Phung - mét trai tim nghé si tam huyét, tran trong, thang hoa truéc cai dep Hinh tuong “ngudi nghé si” da hién lén trong nhiéu trang van tuyét but, ta cd thé ké dén ngudi nghé si thu pha
Trang 2g Chuyén trang 6n Van - Thu6éng Thu Sach 4
[Khéa hoc Van Chuyén sau Téng 6n Luyén dé]
Tai liéu luu hanh noi b6
TTS - CHIEC THUYEN NGOAI XA - NGUYEN MINH CHAU
[PHAN TiCH] NHAN VAT NHIEP ANH PHUNG
"van hoc ra doi dé gin giit trong ting con ngudi - mét cai gi hét st’c mong manh
va luén luén run ray mét cai gi do that la nhu vay, nhung thiéu no trong con
ngudi thi y rang con ngudi ay khéng thé sOng giita quan thé loai ngudi duge, va
tré thanh m6t tai hoa cho loai ngudi" - trich "Nhat ki” - Nguyén Minh Chau Duge coi la “ngudi mé dung tinh anh va tai nang nhat" (Nguyén Hong), Nguyén Minh Chau - cay but tién phong ctia van hoc Viét nam thoi ky déi mdi da co nhiéu tac
pham an tuogng Mét trong nhiing tac pham thanh céng cia 6ng la "Chiéc thuyén
ngoai xa" Truyén ngan dude sang tac nam 1983 dén nam 1987 in trong truyén
ngan clung tén Truyén ngan tiéu biéu cho cam hing ddi tu thé su, tiéu biéu cho
xu huéng chung cia van hoc thdi ki déi méi truyén ngan cd mét tinh huéng truyén hét sttc déc dao Tinh hu6éng ay dudc thé hién qua nhan quan ctia nghé si nhiép anh Phung Nhan vat nay duge coi la nhan vat thé hién triét ly cing nhu quan diém cua tac gia, la phuong tién dé tac gia mang suy nghi cia minh dua dén cho ngudi doc
Tinh huéng truyén trong tac pham la tinh huéng nhan thitc, mét tinh huéng bat
ngé va day nghich ly Tinh huéng nhan thite nay la dugc danh cho nhan vat Phung Phung la nghé si nhiép anh, theo yéu cau cia truéng phong, anh téi mét vung bién tting 14 chién truéng xua ctia anh dé chup nhitng bttc anh cho tam lich nghé thuat thuyén va bién Tai day anh da nhan thttc duge nhiéu diéu Cam xtic cua nhan vat nay qua nhiing phat hién cia minh da thé hién n6i tam cing nhu suy nghi ctia anh, giip ngu6di doc cam nhan vé dep noi con ngudi nay
1 Phung - mét trai tim nghé si tam huyét, tran trong, thang hoa truéc cai dep
Hinh tuong “ngudi nghé si” da hién lén trong nhiéu trang van tuyét but, ta cd thé
ké dén ngudi nghé si thu phap trong Chir ngudi tir tu, ngudi nghé si Va Nhu T6
da déc ca mét doi cho Cttu Trung Dai, ngudi nghé si Lor-ca di tim chan ly va tu
do vinh hang, va néi bat la nguéi nghé si nhiép anh Phung trong “Chiéc thuyén
ngoai xa” cla Nguyén Minh Chau Do la mét anh chang nhiép anh gia ludén tim kiém cai dep cha nghé thuat va tin rang cai dep chinh 1a dao dtc Dé con la mét anh chang co long nhiét thanh cua tudi tré va sau nhiéu bién cé, anh tru6ng
Trang 3Z Chuyén trang 6n Van - Thu6éng Thi Sach a2
[Khéa hoc Van Chuyén sau Téng 6n Luyén dé]
Tai liéu luu hanh néi bd
thanh va thau hiéu sau s4c mu6n su trong d6i ngudi M6t anh chang nghé si hién 1én véi nhan cach cao dep, trai tim nhay cam véi déi va mét ly tung nghé nghiép dang quy
Nguyén Minh Chau dugc xem la mét trong nhiting nha van tién phong trong céng cudc déi mdi van hoc, van ctia 6ng gian di ma sau sac, thdm thia nhiéu du vi vé cuéc ddi, tham dam nghé thuat, cai ma é6ng luén xem 1a bat nguén ttr hién thuc cudc séng Cing nhé nhu thé ma nhan vat Phung da ra déi qua chinh ngoi but
