ĐI tìm hạt NGỌC GIỮA MUÔN HÌNH vạn TRẠNG ĐAU THƯƠNG

Phía sau cuộc sống tươi đẹp còn tồn tại những bất công phi lí, những ngang trái khó giải thích, chỉ có người trong cuộc mới hiểu được.Nếu nhìn từ xa và quan sát bên ngoài thì hình ảnh ng

ĐI TÌM “HẠT NGỌC”

… GIỮA MUÔN HÌNH VẠN TRẠNG ĐAU THƯƠNG

1 CHI TIẾT NGƯỜI ĐÀN ÔNG VỪA ĐÁNH VỢ VỪA NGUYỀN RỦA, NHỮNG LỜI

ẤY THỂ HIỆN ĐIỀU GÌ?

"Văn chương là hình dung của sự sống muôn hình vạn trạng" (Nhà phê bình văn học Hoài thanh) "Chiếc thuyền ngoài xa" chính là một cuốn phim tái hiện lại sự sống muôn hình vạn trạng đó, nơi lý lẽ có thể phải thua cuộc đời, nơi nhập nhằng giữa đúng và sai, giữa giữ lại và buông bỏ Và trong những thước phim ngang trái này, hình ảnh người đàn ông hàng chài hiện lên một cách thật đáng trách, nhưng cũng thật đáng thương Một nhân vật mang cho ta nhiều cảm khái, nhiều suy ngẫm

Trong tác phẩm, mỗi khi đánh vợ, người đàn ông luôn nguyền rủa bằng cái giọng rên rỉ đau đớn: “Mày chết đi cho ông nhờ Chúng mày chết hết đi cho ông nhờ!” Người đàn ông đánh vợ như để giải tỏa những nỗi khổ, những uất ức từ cuộc

sống nghèo khó túng quẫn Phía sau cuộc sống tươi đẹp còn tồn tại những bất công phi lí, những ngang trái khó giải thích, chỉ có người trong cuộc mới hiểu được.Nếu nhìn từ xa và quan sát bên ngoài thì hình ảnh người đàn ông đánh vợ hiện lên đầy hùng hổ, táo tợn và tàn nhẫn Thế nhưng, theo dõi tâm lí, hành động của con người này mới vỡ lẽ rằng, thì ra con người thô lỗ, lạnh lùng như gỗ đá ấy cũng biểu hiện những tâm trạng, cảm xúc khiến người đọc phải suy ngẫm Quan sát kĩ chúng ta nhận thấy vấn đề: khi cùng lội vào bờ, đôi mắt người đàn ông “lúc nào cũng dán vào tấm lưng áo bạc phếch và rách rưới, nửa thân dưới ướt sũng của người đàn bà” thế nhưng khi đã đi khuất vào sau những chiếc xe tăng hỏng thì người đàn ông mới lập tức trở nên hùng hổ, dữ tợn đến không ngờ

Trong cái thân hình hộ pháp đậm chất biển khơi kia như đang dồn nén bao gánh nặng bắt buộc phải được trút xuống, bắt buộc phải được thoát ra Trong từng cơn giận lão trút xuống lưng người đàn bà ta nhận ra cái “giọng rên rỉ đau đớn” và câu nói đi kèm: “Mày chết đi cho ông nhờ Chúng mày chết đi cho ông nhờ” Câu nói cửa miệng “Mày chết đi cho ông nhờ Chúng mày chết đi cho ông nhờ” giúp

ta định hướng rằng, hành động vũ phu man rợ của người đàn ông không phải xuất phát từ nguyên nhân là một tội lỗi nào đó của người đàn bà mà nguyên nhân

là gánh nặng cuộc sống, gánh nặng gia đình với một đàn con nheo nhóc đang đè lên vai người đàn ông trụ cột này Đàn con thì càng ngày càng đông đúc, nên những trận đòn ngày càng dài hơn, cay cực hơn Người đàn ông trút bao căm hờn của tình cảnh gia đình lên đầu vợ bằng bạo lực, bằng thói vũ phu đến man rợ là điều đáng giận, đáng phê phán Thế nhưng, qua tình huống truyện, qua cái

