LÍ LUẬN văn học và ý NGHĨA NHỮNG CHI TIẾT đặc sắc TRONG tác PHẨM vợ CHỒNG a PHỦ

● Tiếng sáo trong tâm tưởng: + Tiếng sáo rập rờn trong đầu Mị: Tiếng sáo đã mê hoặc và lôi cuốn Mị về những ngày vui vẻ, thúc đẩy khao khát trong Mị và biến nó trở thành hành động mạnh m

LÍ LUẬN VĂN HỌC VÀ Ý NGHĨA NHỮNG CHI TIẾT ĐẶC SẮC

TRONG TÁC PHẨM “VỢ CHỒNG A PHỦ”

Lí luận văn học về chi tiết trong tác phẩm:

Nhà văn Nga M.Gorki có viết: “Chi tiết nhỏ làm nên nhà văn lớn” Một tác phẩm

văn học ra đời đều là một quá trình sáng tạo nghệ thuật của nhà văn Từng chi tiết, từng hình ảnh nhân vật trong tác phẩm đều là tâm huyết của nhà văn Có thể là từ những gì đời thường mà nhà văn nhìn thấy, hay có thể là do chính nhà văn sáng tạo ra để mang đến cho độc giả một ý nghĩa nào đó Mỗi chi tiết trong tác phẩm đều nói lên một điều gì đó, có chi tiết nhỏ, có thể làm nên được nhà văn lớn

“Chi tiết” là gì? – Ở đây không phải muốn nói đến những chi tiết thông thường

cấu thành cốt truyện mà muốn nói đến những chi tiết nghệ thuật, chính là “các

tiểu tiết của tác phẩm mang sức chứa lớn về cảm xúc và tư tưởng” (Từ điển thuật

ngữ Văn học) Chi tiết nghệ thuật tuy nhỏ nhưng có ý nghĩa vô cùng quan trọng

trong tác phẩm, góp phần xây dựng lên cốt truyện, đồng thời thể hiện được tư

tưởng chủ đề của truyện Chi tiết có khả năng thể hiện, giải thích, làm minh xác cấu tứ nghệ thuật của nhà văn, trở thành tiêu điểm, điểm hội tụ của tư tưởng tác giả trong tác phẩm Chi tiết nghệ thuật gắn với quan niệm nghệ thuật về thế giới

và con người, với truyền thống văn hóa nghệ thuật nhất định.Đối với những tình tiết đặc sắc trong tác phẩm còn có thể chứa đựng được những cảm xúc lớn lao, những bài học nhân sinh mà tác giả muốn truyền tải trong tác phẩm của mình Một chi tiết nhỏ trong tác phẩm có thể làm nên tên tuổi, sức sống của một nhà văn, của tác phẩm đó Trong kho tàng văn học có vô số những tác phẩm hay, nhiều chi tiết đặc sắc, tiêu biểu và đặc biệt nhất không thể không kể đến các chi tiết nghệ thuật trong tác phẩm “Vợ chồng A Phủ”

Truyện ngắn “Vợ chồng A Phủ” là thiên truyện có rất nhiều chi tiết nghệ thuật đặc sắc, mỗi chi tiết đều là sợi dây tóc phát sáng để dẫn dắt người đọc đi tìm ý nghĩa hiện thực và nhân đạo mà nhà văn đã chân thành gửi gắm Qua quá trình khám phá ý nghĩa của những chi tiết nghệ thuật này, các em sẽ thấu hiểu và thấm nhuần tác phẩm, giúp cho bài phân tích của mình được sâu sắc hơn Cả lớp cùng tìm hiểu nhé! <3

1 Tiếng sáo trong đêm tình mùa xuân:

Ảnh: Đồ án tốt nghiệp của Phan Thi Minh Tram

1 Chi tiết tiếng sáo được nhắc đến nhiều lần:

● Tiếng sáo của hiện thực từ xa vọng lại:

+ Tiếng sáo lấp ló ngoài đầu núi: “Ngoài đầu núi lấp ló đã có tiếng ai thổi sáo rủ

bạn đi chơi”, khiến lòng Mị “thiết tha bổi hổi”, “nhẩm thầm bài hát của người đang thổi” Tiếng sáo ấy cũng như những nỗi niềm mà Mị đã chôn giấu bấy lâu, giờ nghe tiếng sáo như một người câm lặng được hồi sinh cuộc đời