cia 6ng Trong “Chiéc thuyén ngoai xa”, nghé si Phting la nhan vat ké chuyén
xung tdi, nguéi dan dat cau chuyén, la lang kinh cia nha van trong viéc soi chiéu,
kiém tim nhiing hat ngoc an giau Cau chuyén nghich ly va v6 lé cia anh bat dau
ttt khi anh nhan nhiém vu di thuc té chup b6é sung mét bic anh véi canh bién budéi sang c6 suong mt, dé xuat ban mét bé lich nghé thuat vé thuyén va bién theo yéu cau cia truéng phong Nhan chuyén di tham Dau - ngudéi ban cting
Phung chién dau trong thoi ki khang chién chéng Mi, Phung tré vé mét mién
bién va “phuc kich” nhiéu ngay lién dé chup duge bic anh thuyén danh ca thu lu6i vao lac binh minh Tt day, bao triét ly vé nghé thuat va cuéc d6i duge hién
lén r6 rang va sau sac
Truéc hét, Phung hién lén nhu mét ngudi nghé si tam huyét véi nghé Anh san sang déc long, déc sttc “mai phuc” ca tuan dé bat dugc khoanh khac dep cia budi
s6m binh minh Anh khéng né ha hay ngai ngan su lanh gia cla bai bién vao budéi
sang, vi mt bttc anh dep ma anh bo rat nhiéu tam huyét vao do Day cting la biéu hién cia mét ngudi nghé si nhiép anh yéu cai dep va tan tuy vi nghé © ho, tinh yéu danh cho nghé thuat da xua tan di moi tré ngai trong long, ho khong cho doi
su may man ngau nhién, ma luén lam nghé thuat véi tam thai nghiém tic, cong hién va danh tam huyét tron ven cho nghé Luc nay, Phung biét minh khéng chi dang tim kiém mét canh dep thién nhién, ma con la vé dep cua doi séng 6 mét mién bién tho méng Noi day ngay truéc la chién truéng, nhung gié day lai la noi dung chia nhiing vé dep tuyét voi thé gian Thé réi, tréi da khéng phu long nguoi, Phiing nhin thay “mét canh dat tréi cho” va cam xtc trong anh nhu reo vui nhay mta béi diéu do: “Truéc mat t6i 1a mét bic tranh muc tau cla mot danh
hoa thoi c6 Mui thuyén in mét nét mo hé lode nhoe vao bau suong mu trang nhu
stta cé pha ddi chit mau héng héng do anh mat troi chiéu vao Vai bong nguéi
l6n lan tré con ngéi im phang phac nhu tugng trén chiéc mui khum khum, dang huéng mat vao bd Tat ca khung anh ay nhin qua nhting cai mat ludéi va tam luéi
nam gitta hai chiéc gong v6 hién ra du6éi mét hinh thu y hét canh mot con doi ”
Trang 4g Chuyén trang 6n Van - Thuéng Thitc Sach a
[Khoa hoc Van Chuyén sau Téng 6n Luyén dé]
Tai liéu luu hanh néi bé
Truéc vé dep cia chiéc thuyén trong suong sém, “mét vé dep thuc don gian va
toan bich”, Phung cam thay béi réi, trai tim nhu c6 gi bop that vao Anh thay
trong tam hén minh tran ngap hanh phuc, thay céi long that thanh sach, nhu trit
bé di hét bao lam ban ngoai kia, chi con lang lang xtic cam cling nghé thuat Khoanh khac kham pha phat hién ra cai dep ctia thién nhién, cla tao vat va con ngudi - “cai dep tuyét dinh” da khién Phting xtc déng, va trong giay phut do, Phung da dong tinh véi quan diém: Cai dep chinh 1a dao dtc - “Té6i tuéng chinh
minh vtra kham pha thay cai chan li cia su toan thién, kham pha thay cai khoanh khac trong ngan ctia tam hon”
2 Phing - mét trai tim nghé si nhay cam, gan b6 véi cuéc ddi
Tw trudc Cach mang, quan diém “nghé thuat vi nhan sinh” va “nghé thuat vi nghé thuat” lu6n duoc cac nha van, nha tho quan tam va ban luan Trong truyén ngan
“Trang sang”, nha van hién thuc xuat sac Nam Cao da viét: “Nghé thuat khong
