Quan điểm của chủ nghĩa mác lenin về gia đình và sự vận dụng của đảng trong quá trình xây dựng gia đình văn hóa nước ta

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN BÀI TẬP LỚN HỌC PHẦN: CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC ĐỀ TÀI: QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC LÊNIN VỀ GIA ĐÌNH VÀ SỰ VẬN DỤNG CỦA ĐẢNG TRONG QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG G

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

BÀI TẬP LỚN

HỌC PHẦN: CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC

ĐỀ TÀI: QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC LÊNIN VỀ GIA ĐÌNH VÀ SỰ VẬN DỤNG CỦA ĐẢNG TRONG QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG GIA ĐÌNH VĂN

HÓA NƯỚC TA HIỆN NAY

Giảng viên: Nguyễn Văn Thuân

Họ và tên: Trần Thị Thanh Thư

Mã sinh viên: 11203848

Lớp học phần: Chủ nghĩa xã hội khoa học_09

Hà nội-2022

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU………3

I QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC LÊNIN VỀ GIA - ĐÌNH……… 4

1 Khái niệm gia đình……… 4

2 Vị trí của gia đình trong xã hội……… 4

3 Chức năng cơ bản của gia đình……… 5

4 Cơ sở xây dựng gia đình trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội……… 6

II SỰ VẬN DỤNG CỦA ĐẢNG TRONG QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG GIA ĐÌNH VĂN HÓA NƯỚC TA HIỆN NAY………7

1 Nội dung xây dựng gia đình văn hóa……… 7

2 Các tiêu chí đánh giá gia đình văn hóa hiện nay……… 10

3 Thành tựu đạt được và hạn chế còn tồn tại trong quá trình xây dựng gia đình văn hóa………11

4 Giải pháp xây dựng gia đình văn hóa ở nước ta hiện nay ……… 12

5 Liên hệ với bản than sinh viên……… 13

TỔNG KẾT……… 14

TÀI LIỆU THAM KHẢO……… 15

LỜI MỞ ĐẦU

Việt Nam đang trong thời kỳ quá độ đi lên Chủ nghĩa xã hội với những bước chuyển mình vĩ đại: công nghiệp hóa hiện đại hóa ngày càng đạt được những - thành tựu to lớn, áp dụng khoa học kĩ thuật và sản xuất tạo nên năng suất lao động cao Cùng với sự phát triển đó là các vấn đề về văn hóa xã hội cũng có nhiều biến đổi phức tạp và một trong số đó là việc xây dựng gia đình văn hóa nhân tử đặc - biệt của xã hội Gia đình ở nước ta hiện nay, đã có những bước phát triển mới, tiến

bộ, song cũng phải đối diện với nhiều thách thức do hội nhập quốc tế mang lại Những định hướng về xây dựng giá trị và chuẩn mực gia đình trong thời kỳ mới được du nhập quốc tế nhưng vẫn chưa có sự chọn lọc rõ ràng Trong thời kỳ quá độ

đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, Đảng ta đã có những nhìn nhận và vận dụng đúng đắn lý luận và thực tiễn trong việc đưa ra định hướng xây dựng gia đình văn hóa theo hướng phát triển nhưng vẫn giữ được những bản sắc dân tộc riêng Song quá trình vận dụng vẫn còn nhiều khó khăn và hạn chế cần được tiếp tục nghiên cứu và phát triển Bởi vậy, nghiên cứu về gia đình nhằm xây dựng những luận cứ khoa học cho việc củng cố và phát triển gia đình là một trong những nhiệm vụ quan trọng của toàn Đảng và toàn dân đối với sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước Việt Nam hiện nay

Xuất phát từ những suy nghĩ đó, sau đây xem xin viết về đề tài “ Quan điểm của Chủ nghĩa Mác Lênin về gia đình và sự vận dụng của Đảng trong quá trình xây dựng gia đình văn hóa ở nước ta hiện nay ” để tìm hiểu về những lý luận cơ bản về gia đình và những định hướng của Đảng trong việc xây dựng gia đình văn hóa Từ

