(luận văn thạc sĩ) tóm tắt luân văn thạc sĩ hoàn thiện công tác phân tích khách nợ trong quy trình mua nợ tại công ty TNHH mua bán nợ việt nam

Phát triển thị trường mua bán nợ xấu là một trong những giải pháp vô cùng quan trọng để giải quyết vấn đề này.Công ty Mua bán nợ Việt Nam thành lập với hai chức năng chính vừa là công cụ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

ĐOÀN THỊ VI THẢO

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC PHÂN TÍCH

KHÁCH NỢ TRONG QUY TRÌNH MUA NỢ TẠI CÔNG TY TNHH MUA BÁN NỢ

VIỆT NAM (DATC)

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ KẾ TOÁN

Mã số: 60.34.03.01

Đà Nẵng - 2018

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm Thông tin - Học liệu, Đại học Đà Nẵng

- Thư viện trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong bối cảnh nợ xấu diễn biến phức tạp như hiện nay, đang có chiều hướng gia tăng nhanh, đe dọa an ninh tài chính tiền tệ thì vấn

đề xử lý nợ xấu được xem là vấn đề cần được ưu tiên đối với hoạt động của các tổ chức tín dụng Phát triển thị trường mua bán nợ xấu

là một trong những giải pháp vô cùng quan trọng để giải quyết vấn

đề này.Công ty Mua bán nợ Việt Nam thành lập với hai chức năng chính vừa là công cụ của Nhà nước để xử lý các vấn đề nợ, tài sản tồn đọng trong quá trình sắp xếp, chuyển đổi DNNN và hệ thống tín dụng vừa kinh doanh như doanh nghiệp với loại hàng hóa tương đối đặc biệt là nợ Tuy nhiên Công ty TNHH Mua bán nợ Việt Nam được thực hiện trên cơ chế bảo toàn và phát triển vốn Nhà nước giao, hoạt động vì mục tiêu lợi nhuận Do đó, ngoại trừ những khoản nợ mua theo chỉ định của cấp có thẩm quyền, DATC không thể mua hết tất cả các khoản nợ tồn đọng khó đòi, không có vật tư, tài sản đảm bảo của các ngân hàng Thương mại, các Doanh nghiệp nhà nước, mà Công ty chỉ mua những khoản nợ trên cơ sở phân tích cụ thể chi tiết

về khoản nợ, về khách nợ xem có khả năng tái cơ cấu, phục hồi những khó khăn yếu kém dẫn đến tình trạng thua lỗ trước mắt để phục hồi và trả nợ cho DATC hay có khả năng bán lại món nợ với giá cao hơn cho nhà đầu tư tiềm năng hoặc thu lại hiệu quả thông qua việc xử lý tài sản đảm bảo của Doanh nghiệp Để mang lại hiệu quả kinh tế cao, tránh rủi ro trong hoạt động giao dịch mua bán nợ, việc phân tích chi tiết khoản nợ, tình hình tài chính của khách nợ hiện tại, những khó khăn vướng mắc đang gặp phải và triển vọng phát triển tương lai một cách khoa học, hợp lý và cung cấp được thông tin chính xác đầy đủ khi ra quyết định mua nợ có ý nghĩa và tầm quan trọng hết sức lớn lao

Thông qua việc nghiên cứu hoạt động của DATC, đặc biệt chú trọng vào quy trình mua nợ, bởi việc đầu tư vào một khoản nợ là việc đầu tư vô cùng mạo hiểm và khoản đầu tư này có lãi hay không phụ thuộc rất nhiều vào giá mua bán tại thời điểm mua nợ Do đó, đề tài tập trung phân tích quy trình mua nợ, đặc biệt là công tác phân tích khách nợ trong quy trình mua nợ, đánh giá những hạn chế và tìm nguyên nhân để từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác này trong quá trình khảo sát, đánh giá và ra quyết định mua nợ

Với mong muốn đó, tác giả đã chọn đề tài: “Hoàn thiện công tác phân tích khách nợ trong quy trình mua nợ tại Công ty TNHH Mua bán nợ Việt Nam” để làm đề tài nghiên cứu cho luận văn tốt

nghiệp của mình

2 Mục tiêu nghiên cứu

Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác phân tích khách

nợ trên phương diện tài chính trong quy trình mua nợ tại Công ty TNHH Mua bán nợ Việt Nam