can phai 1a anh trang Itta d6i, khéng nén la anh trang lita déi, nghé thuat chi cd thé la tiéng dau khé kia thoat ra tt nhitng kiép lam than” Kh6ng chi 6 dia hat van chuong, ma trong bat ki linh vuc nghé thuat nao ciing thé, nghé thuat, cai dep
luén can gan b6 véi cudc déi, gan véi ting mang ddi, ting sé phan Chi cd nhu
thé, nghé thuat mdi khéng hdi hot, méi tré nén tham tram va sau sac, bén bi véi
théi gian - v6n nhu mét sat thi v6 tinh giét chét nhiing tac pham nghé thuat vé
voi, sao rong “Chiéc thuyén ngoai xa” da béc 16 quan diém vé nghé thuat noi chung qua nhitng nghich li va v6 lé ctta nghé si Phung khi chting kién doi song cia nhting con ngudi séng trén chiéc thuyén dep dé kia Dau tién, khi ching kién canh ga dan 6ng danh vo, Phung bat binh trudc nhitng hanh dong vi phu,
tan nhan Anh kinh ngac dén dé vit ca chiéc may anh xu6ng, du biét rang chiéc
may anh cht trong do la ca m6t gia tai nghé thuat: “Tat ca moi viéc xay dén
khién t6i kinh ngac dén mttc, trong may phut dau, tdi cit ding ha mém ra ma nhin Thé réi chang biét ttr bao gid, ti da vitt chiéc may anh xudng dat chay nhao tdi” Hanh dong ay cho thay Phtng 14 ngudi nghé si cd tém long nhan ai,
biét thuong yéu con ngudi, bénh vuc bao vé con ngudi Nguoi nghé si nay da dat cudc doi lén trén nghé thuat va nhan ra: Cai dep khéng bao gid la dao duc Phia
sau vé dep hao nhoang la nhting goc khuat u uan phia sau, kho cé thé giai bay
Khi chttng kién canh bao hanh Jan tht hai, Phung da lao dén va danh cho ga dan
6éng mot tran ra tro, khéng phai bang ban tay ctia mét ngudi nghé si, ma la cia mot ngudi linh da tting chién dau dé bao vé manh dat nay Luc bay gid, Phung
Trang 5g Chuyén trang 6n Van - Thu6éng Thi Sach a
[Khoa hoc Van Chuyén sau Téng 6n Luyén dé]
Tai liéu luu hanh n6éi bd
mudn hanh dong dé bao vé nhitng ngudi bi ttc hiép, cing nhu cach ngudi linh Phung nam xua da xa than minh dé bao vé dan téc Nhu vay, Phung la nguoi nghé
si biét gan minh véi déi s6ng, bat binh, phan né truéc nhiing hanh déng vii phu,
tan nhan ctia con ngudi
Khéng chi thé, Phung con bat binh trudc thai d6 cam chiu cua con ngudi Tt trong sau tham, Phung luén muén bao vé cai thién, x6a b6 su bat cdng, tan nhan
Tai toa an huyén, khi nghe cau ndi ctia ngudi dan ba hang chai: "Quy téa bat tdi con cting duge, bé th con ciing dugc, nhung ding bat con bé no", Phing da cam
thay bau khong khi nhu ngét ngat, nhu bi hut can di, “tré nén ng6ét ngat qua”
Diéu do ching t6, trong trai tim nhan ai cla nguéi nghé si nay, anh dang bat binh
kh6éng chi cai xau, cai ac, anh con bat binh truéc su ctii dau, cam chiu truéc cai xdu, cai ac
Nhan xét vé ang van cla Nguyén Minh Chau, nha van T6 Hoai da chia sé: "Nhiing cai tuéng nhu binh thuséng, lat vat trong cuéc séng hang ngay, duéi con mat va ngoi but Nguyén Minh Chau déu tré thanh nhiing goi y dang suy nghi va cé tam triét ly" Voi dién bién tam li tty nhttng nghich li, nhan thic va v6 1é cua nhiép anh
Phung, tac gia da giti gam nhitng quan niém sau sac vé nghé thuat va cuéc déi, vé
mi giao thoa va su gan két gitta vé dep bén ngoai va su that bén trong Qua dé, nha van cing boc 16 nhitng han ché ctia nhiép anh Phung, ma néu thiéu di su non nét ay, nhan vat va ban doc sé khéng thé v6 1é va thau hiéu nhitng da doan trong doi
