(luận văn thạc sĩ) quản lý nhà nước đối với dự án đầu tư công trên địa bàn tỉnh quảng trị

Do vậy, việc nghiên cứu về thực trạng, nguyên nhân và giải pháp đối với dự án đầu tư công, công tác quản lý nhà nước về dự án đầu tư công đã được nhiều nhà kinh tế trong và ngoài nước qu

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Tác giả

TRẦN THỊ VIỆT HÒA

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 2

3 Phương pháp nghiên cứu 2

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

5 Bố cục của luận văn 4

6 Tổng quan tài liệu nghiên cứu 4

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI DỰ ÁN ĐẦU TƯ CÔNG 12

1.1 KHÁI QUÁT VỀ DỰ ÁN ĐẦU TƯ CÔNG VÀ QUẢN LÝ DỰ ÁN ĐẦU TƯ CÔNG 12

1.1.1 Một số khái niệm 12

1.1.2 Đặc điểm dự án đầu tư công 15

1.1.3 Nguyên tắc quản lý dự án đầu tư công 16

1.2 NỘI DUNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI DỰ ÁN ĐẦU TƯ CÔNG 16

1.2.1 Hoạch định dự án đầu tư công 16

1.2.2 Tổ chức thực hiện dự án đầu tư công 18

1.2.3 Quản lý chất lượng dự án đầu tư công 23

1.2.4 Thanh quyết toán vốn của dự án đầu tư công 26

1.2.5 Thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm việc thực hiện dự án đầu tư công 27

1.3 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ DỰ ÁN ĐẦU TƯ CÔNG 29

1.3.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội của địa phương 29

1.3.2 Bộ máy quản lý nhà nước và cơ chế quản lý dự án đầu tư công 29

1.3.3 Khả năng tài chính triển khai dự án 30

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 31

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ DỰ ÁN ĐẦU TƯ CÔNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG TRỊ 32

2.1 ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN CỦA TỈNH QUẢNG TRỊ 32

2.1.1 Điều kiện tự nhiên của tỉnh Quảng Trị 32

2.1.2 Đặc điểm kinh tế, xã hội của tỉnh Quảng Trị 36

2.1.3 Tình hình vốn đầu tư toàn xã hội của tỉnh Quảng Trị 41

2.1.4 Chức năng của cơ quan quản lý nhà nước và cơ chế quản lý dự án đầu tư công 45

2.2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ DỰ ÁN ĐẦU TƯ CÔNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG TRỊ 47

2.2.1 Thực trạng công tác hoạch định dự án đầu tư công 47

2.2.2 Tình hình tổ chức thực hiện dự án đầu tư công 49

2.2.3 Thực trạng công tác quản lý chất lượng dự án đầu tư công 63

2.2.4 Thực trạng công tác thanh quyết toán vốn dự án đầu tư công 69

2.2.5 Thực trạng công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm về dự án đầu tư công 73

2.3 ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ DỰ ÁN ĐẦU TƯ CÔNG TẠI QUẢNG TRỊ 76

2.3.1 Những kết quả đã đạt được 76

2.3.2 Những hạn chế, tồn tại và nguyên nhân 78

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 82

CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI DỰ ÁN ĐẦU TƯ CÔNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG TRỊ 83

3.1 CĂN CỨ ĐỂ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP 83

3.1.1 Mục tiêu tổng quát phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh đến năm

2025 83

3.1.2 Mục tiêu cụ thể phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh đến năm 2025 83

3.1.3 Quan điểm, định hướng phát triển đầu tư công của tỉnh trong những năm tới 85

3.2 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ DỰ ÁN ĐẦU TƯ CÔNG TẠI QUẢNG TRỊ 87

3.2.1 Nâng cao chất lượng quy hoạch dự án đầu tư công 87

3.2.2 Hoàn thiện công tác tổ chức thực hiện dự án đầu tư công 89

3.2.3 Cải thiện công tác quản lý chất lượng dự án đầu tư công 91

3.2.4 Tập trung đẩy nhanh công tác thanh quyết toán vốn của dự án đầu tư công 93

3.2.5 Tăng cường công tác thanh, kiểm tra và xử lý vi phạm đối với dự án đầu tư công 94

3.2.6 Một số giải pháp khác 95

3.3 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 97

3.3.1 Kết luận 97

3.3.2 Kiến nghị 98

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN (Bản sao)