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Những vấn đề thực tiễn về công tác phân tích khách nợ trên phương diện tài chính trước khi tiến hành xem xét

ra quyết định mua nợ thỏa thuận tại Công ty TNHH mua bán nợ Việt Nam

- Phạm vi nghiên cứu:

+ Về nội dung, không gian: Nghiên cứu công tác phân tích khách

nợ trong quy trình mua nợ thuộc hoạt động mua bán nợ, chủ yếu là mua bán nợ xấu được nghiên cứu tại DATC

+ Về thời gian: Từ khi thành lập năm 2004 đến nay

4 Phương pháp nghiên cứu

Sử dụng: phương pháp thống kê,mô tả; Phương pháp phân tích tổng hợp; Phương pháp so sánh, đối chiếu nhằm làm sáng tỏ vấn đề nghiên cứu

6 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

Đề tài này lần đầu tiên được nghiên cứu tại Việt Nam Tuy trước đây có một số đề tài nghiên cứu về mua bán nợ, mua và xử lý nợ xấu, phát triển thị trường mua bán nợ, pháp luật về mua bán nợ tại Việt Nam, xử lý tài sản đảm bảo để đẩy nhanh tốc độ thu hồi nợ …nhưng các đề tài chỉ nghiên cứu chung, tổng quát chứ không đi sâu phân tích chi tiết từng công đoạn, từng khâu trong quy trình mua bán nợ như công tác phân tích khách nợ trong quy trình mua nợ để từ đó tìm

ra các nhân tố ảnh hưởng đến tính hiệu quả của các phương án mua bán nợ Trên cơ sở đó, đề tài này đã đưa ra những giải pháp, kiến nghị xác đáng, hợp lý, đóng góp cho công tác phân tích khách nợ trong quy trình mua nợ khi xây dựng phương án mua nợ để ra quyết định mua nợ đúng đắn mang lại hiệu quả đầu tư cao khi mua một khoản nợ xấu Đây là một khâu vô cùng quan trọng trong quy trình mua bán nợ đối với việc đánh giá để ra quyết định mua nợ, một khâu quan trọng trong phát triển thị trường mua bán nợ xấu, góp phần đẩy nhanh tốc độ mua bán nợ xấu, lành mạnh hóa thị trường tài chính, hạn chế tối đa rủi ro trong hoạt động mua bán nợ và mang lại lợi nhuận từ hoạt động đầu tư mua bán nợ Hơn nữa mà còn là cơ sở cho việc quyết định phương án xử lý nợ sau khi mua là bán nợ hay tái cơ cấu hay chứng khoán hóa khoản nợ…sau này Nếu xây dựng được một phương thức thực hiện hợp lý, chính xác ở khâu này sẽ góp phần đẩy nhanh tốc độ xử lý nợ xấu trên thị trường tài chính Việt Nam, tạo

ra một cơ chế xử lý nợ xấu bền vững cho nền kinh tế Việt Nam

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÂN TÍCH KHÁCH NỢ TRONG QUY TRÌNH MUA NỢ CỦA CÔNG TY TNHH MUA BÁN NỢ VIỆT NAM 1.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NỢ, NỢ XẤU

1.1.1 Khái niệm nợ

“Nợ là một thuật ngữ thường được sử dụng trong trường hợp phải thực hiện một nghĩa vụ hoàn trả hay đền bù về tài sản, vật chất Tuy nhiên, nợ cũng có thể được sử dụng để chỉ các nghĩa vụ khác Trong trường hợp nợ tài sản thì nợ là một cách sử dụng sức mua trước khi kiếm đủ tổng số tiền để trả cho sức mua đó Các công ty cũng có thể

sử dụng nợ như là một phần trong chiến lược tài chính tổng thể của mình.”

Hàng hóa nợ = Quyền chủ nợ + Tài sản bảo đảm cho khoản nợ

Từ những nghiên cứu trên đây, có thể hiểu: Nợ là nghĩa vụ phải trả bằng tiền hoặc tài sản của cá nhân hoặc tổ chức này (gọi là khách nợ) đối với cá nhân hoặc tổ chức khác (chủ nợ) Nợ có thể có tài sản bảo đảm hoặc không có tài sản bảo đảm

1.1.2 Khái niệm nợ xấu

- Khái niệm nợ xấu của Việt Nam

- Khái niệm nợ xấu của Ngân hàng Thế giới

- Khái niệm của nhóm chuyên gia tư vấn Advisory Expert Group (AEG)

- Khái niệm nợ xấu của Ủy ban Basel về Giám sát Ngân hàng (BCBS)

- Chuẩn mực kế toán quốc tế (IAS)