+ Tiếng sáo gọi bạn đầu làng: Tiếng sáo này làm sống lại cả một hồi ức thanh

xuân mà Mị đã có Mị đã yêu và được yêu trong lúc Mị còn tuổi trẻ, còn xuân sắc, biết bao nhiêu người con trai đã đi theo Mị, đã mê say tiếng sáo mà Mị thổi Ấy thế mà giờ đây, Mị cũng uống rượu say, nhưng không phải say vì niềm vui mùa xuân hò hẹn, mà say vì Mị muốn quên đi thực tại, Mị muốn sống đúng nghĩa, mà

ở đây, chỉ có cái chết mới giúp Mị được là chính mình, bởi cuộc sống hiện tại quá đỗi tối tăm

● Tiếng sáo trong tâm tưởng:

+ Tiếng sáo rập rờn trong đầu Mị: Tiếng sáo đã mê hoặc và lôi cuốn Mị về những ngày vui vẻ, thúc đẩy khao khát trong Mị và biến nó trở thành hành động mạnh mẽ: “Mị đến góc nhà, lấy ống mỡ, xắn một miếng bỏ thêm vào đĩa đèn cho sáng”;

“Mị quấn lại tóc, Mị với tay lấy cái váy hoa”

+ Khi bị A Sử trói đứng vào cột nhà, “Mị vẫn nghe tiếng sáo đưa Mị đi theo những cuộc chơi, những đám chơi” Mị mơ hồ hồi tưởng, mặc sợi dây trói đang siết vào thân thể Nhưng sợi dây ấy không làm Mị quên đi tiếng sáo trong lòng, chính tiếng sáo của đời thực hòa với tiếng sáo trong tâm tưởng đã chở mang một dĩ vãng tươi đẹp của cuộc đời Mị trở về

- Ý nghĩa:

+ Tiếng sáo biểu hiện cho vẻ đẹp của phong tục, nét đẹp văn hóa người dân miền núi Tiếng sáo là biểu tượng đẹp đẽ nhất của tình duyên, của tuổi thanh xuân căng đầy sức sống của Mị

+ Là biểu tượng cho tiếng gọi cuộc sống, tình yêu; nó đã lay gọi, khơi gợi lòng yêu đời, yêu cuộc sống tự do trong Mị Trong đêm tình xuân, tiếng sáo ấy làm Mị

“thiết tha, bổi hổi”, là tác nhân quan trọng làm thức dậy trong Mị khát vọng tình yêu và hạnh phúc - dấu hiệu đầu tiên của sự hồi tỉnh là Mị sống lại với những kỉ niệm ngày trước Nếu như trước đây, Mị tồn tại trong trạng thái vô hồn, vô cảm, với cảm thức phi thời gian, thì bây giờ Mị đã có ý thức về thời gian, trái tim đã đập những nhịp bồi hồi, xao xuyến, thôi thúc Mị bất chấp cảnh ngộ, muốn đi chơi

Ảnh: Đồ án tốt nghiệp của Phan Thi Minh Tram

+ Có quan hệ mật thiết với quá trình diễn biến tâm lí của Mị, là động lực thúc đẩy

Mị đi đến hành động chuẩn bị đi chơi xuân

+ Thể hiện tư tưởng của tác phẩm: sức sống con người cho dù bị giẫm đạp, trói buộc nhưng vẫn luôn âm ỉ chờ cơ hội bùng lên giá trị nhân đạo

CỤ THỂ:

Trước hết, chi tiết Tiếng sáo đêm tình mùa xuân là một sáng tạo nghệ thuật độc đáo nhằm khám, thể hiện vẻ đẹp nhân vật và chủ đề tư tưởng của tác phẩm Tiếng sáo mùa xuân vốn là linh hồn của đời sống tinh thần vùng Tây bắc Nó rất quen thuộc, gần gũi, không có gì mới lạ, đã được tác giả sử dụng hiệu quả linh diệu như chiếc móng vuốt của thần Kim Quy, như câu thần chú Vừng ơi của Alibaba vậy Nhờ chiến lẫy thần ấy mà cung nỏ nhà vua bắn một phát chết hàng vạn tên xâm lược; nhờ tiếng sáo đêm tình mùa xuân đó mà nhà văn mở được cánh cửa tâm hồn nhân vật Mị đã im ỉm khóa suốt bao nhiêu năm trời Cứ nhìn cái dáng “lùi lũi như con rùa nuôi trong xó cửa”, nhìn cái cách kéo lê tấm thân của