đó có thái độ và hành vi đúng đắn trong nhận thức và có trách nhiệm xây dựng gia đình, xây dựng mối quan hệ giữa cá nhân, gia đình và xã hội

I Quan điểm của Chủ nghĩa Mác-Lênin về gia đình

1 Khái niệm gia đình

Gia đình là một hình thức cộng đồng xã hội đặc biệt, được hình thành, duy trì và củng cố chủ yếu dựa trên cơ sở hôn nhân, quan hệ huyết thống và quan hệ nuôi dưỡng, cùng với những quy định về quyền và nghĩa vụ của các thành viên trong gia đình

Cơ sở hình thành gia đình là hai mối quan hệ cơ bản, quan hệ hôn nhân (vợ và chồng) và quan hệ huyết thống ( cha mẹ và con cái…) Những mối quan hệ này luôn tồn tại trong sự gắn bó, liên kết, ràng buộc và phụ thuộc lẫn nhau, bởi nghĩa vụ, quyền lợi và trách nhiệm của mỗi người, được quy định bằng pháp lý hoặc đạo đức Quan hệ hôn nhân là cơ sở, nền tảng hình thành nên các mối quan hệ khác trong gia đình, là cơ sở pháp lý cho cho sự tồn tại của mỗi gia đình Quan hệ huyết thống là quan hệ giữa những người cùng một dòng máu, nảy sinh từ quan hệ hôn nhân Đây là mối quan hệ tự nhiên, là yếu

tố mạnh mẽ nhất gắn kết các thành viên trong gia đình với nhau Hiện nay ở Việt Nam còn thừa nhận quan hệ cha mẹ nuôi với con nuôi trong quan hệ gia đình, được công nhận bằng thủ tục pháp lý Các quan hệ này có mối liên hệ chặt chẽ với nhau và biến đổi, phát triển phụ thuộc vào trình độ phát triển kinh tế và thể chế chính trị xã hội

2 Vị trí của gia đình trong xã hội

Gia đình là tế bào của xã hội Gia đình có vai trò quyết định đối với sự tồn tại, vận động và phát triển của xã hội Với việc sản xuất ra tư liệu tiêu dùng, tư liệu sản xuất, tái sản xuất ra con người, gia đình như một tế bào tự nhiên, là một đơn vị cơ sở để tạo nên cơ thể xã hội Muốn có một xã hội phát triển lành mạnh thì phải quan tâm xây dựng tế bào gia đình tốt Tuy nhiên mức độ tác động của gia đình đối với xã hội lại phụ thuộc vào bản chất của từng chế độ xã hội, vào đường lối, chính sách của giai cấp cầm quyền và chính bản thân mỗi hình thức gia đình

Gia đình là tổ ấm, mang lại các giá trị hạnh phúc, sự hài hòa trong đời sống cá nhân của mỗi thành viên Gia đình là môi trường tốt nhất để mỗi cá nhân được yêu thương, nuôi dưỡng, chăm sóc, trưởng thành và phát triển Sự yên ổn, hạnh phúc của gia đình là một trong những tiền đề cho sự hình thành

và phát triển toàn diện để trở thành công dân tốt cho xã hội

Gia đình là cầu nối giữa cá nhân với xã hội Mỗi cá nhân không chỉ là thành viên của gia đình mà c n là thành viên của xã hội Quan hệ giữa cácò

thành viên trong gia đình đồng thời cũng là quan hệ giữa các thành viên của

xã hội Gia đình là cộng đồng xã hội đầu tiên đáp ứng nhu cầu quan hệ xã hội của mỗi cá nhân Gia đình cũng chính là môi trường đầu tiên mà mỗi cá nhân học được và thực hiện quan hệ xã hội