3 Phung - ngudéi nghé si véi nhimg han ché trong cach nhin nhan cuéc séng va con ngudi
- Phung c6 cai nhin don gian, dé dai vé con ngudi va cuéc song:
+ Dttng truéc mét canh bao luc gia dinh, bat ki ngudéi tt té nao cing déu mu6én
no ding lai, chdm ditt ngay Nhat la nhitng ngudi luén theo dudi céng bang va
chan ly Thé nhung cuéc déi khéng chi cé hai gam mau 1a trang va den, né con muon van goc khuadt ma déi khi, ta sé khéng thé nao giai quyét triét dé nhting khé sé ma con ngudéi phai chiu dung trong géc khuat ay Phung da cé cai nhin
don gian, tham chi thiéu sau sac, ngay tho vé cudc séng, vé ngudi dan ba hang chai Du da ttmg di linh va x6ng pha bao vé T6 quéc, cé cong véi dat nuéc, nhung Phung van thiéu kinh nghiém séng, nhat la cudc sdng trong thoi binh luc bay gio
Trang 6g Chuyén trang 6n Van - Thu6éng Thu Sach a
[Khoa hoc Van Chuyén sau Téng 6n Luyén dé]
Tai liéu luu hanh néi bé
Anh kh6éng tai nao hiéu dude cuéc séng cua mot ngudi dan ba hang chai trén mét con thuyén khéng cé dan é6ng Anh khéng thé nao hinh dung duge hon mu6i dtta tré néu khéng cé cha cham soc thi mét minh ngudi me sé ganh vac nhu thé nao Phung khéng hiéu duge vi xuong réng luéc cham mudi, con gian dit nhitng ngay
bién déng Tat thay déu la nhitng viéc ban than ngudi nghé si nay chua ttng trai
qua va chua ting thau thi Phiing chi nhin ra dugc mét khia canh trong tong thé bite tranh, phan ngon chit chua thau phan géc Canh bao luc gia dinh chi la mét
hé qua, khong phai la nguyén nhan géc ré Vi thé, du rat mong mu6n giai quyét
triét dé nhitng con bao hanh v6 c6 cia ngudéi dan 6ng vi phu, di muén ngudi
dan ba hang chai manh mé ly hon, Phtng ciing khéng bao gio co thé giai quyét
thau triét van dé
+ Khi chtmg kién lao dan 6ng danh vo bang chiéc that lung cia linh nguy ngay xua, Phung da cé cai nhin dinh kién vi ngu6éi dan éng hang chai khi hdi ngudi
dan ba rang: "Lao ta héi truéc bay nham cé di linh cho nguy khéng?" Boi co 1é, vdi Phung, chi cé di linh cho nguy, han méi danh vo bang chiéc that lung to ban cia nguy, va danh va phu, tan nhan dén nhu thé B6i Phung dinh ninh rang chi co
nhting ké quay lung lai véi dat nuéc mdi khéng con tinh ngudi, khéng biét yéu thuong nguoi khac nhu thé Cach nhin nay da thé hién su thién can trong con
ngudéi Phung, mang day su quy chup va ap dat
- Phung da that bai, bat luc trong viéc giadi phong con ngudi khéi nghéo doi, tung quan va bao luc gia dinh:
Truéc mat Phung la mét ngudi vg luén bi chong danh “ba ngay m6t tran nhe,
nam ngay mot tran nang”, Phung bang tém long da né luc hanh dong dé gitp
ngudi dan ba ay thoat khdi khé dau, bat hanh Tham chi, trong lan thtr hai gap lai, giai phap cua Phung la da dung bao luc dé chéng bao luc Nhung giai phap do khéng mang lai hiéu qua No chi la su béc phat nhat thoi Bdi lé, ai sé dam bao
rang sau khi ngudi chéng bj danh, han sé théi danh chi vg? Ai sé dam bao rang
sau khi Phung réi khoi, ngudi dan ba hang chai khéng phai chiu nhting don roi
nang né hon truéc? Vi thé, nhimg cé gang ctia Phung du xuat phat tir tam long
hao hiép, nhan ai, nhung no van chi la mot hanh dong béc phat, khéng mang lai két qua lau dai