Mị từ mùa này sang mùa khác, từ năm này sang năm khác làm việc như một cái máy, cứ nhìn cái sự đêm đến “Mị chỉ còn biết thức với lửa”, đêm nào cũng vậy, dù cho có bị A Sử ngứa tay đánh đập hay có người chết ngay ở đó (không có phản

ứng gì) thì người ta chỉ có thể nghĩ rằng cô sẽ mãi câm lặng như tảng đá cho đến ngày chết rũ xương ở đây thì thôi…

Vậy mà từ khi nghe đầu núi lấp ló có tiếng sáo rủ bạn đi chơi của ai đó, “Mị lại thiết tha bồi hồi” Tâm hồn Mị bắt gặp tiếng sáo, đã bắt đầu cựa quậy, đã bắt đầu biết cảm nhận, đã xúc động Đã sống lại thật rồi! Tiếng sáo mùa xuân nhẹ nhàng, mỏng tang, vu vơ mà thần diệu tựa thuốc thánh Cam lồ Tưới đến đâu thì hồi sinh

sự sống, tình yêu đến đó Kìa, Mị đang “nhẩm thầm bài hát của người thổi sáo”

Mị đang hòa lòng mình vào không khí mùa xuân tuổi trẻ của những cuộc chơi đánh pao, đánh quay Mị đang sống với tâm trạng yêu đương trong những bài hát Dòng nước mát hiếm hoi đã len rỉ vào tâm hồn đang khô hạn nứt nẻ của Mị rồi thì lẽ nào không mở lòng?! Tiếng sáo mùa xuân đến và đã neo đậu luôn trong lòng Mị, rồi ám ảnh không rời: “Tai Mị văng vẳng tiếng sáo gọi bạn đầu làng” Rồi như một phản ứng dây chuyền, đồng lọat cả một quá khứ của tuổi trẻ hiện về, Mị lại được sống đắm chìm trong thời tuổi trẻ đầy say mê của mình: “ Mị thổi lá cũng hay như thổi sáo bao nhiêu người mê, ngày đêm đã thổi sáo đi theo Mị” Tiếng sáo dập dìu thiết tha gọi ai đầu làng mà đánh thức cả một miền hồi ức, kỷ niệm ùa về tươi rói Rồi tiếng sáo ngày một gần, ngày một da diết hơn; ngồi một mình trong xó bếp nhưng Mị nhận rõ “Tiếng sáo goị bạn yêu vẫn lửng lơ bay ngoài đường Mị thấy phơi phới trở lại ” Mùa xuân đã thực sự về, xốn xang trong lòng: “Mị vui sướng như những đêm xuân ngày trước Mị vẫn còn trẻ, Mị muốn đi chơi ” Rồi theo phép biện chứng của tâm hồn, cái hiện thực đầy say mê của quá khứ và tiếng sáo gọi bạn yêu kia đã trở thành thái cực tương phản của cảnh sống thực tại Mị so sánh đối chiếu, soi xét lại cái hiện thực mà cô đã và đang phải sống, thấy nó thật phi lý, không thể chấp nhận Tâm lý Mị nảy sinh một sự phản ứng bất ngờ mà thống nhất: Nghĩ đến nắm lá ngón Nhìn ở góc độ sự sống cho thể xác, đây là một bước lùi, tiêu cực Nhưng nhìn ở góc độ đời sống tinh thần, nhìn ở góc độ sự sống đúng nghĩa là cuộc sống con người, đây là một dấu hiệu đáng mừng ở Mị Bởi vì đó chính là sự thức tỉnh đầy tính nhân văn: Thà một phút huy hoàng rồi vụt tắt, thà chết trong một sự khẳng định quyết liệt ý nghĩa đúng đắn cuộc sống của mình còn hơn phải sống kiếp trâu ngựa suốt cả một đời Nhờ tiếng sáo mùa xuân mà Mị có được sự thức tỉnh đó