“giọng rên rỉ đau đớn” ta nhận ra cái tình cảnh khốn cùng đến bế tắc đè nặng lên

bờ vai, khối thịt vốn đã không thể đen hơn, rám nắng hơn trong sự vật lộn với biển khơi của người đàn ông vùng biển

Ngay cả khi quất tới tấp cái thắt lưng có khóa sắt vào lưng vợ, vừa thở hồng hộc vừa nghiến răng ken két Cái cách “thở hồng hộc” đúng là vũ phu rồi Nhưng còn tiếng nghiến răng “ken két” cùng “cái giọng rên rỉ đau đớn” kia thì phải chăng có

cả sự đau đớn, xót xa Giận đời, giận vợ, giận cả mình nữa Tất cả biến thành phẫn

nộ vì bế tắc, cùng đường, thể hiện bằng ngôn ngữ của chiếc thắt lưng da Đánh vào lưng vợ, ông như đánh vào một cái gì đó vô hình, đánh vào cái mà vì nó mà ông khổ

Nguyễn Minh Châu đặt ra vấn đề bạo hành gia đình vẫn đang tồn tại, gây nhức nhối cho xã hội mà đặc biệt nó ảnh hưởng không nhỏ đến quá trình hình thành nhân cách thế hệ tiếp nối

Đất nước độc lập, con người tự do, được làm chủ vận mệnh nhưng họ lại phải đối mặt với thách thức mới và không nhỏ: vấn đề kinh tế và cuộc sống gia đình

Người đàn ông thay đổi theo hướng xấu, có phần tha hóa là bởi dù có bản chất hiền lành nhưng nhận thức của ông ở xuất phát điểm thấp nên không thể kiên trì trước những tấn công dai dẳng, quyết liệt từ những thử thách nghiệt ngã của cuộc sống

Và tóm lại, người đàn ông thuyền chài trong tác phẩm “Chiếc thuyền ngoài xa” vừa đáng bị lên án bởi sự độc ác, thói vũ phu, tính ích kỉ, tự cho phép mình cái quyền được hành hạ người khác để thỏa mãn những bực dọc trong lòng Nhưng ở ông ta cũng có chỗ có thể cảm thông, chia sẻ bởi xét đến cùng ông cũng chỉ là một nạn nhân của hoàn cảnh sống khắc nghiệt sau chiến tranh chưa lâu Rõ ràng,

ta không thể nhìn người và nhìn đời một phía Phải tìm hiểu những nguyên nhân sâu xa dẫn đến những hành vi của con người trước khi kết luận về tính cách hay phán xét họ Nói như thế không có nghĩa là hành động vũ phu dai dẳng của người đàn ông ấy là đúng, không có nghĩa là khi áp lực, gánh nặng đè trên vai thì được dùng bạo lực lên người thân của mình; mà nói về sự cảm thông như thế, để ta nhìn nhận một vấn đề ở nhiều khía cạnh Mỗi người đều có những mặt có thể đúng, có thể sai, trong hoàn cảnh này, ta chỉ có thể cố suy xét theo mọi chiều khách quan nhất, để lại một thông điệp và bài học quý báu cho mỗi người

Qua nhân vật người đàn ông thuyền chài, Nguyễn Minh Châu cũng muốn gởi đến chúng ta một thông điệp: Trước mọi sự vật, hiện tượng nói chung và cuộc sống con người nói riêng, chúng ta cần phải có cái nhìn đa diện, nhiều chiều Đúng như tác giả đã từng tâm sự: “Nhà văn không có quyền nhìn sự vật một cách đơn giản, và nhà văn cần phấn đấu để đào xới bản chất con người vào các tầng sâu lịch sử”

2 Ý NGHĨA NHAN ĐỀ “CHIẾC THUYỀN NGOÀI XA”

 Với quan niệm “Nhà văn không có quyền nhìn sự vật một cách đơn giản, và nhà văn cần phấn đấu để đào xới bản chất con người vào các tầng lớp lịch sử", Nguyễn Minh Châu đã hướng ngòi bút đến phản ánh đời sống con người không chỉ ở hình thức, diện mạo bên ngoài mà còn ở chiều sâu bản chất bên trong Truyện ngắn