BIÊN BẢN HỌP HỘI ĐỒNG ĐÁNH GIÁ LUẬN VĂN (Bản sao)

NHẬN XÉT CỦA PHẢN BIỆN 1

NHẬN XÉT CỦA PHẢN BIỆN 2

BẢN GIẢI TRÌNH CHỈNH SỬA LUẬN VĂN

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Chữ viết tắt Nội dung đầy đủ

DANH MỤC CÁC BẢNG

Số hiệu

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Ở một nước đang phát triển với mong muốn tăng trưởng cao như Việt Nam, thì dự án đầu tư công luôn đóng một vai trò quan trọng trong sự phát triển của nền kinh tế Dự án đầu tư công đã góp phần phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, hỗ trợ và thúc đẩy hoạt động sản xuất kinh doanh của các thành phần kinh tế Vốn đầu tư công của Việt Nam liên tục tăng qua các năm và chiếm tỷ trọng lớn trong tổng vốn đầu tư toàn xã hội Tuy nhiên,

tỷ lệ đầu tư công lớn không đảm bảo kết quả tăng trưởng cao cho nền kinh tế Đầu tư công chỉ dẫn đến tăng trưởng nếu các dự án thực sự hiệu quả Vì vậy, quản lý nhà nước đối với dự án đầu tư công để cải thiện, nâng cao hiệu quả các dự án đầu tư công luôn là ưu tiên hàng đầu của nước ta hiện nay

Và đối với một tỉnh Quảng Trị còn hạn chế về các điều kiện kinh tế xã hội, dự án đầu tư công cũng có một vai trò hết sức quan trọng Quảng Trị là một tỉnh ven biển thuộc Bắc Trung Bộ, có lợi thế về địa lý - kinh tế, là đầu mối giao thông, điểm đầu trên tuyến đường huyết mạch chính của hành lang kinh tế Đông - Tây Đây là điều kiện rất thuận lợi để Quảng Trị mở rộng hợp tác kinh tế trong khu vực, giao thương hàng hóa, vận tải quốc tế, phát triển thương mại, dịch vụ và du lịch

Thời gian qua, được Nhà nước quan tâm đầu tư, cùng một số chính sách

ưu đãi khác, tiềm lực kinh tế của Quảng Trị có những bước phát triển mới Kinh tế Quảng Trị có nhiều tiềm năng phát triển do đó cần nguồn vốn đầu tư lớn đáp ứng nhu cầu xây dựng nhiều công trình, dự án Nguồn vốn trong dự

án đầu tư công luôn chiếm tỉ trọng lớn (30.7%) trong tổng vốn đầu tư toàn xã hội của tỉnh Cùng với đó, việc quản lý của nhà nước đối với dự án đầu tư công có vai trò to lớn trong việc điều tiết, sử dụng hiệu quả vốn dự án đầu tư công

Tuy nhiên, bên cạnh những đóng góp tích cực vào quá trình phát triển kinh tế của tỉnh thì việc quản lý dự án đầu tư công còn tồn tại nhiều hạn chế, bất cập, gây ra tình trạng lãng phí, làm giảm sút hiệu quả sử dụng vốn dự án đầu tư và chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội Cho nên, cần

có sự đánh giá công tác quản lý nhà nước về dự án đầu tư công của tỉnh để từ

đó tìm ra những giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý nhà nước ở lĩnh vực này

Đó là lý do tác giả chọn đề tài “Quản lý nhà nước đối với dự án đầu tư công trên địa bàn tỉnh Quảng Trị” hy vọng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý

dự án đầu tư công trên địa bàn tỉnh

2 Mục tiêu nghiên cứu

2.1 Mục tiêu tổng quát

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận, đánh giá thực trạng quản lý dự án đầu tư công do cấp tỉnh quản lý tại tỉnh Quảng Trị để từ đó xây dựng những giải pháp hoàn thiện công tác quản lý nhà nước đối với dự án đầu tư công nhằm bảo đảm hiệu quả dự án đầu tư công trên địa bàn tỉnh Quảng Trị

