gi a hai qu c gia đ c d a trên c

s l i th tuy t đ i Khi m t qu c gia s n xu t m t hàng hóa có hi u qu h n so v i

qu c gia khác nh ng kém hi u qu h n trong s n xu t hàng hóa th hai, hai qu c gia có th thu đ c l i ích b ng cách m i qu c gia chuyên môn hóa s n xu t và

xu t kh u hàng hóa có l i th tuy t đ i, nh p kh u hàng hóa không có l i th Thông qua quá trình này, các ngu n l c đ c s d ng m t cách hi u qu nh t và

s n l ng c a c hai hàng hóa đ u t ng S t ng lên v s n l ng c a hai hàng hóa này do l ng th ng d t chuyên môn hóa trong s n xu t đ c phân b l i gi a hai

qu c gia thông qua th ng m i H c thuy t l i th tuy t đ i c a A Smith tin t ng

r ng m t qu c gia có th thu đ c th ng d t th ng m i và ng h m nh m cho chính sách t do kinh doanh và ph n đ i s can thi p c a nhà n c Th ng m i t

do có th làm cho ngu n l c c a th gi i đ c s d ng m t cách h u hi u nh t và

có th t i đa hóa phúc l i toàn th gi i

K th a và phát tri n lý thuy t l i th tuy t đ i c a A.Smith, D Ricardo đã

nh n m nh: Nh ng n c có l i th tuy t đ i hoàn toàn h n h n các n c khác, ho c

s t ng lên, k t qu là m i n c đ u có l i ích t th ng m i Chính ph nên n m

b t l i th quan tr ng c a qu c gia đ khai thác m t cách có hi u qu , phân b ngu n l c m t cách hi u qu ; d b các hàng rào thu quan đ m i qu c gia s

đ c l i n u nó nh p kh u nh ng hàng hóa mà mình có th s n xu t v i chi phí

t ng đ i cao (hay t ng đ i không hi u qu b ng các n c khác)

Th c ti n qu c t c ng cho th y, t do hóa th ng m i đã mang l i không ít

l i ích cho t t các qu c gia nh thúc đ y s t ng tr ng và phát tri n kinh t , t ng

c ng thu hút đ u t n c ngoài… Tuy nhiên, quá trình này c ng mang đ n tác

vi, hi u qu và h p lý nh t

M i quan h gi a t do th ng m i và b o h th ng m i n m trong l i ích

c a m i qu c gia Vi c th c hi n chính sách t do hóa th ng m i hay b o h

th ng m i ph thu c vào l i ích mà các chính sách này mang l i cho qu c gia đó

L i ích c a m i qu c gia không ch là l i ích kinh t (m c dù đây là l i ích quan

tr ng nh t) mà còn là nh ng l i ích phi kinh t Vì th , đ ph c v l i ích qu c gia,

t do th ng m i và b o h th ng m i v n là hai công c chính sách quan tr ng,

b sung khi m khuy t cho nhau, t o nên m t chính sách th ng m i có hi u qu phù h p v i t ng ngành, t ng l nh v c c a n n kinh t các trình đ phát tri n khác nhau trong m i giai đo n l ch s

Trong đi u ki n hi n nay, khi h i nh p là xu h ng t t y u c a m i qu c gia

và t do th ng m i đem l i nhi u l i ích cho h , cho nên chính sách t do hóa

th ng m i ph i gi vai trò ch đ o, u tiên, b o h th ng m i ch nên xem là chính sách t m th i và c n ph i có chính b o h h p lý Chính sách b o h h p lý

c a m t qu c gia ph i đ c xây d ng d a trên tình hình th c t và các m c tiêu,

đ nh h ng phát tri n kinh t trong n c c ng nh các yêu c u đ h i nh p Các

bi n pháp b o h ph i đ c s d ng m t cách có ch n l c v i m c đ và th i gian thích h p, đ t đ c m c tiêu phân b h p lý các ngu n l c và nâng cao kh n ng

c nh tranh c a các ngành s n xu t n i đ a

Câu h i 1: Vì sao r t nhi u các qu c gia trên th gi i ph i xây d ng pháp lu t

ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u phù h p v i quy đ nh c a WTO và các FTA?

Gi thuy t nghiên c u: Trong đi u ki n HNKTQT, các qu c gia xây d ng và phát tri n mô hình kinh t m , th c hi n thu n l i hóa và t do hóa th ng m i Quá trình m c a bu c các qu c gia ph i t ng b c d b các rào c n th ng m i theo h ng t do hóa th ng m i i u này có th khi n m t s ngành s n xu t trong n c không thích ng k p v i di n bi n c nh tranh ph c t p do hàng hóa nh p

kh u t n c ngoài đ c tr c p Các bi n pháp tr c p r t phong phú, đa d ng và trong nhi u tr ng h p đã t o ra s bóp méo c nh tranh công b ng m t cách tinh vi khi n ngành s n xu t hàng hóa t ng t trong n c s có th ph i h ng ch u nh ng thi t h i đáng k Vi c ph i áp d ng các bi n pháp ch ng tr c p đ b o h h p pháp cho ngành s n xu t hàng hóa trong n c, đ ng th i b o đ m s c nh tranh công b ng gi a các nhà s n xu t trong n c v i các nhà s n xu t, xu t kh u n c ngoài là h t s c c n thi t Vì v y, xây d ng pháp lu t ch ng tr c p hàng hóa nh p

kh u là đòi h i t t y u đ i v i m i qu c gia khi tham gia vào quá trình HNKTQT

ng th i, quá trình HNKTQT đã tác đ ng đ n n i dung pháp lu t ch ng tr c p

c a m i qu c gia Theo nguyên t c t n tâm th c hi n cam k t qu c t (Pacta sunt servanda), các qu c gia có ngh a v tuân th nh ng đi u c qu c t mà mình là thành viên Do đó, xây d ng pháp lu t v ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u ph i phù h p v i quy đ nh c a WTO và các FTA là c n thi t và quan tr ng đ i v i m i

qu c gia trong đi u ki n HNKTQT

Câu h i 2: Th c tr ng pháp lu t v ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam hi n nay nh th nào?

Gi thuy t nghiên c u: Pháp lu t v ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u vào

Vi t Nam hi n hành đã có nhi u đi m s a đ i, b sung so v i th i k tr c, đ

t ng thích h n v i quy đ nh c a WTO và các FTA mà Vi t Nam là thành viên Tuy nhiên, v n còn t n t i nh ng kho ng tr ng pháp lý và còn nh ng quy đ nh ch a

đ m b o đ c các tiêu chí nh tính minh b ch, tính h p lý, tính th ng nh t và tính

kh thi

Câu h i 3: C n ph i làm gì đ phát huy hi u qu thi hành c a pháp lu t ch ng

tr c p hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam trong đi u ki n HNKTQT, khi mà nguy

c tr c p hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam t ng cao?

Gi thuy t nghiên c u: C n ph i d a trên các đ nh h ng phù h p v i ch

tr ng, chính sách c a ng, v i đi u ki n HNKTQT đ hoàn thi n pháp lu t v

ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam theo h ng đ m b o đ c các tiêu chí tính minh b ch, tính th ng nh t, tính kh thi, tính h p lý và t ng c ng kh n ng

áp d ng pháp lu t ch ng tr c p hàng hóa nh p kh u vào Vi t Nam thông qua các

gi i pháp đ ng b , đ c bi t chú tr ng đ n n ng l c c a b máy th c thi pháp lu t,

n ng l c kh i ki n c a ngành s n xu t hàng hóa trong n c

PH N II: K T QU NGHIÊN C U