Tiép d6, Phung cting véi Dau da cé gang giai quyét gitp ngudi dan ba hang chai bang cach dua vao luat phap, mong muén chi ta tu bé ngu6i chéng vi phu
Trang 7Z
Chuyén trang 6n Van - Thuéng Thirc Sach a
[Khéa hoc Van Chuyén sau Téng 6n Luyén dé]
Tai liéu luu hanh n6éi bd
Phung mong mu6n minh co thé dua vao luat phap dé giai phong, giip dé con
ngudi thoat khéi moi dau khd, thé nhung van chua di, van khéng thé giai thoat con nguéi khdéi nghéo doi, bé tac va ting quan BGi cau chuyén vé ddéi nghéo van
luén la cau chuyén khién ngudi ta tran tré tt bay lau nay, do la can nguyén cia nhitng béc phat sai lam, nhitng hanh d6éng néng ndi, can nghi, dai dét
"Van chuong la hinh dung ctia su s6ng muon hinh van trang" (Nha phé binh van hoc Hoai thanh) Van chuong tai hién nhiing so phan, boc 16 nhiing sai lam trong cach giai quyét cua nhan vat, dong thoi ciing dé nhan vat nhan thitc va v6 lé ra mot cudc song nhiéu chiéu phuc tap
4 Phung - nguoi nghé si nhan ai da nhan thuc va v6 lé ra nhitng oai oam ctia
cudc doi
“Ngudi nghé si chéo lai con thuyén nghé thuat vita phai hiéu sau séc con thuyén nghé thuat, vita phai nam bat r6 nhitng ludng lach, d6 néng sau cua bién ca cudc
doi” Nghia la ngudi nghé si khong chi can nhin gan, nhin thang vao hién thuc ma
con phai nhin sau, nhin ki, nhin da dién, téng thé 6 nghé si Phung, ban dau, khi nghe nguéi dan ba tir chéi su gitp dé cia Phung va Dau, anh da khéng thé hiéu
ndi Diéu do cho thay su don gian trong cai nhin vé cudc ddi va con ngudi cla
anh Nhung vé sau, Phiing da dan hiéu ra nhitng nguyén cé sau xa khién nguéi phu
ni hang chai khéng thé bo chéng Anh ciing hiéu duge rang trong cudc doi nay,
dé t6n tai, muu sinh, cd nhting nghich ly ma ngudi ta bat buéc phai chap nhan
Phung cé nhiéu nhan thttc sau sac, mdi mé vé con ngudi, nghé thuat va cuéc song Anh hiéu hon vé gidi han cia long tét va luat phap, vé cach nhin nhan va danh gia con ngudi
Cuéc cach mang trong nghé thuat va ca trong déi séng déu phai bat dau tir su thay ddéi cach nhin vé hién thuc va quan niém vé con ngu6i va doi séng Dtmg xa ngam, don gian héa hay li tuéng hoa, lang man héa - dting phi: suong héng; hay nhin gan, nhin thang, nhin that vao hién thuc Néu khéng, ngoi but cia ngudi
nghé si sé khéng cham téi duge cai chan - thién - mi dich thuc, di day ca hién thuc déi séng va nghé thuat Trong tac phaém nay, Phung da cé nhitng cam nhan
méi mé vé chiéc thuyén ngoai xa Van la khoang cach ngoai xa, nhung sau khi da
thau hiéu lé doi, anh da thay no kh6ng con binh yén thi vi ntta, ma do la con thuyén phai vat 16n, ch6ng tra trudc phong ba, bao té dé cé thé tén tai, muu sinh
Trang 8Z
Chuyén trang 6n Van - Thu6éng Thu Sach a2
[Khéa hoc Van Chuyén sau Téng 6n Luyén dé]
Tai liéu luu hanh néi bd
Cudi thién truyén, nghé si Phung van lu6n 4m anh vé hinh dang ngudi dan ba
hang chai gitta dam déng, nghia la cuéc ddéi ngoai kia nhu nuéc bién mat chat, chtta chat nhting giot 1é buén cia bao ngudi phu n& phai chim trong khé dau, bao luc va déi nghéo Va Phung, Dau, hay chinh chung ta déu dang di tim va né luc tra 16i cho nhiing tiéng than thong thiét ngoai kia
5 Danh gia Noi dung va Nghé thuat:
- Tinh huéng nhan thttc, mang y nghia kham pha, phat hién doi s6ng chia dung nhiing suy ngam, phat hién sau sdc cia nha van vé cach dé nhin nhan, danh gia
con nguéi, cu6c séng va vé méi quan hé gitta nghé thuat véi hién thuc, ngu6éi nghé si véi cu6éc doi:
+ Cuéc d6i khéng don gian, xuéi chiéu ma chtta dung nhiéu nghich ly Can nhin
nhan moi su viéc, hién tuong trong hoan canh cu thé cia no va trong mdi quan
hé vdi nhiéu yéu t6 khac nia
+ Muon gitp d6 con nguéi khong chi dua vao thién chi hay kién thitc sach v6 ma phai thau hiéu cuéc s6ng ctia ho va co nhitng bién phap thiét thuc
+ Con ngui ta lu6n phai nhin lai minh Hoat dong tu y thttc khién con ngudi ngay cang hoan thién hon
+ Nghé thuat chan chinh khéng bao gi réi xa cudc sOng Nghé thuat chan chinh
la cuéc sOng va phai luén luén vi cuéc séng
- Ngudi ké chuyén la nhan vat Phung, xung t6i Ng6n ngit tac pham: la ng6n ngir
ngudi ké chuyén, vita 14 ngdn ng nhan vat:
+ Nguéi ké chuyén 6 day la nhan vat Phung, do 1a su hoa than cla tac gia
+ Ngén ngtr nhan vat phu hgp vdi dac tinh ctia ting ngu6di
+ Viéc sit dung ng6én ngit linh hoat sang tao da gop phan khac sau thém chi dé,
tu tudng cita truyén ngan
- Cach khac hoa nhan vat, c6t truyén hap dan két hgp véi ngén ngit sit dung rat linh hoat, sang tao gop phan lam ndi bat cht dé tu tuéng cia tac pham
Trang 9g Chuyén trang 6n Van - Thuéng Thitc Sach a
[Khoa hoc Van Chuyén sau Téng 6n Luyén dé]
Tai liéu luu hanh néi bé
- Giong diéu: chiém nghiém, suy tu, tran tré phu hop vdi tinh hudéng nhan thu
Dong thdi cing lam nén nét dac trung trong phong cach nghé thuat ctita Nguyén Minh Chau
DANH GIA - TONG KET CUOI THAN BAI BANG Li LUAN VAN HOC: Néu nhu
trudéc kia, trong van hoc 1945 - 1975, khi dé cAp dén s6 phan con nguGi thi bao gid cac nha van citing dé cao vao kha nang con ngudi vugt qua nghich canh va nhiing tac déng ctia méi trudng, cia x4 hdi méi sé giup con ngudi tim thay hanh phic Khi dién ta su van déng ctia tinh cach con ngudi, cac nha van ciing thuéng noi vé
su van dong theo chiéu hudng tich cuc, tting bude vuot lén hoan canh, hoi sinh tam hon Cach minh hea tu tuéng ay khéng tranh khéi co phan gian don va phién dién Nguyén minh Chau da khéng di theo con dudéng mon do Trong Chiéc thuyén ngoai xa, nha van da noi vé nhitng nghich ly ton tai nhu mét su that hién
nhién trong doi sOng con ngudi Bang thai d6 cam thong va su hiéu biét sau sac
vé con ngudi, 6ng da cung cap cho ta cai nhin toan dién vé cai dep cudc s6ng, hiéu ca bé mat lan chiéu sau Nguyén Minh Chau da ttmg phat biéu: "Van hoc va ddi séng la nhimg vong tron dong tam ma tam diém 1a con ngudi" (Phong van dau xuan 1986 cia bao Van nghé), "Nha van t6n tai 6 trén ddi cé 1é truéc hét 1a vi
thé: dé lam céng viéc giéng nhu ké nang gidc cho nhimng ngudi cing duéng, tuyét
16, bi cai ac hodc s6 phén den diti d6én con ngudi ta dén chan tudng, nhing con ngu6i ca tam hén va thé xac bj hat hii va doa day dén é ché, hoan toan mat hét long tin vao con ngudi va cudc déi dé bénh vuc cho nhiing con ngudi khéng cé ai
dé bénh vuc" (Ngéi buén viét ma choi) Tu tuéng ay dude thé hién trong tac pham Chiéc thuyén ngoai xa nhu mét minh chtmg cho tém long huéng vé con
ngudi, kha nang giai ma nhttng mat phtic tap cia cuGdc doi Buc thong diép trong