- Đề xuất các giải pháp để hoàn thiện công tác quản lý nhà nước đối với

dự án đầu tư công trên địa bàn tỉnh Quảng Trị

3 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện những mục tiêu trên, đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Thu thập các thông tin liên quan đến

cơ sở lý thuyết, kết quả nghiên cứu của các đề tài đã được công bố, chủ trương chính sách liên quan đến quản lý dự án đầu tư công và các số liệu thống kê Nghiên cứu tài liệu gồm ba bước: thu thập tài liệu, phân tích tài liệu

và trình bày tóm tắt nội dung các nghiên cứu trước đó Luận văn sử dụng thông tin số liệu thứ cấp được thu thập từ các báo cáo về dự án đầu tư công và quản lý dự án đầu tư công của UBND tỉnh, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Tài chính qua các năm, giai đoạn từ 2012 đến 2016

- Phương pháp phân tích tổng hợp lý thuyết: Phân tích những quan điểm

từ các lý thuyết đã thu thập được để hệ thống hóa lý thuyết một cách đầy đủ

và sâu sắc về dự án đầu tư công và quản lý dự án đầu tư công

- Phương pháp kế thừa: Tổng hợp và kế thừa có chọn lọc những kết quả nghiên cứu của một số tác giả có công trình nghiên cứu liên quan đến dự án đầu tư công và công tác quản lý nhà nước đối với dự án đầu tư công

- Phương pháp thống kê mô tả: Trên cơ sở các tài liệu, số liệu đã được tổng hợp, vận dụng các phương pháp phân tích thống kê như số tương đối, số tuyệt đối để phân tích, so sánh số liệu, đánh giá thực trạng công tác quản lý nhà nước đối với dự án đầu tư công trên địa bàn tỉnh Quảng Trị nhằm tổng hợp vấn đề, làm rõ sự khác biệt và đặc trưng riêng của vấn đề nghiên cứu từ

đó làm cơ sở để đưa các lựa chọn

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Những vấn đề lí luận và thực tiễn liên quan đến công tác quản lý nhà nước đối với dự án đầu tư công trên địa bàn tỉnh Quảng Trị

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi nội dung: Đề tài tập trung nghiên cứu việc tác quản lý nhà

nước đối với dự án đầu tư công có nguồn vốn do cấp tỉnh quản lý trên địa bàn tỉnh Quảng Trị

- Phạm vi không gian: Đề tài được tiến hành nghiên cứu các nội dung

trên tại tỉnh Quảng Trị

- Phạm vi thời gian: Đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về dự án đầu

tư công giai đoạn 2012 - 2016, các giải pháp đề xuất có giá trị trong những năm đến

5 Bố cục của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, luận văn được cấu trúc thành ba chương như sau:

Chương 1: Một số vấn đề lý luận cơ bản về quản lý nhà nước đối với dự

6 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

Quản lý dự án đầu tư công có ý nghĩa hết quan trọng trong quá trình thực hiện dự án đầu tư công Do vậy, việc nghiên cứu về thực trạng, nguyên nhân

và giải pháp đối với dự án đầu tư công, công tác quản lý nhà nước về dự án đầu tư công đã được nhiều nhà kinh tế trong và ngoài nước quan tâm Một số công trình nghiên cứu liên quan đến vấn đề mà tác giả đang nghiên cứu, cụ thể như sau:

- Đỗ Hoàng Toàn, Mai Văn Bưu (2005), Giáo trình Quản lý nhà nước về kinh tế, NXB Lao động – Xã hội