“Chiếc thuyền ngoài xa ban đầu được in trong tập Bến quê, xuất bản năm 1985, sau đó nhà văn Nguyễn Minh Châu đã lấy tên “Chiếc thuyền ngoài xa” là tên chung cho một tuyển tập truyện ngắn được in năm 1987

"Chiếc thuyền" là biểu tượng của bức tranh thiên nhiên đẹp và cuộc sống sinh hoạt của người dân làng chài: “Trước mặt tôi là một bức tranh mực tầu của một danh họa thời cổ Mũi thuyền in một nét mơ hồ lòe nhòe vào bầu sương mù trắng như sữa có pha đôi chút màu hồng hồng do ánh mặt trời chiếu vào Vài bóng

người lớn lẫn trẻ con ngồi im phăng phắc như tượng trên chiếc mui khum khum, đang hướng mặt vào bờ.”

"Chiếc thuyền ngoài xa" còn là một ẩn dụ về mối quan hệ giữa cuộc đời và nghệ thuật Đó là chiếc thuyền có thật trong cuộc đời, là không gian sinh sống của gia đình người hàng chài Cuộc sống gia đình đông con ,khó kiếm ăn,cuộc sống túng quẫn là nguyên nhân làm cho người chồng trở nên cục cằn, thô lỗ và biến vợ thành đối tượng của những trận đòn Những cảnh tượng đó, những thân phận đó nếu nhìn từ xa, ở ngoài xa thì sẽ không thấy được

Vì "ngoài xa" nên con thuyền mới cô đơn Đó là sự đơn độc của con thuyền nghệ thuật trên đại dương cuộc sống, đơn độc của con người trong cuộc đời Chính sự thiếu gần gũi, sẻ chia ấy là nguyên nhân của sự bế tắc và lầm lạc Phùng đã chụp được chiếc thuyền ngoài xa trong sương sớm – một vẻ đẹp thực đơn giản và toàn bích,một chân lí của sự toàn diện Nhưng khi chiếc thuyền đâm thẳng vào bờ,chứng kiến cảnh đánh đập vợ của người đàn ông kia, anh đã kinh ngạc và vứt chiếc máy ảnh xuống đất Anh nhận ra rằng, vẻ đẹp ở ngoài xa kia cũng ẩn chứa nhiều oái oăm, ngang trái và nghịch lí Nếu không đến gần thì chẳng bao giờ anh nhận ra Xa và gần, bên ngoài và sâu thẳm…đó cũng là cách nhìn, cách tiếp cận của nghệ thuật chân chính

Sự đối lập giữa cuộc đời và nghệ thuật đã giúp nghệ sĩ phùng giác ngộ được nhiều điều: phải nhìn nhận cuộc đời với nhiều chiều khác nhau và phải đem nghệ thuật gắn với cuộc đời hơn Giữa nghệ thuật và cuộc đời vốn có khoảng cách, trách nhiệm của người nghệ sĩ là kéo gần khoảng cách ấy, nghệ thuật phải phản chiếu được bóng dáng của cuộc đời ở chiều sâu bản chất chứ không phải cái hình ảnh đẹp đẽ nhưng không thực bên ngoài

Nhan đề “Chiếc thuyền ngoài xa” giàu sức gợi và chứa đựng được nhiều thông điệp sâu sắc vì nó không chỉ truyền tải đến người đọc câu chuyện về một cuộc đời, một số phận mà còn gửi gắm bao thông điệp đáng quý về nghệ thuật và cuộc đời

3 Ý NGHĨA CHI TIẾT CHIẾC THẮT LƯNG

+ Ý nghĩa về mặt nghệ thuật:

– Không xuất hiện nhiều lần trong tác phẩm nhưng có sức ám ảnh rất lớn, là hình ảnh vừa mang ý nghĩa tả thực vừa mang ý nghĩa tượng trưng

– Có vai trò thể hiện tính cách, số phận của các nhân vật và góp phần thể hiện

chủ đề tư tưởng của tác phẩm.