tac pham vé m6i quan hé gitfa nghé thuat va cuéc s6ng la nhan thttc tham thia:
“cudc doi von di la noi san sinh ra cai dep cua nghé thuat nhung khong phai bao gid cudc ddi cing 1a nghé thuat, va rang con ngudi ta can cé mét khoang cach dé chiém nguGng vé dep ciia nghé thuadt nhung néu muén kham pha nhimng bi an bén trong than phan con ngudi va cudc d6i thi phai tiép can v6i cudc ddi, di vao bén trong cuéc ddi va séng cling cuéc déi"(Lé Ngoc Chuong- Chiéc thuyén ngoai
xa, mot 4n du nghé thuat cia Nguyén Minh Chau) Két thuc tac pham, ngudi
nghé si da hoan thanh kiét tac cla minh dem dén cho cong chung nhting cam nhan vé vé dep tuyét my cia tao hoa, thé nhung may ai biét duoc su that nam sau vé dep tuyét v6i kia? Phan két cia tac pham dé lai nhiéu suy ngam: "Quai la,
tuy la anh den trang nhung mdi lan ngam ky, tdi van thay hién lén cai mau hong
hong cia anh suong mai lic bay gid t6i nhin thay tt bai xe tang héng, va néu
Trang 10g Chuyén trang 6n Van - Thuéng Thitc Sach a
[Khoa hoc Van Chuyén sau Téng 6n Luyén dé]
Tai liéu luu hanh néi bé
nhin lau hon, bao gié t6i cing thay ngudi dan ba ay dang buéc ra khdi tam anh,
do la mét nguéi dan ba vung bién cao lén véi nhitng dudng nét thé kéch tam lung
ao bac phéch co miéng va, ntta than dudi udt sing khudn mat ré da nhot trang vi kéo luéi suét dém Mu buéc nhitng buéc cham rai, ban chan dam trén mat dat chac chan, hoa lan trong dam déng.Cuéc s6ng v6n vay, van dep tuoi, van ém 4, nhung néu khéng cé tam long dé nhan ra nhitng uan khtc sé phan thi nhitng vé
dep nhu mau héng hong ctia anh suong mai kia ciing tré nén vé nghia, ngudi
nghé si phai nhan ra su that 4n khuat sau man sutong huyén ao kia, phai tiép can
su that dé nhan ra y nghia dich thuc ctia cudéc s6ng va con ngudi
THAM KHAO THEM VE PHAN DANH GIA NOI DUNG VA NGHE THUAT:
© tac phdm “Chiéc thuyén ngoai xa”, nét déc dao trong x4y dung cét truyén cia
Nguyén Minh Chau 1a cach tao tinh huéng mang y nghia kham pha, phat hién vé doi song Néu coi tinh huéng la su kién cé y nghia béc 16 moi mdi quan hé, béc 16 kha nang tng xi, thir thach pham chat, tinh cach, ddi khi tao ra nhitng budc ngoat trong tu tuéng, tinh cam, trong cudc doi con ngudi, thi véi Phung, viéc chung kién lao dan 6ng danh vo la mot su kién nhu thé Trude do, Phtng nhin ddi bang con mat cia mét nghé si, anh rung déng, say mé trudéc vé dep “tréi cho”
cua thuyén bién s6m mai Chinh trong giay phut tam h6n thang hoa nhing cam
xtic lang man nhat, anh bat ng6é chttng kién ddi vo chong ttr con thuyén “tho
méng” buéc xudng, roi lao dan 6ng danh vg mét cach da man va v6 ly Tinh hudng d6 duge lap lai mét lan nita, Phtng khéng chi ching kién ngudi dan ba
nhan nhuc chiu dung ma con thay duge thai d6, hanh déng cia chi em thang Phac truéc su hung bao ctia cha vdi me Tur dé dén cudi truyén, Phiing da c6 cach nhin déi khac han Anh thay r6 nhig cai ngang trai trong gia dinh thuyén chai
ay, hiéu sau thém tinh cach nguoi dan ba, chi em thang Phac, hiéu sau thém ban chat nguoi déng déi cia minh (Dau) va hiéu thém chinh minh Tinh hudng truyén
da dugc Nguyén Minh Chau day lén cao trao va ngay cang xoay sau hon nita dé phat hién tinh cach con ngu6i, phat hién su that cudc doi