- Khái niệm nợ xấu của Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF)

Tóm lại, có thể hiểu nợ xấu là những khoản nợ quá hạn trả nợ trên 90 ngày và/hoặc được đánh giá là khó có khả năng thu hồi đầy

đủ cả gốc và lãi

1.1.3 Nguyên nhân nợ xấu

Nguyên nhân phổ biến gây ra nợ xấu thường có thể chia thành 4 nhóm:

- Nhóm nguyên nhân khách quan

+ Các yếu tố về kinh tế - chính trị

+ Các yếu tố về tự nhiên

- Nhóm nguyên nhân từ phía các tổ chức tín dụng (TCTD)

+ Tình trạng tăng trưởng tín dụng quá mức

+ Chất lượng thẩm định khoản vay yếu kém, giám sát bị buông lỏng + Quản lý ngân hàng và quản trị rủi ro yếu kém

- Nhóm nguyên nhân từ phía doanh nghiệp

+ Phụ thuộc quá nhiều vào vốn vay

+ Đầu tư dàn trải

+ Năng lực quản trị doanh nghiệp yếu kém

- Nhóm nguyên nhân từ tài sản bảo đảm

+ Tài sản bảo đảm bị giảm giá trị

+ Vướng mắc trong quá trình xử lý tài sản thế chấp

1.1.4 Tác động của nợ xấu

- Đối với doanh nghiệp có nợ tồn đọng Error! Reference source

not found

- Ảnh hưởng đối với hoạt động của các tổ chức tín dụng

- Ảnh hưởng đối với nền kinh tế

1.1.5 Chính sách xử lý nợ xấu

Khi nợ xấu xảy ra có tính hệ thống thì có ba hình thức giải quyết thông dụng sau: (i) giải pháp thị trường tự do: tự chịu trách nhiệm (self-reliance), (ii) chuyển nợ xấu từ các NHTM sang một công ty quản lý tài sản đặc biệt (AMC), và (ii) xoá nợ (Mitchell, 2001) Gần đây, giải pháp thu hẹp tỷ lệ sở hữu (bail-in) bắt buộc đối với các cổ đông hiện hữu cũng được đưa ra để giải quyết nợ xấu để tránh tình

trạng rủi ro đạo đức một khi các ngân hàng trở thành quá lớn để sụp

đổ (Zhou et al., 2012)

1.2 MUA BÁN NỢ TRÊN THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH

1.2.1 Khái niệm mua bán nợ trên thị trường tài chính

Mua bán nợ là một loại hình dịch vụ thông qua việc sử dụng các công cụ tài chính để mua bán một loại sản phẩm đặc biệt - nợ, theo

đó bên bán nợ chuyển giao quyền sở hữu khoản nợ cho bên mua nợ

và nhận thanh toán từ bên mua nợ

1.2.2 Các phương thức mua bán nợ

a Mua bán nợ tham gia (participation)

Mua bán nợ tham gia là việc bên bán nợ bán một phần khoản nợ cho vay cho bên mua nợ, nhưng bên mua nợ bị hạn chế về kiểm soát hợp đồng cho vay và quyền đối với bên vay

b Chuyển nhượng nợ (Assignment)

Chuyển nhượng nợ là việc bên bán nợ bán thực sự một phần hoặc toàn bộ khoản cho vay cho bên mua nợ và chuyển quyền sở hữu khoản nợ cho bên mua nợ

1.2.3 Các chủ thể tham gia mua bán nợ

1.2.5 Lợi ích của hoạt động mua bán nợ

a Lợi ích đối với bên bán nợ

b Lợi ích đối với bên mua nợ

c Lợi ích đối với khách nợ

1.3 SỰ HÌNH THÀNH VÀ VAI TRÒ CỦA CÔNG TY MUA

BÁN NỢ

1.3.1 Sự hình thành Công ty Mua bán nợ

Những khoản nợ đọng sẽ ảnh hưởng không tốt đến sự phát triển của nền kinh tế Nợ tồn đọng sẽ gây mất khả năng thanh toán của các doanh nghiệp Ngoài ra nợ tồn đọng kéo dài còn làm giảm khả năng cạnh tranh, khả năng hội nhập khu vực và quốc tế của các doanh nghiệp Khi có một sự đổ vỡ của một doanh nghiệp, nhất là đối với

tổ chức tín dụng, sẽ kéo theo sự đổ vỡ có tính dây chuyền Do đó việc tìm ra những giải pháp làm giảm những khoản nợ tồn đọng trong nền kinh tế là rất quan trọng Một trong những giải pháp đó là việc thành lập AMC