+ Ý nghĩa về mặt nội dung:

– Là dụng cụ mà lão đàn ông (người chồng) dùng để đánh người đàn bà (người vợ) một cách tàn bạo Đó là hình ảnh biểu trưng cho nạn bạo lực gia đình, tàn dư của chiến tranh…

– Tác giả thể hiện đời sống còn nhiều khó khăn của người dân nghèo thời hậu chiến khi họ phải gánh chịu những hậu quả nặng nề của chiến tranh để lại

Qua đó thể hiện giá trị hiện thực và giá trị nhân đạo sâu sắc của tác phẩm

4 Ý NGHĨA CHI TIẾT BÃI XE TĂNG HỎNG

Trong truyện, từ bãi xe tăng hỏng bước ra là người đàn ông cao lớn, thô kệch và một người đàn bà xấu xí, khốn khổ, đây cũng là nơi diễn ra cảnh bạo lực mà Phùng vô tình bắt gặp Bãi xe tăng hỏng chỉ xuất hiện thoáng qua, không được chú ý miêu tả một cách chi tiết nhưng lại mở cho người đọc bao cảm nhận phong phú, sâu sắc

Bãi xe tăng hỏng trên bãi biển là những dấu tích của chiến tranh, qua đó thấy được chiến tranh mới được lùi xa, và cuộc sống mới cũng vừa được bắt đầu Chiến tranh đã lùi xa, Phùng và những người đồng đội của mình đã cùng nhau chiến đấu để chống lại thế lực bạo tàn, vô lí, mang lại độc lập tự do cho nhân dân, giải phóng đất nước Những tưởng khi bước vào giai đoạn hòa bình con người sẽ không phải đối diện với những đau khổ, mất mát nữa thế nhưng hoàn cảnh sống mới lại nảy sinh ra những hoàn cảnh éo le mới Con người không còn khổ đau vì chiến tranh, chia lìa nhưng cái đói, cái khổ vẫn dai dẳng tạo nên bao bi kịch của cuộc đời

Chiếc xe tăng giống như một vật chứng của chiến tranh đã hủy hoại khiến cả một đất nước rơi vào tình cảnh đói nghèo, mất mát Nó cũng giống như nhân chứng, chứng kiến tất cả cuộc sống của người dân chài, chứng kiến cái vẻ đẹp yên bình

và cả những hành động đánh đập vợ của ông chồng sau cái vẻ đẹp Chiến tranh chưa bao giờ là tốt đẹp, hình ảnh chiếc xe tăng - vật biểu trưng cho chiến tranh cũng thế, chính nó đã tham gia vào việc che giấu hành vi bạo lực của ông chồng Cảnh người chồng ra sức quật người vợ được diễn ra sau bãi xe tăng cũ, để tránh những đứa con phát hiện và khiến cho Phùng suýt nữa thì tin rằng tấm ảnh mà anh chụp được là 1 vẻ đẹp hoàn mĩ

Thông qua hình ảnh bãi xe tăng cũ, nhà văn Nguyễn Minh Châu đã tha thiết kêu gọi con người hãy ngăn chặn cuộc chiến tranh tâm hồn bởi cuộc chiến tranh chống lại cái ác, cái bạo tàn mà con người tự mang đến cho nhau còn gay gắt và mạnh mẽ hơn cuộc đấu tranh chống kẻ thù xâm lược

5 Ý NGHĨA CHI TIẾT BỨC ẢNH NGHỆ THUẬT CUỐI TRUYỆN

Cuộc đời thì đa sự, con người thì đa đoan, hầu như không đơn giản, xuôi chiều

mà thường chứa đựng nghịch lý, luôn tồn tại những mặt đối lập tốt/ xấu, thiện/

ác, "trong con người đang sống lẫn lộn người tốt kẻ xấu, rồng phượng lẫn rắn rết, thiên thần và ác quỷ” (Bức tranh) Trong "Chiếc thuyền ngoài xa", cuộc đời ấy hiện lên đậm nét và để lại nhiều trăn trở trong lòng mỗi người Nghệ thuật từ bứcảnh chiếc thuyền ngoài xa cũng mang theo dáng hình của sự trăn trở, băn khoăn, chiêm nghiệm ấy Và bức ảnh cuối thiên truyện đã gợi cho ta nhiều suy ngẫm: sau một bức ảnh - là cả một đời