Tuy nhiên, một cô gái mê tiếng sáo, yêu đời như Mị không thể lùi sâu vào mãi góc chết Tiếng sáo mùa xuân, tiếng sáo gọi bạn tình vẫn “lửng lơ bay ngoài đường”,

và trong đầu Mị vẫn “rập rờn tiếng sáo” thì làm sao Mị có thể hững hờ, làm sao Mị

có thể ăn lá ngón? Thay vào đó, cô “lấy hũ rượu, uống ừng ực từng bát” Mị dằn lòng xuống, cái đắng cay bị kìm xuống thì cái nồng nàn của hơi men cùng cái đắm say của “tiếng sáo gọi bạn yêu” càng thôi thúc: “Mị đứng dậy xắn thêm mỡ

bỏ vào đĩa đèn cho sáng” như để tự thắp sáng đời mình, như để khêu to hơn ngọn

lửa tình yêu đang chập chờn trong ý thức của Mị Hành động này lại tạo ra niềm tin để có hành động tiếp theo mạnh mẽ hơn: Mị quấn lại tóc, với tay lấy cái váy hoa vắt trên vách, sửa soạn đi chơi, bất chấp sự có mặt của A Sử (dù hắn là hiện thân trực tiếp và thường trực của cái ác, là hung thần đã nghiền nát tất cả hạnh phúc, sự sống của đời cô) Mị hoàn toàn không hề đếm xỉa đến hiện thực nữa Lòng mải mê đi theo tiếng sáo, tay cô làm, chân cô bước như kẻ mộng du Thậm chí cho đến khi đã bị trói bằng cả một thúng dây đay, bằng cả mái tóc dài của chính Mị, thân xác đau đớn cùng cực, thì tiếng sáo vẫn bám riết tâm hồn Mị Suốt đêm dài suốt đêm Mị chỉ còn nghe tiếng sáo Khi khát vọng tự do, khát vọng tình yêu đã cháy lên thì hiện thực kia làm sao đủ sức ngăn cản được sự bay bổng của tâm hồn?!

Cũng có lúc tiếng chân ngựa đạp vách kéo Mị về thực tại “Mị thổn thức nghĩ mình không bằng con ngựa Con ngựa còn có lúc đứng gãi chân, nhai cỏ, còn ” nhưng “tiếng sáo vẫn đưa Mị đi theo những cuộc chơi, những đám chơi” Lúc chừng đã khuya, Mị còn tưởng tượng được cuộc chơi xuân đêm nay đã đến lúc

“trai làng đang đến bên vách làm hiệu rủ người yêu dỡ vách rừng chơi Mị đã nín khóc, Mị lại thiết tha bồi hồi” Tiếng sáo đã trở thành điểm tựa và Mị đã vững vàng hơn

Với chi tiết tiếng sáo, không những nhà văn bật mở được thế giới tâm hồn của một nhân vật khổ đau đã nhàu nát, tê dại vì bị giam hãm trong bóng ma và thế lực phong kiến miền núi, đang thức dậy, đang phát triển với những cung bậc tinh

tế, phức tạp, tuần tự có, đột phá có, có cả những bước tiến lùi đan xen (nhưng đúng quy luật tâm lý mà còn khám phá, khẳng định, ngợi ca vẻ đẹp tài hoa nghệ

sỹ của người lao động dân tộc Mèo Dẫu cho thể xác có bị vùi dập bao nhiêu thì lòng yêu đời, yêu hạnh phúc, yêu tiếng sáo mùa xuân của người người Mèo vẫn không gì có thể dập tắt được Đó là bức thông điệp quan trọng nhất mà nhà văn gửi được đến bạn đọc qua tác phẩm này Hơn nữa nó còn hé mở cả một sức mạnh tiềm ẩn, báo hiệu khả năng cách mạng trong nhân vật Mị và con người Tây Bắc