3 Chức năng cơ bản của gia đình

Chức năng sản xuất ra con người Đây là chức năng đặc thù của gia đình, không một cộng đồng nào có thể thay thế Chức năng này không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh lý tự nhiên của con người, nhu cầu duy trì giống nòi của gia đình mà còn đáp ứng nhu cầu về sức lao động và duy trì sự trường tồn của xã hội Việc thực hiện chức năng này diễn ra trong từng gia đình nhưng không chỉ là việc riêng của gia đình mà là vấn đề xã hội Bởi thực hiện chức năng này quyết định đến mật độ dân cư và nguồn lực lao động của quốc gia và quốc tế Vì thế tùy theo nhu cầu xã hội mà chức năng này được thực hiện theo

xu hướng hạn chế hay khuyến khích

Chức năng nuôi dưỡng, giáo dục Chức năng này thể hiện tình cảm thiêng liêng, trách nhiệm của cha mẹ với con cái, đồng thời thể hiện trách nhiệm của gia đình với xã hội Đây là chức năng hết sức quan trọng, mặc dù, trong xã hội có nhiều cộng đồng khác như nhà trường, các đoàn thể, chính quyền v.v cũng thực hiện chức năng này, nhưng không thể thay thế chức năng giáo dục của gia đình Với chức năng này, gia đình góp phần to lớn vào việc đào tạo thế hệ trẻ, thế hệ tương lai của xã hội, cung cấp và nâng cao chất lượng nguồn lao động để duy trì sự trường tồn của xã hội

Chức năng kinh tế và tổ chức tiêu dùng Gia đình không chỉ tham gia trực tiếp vào sản xuất và tái sản xuất ra của cải vật chất và sức lao động mà còn là một đơn vị tiêu dùng trong xã hội Gia đình có thể phát huy một cách

có hiệu quả mọi tiềm năng của mình về vốn, về sức lao động, tay nghề của ngời lao động, tăng nguồn của cải vật chất cho gia đình và xã hội Thực hiện tốt chức năng này, không những tạo cho gia đình có cơ sở để tổ chức tốt đời sống, nuôi dạy con cái, mà còn đóng góp to lớn với sự phát triển của xã hội Chức năng thỏa mãn nhu cầu tâm sinh lý, duy trì tình cảm gia đình Đây

là chức năng thường xuyên của gia đình, bao gồm việc thỏa mãn nhu cầu tình cảm, văn hóa, tinh thần cho các thành viên, đảm bảo sự cân bằng tâm lý, bảo

vệ chăm sóc sức khỏe người ốm, người già, trẻ em Sự quan tâm chăm sóc lẫn nhau của các thành viên trong gia đình vừa là nhu cầu tình cảm vừa là trách nhiệm, đạo lý, lương tâm của mỗi người

Recommended for you Document continues below

Ngoài những chức năng trên, gia đình c n có chức năng văn hóa, chứcò

năng chính trị Với chức năng văn hóa, gia đình là nơi lưu giữ sáng tạo và thụ hưởng những giá trị truyền thống văn hóa của dân tộc cũng như tộc người Với chức năng chính trị, gia đình là một tổ chức chính trị của xã hội, là nơi tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật của nhà nước và quy chế (hương ước) của làng xã và hưởng lợi từ hệ thống pháp luật, chính sách và quy chế đó Gia đình là cầu nối của mối quan hệ giữa nhà nước với công dân