Nhận lệnh được điều động đi chụp một bức ảnh ở vùng biển tỉnh miền Trung Phùng đã may mắn tìm thấy và kiếm tìm trong suốt nhiều ngày một cảnh tượng

mà cực kì tuyệt mĩ và không nơi đâu có thể dễ dàng tìm thấy được

Đó là một hình ảnh vô cùng đẹp, con thuyền “lưới vó” có một màu sương vô cùng tuyệt mĩ bao xung quanh Đó là một hình ảnh thực đẹp và thực là toàn bích Mang lại giàu ý vị nghệ thuật, xứng đáng được xem là một hình đẹp mà một con mắt tinh đời và một trái tim yêu nghệ thuật mới có được

Tuy nhiên, phía sau đó lại là một điều khác Lồng trong câu truyện lại là hình ảnh của một gia đình hàng chài khốn khổ Chi tiết bức ảnh đã cho ta thấy một sự liên kết giữa hình ảnh trong nghệ thuật với hình ảnh cuộc sống phía bên ngoài Đó là một chi tiết thể hiện cho ta mối quan hệ giữa nghệ thuật và hiện thực Qua chi tiết, nhà văn thể hiện một trái tim trăn trở với cuộc sống và sự tha hóa của con người Khám phá được cái khoảnh khắc “trong ngần của tâm hồn” tương phản với

nó là sự tàn bạo và man rợ

Chi tiết này đã gieo ra một tình huống tự nhận thức mà ở đó người ta thấy rõ hơn

về nhân vật Phùng: Phùng không phải tìm kiếm ở đâu mà anh đang cày xới, lật lại, đào sâu hơn vào chính bức ảnh của mình, chính thứ nghệ thuật tưởng như đã hoàn mĩ của mình Không ai bắt anh làm thế và không ai biết anh làm thế, nhưng với trách nhiệm, lương tâm của một nghệ sĩ chân chính buộc anh phải liên tục trăn trở như vậy Con người Phùng hay cũng chính là hình ảnh tác giả bởi nhà văn

đã từng đặt mệnh lệnh cho mình: Không có quyền miêu tả cuộc sống một cách

hời hợt.

Không phải đến cuối chi tiết bức hình mới xuất hiện và cũng không phải ngẫu nhiên mà Nguyễn Minh Châu lại kết thúc truyện ngắn của mình bằng chi tiết này: Phùng nhận nhiệm vụ chụp ảnh cho bộ lịch cuối năm là anh đã khoác vào mình một thiên chức quan trọng của nghệ thuật (làm sao phải đẹp để thoả mãn nhà xuất bản và thị hiếu mọi người nhưng đồng thời lại nói được trung thực nhất về cuộc sống) Phùng đã làm nên bức ảnh bằng tất cả niềm đam mê và trách nhiệm

và anh đã có được niềm vui của một người nghệ sĩ chân chính Nhưng chính bức ảnh ấy lại làm anh không dứt khỏi những ưu tư, vỡ ra bao nhiêu nhận thức

Tác phẩm khép lại với cảm xúc của người nghệ sĩ trước tác phẩm của mình, đó là một sự xác nhận sức sống lâu bền của một tác phẩm nghệ thuật có giá trị cao Hơn thế nữa, chỉ người nghệ sĩ dám sáng tạo, dấn thân vào sáng tạo và trung thực, nghiêm khắc với bản thân mới đặt cuộc sống cao hơn nghệ thuật

Chi tiết bức ảnh đã cho ta thấy rõ những điều đó, Nguyễn Minh Châu xứng đáng

là nhà nhân đạo lớn Ông đã góp công xây dựng lên một nền văn học Việt Nam luôn hướng về cuộc sống, hướng về con người, tôn vinh và thông cảm với họ

Một điểm nữa, Nguyễn Minh Châu cũng làm cho người đọc không thể bỏ qua trong cách nhìn lại tấm ảnh của Phùng "tuy là ảnh đen trắng nhưng mỗi lần ngắm

kĩ, tôi vẫn thấy hiện lên cái màu hồng hồng của ánh sương mai" Phải chăng tác giả muốn nói sau khi tước bỏ mọi lớp sơn hào nhoáng bên ngoài, cái chất thật của cuộc đời khi hiện ra chỉ là hai màu đen trắng Nhưng nó không hoàn toàn xám xịt, hay đen tối làm cho người ta cảm thấy buồn rầu, mà khi để hết tâm trí nhìn ngắm, người ta vẫn có thể phát hiện ra những điểm hồng nào đó Chẳng qua

là màu hồng kia bị che lấp bởi vô vàn cái bùng nhùng, rối rám của cuộc đời -cũng như cuộc đời thầm lặng, vô danh của người phụ nữ hàng chài kia tưởng như không có gì đáng nói mà thật ra, một cách tình cờ, Phùng đã phát hiện ở chị những phẩm chất đáng quý khiến anh phải suy ngẫm rất nhiều và thay đổi quanh niệm về con người và cuộc sống