Tiếng sáo đêm tình mùa xuân thực sự là một chi tiết đầy sức quyến rũ, là nét hoa văn độc đáo nhất trên toàn tấm thảm hoa Tây Bắc Giả sử không có tiếng sáo mùa xuân thì có lẽ tâm hồn Mị không bao giờ thức dậy được Không có nó, cuộc

sống Tây Bắc còn lại là gì? - Chắc chỉ còn lại "tiếng xập xình cúng ma" nhận mặt

người vay nợ lãi hay làm nô lệ cho bọn chúa đất Tiếng sáo dập dìu suốt đêm đã xua đi cái hoang lạnh, cái đói rách của núi rừng, cái âm u của cuộc sống nô lệ, và gọi về cái ấm áp, cái đa tình đáng yêu, chất nghệ sĩ của lòng người Tây bắc Có

tiếng sáo gọi bạn đầu làng, tiếng sáo vang vọng từ núi này sang núi nọ và "những

chiếc váy hoa phơi trên những tảng đá xòe như con bướm sặc sỡ" núi rừng Tây Bắc

trở nên thơ mộng, quyến rũ và say mê biết bao!

Cảm ơn nhà văn đã giúp người đọc mọi miền Tổ quốc được cảm nhận, thưởng thức những vẻ đẹp trong sáng, thi vị của con người và núi rừng miền Tây thân yêu của chúng ta Đọc đi đọc lại nhiều lần, tiếng sáo vẫn cứ say mê, ám ảnh lạ thường, lan truyền từ người trong truyện đến người viết truyện, sang người đọc truyện:

"Ngoài núi lấp ló đã có tiếng ai thổi sáo rủ bạn đi chơi "

" Mà tiếng sáo gọi bạn yêu vẫn lửng lơ bay ngoài đường "

" Tiếng sáo đưa Mị đi theo những cuộc chơi, những đám chơi "

Ta như nghe được cả những tiếng reo vui náo nức của nhà văn khi mùa xuân đến

được kìm nén trong nhiều câu văn: "Những đêm tình mùa xuân đã đến" Ta như

nghe được cả sự mời gọi thiết tha của người nghệ sĩ ấy trong từng dòng văn miêu

tả tài hoa về tiếng sáo ấy rằng: Hỡi những ai chưa một lần đến Tây Bắc, hãy lên đây để được sống trong không khí của những đêm xuân nồng nàn men rượu và dập dìu tiếng sáo gọi bạn yêu lửng lơ bay ngoài đường, tiếng sáo văng vẳng đầu nương, vang vọng qua những vách núi thành âm điệu đặc trưng của nền văn hóa Tây bắc Tiếng sáo ấy cũng là tiếng lòng nồng nàn như rượu đêm xuân của nhà văn đối với núi rừng và đồng bào các dân tộc vùng rẻo cao Tây bắc nói riêng, với đất nước Việt Nam nói chung

2 Chi tiết câu hát Mị “nghe thấy”

- Những câu hát này Mị không nghe trực tiếp, nó là lời Mị tự "nhẩm thầm” khi nghe tiếng sáo Và một điều không phải ngẫu nhiên: chúng đều là lời ca của những người đang yêu hoặc đang đi tìm tình yêu, thể hiện khát vọng tình yêu -đặc biệt là khát vọng tình yêu tự do (hãy chú ý từ thể chủ động: "ta đi tìm người yêu, cô gái không yêu có quyền từ chối bắt pao, cô có quyền lựa chọn: "em yêu người nào, em bắt pao nào” ) Trước khi về nhà thống lí, Mị từng có một thời tuổi trẻ say mê theo tiếng sáo, theo lời hát Và Mị đã từng yêu Mị về nhà thống lí với thân phận con dâu gạt nợ, bị cầm tù trong một cuộc hôn nhân ép buộc: "A Sử với