4 Cơ sở xây dựng gia đình trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa

xã hội

4.1 Cơ sở kinh tế xã hội-

Cơ sở kinh tế xã hội để xây dựng gia đình trong thời kỳ quá độ lên chủ- nghĩa xã hội là sự phát triển của lực lượng sản xuất và tương ứng trình độ của lực lượng sản xuất là quan hệ sản xuất mới, xã hội chủ nghĩa Cốt lõi của quan

hệ sản xuất mới ấy là chế độ sở hữu xã hội chủ nghĩa đối với tư liệu sản xuất từng bước hình thành và củng cố thay thế chế độ sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất Xóa bỏ chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất là xóa bỏ nguồn gốc gây nên tình trạng thống trị của người đàn ông trong gia đình, sự bất bình đẳng giữa nam và nữ, giữa vợ và chồng, sự nổ dịch đối với phụ nữ Xóa bỏ chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất đồng thời cũng là cơ sở để biến lao động tư nhân trong gia đình thành lao động xã hội trực tiếp, người phụ nữ dù tham gia lao động

xã hội hay tham gia lao động gia đình thì lao động của họ đóng góp cho sự vận động và phát triển, tiến bộ của xã hội Xóa bỏ chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất cũng là cơ sở làm cho hôn nhân được thực hiện dựa trên cơ sở tình yêu chứ không phải vì lý do kinh tế, địa vị xã hội hay một sự tính toán nào khác

4.2 Cơ sở chính trị xã hội-

Cơ sở chính trị để xây dựng gia đình trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa

xã hội là việc thiết lập chính quyền nhà nước của giai cấp công nhân và nhân dân lao động nhà nước xã hội chủ nghĩa Nhà nước xã hội chủ nghĩa với tính , cách là cơ sở của việc xây dựng gia đình trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa

xã hội, thể hiện rõ n t nhất ở vai tr của hệ thống pháp luật, trong đó có Luật é ò Hôn nhân và Gia đình cùng với hệ thống chính sách xã hội đảm bảo lợi ích của công dân, các thành viên trong gia đình, đảm bảo sự bình đẳng giới, chính sách dân số, việc làm, y tế, bảo hiểm xã hội Hệ thống pháp luật và chính sách xã hội đó vừa định hướng vừ thúc đẩy quá trình hình thành gia đình mới a trong thời kỳ quá độlên chủ nghĩa xã hội

Summary

-Fundamentals of

Corporate Finance

Finance 100% (2)

HCA16ge Ch11 SM -Summary Intermediate Accounting

Accounti

Detailed notes for chapter 5

Financial Accoun… 100% (13)

4.3 Cơ sở văn hóa

Những giá trị văn hóa được xây dựng trên nền tảng hệ tư tưởng chính trị của giai cấp công nhân từng bước hình thành và dần dần giữ vai trò chi phối nền tảng văn hóa, tinh thần của xã hội, đồng thời những yếu tố văn hóa, phong tục tập quán, lối sống lạc hậu do xã hội cũ để lại từng bước bị loại bỏ

Sự phát triển hệ thống giáo dục, đào tạo, khoa học và công nghệ góp phần nâng cao trình độ dân trí, kiến thức khoa học và công nghệ của xã hội, đồng thời cũng cung cấp cho các thành viên trong gia đình kiến thức,nhận thức mới, làm nền tảng cho sự hình thành những giá trị, chuẩn mực mới, điều chỉnh các mối quan hệ gia đình trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội

4.4 Chế độ hôn nhân tiến bộ

Hôn nhân tự nguyện Hôn nhân tự nguyện là đảm bảo cho nam nữ có quyền tự do trong việc lựa chọn người kết hôn, không chấp nhận sự áp đặt của cha mẹ Hôn nhân tiến bộ còn bao hàm cả quyền tự do ly hôn khi tình yêu giữa nam và nữ không c n nữa Tuy nhiên hôn nhân tiến bộ không khuyến ò khích việc ly hôn vì ly hôn để lại hậu quả nhất định cho xã hội, cho cả vợ, chồng và đặc biệt là con cái

Hôn nhân một vợ một chồng, vợ chồng bình đẳng Thực hiện hôn nhân một vợ một chồng là điều kiện đảm bảo hạnh phúc gia đình, đồng thời cũng phù hợp với quy luật tự nhiên, phù hợp với tâm lý, tình cảm, đạo đức con người Trong đó vợ và chồng đều có quyền lợi và nghĩa vụ ngang nhau về mọi vấn đề của cuộc sống gia đình