Giáo trình được biên soạn trên cơ sở đúc kết những lý luận và thực tiễn quản lý nhà nước về kinh tế trong nền kinh tế thị trường hiện đại và trong quá trình đổi mới nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam Giáo trình cung cấp những kiến thức lý luận, khái quát cơ bản, có tính hệ

thống của một môn khoa học về việc Nhà nước quản lý nền kinh tế quốc dân của Nhà nước Giáo trình đã trình bày các khái niệm, phạm trù, các yếu tố, bộ phận cấu thành, các chức năng, quy luật và nguyên tắc quản lý nhà nước về kinh tế, công cụ và phương pháp, tổ chức bộ máy thông tin và quyết định quản lý, cán bộ và công chức quản lý nhà nước về kinh tế Nội dung giáo trình được chia thành 7 chương trình bày những kiến thức từ các công trình nghiên cứu, các chuyên đề về quản lý nhà nước về kinh tế với những vấn đề

lý luận và thực tiễn mới phát sinh Những kiến thức cơ bản của giá trình là nội dung tham khảo phục vụ chương 1 và được vận dụng để làm cơ sở cho việc phân tích, đánh giá tình hình quản lý nhà nước đối với dự án đầu tư công trong chương 2 của luận văn

- Nguyễn Bạch Nguyệt, Từ Quang Phương (2007), Giáo trình kinh tế đầu tư, NXB Đại học Kinh tế quốc dân

Giáo trình đã khái quát những vấn đề lý luận cơ bản về kinh tế trong lĩnh vực hoạt động đầu tư; vai trò và đặc điểm của đầu tư phát triển trong nền kinh tế; cung cấp những khái niệm, nguyên tắc tổ chức quản lý, các quy luật đặc thù của hoạt động đầu tư trên toàn bộ nền kinh tế; cung cấp cái nhìn toàn diện

về kinh tế đầu tư, cách đánh giá hiệu quả đầu tư, cách lập, thẩm định, triển khai và quản lý hoạt động đầu tư; xem xét các nguồn vốn và giải phát huy động các nguồn vốn đó cho hoạt động đầu tư Giáo trình đưa ra những nội dung từ khi tiến hành triển khai một dự án đầu tư cho đến khi dự án được hoàn thành đưa vào sử dụng, công tác chuẩn bị nhỏ nhất cần trải qua trong dự

án đầu tư, từ đó đem lại một cái nhìn toàn diện về kinh tế đầu tư cho người làm công tác quản lý kinh tế Giáo trình này được phân thành 9 chương đi sâu vào những vấn đề cốt lõi của bộ môn Kinh tế đầu tư, được dùng làm tài liệu nghiên cứu giảng dạy cho giáo viên, sinh viên các trường Đại học chuyên

ngành Kinh tế trong cả nước Những vấn đề đề cập trong giáo trình này được

sử dụng làm tài liệu tham khảo trong Chương 1 của bài luận văn

- Từ Quang Phương (2005), Giáo trình Quản lý Dự án đầu tư, NXB Lao

động – Xã hội

Phát triển nền kinh tế thị trường nhiều thành phần theo định hướng xã hội chủ nghĩa đòi hỏi cần có những sự đổi mới mạnh mẽ, quyết liệt ở nhiều lĩnh vực, nhiều thành phần kinh tế trong đó có lĩnh vực quản lý dự án đầu tư nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư cũng như hiệu quả về kinh tế xã hội Quá trình quản lý dự án đầu tư bao gồm nhiều công đoạn từ nghiên cứu cơ hội đầu tư đến giai đoạn vận hành kết quả của quá trình đầu tư Vì vậy đứng trước việc giải đáp các thắc mắc về vấn đề: Quản lý đầu tư theo dự án là gì, nội dung và các phương pháp quản lý dự án đầu tư như thế nào… giáo trình đã được biên soạn để giải đáp phần nào những vấn đề mới được phát sinh trong quá trình chuyển mình của nền kinh tế Giáo trình đề cập đến khái niệm, chu trình lập

và quản lý các dự án, cách quản lý dự án theo chu trình, các tiêu chí đánh giá hiệu quả mà dự án đầu tư mang lại Nội dung của giáo trình này được dùng làm tài liệu tham khảo cho chương 1 của luận văn