Ng6én ng nguéi ké chuyén va ngén ngit nhan vat trong truyén ngan nay cing rat dang chu y Nguoi ké chuyén 6 day la nhan vat Phung, hay ndi ding hon, do la su hoa than ctia tac gia vao nhan vat Phiing Viéc chon ngudi ké chuyén nhu thé da tao ra m6t diém nhin tran thuat sac sao, tang cuéng kha nang kham pha déi séng cua tinh huéng truyén, I6i ké chuyén tr6é nén khach quan, chan that, giau sttc thuyét phuc Ng6n ngi cac nhan vat pht hop véi dac diém tinh cach cua tting ngudi: giong diéu lao dan éng that thé bi, tan nhan vdi nhitng ttr ngir day vé tuc
Trang 11g Chuyén trang 6n Van - Thuéng Thitc Sach a
[Khoa hoc Van Chuyén sau Téng 6n Luyén dé]
Tai liéu luu hanh néi bé
tan, hung bao; nhitng 1di cia ngudi dan ba that diu dang va xot xa khi ndi véi con, that dén dau va thau trai lé doi khi ndi vé than phan ctia minh; nhting 1di cla Dau
6 toa an huyén ré la giong diéu ctta mét ngudi tét bung, nhiét thanh Viéc str dung ngén ngi rat linh hoat, sang tao nhu thé da gop phan khac sau thém chi
dé- tu tuéng cia truyén ngan
Co thé thay cam hing cht dao trong tac pham Nguyén Minh Chau truéc nam
1975 la cam httng anh hing cach mang, con sau nam 1975 14 cam hitng vé nhan cach con ngudi, la hanh trinh “kham pha con ngudi bén trong con ngudi” (Bakhtin) Theo mach cam htng ay, nam 1982 Nguyén Minh Chau viét truyén ngan Buc tranh; trong y nghi tu phan xét, nhan vat hoa si da vé mét bite chan dung tu hoa nham thé hién “khu6én mat bén trong ctia chinh minh” Dang luu y 1a, néu trong truyén Buc tranh, Nguyén Minh Chau huGéng cai nhin nghé thuat vao thé gidi n6i tam thi trong truyén Chiéc thuyén ngoai xa, Nguyén Minh Chau lai hu6ng cai nhin nghé thuat ra thé gidi bén ngoai, ra cudc sdng doi thudng Néu truyén Bic tranh la su tu nhén thttc, tu phé phan cia con nguéi dudéi anh sang ctia luong tam, dao dtc, thi truyén Chiéc thuyén ngodi xa la su nhan thuc va phé
phan cai xau, cai ac trong cuédc sOng thuéng ngay Ca hai tac pham déu dugc viét
duéi su chi dao cia quan diém nghé thuat: chi ra mat xdu, mat toi dé gop phan hoan thién nhan cach con ngudi, lam cho cuéc song ngay cang tot dep hon Dac biét, truyén Chiéc thuyén ngoai xa mang dén mét bai hoc dang dan vé cach nhin nhan cudc séng va con ngudi: mét cach nhin da dién, nhiéu chiéu, phat hién ra
ban chat thuc su sau vé ngoai dep dé cia hién tugng, that ding nhu Nguyén
Minh Chau ttmng khang dinh: “Nha van khéng co quyén nhin su vat mét cach don
gian, va nha van can phan dau dé dao x6i ban chat con ngudi vao cac tang sau
lich st” - (PGS.TS Doan Dire Phuong)
KET BAI THAM KHAO: Truyén ngén “Chiéc thuyén ngodai xa” cia nha van Neguyén Minh Chau da tré thanh mot vién ngoc quy ctia van hoc Viét Nam trong nhiing nam 80 - Giai doan ching kién nhitng d6éi mdi trong xa hdi va ca trong linh vuc van hoc Nguyén Minh Chau di sau vao khai thac nhttng van dé tuéng ching nho nhat nhung lai dem téi bai hoc tham thia, giip nguoi doc nhan ra duoc nhitng goc khuat khac nhau vé con nguoi Nhin moi van dé, su viéc, ching
ta can trang bi cho minh mét cai nhin da chiéu Khéng ding lai 6 da chiéu, hay nhin nhan dudi goéc dé cam thong dé cam thay cudc doi nay van con tham dam tinh ngudi dén vay!