Hôn nhân được đảm bảo về pháp lý Thực hiện thủ tục pháp lý trong hôn nhân vừa thể hiện sự tôn trọng trong tình yêu vừa thể hiện sự trách nhiệm của

cá nhân đối với gia đình và xã hội Từ đó xã hội mới quản lý, hỗ trợ, tạo điều kiện để đôi nam nữ thực hiện chức năng, nhiệm vụ của họ với xã hội với tư cách là thành viên của gia đình Việc hôn nhân được đảm bảo về mặt pháp lý

là biện pháp để ngăn chặn cá nhân lợi dụng quyền tự do kết hôn, tự do ly hôn

để vụ lợi cá nhân đồng thời để bảo vệ hạnh phúc của cá nhân và gia đình

II Sự vận dụng của Đảng trong quá trình xây dựng gia đình văn hóa nước ta hiện nay

1 Nội dung xây dựng gia đình văn hóa

Xây dựng gia đình no ấm, bình đẳng, hòa thuận, hạnh phúc và tiến bộ là

cơ sở, là nguồn lực để xây dựng và phát triển xã hội Có thể thấy xây dựng gia

đình văn hóa là mục tiêu, vừa có tính chiến lược, vừa có tính cấp bách trong

sự nghiệp xây dựng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, phù hợp với truyền thống đạo lý của dân tộc và phù hợp với quy luật phát triển của xã hội Vì vậy Đảng

và Nhà nước ta đặc biệt chú trọng đến công tác xây dựng gia đình văn hóa Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Quan tâm đến gia đình là đúng vì nhiều gia đình cộng lại mới thành xã hội, gia đình tốt thì xã hội mới tốt, xã hội tốt thì gia đình càng tốt hơn, hạt nhân của xã hội là gia đình Chính vì vậy, muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội là phải chú ý hạt nhân cho tốt”

Tiếp thu lý luận của Chủ nghĩa Mác – Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh, nhận thức đúng vị trí, vai trò và chức năng của gia đình trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội, năm 1981, Đảng và Nhà nước tavới phương châm xây dựng gia đình Việt Nam no ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc đã chính thức lấy ngày 28/6 hàng năm là ngày Gia đình Việt Nam Từ đó vận động các

cấp, các ngành, Mặt trận Tổ quốc các cấp và các tổ chức chính trị xã hội - quán triệt thực hiện, thường xuyên tuyên truyền, giáo dục cho mọi công dân nâng cao trách nhiệm trong xây dựng gia đình văn hóa là một trong những vấn đề quan trọng, thiết yếu ở nước ta

Việt Nam đang trong quá trình thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá, với mục tiêu: “Phấn đấu đến năm 2030, là nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao ” Trong sự nghiệp chung ấy, vai trò của mỗi gia đình là không hề nhỏ Vì vậy, kế thừa và phát huy từ các Đại hội trước, quan điểm Đại hội lần thứ XIII của Đảng ta tiếp tục xác định: “ thực hiện các chuẩn mực văn hóa gia đình Việt Nam ấm no, hạnh phúc, tiến

bộ và văn minh Đề cao vai trò của gia đình trong nuôi dưỡng, giáo dục thế

hệ trẻ” Mục tiêu của Đảng là x y dựng gia đình no ấm, hạnh phúc, tiến bộâ , là

tế bào lành mạnh của xã hội, là môi trường quan trọng, trực tiếp giáo dục nếp sống và hình thành nhân cách của mỗi cá nhân, đặc biệt là thanh thiếu niên Đây là một phương hướng lớn quan trọng và chính xác trong xây dựng gia đình văn hóa trong thời kỳ mới, góp phần quan trọng ổn định an ninh chính trị

xã hội và phát triển đất nước

Gia đình văn hóa ở Việt Nam hiện nay đang có những hướng giá trị sau: Một là g iữ nề nếp văn hoá gia đình truyền thống nguyên dạng, trong đó các thế hệ trong gia đình sống theo đạo lý “kính trên, nhường dưới”, “chị ngã,

em nâng”… Người già quyết định tối cao và được chăm sóc chu đáo Cá nhân

không được quyền quyết định, ít được quyền dân chủ, có tính bảo thủ, có khi cản trở sự phát triển