- Thái Bá Cẩn (2009), Giáo trình Phân tích và quản lý dự án đầu tư,

NXB Giáo dục

Giáo trình gồm 8 chương trình bày những kiến thức cơ bản về lý luận phân tích và quản lý dự án đầu tư phù hợp với xu thế hội nhập quốc tế và yêu cầu thực tiễn đang diễn ra ở Việt Nam giai đoạn hiện nay Hoạt động đầu tư rất rộng và đa dạng, chịu tác động bởi những đặc điểm sản xuất của các ngành, đặc điểm của sản phẩm xây dựng, liên quan đến nhiều ngành và điều kiện tự nhiên Vì vậy, hoạt động đầu tư rất phức tạp, dễ gây ra thất thoát, lãng phí, dẫn đến chất lượng sản phẩm và hiệu quả đầu tư thấp Do đó, phải nâng cao chất lượng quản lý hoạt động đầu tư và xây dựng Để nâng cao chất lượng

quản lý đầu tư và xây dựng, trước hết và quan trọng nhất là quản lý tốt dự án đầu tư kể từ khi có ý định đầu tư, xác định chủ trương đầu tư, lập dự án đầu

tư, quá trình thực hiện đầu tư đến khi kết thúc xây dựng đưa dự án vào khai thác và sử dụng Nội dung giáo trình nêu lên những nội dung cơ bản về quản

lý đầu tư và dự án đầu tư; thẩm định dự án đầu tư; phân tích kinh tế, tài chính

dự án đầu tư; quản lý chi phí đầu tư xây dựng công trình; kế hoạch hoá vốn đầu tư; đấu thầu xây dựng và quản lý đấu thầu xây dựng; quản lý, thanh toán vốn đầu tư công trình xây dựng; quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành

- Vũ Thành Tự Anh (2012), Quản lý và phân cấp quản lý đầu tư công

thực trạng ở Việt Nam và kinh nghiệm quốc tế, Chương trình giảng dạy kinh

tế Fulbright

Nghiên cứu đã so sánh thực trạng quản lý đầu tư công ở Việt Nam với quản lý đầu tư công trên thế giới để từ đó tìm ra những hạn chế trong quản lý đầu tư công ở Việt Nam và đưa ra những khuyến nghị để tăng cường hiệu quả

và hiệu lực của quy trình quản lý đầu tư công Theo nghiên cứu này thì nhà nước cần có những thay đổi phương thức làm quy hoạch, thẩm định dự án và kiểm tra thẩm định dự án độc lập, lựa chọn dự án phải đi đôi với lập dự toán đầu tư, tăng cường hiệu quả của việc triển khai dự án đầu tư công, coi việc quản lý vận hành dự án như một khâu trong quy trình quản lý dự án đầu tư công, siết chặt kỹ luật đối với việc điều chỉnh dự án đầu tư công, tăng cường kiểm toán và đánh giá sau khi dự án kết thúc, gắn quản lý đầu tư công với tổng thể hệ thống thể chế, chính sách quản lý kinh tế

- Anand Rajaram, Lê Minh Tuấn, Nataliya Biletska và Jim Brumby

(2010), A diagnostic framework for assessing public investment management,

The World Bank Africa Region, Public Sector Reform and Capacity Building Unit & Poverty Reduction and Economic Management Network, Public Sector Unit

Nghiên cứu đã cung cấp một khung chẩn đoán thực dụng và khách quan

để đánh giá hệ thống quản lý đầu tư công của các chính phủ Việc phân bổ ngân sách cho đầu tư công có thể nâng cao triển vọng kinh tế trong tương lai, khẳng định các quy trình phối hợp lựa chọn và quản lý đầu tư công là rất quan trọng Khung chẩn đoán còn để thúc đẩy chính phủ để thực hiện định kỳ tự đánh giá hệ thống đầu tư công và cải cách cơ chế quản lý để nâng cao hiệu quả của đầu tư công Ngoài ra, nghiên cứu còn đưa ra những câu hỏi chẩn đoán để hỗ trợ việc đánh giá chất lượng quản lý dự án đầu tư công

- Chính phủ Việt Nam, Ngân hàng Thế giới với sự hỗ trợ của Nhóm các

nhà tài trợ cùng mục đích (2005), Việt Nam – Quản lý chi tiêu công để tăng trưởng và giảm nghèo, NXB Tài chính