Tóm lại, qua đoạn kết của tác phẩm và chi tiết bức ảnh, phải chăng Nguyễn Minh Châu muốn nói Chiếc thuyền ngoài xa chính là vẻ đẹp của ước mơ, của lí tưởng

mà người nghệ sĩ luôn khát khao vươn tới? Nhưng để cho nó có máu thịt của cuộc sống, người nghệ sĩ khi thể hiện nó cần có một tấm lòng trân trọng, cảm thông Nó là nỗi dằn dặt, đau đáu khi người nghệ sĩ cảm thấy mình chưa thể hiện được hết điều muốn nói

Vẻ đẹp chân - thiện - mĩ luôn luôn phải đi kèm với nhau Bản chất cái đẹp cũng là

đạo đức Đó cũng là điều mà Đốt-xtôi-ep-xki đã từng nhắn nhủ: "Cái đẹp sẽ cứu vớt cho nhân loại"

6 Ý NGHĨA CHI TIẾT “DÒNG NƯỚC MẮT” CỦA NGƯỜI ĐÀN BÀ HÀNG CHÀI

 Trong "Ngồi buồn viết mà chơi", Nguyễn Minh Châu quan niệm: "Nhà văn tồn tại

ở trên đời có lẽ trước hết là vì thế: để làm công việc giống như kẻ nâng giấc cho những người cùng đường, tuyệt lộ, bị cái ác hoặc số phận đen đủi dồn con người

ta đến chân tường, những con người cả tâm hồn và thể xác bị hắt hủi và đọa đầy đến ê chề, hoàn toàn mất hết lòng tin vào con người và cuộc đời để bênh vực cho những con người không có ai để bênh vực" Với "Chiếc thuyền ngoài xa", một tấm lòng nhân đạo sâu sắc đã tuyệt đối dành cho những phận người nghèo khổ, éo le Trong đó, người đàn bà hàng chài và đứa con Phác chính là nhân vật tiêu biểu cho những phận người ấy

Như con chim sợ cành cây cong, người đàn bà hàng chài đang xòe đôi cánh vững chãi chở che cho đàn con của mình Giọt nước mắt của bà như một sự bất lực, để lại niềm thương cảm sâu sắc trong lòng độc giả

Trong tác phẩm, hình ảnh chiếc thuyền ngoài xa trong thật lộng lẫy, thật đẹp đẽ khiến cho trái tim người nghệ sĩ nhiếp ảnh Phùng rung lên, tâm hồn anh thăng hoa cùng bức ảnh nghệ thuật mà anh cất công tìm được Cái đẹp làm anh nhận ra

“khoảnh khắc trong ngần của tâm hồn” và chân lý “cái đẹp chính là đạo đức” Nhưng đằng sau những thăng hoa ấy là sự sụp đổ, sự hụt hẫng khi anh nhìn thấy bên trong cái đẹp của bức tranh anh vừa chụp là một sự thật trần trụi, nghiệt ngã Cảnh lão chồng đánh vợ thô bạo, cảnh thằng Phác cứu mẹ: “Thằng nhỏ cho đến lúc này vẫn chẳng hề hé răng, như một viên đạn bắn vào người đàn ông và bây giờ đang xuyên qua tâm hồn người đàn bà, làm rỏ xuống những dòng nước mắt”

Dòng nước mắt của người đàn bà hàng chài "rỏ xuống" sau sự việc thằng Phác đánh lại bố để bảo vệ mẹ và hoàn cảnh éo le, ngang trái của gia đình bà đã diễn

ra trước mắt nghệ sĩ nhiếp ảnh Phùng; người phụ nữ vùng biển này thấy đau đớn, nhục nhã vì không thể giấu được bi kịch gia đình, vì thương xót, lo lắng cho con Phía trước bà là một màu mù xám, bế tắc