- Các mô hình công ty mua bán nợ

- Mục tiêu hoạt động

- Nguồn vốn hoạt động

- Địa vị pháp lý

1.3.2 Vai trò của các Công ty Mua bán nợ

Đối với hệ thống ngân hàng

- AMC là tổ chức hoạt động chuyên nghiệp trong lĩnh vực xử lý

nợ xấu, thậm chí được chính phủ trao thẩm quyền pháp lý đặc biệt hơn so với ngân hàng như quyền tịch thu tài sản bảo đảm

- Thông qua hoạt động thanh toán tiền mua nợ cho ngân hàng, AMC đã góp phần cải thiện khả năng thanh khoản của ngân hàng

- Ngoài ra, hoạt động mua bán nợ xấu của AMC còn giúp ngân hàng giảm tỷ lệ nợ xấu theo quy định

Đối với doanh nghiệp

Thông qua biện pháp tái cơ cấu doanh nghiệp, AMC giúp các doanh nghiệp cải thiện tình hình tài chính, phục hồi SXKD, tăng năng lực quản trị và cạnh tranh trên thị trường, có khả năng thiết lập

lại quan hệ vay vốn ngân hàng Nếu không có công ty nào tham gia vào việc mua các khoản nợ xấu đó thì các công ty sẽ lâm vào sản xuất kinh doanh cầm chừng, hoặc thu hẹp sản xuất kinh doanh, thậm chí chờ phá sản

Đối với nền kinh tế

Hoạt động mua bán nợ xấu tạo ra một cơ chế chuyển các nguồn vốn từ nơi thừa đến nơi thiếu, cung cấp phương tiện huy động số vốn nhàn rỗi trong dân cư cho các doanh nghiệp sử dụng vào nhiều mục đích khác nhau như đầu tư phát triển sản xuất, xây dựng cơ sở vật chất mới

Ngoài ra, việc xử lý nợ xấu của các AMC góp phần cải thiện thanh khoản của các ngân hàng, ngăn chặn sự đổ vỡ dây chuyền lây lan đến toàn bộ hệ thống ngân hàng có thể dẫn đến khủng hoảng tài chính quốc gia

1.4 CÔNG TÁC PHÂN TÍCH KHÁCH NỢ TRONG QUY

a Khái niệm quy trình phân tích khách nợ

b Nội dung quy trình phân tích khách nợ

Bước 1 : Thu thập, kiểm tra hồ sơ khoản nợ

Bước 2 : Thu thập thông tin về khoản nợ , khách nợ

Bước 3 : Phân tích tổng hợp tình hình tài chính doanh nghiệp, tình hình hoạt động của khách nợ

Bước 4 : Lập phương án sơ bộ mua nợ sau khi thực hiện phân

tích khách nợ

1.4.3 Cơ sở dữ liệu để phục vụ công tác phân tích khách nợ

a Báo cáo tài chính

a1 Bảng cân đối kế toán

a2 Báo cáo kết quả hoạt động SXKD

a3 Các thuyết minh báo cáo tài chính

a4 Báo cáo lưu chuyển tiền tệ(LCTT)

c) Phân tích tình hình tài chính của khách nợ

d) Phân tích khả năng tạo tiền và lưu chuyển tiền

e) Xác định giá trị và khả năng thu hồi nợ thông qua xử lý tài sản đảm bảo

f) Phân tích điểm mạnh điểm yếu của khách nợ ( SWOT)

1.5 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÔNG TÁC PHÂN

TÍCH KHÁCH NỢ

1.5.1 Các nhân tố bên trong

1.5.2 Các nhân tố bên ngoài

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG PHÂN TÍCH KHÁCH NỢ TRONG QUY TRÌNH MUA NỢ CỦA CÔNG TY TNHH MUA BÁN NỢ VIỆT NAM