Hai là xây dựng gia đình hiện đại chỉ có hai thế hệ, đề cao tự do cá nhân, cắt rời ít liên hệ với quá khứ, cội nguồn Do đó xảy ra tình trạng nhiều người già lâm vào tình trạng cô đơn ít được chăm sóc chu đáo

Ba là xây dựng gia đình hiện đại t con, hạnh phúc, trên cơ sở văn , í hóa gia đình truyền thống, có sự giúp đỡ, hỗ trợ giữa các thế hệ, bảo lưu có chọn lọc giá trị văn hoá gia đình truyền thống Đây là xu thế phù hợp nhất tạo nên gia đình tiên tiến, vừa hiện đại, vừa giàu bản sắc dân tộc Đây chính là mô

hình gia đình văn hoá trong thời đại mới mà chúng ta cần xây dựng

Các kết quả nghiên cứu gần đây về giá trị gia đình Việt Nam cho thấy, các giá trị truyền thống được bảo lưu như coi trọng hôn nhân, gia đình, coi trọng giá trị con cái, đề cao giá trị đạo đức, tình cảm gắn kết gia đình, gắn kết cộng đồng, đàn ông chia sẻ cùng với phụ nữ trong việc chăm sóc và nội trợ,

đề cao sự hiếu thảo… Đồng thời, gia đình thể hiện xu hướng tiếp nhận các giá trị hiện đại đặc biệt là bình đẳng giới (bên cạnh đó còn có gia đình hạt nhân, tuổi kết hôn muộn hơn, có ít con, quan tâm giá trị tâm lý, tình cảm của gia đình), chấp nhận những hình thái hôn nhân, gia đình mới (độc thân, làm mẹ đơn thân, hôn nhân đồng giới, kết hôn với người nước ngoài) Việc tiếp nhận này một phần do quá trình hội nhập quốc tế và thể hiện rõ nhất ở nhóm đân cư

có đặc điểm hiện đại (trẻ tuổi, ở khu vực đô thị, mức sống cao, học vấn cao) Mặc dù có những khác biệt nhất định về những giá trị cụ thể của mỗi gia đình, nhìn chung, người dân Việt Nam tiếp tục hướng đến xây dựng gia đình văn minh, hiện đại trong thời kỳ mới

Việt Nam đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách về xây dựng gia đình văn hóa, phát triển bền vững, tiếp thu các yếu tố hiện đại song vẫn giữ được những nét truyền thống của bản sắc dân tộc Thực hiện chủ trương của Đảng

và chính sách của Nhà nước, hiện nay chúng ta vẫn tiếp tục nhiệm vụ xây dựng và củng cố gia đình bằng nhiều giải pháp, trong đó có thực hiện phong trào xây dựng Gia đình văn hóa ngày càng phát triển và có hiệu quả, góp phần tích cực để củng cố, hoàn thiện gia đình hiện nay Đặc biệt, ý thức tự giác của các gia đình trong xây dựng gia đình văn hóa được thể hiện qua nhiều phong trào ý nghĩa, như “Nuôi con khỏe dạy con ngoan”; “Ông bà cha mẹ mẫu mực, con cháu hiếu thảo”, “Gia đình hiếu học”, “Gia đình nông dân thi đua sản xuất, kinh doanh giỏi, đoàn kết giúp nhau xóa đói, giảm nghèo”