Dòng nước mắt là biểu hiện cho nỗi đau đớn của người vợ, người mẹ đáng thương

ấy Đi sâu vào tìm hiểu cuộc đời của người đàn bà làng chài ta mới thấy hết được

số phận éo le, bất hạnh của bà Bà là nạn nhân của đói nghèo và tình trạng bạo lực gia đình: cái xấu đã đeo đuổi bà như một định mệnh, trận đậu mùa quái ác đã

để lại những nốt rỗ chằng chịt trên khuôn mặt Từ khi lấy chồng, bà gắn đời mình với sông nước Cuộc sống nghèo khổ, thuyền chật con đông: “nhiều lần biển

động phải ăn xương rồng luộc chấm muối” Vì túng quẫn, đói nghèo, thất học, lạc hậu… lão chồng của bà từ một anh con trai “hiền lành” đã trở thành một kẻ vũ phu thô bạo Hắn đã lấy phương pháp đánh vợ để giải tỏa những bế tắc cuộc sống: “Ba ngày một trận nhẹ Năm ngày một trận nặng” Gia cảnh nghèo khó bế tắc Cuộc sống đầy tình trạng bạo lực gia đình không lối thoát càng làm cho

“dòng nước mắt” ấy thêm đắng cay, nghiệt ngã

Dòng nước mắt của người đàn bà ấy còn là nước mắt của con người giàu lòng tự trọng, là biểu hiện của tình mẫu tử thiêng liêng: thương con thắt lòng, khi chồng đánh không hề có bất kì phản ứng nào, nhưng hành động của Phác khiến chị như sực tỉnh, như bị một viên đạn xuyên qua tâm hồn để thức dậy nỗi đau tận cùng

Trận đòn cay nghiệt từ lão chồng không có gì kỳ lạ vì nó vẫn là hình ảnh quen thuộc được tính theo chu kỳ “ba ngày, năm ngày” nhưng kỳ lạ là ở thái độ người đàn bà Trước đòn roi, bà vẫn lặng im chịu đựng, vẫn lặng yên cam chịu như một thói quen: “Người đàn bà với một vẻ cam chịu đầy nhẫn nhục không hề kêu một tiếng, không chống trả, cũng không tìm cách chạy trốn” Đặc biệt phía sau trận đòn ấy người đàn bà không nước mắt Thể xác bị chà đạp, tinh thần bị lăng nhục nhưng bà không khóc Đó không phải là sự vô cảm, lãnh cảm hay mẫn cảm với đòn roi mà phía sau đó là cả một tấm lòng, một đức hi sinh, vị tha cao thượng của người vợ, người mẹ Nước mắt ấy chỉ rơi xuống khi việc làm của thằng chồng đã

bị con trai và người khách lạ tên Phùng chứng kiến Bấy giờ bà mới khóc, nước mắt ấy vừa xấu hổ, vừa nhục nhã, nhưng trên hết vẫn là nước mắt của con người giàu lòng tự trọng Nỗi khổ đau ấy bà muốn mình âm thầm gánh chịu Bà không muốn ai biết, ai hay Tấm lòng ấy ở người mẹ, người vợ, người phụ nữ thật cao thượng biết bao

Dòng nước mắt ấy là nước mắt của tình mẫu tử sâu nặng Nhìn thấy thằng Phác

vì thương mẹ mà phạm vào tội ác trái luân thường đạo lí Người mẹ đã có ứng xử bất ngờ: vái con, ôm con vào lòng Chi tiết người mẹ vái lạy thằng con khiến người đọc không thể không xót xa, ái ngại Bà không biết phải giải quyết như thế nào mới phải đạo, cũng không tìm được giải pháp Đó là nỗi lo lắng về sự phát triển nhân cách lệch lạc của con

Trước đó vì thương con, người mẹ đã gửi thằng Phác lên rừng ở với ông ngoại; xin lão chồng có đánh thì mang lên bờ mà đánh Đó là bởi vì bà thương con, lo lắng cho tương lai của con, không muốn con bị tổn thương tinh thần