Mị, không có lòng với nhau mà vẫn phải ở với nhau Chính những lời ca đẹp cùng với tiếng sáo, chứ không phải chỉ bản thân tiếng sáo – đã gọi về quá khứ hạnh phúc gắn với tình yêu, tuổi trẻ, từ đó thổi bùng dậy khao khát yêu và sống trong tâm hồn Mị Làm phép giả định ngược lại, nếu đó chỉ là những lời ca buồn, tiếng

than não nuột cho thân phận thì có thể nhận được đồng cảm nhưng chưa chắc

đã làm bừng lên khát vọng sống trong nhân vật

– Về nghệ thuật: cùng với tiếng sáo, những câu hát góp phần thúc đẩy, tạo bước ngoặt trong diễn biến tâm lí của Mị Chúng cũng tạo nên sắc thái trữ tình, chất thơ cho tác phẩm "Chất Tây Bắc” rất riêng của vợ chồng A Phủ không chỉ được gợi ra từ cảnh sắc thiên nhiên, phong tục, Con người mà còn từ chính những lời

ca như thế

3 Căn buồng Mị nằm:

- Đó là căn buồng “kín mít, có một chiếc cửa sổ một lỗ vuông bằng bàn tay Lúc nào trông ra cũng chỉ thấy trăng trắng, không biết là sương hay là nắng”

- Ý nghĩa tả thực: là nơi Mị sống hằng ngày, chật chội và tù túng

- Ý nghĩa biểu tượng: Như một nhà tù đã giam hãm cuộc đời và tuổi xuân của Mị, làm tê liệt ý thức sống, ý thức phản kháng của Mị Sống ở đó Mị đã mất hết ý thức về thời gian, không còn nghĩ đến quá khứ hiện tại, tương lai mà xem “mình cũng là con trâu, mình cũng là con ngựa”, ngày càng “lùi lũi như con rùa nuôi trong xó cửa” Phản ánh cuộc sống đen tối, mờ mịt của người lao động miền núi dưới ách thống tị của cường quyền và thần quyền Giá trị hiện thực, tố cáo

4 Nắm lá ngón: Mị nghĩ đến lá ngón 3 lần:

- Lần 1 “Mị ném nắm lá ngón xuống đất, nắm lá ngón Mị đã tìm hái trong rừng,

Mị vẫn giấu trong áo” - định ăn lá ngón để tự tử ý thức về cuộc sống tủi nhục của mình không chấp nhận kiếp sống “người - vật”

Ý nghĩa:

+ “Lá ngón” xuất hiện lần đầu tiên như một lối thoát Đây là lối thoát ngắn và hữu hiệu nhất, sự phản kháng quyết liệt nhưng vô vọng – một hình thức phản kháng

bị động

+ Sự xuất hiện của “lá ngón” lúc này mang tầm ý nghĩa tố cáo xã hội ép buộc con người lương thiện đi tìm cái chết

+ Lá ngón cũng là hiện thân cho nỗi thống khổ của nhân dân, cho những tích tụ đắng cay, đầy đau đớn và uất hận

+ Tự mình tìm đến lá ngón – độc dược của rừng xanh là sự can đảm của người con gái Nhưng ném đi độc dược để tiếp tục sống khổ lại càng can đảm hơn Đối với Mị, thà chết đi hơn sống nhục, nhưng rồi lại thà sống nhục còn hơn bất hiếu Chính chữ hiếu là bản lĩnh cao đẹp nơi người con gái trẻ

+ “Lá ngón” như vậy, đã mang một tầng ý nghĩa nhân sinh tuy bản thân tượng trưng cho cái chết

+ Tìm đến cái chết như một phương tiện giải thoát chính là hành động để khẳng định lòng ham sống, khát vọng tự do Điều đó cho thấy, phải tha thiết sống lắm thì khi mất nó người ta mới muốn chết ngay đi Còn khi niềm khao khát sống, khao khát hạnh phúc đã băng giá lại thì cũng chẳng còn gì thúc đẩy người ta nghĩ

về cái chết Đó là lí do cắt nghĩa vì sao khi người cha đã mất rồi mà ý nghĩ về nắm

lá ngón không trở lại với Mị, chừng nào cô còn là một cái bóng vật vờ trôi theo guồng công việc và không còn nhớ đến cả sự xót thương mình

- Lần 2 “Lần lần, mấy năm sau, bố Mị chết Nhưng Mị cũng không còn tưởng đến

Mị có thể ăn lá ngón tự tử nữa Ở lâu trong cái khổ, Mị quen khổ rồi”

Ý nghĩa:

Người thân duy nhất qua đời nhưng cái thôi thúc giải thoát trong Mị nay đã tắt

Mị không còn nghĩ đến đấu tranh bởi lẽ sống hay chết đối với cô lúc này không quan trọng nữa và đương nhiên “lá ngón” cũng chẳng còn trong tâm trí đã ngủ quên Đó chính là sự xuất hiện lần thứ hai của “lá ngón” vì ở lần này, “lá ngón” xuất hiện bằng cách ra đi Lá ngón phai mờ tượng trưng cho sự ham sống đã nguội lạnh

- Lần 3 Trong đêm tình xuân: “Nếu có nắm lá ngón trong tay lúc này, Mị sẽ ăn cho chết ngay, chứ không buồn nhớ lại nữa”

+ Tiếng sáo gọi bạn làm Mị nhớ lại những tháng ngày tươi đẹp trong quá khứ + Mị lấy rượu ra uống “ừng ực từng bát” - Mị đang uống khát khao, mơ ước, căm hận vào lòng, nhưng càng uống càng tỉnh, nhớ lại mình ngày xưa, so với mình hiện tại, giật mình cho những gì bấy lâu phải chịu đựng, ý thức cá nhân dâng lên mạnh mẽ, không thể chấp nhận nhục nhã đớn đau trong cái cảnh “sống không ra người”, không thể tự do thể xác, lá ngón một lần nữa xuất hiện Khi muốn giải thoát, Mị tìm tới lá ngón; khi Mị muốn chết, lá ngón lại hiện về “Nếu có nắm lá ngón trong tay lúc này, Mị sẽ ăn cho chết ngay, chứ không buồn nhớ lại nữa” Lá ngón lại lần nữa xuất hiện với tầng ý nghĩa giải thoát, nhưng được lên một nấc của “sự tự ý thức”, đánh dấu sự trở lại của ý thức sống, đánh dấu sự thức tỉnh của một tâm hồn tưởng chừng như đã “chết đi trong cõi sống”

+ Lần xuất hiện này của lá ngón là quan trọng nhất, mạnh mẽ nhất Mị nghĩ đến

lá ngón với sự cương quyết tột cùng, trạng thái phẫn nộ và ý thức rõ nhất vì giờ đây, cô không còn gì để hối tiếc Tuổi xuân đầu đời – thời gian đẹp nhất – nay đã hết, cha già – nguồn yêu thương vô tận cũng không còn Lòng Mị nay là cõi chết

Lá ngón đối với nàng không là liều thuốc độc, mà trở thành thứ phương tiện, hình thức, con đường để đi đến một bến bờ khác không còn đớn đau, Mị tìm đến

- Khái quát: Chấm màu xanh lá ngón vào bức tranh xô bồ của thời cuộc, Tô Hoài

đã đưa “lá ngón” từ chỗ độc dược ngàn đời của núi rừng, là cái chết từ thiên nhiên, nay bỗng nhiên lại là sự giải thoát Lá ngón xuất hiện ba lần với ba tầng ý nghĩa ngày càng sâu sắc hơn, dữ dội hơn Cái độc của lá ngón còn thua cái độc của xã hội Lá càng độc là đớn đau đồng bào chịu càng nhiều Lá ngón trở thành dấu hiệu báo động cho sự khẩn thiết, cầu cứu của đồng bào miền cao

5 Chi tiết giọt nước mắt của A Phủ:

Giọt nước mắt A Phủ là một trong những chi tiết đặc sắc nhất trong truyện ngắn

Vợ chồng A Phủ Giọt nước mắt của a Phủ không chỉ thể hiện cảm xúc của nhân vật khi cái chết đang cận kề mà còn mang sức mạnh của sự thức tỉnh bởi chính giọt nước mắt ấy đã đánh thức sức sống tiềm tàng, khả năng phản kháng tưởng chừng đã ngủ quên bên trong con người của Mị

Ảnh: Đồ án tốt nghiệp của Phan Thi Minh Tram

A Phủ là chàng trai khỏe mạnh, một người lao động giỏi, chỉ vì đánh nhau với con trai Thống Lí mà A Phủ buộc phải trở thành người ở trừ nợ cho gia đình thống lí