2.1 SỰ HÌNH THÀNH, CƠ CẤU TỔ CHỨC, CHỨC NĂNG NHIỆM VỤ CỦA CÔNG TY TNHH MUA BÁN NỢ VIỆT NAM

2.1.1 Sự hình thành DATC

2.1.2 Chức năng của DATC

2.1.3 Ngành, nghề kinh doanh của DATC

2.1.4 Mô hình tổ chức, quản lý

Sơ đồ tổ chức của DATC như sau

Hình 2.1: Sơ đồ tổ chức của DATC

2

Ban TN&

XLTS

Ban

QL Đầu

ĐN

Ban Tài chính

KT

Ban Thư

Ký

TH

Ban Pháp chế

HỘI ĐỒNG THÀNH VIÊN

KIỂM SOÁT VIÊN

BAN GIÁM ĐỐC

Trung tâm

GD MBN

và TS

Chi nhánh

Đà Nẵng

Chi nhánh

TP

HCM

46 DN

có vốn góp

tế DATC đã đạt được các nhiệm vụ chính trị do Đảng và Chính phủ giao trong việc hỗ trợ DNNN lành mạnh hóa tình hình tài chính trong quá trình sản xuất kinh doanh thông qua mua bán xử lý nợ; góp phần giải quyết các tồn tại về tài chính nhằm thúc đẩy quá trình sắp xếp,

cổ phần hóa DNNN; góp phần tạo nguồn hàng cho thị trường vốn, thị trường chứng khoán và thúc đẩy sự hình thành của các định chế tài chính trung gian như dịch vụ đòi nợ, dịch vụ tư vấn tài chính …

2.2.2 Những hạn chế

Vai trò của DATC trong hình thành thị trường mua bán nợ chưa

rõ nét, chủ yếu mới tạo ra sự mua bán nợ giữa DATC với các chủ nợ

và chủ yếu là mua nợ từ các tổ chức tín dụng, các khoản nợ DATC mua về hầu hết đều gắn với phương án tái cơ cấu DN và do DATC thu hồi nợ trực tiếp từ DN DATC sử dụng hoàn toàn vốn chủ sở hữu

để mua nợ mà chưa đẩy mạnh theo hướng chứng khoán hóa nợ, chưa đẩy mạnh phát triển thị trường mua bán nợ để tạo kênh thu hút vốn cho hoạt động mua bán nợ

Hoạt động mua bán tài sản chưa được chú trọng trong giai đoạn vừa qua

Biện pháp xử lý nợ và xử lý tài chính còn kém đa dạng

Hoạt động xử lý, thu hồi nợ chưa được chuyên nghiệp hóa Hoạt động tư vấn, môi giới xử lý nợ và tài sản chưa được chú trọng nên chưa có kết quả gì đáng kể

Hoạt động khai thác tài sản hoạt động còn chậm và chưa có kết quả đáng kể

2.3 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC PHÂN TÍCH KHÁCH NỢ TRONG QUY TRÌNH MUA NỢ TẠI DATC

2.3.1 Thu thập thông tin về khoản nợ

a) Tiếp xúc với chủ nợ, chủ tài sản và cơ quan hữu quan b) Tiếp xúc với khách nợ để thu thập các thông tin:

2.3.2 Phân loại khoản nợ

a Phân loại khoản nợ theo đối tượng Khách nợ

b Phân loại khoản nợ theo nguồn gốc phát sinh

c Phân loại khoản nợ theo thời hạn thanh toán

d Phân biệt các hình thức bảo đảm khoản nợ

- Bảo đảm bằng tài sản

- Thƣ bảo lãnh và cam kết trả nợ

e Phân loại khoản nợ theo phương án xử lý nợ dự kiến

- Khoản nợ mua dự kiến để thu hồi nợ

- Khoản nợ mua dự kiến để thực hiện tái cơ cấu khoản nợ

- Khoản nợ mua dự kiến để bán khoản nợ

- Khoản nợ mua dự kiến để xử lý tài sản đảm bảo

2.3.3 Phân tích các yếu tố nội lực của khách nợ

a Phân tích tình hình tài chính hiện tại của khách nợ

Đối với khoản nợ DATC định mua để thu nợ hoặc tái cơ cấu, DATC sẽ dùng các kỹ thuật phân tích tài chính bao gồm việc so sánh phân tích giữa các số liệu, các tỷ lệ, khả năng tạo ra lợi nhuận và luồng tiền trên cơ sở giả định thích hợp Nếu tình hình tài chính hiện tại của DN tốt thì khả năng thu hồi nợ sẽ cao và hiệu quả Còn nếu không thì phân tích tình hình tài chính hiện tại sẽ chỉ ra những khó khăn của DN, khả năng thành công của việc thực hiện tái cơ cấu DN,

biện pháp gì để khắc phục

- Phân tích tình hình biến động tài sản, nguồn vốn

Nội dung phân tích này sẽ được thực hiện đối với các khoản nợ mua để thực hiện thu nợ hay tái cơ cấu Qua phân tích tình hình biến