Vượt lên trên sự cay đắng và cơ cực ấy, tình mẫu tử của bà đã tỏa sáng, đó chính

là đức hi sinh cao thượng của thiên chức làm mẹ: gồng mình gánh chịu đòn roi của chồng là bởi vì những đứa con: “Đàn bà ở thuyền chúng tôi phải sống cho

con chứ không thể sống cho mình như ở trên đất được!” Bà hiểu rằng bất kỳ một cuộc hôn nhân tan vỡ nào thì người tổn thương nhất chính là những đứa con Bởi thế, bà gồng mình gánh lấy những đòn roi của chồng để giữ lại hai chữ "Gia Đình" cho các con Chính tình mẫu tử thiêng liêng cao thượng đã chắp cánh cho bà, đưa đàn con bay vút lên trên sự cơ cực, đói kém, nhọc nhằn và lam lũ Đã từng trải qua những giông tố của cuộc đời, từ cuộc tình dang dở, cuộc sống mưu sinh đầy bấp bênh, khó nhọc đến bi kịch khổ đau trước sự hành hạ của người chồng,

có lẽ hơn ai hết, người phụ nữ miền biển này đã quá thấu hiểu: Cuộc đời này vốn

dĩ không đơn giản mà chứa đựng biết bao hiểm nguy và cạm bẫy, đe dọa, rình rập con người Lo cho chúng từ miếng ăn, giấc ngủ, người phụ nữ ấy biết chắt chiu, giữ gìn những hạnh phúc đời thường Đó là những niềm vui thật nhỏ bé, bình dị, đơn giản chỉ là những giây phút “vợ chồng con cái hòa thuận, vui vẻ”, là những lúc “con cái được ăn no” cho dù có lẽ những khoảnh khắc ấy là không nhiều trong cuộc sống của bà Nó như những ánh sao băng vụt sáng qua bầu trời trong thoáng chốc để rồi nhường chỗ lại cho sự thăm thẳm, mờ mịt của vũ trụ Song người đàn bà hàng chài ấy vẫn cứ nhớ, vẫn cứ nâng niu như là điểm tựa tinh thần bình yên cho bà sống tiếp và nuôi đàn con

🌿 Dòng nước mắt của người đàn bà hàng chài đã thể hiện giá trị hiện thực và giá trị nhân đạo sâu sắc Nhà văn đã phơi bày tình cảnh xã hội những năm sau chiến tranh và đêm trước thời kì đổi mới 1986 Đồng thời bày tỏ niềm cảm thông thương xót trước số phận đầy nghiệt ngã của người lao động sau chiến tranh; trân trọng vẻ đẹp tâm hồn người mẹ giàu đức hi sinh Và sự trân trọng dành cho nhân vật này sẽ không đi cùng sự ngợi ca Bởi chúng ta không thể tôn vinh và cổ súy cho việc cam chịu bạo lực gia đình, chúng ta không thể xem việc nhẫn nhục

ấy là đúng đắn, là việc đáng phải kế thừa Vậy nên đối với nhân vật này, ta vẫn phải cứ nhìn nhận ở nhiều khía cạnh, để mỗi người đều đúc rút cho mình những bài học riêng, mà tin rằng, sở dĩ tác phẩm sống mãi với độc giả - bởi vì nó luôn

mở cho ta nhiều tầng nghĩa, nhiều cảm nhận thâm trầm theo năm tháng. 

Nguyễn Minh Châu là một trong số những nhà văn đầu tiên của thời kì đổi mới đã

đi sâu khám phá sự thật đời sống, dũng cảm thể hiện những góc khuất của cuộc đời ngay trong chế độ xã hội tốt đẹp của chúng ta Đúng như "tuyên ngôn" của nhà văn Nguyễn Minh Châu: “Nhà văn không có quyền nhìn sự vật một cách đơn giản, và nhà văn cần phấn đấu để đào xới bản chất con người vào các tầng sâu lịch sử”

7 Ý NGHĨA CHI TIẾT NGƯỜI ĐÀN BÀ BỊ ĐÁNH “Ba ngày một trận nhẹ, năm ngày một trận nặng” nhưng người đàn bà ấy đã “không hề kêu lên một tiếng, không chống trả, không tìm cách chạy trốn”.