Tại chương 8 của báo cáo đã xem xét quản lý đầu tư công ở Việt Nam qua chất lượng lập kế hoạch đầu tư công nói chung và tình hình triển khai cụ thể Từ đó phân tích sâu hơn và đưa ra những giải pháp về những vấn đề mấu chốt trong quản lý đầu tư công bao gồm chương trình đầu tư công và việc quản lý các nguồn lực, quản lý một chương trình đầu tư công cộng trong điều kiện phân cấp nhiều hơn, tính bền vững, thẩm định và tiêu chí phân bổ nguồn lực, quản lý chương trình và cải cách thể chế Chính phủ cần tiến hành đánh giá một cách chiến lược việc phân công trách nhiệm đầu tư công giữa các cấp chính quyền Bộ Kế hoạch và Đầu tư cần tăng cường hơn nữa năng lực của mình trong việc hướng dẫn, đào tạo, hỗ trợ và giám sát các cơ quan được phân cấp đầu tư Sổ tay hướng dẫn lập kế hoạch đầu tư và mẫu đăng ký dự án cần được xây dựng và triển khai thực hiện tại tất cả các cấp chính quyền Cần đưa phân tích chi phí thường xuyên phát sinh từ dự án đầu tư vào quy trình lựa chọn dự án đầu tư và sử dụng khuôn khổ chi tiêu trung hạn như một cách cân đối và đảm bảo tính thống nhất giữa chi thường xuyên và đầu tư

- Nguyễn Đức Thành, Đinh Tuấn Minh (2011), Đổi mới thể chế, cơ chế

và những giải pháp chấn chỉnh, hoàn thiện, tái cấu trúc lĩnh vực đầu tư công,

Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách, Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội

Báo cáo nghiên cứu thực trạng đầu tư công ở Việt Nam và những tác động của cơ chế đầu tư công đối với tình trạng đầu tư công của Việt Nam giai đoạn 2000 - 2010, từ đó đưa ra một số khuyến nghị chính sách nhằm đổi mới thể chế, cơ chế và những giải pháp chấn chỉnh, hoàn thiện, tái cấu trúc lĩnh vực đầu tư công trong vài năm tới phục vụ chống lạm phát, ổn định kinh tế vĩ

mô, bảo đảm an sinh xã hội, thực hiện tái cấu trúc nền kinh tế, chuyển đổi mô hình tăng trưởng của Việt Nam Báo cáo đã đề ra những khuyến nghị về việc giảm thuế thu nhập doanh nghiệp nhằm bình ổn môi trường vĩ mô, phục hồi kinh tế, cải thiện môi trường kinh doanh, tạo điều kiện để cắt giảm chi tiêu công; xây dựng lộ trình cổ phần hóa một phần và triệt để các doanh nghiệp nhà nước, thực hiện giảm các đặc quyền của doanh nghiệp nhà nước; đầu tư công chuyển dần sang hình thức chi tiêu của chính phủ, mua sản phẩm bình đẳng giữa doanh nghiệp tư nhân và nhà nước; công tác quy hoạch cần có sự kết hợp hài hòa giữa quy hoạch địa phương với sự phát triển tổng thể nền kinh tế; đẩy mạnh hình thức PPP cho các dự án đầu tư công; tăng cường sự giám sát dự án đầu tư công từ cấp trung ương đến địa phương và cộng đồng

- Nguyễn Hoàng Anh (2008), Hiệu quả quản lý đầu tư công tại thành phố Hồ Chí Minh: Vấn đề và giải pháp, Luận văn Thạc sĩ, Trường Đại học

Kinh tế thành phố Hồ Chí Minh

Luận văn đã đánh giá những ưu điểm và hạn chế của công tác quản lý đầu tư công tại thành phố Hồ Chí Minh để đưa ra những cải cách cần phải thực hiện, những kiến nghị với cấp Trung ương và lộ trình thực hiện những cải cách này Những cải cách ở cấp thành phố có thể áp dụng là tăng cường

năng lực cơ quan nhà nước thông qua hoạt động kiểm tra, kiểm soát; đẩy nhanh quá trình cải cách hành chính trong đầu tư xây dựng; bắt buộc áp dụng phương pháp thẩm định phân tích lợi ích - chi phí đối với dự án đầu tư công; giảm bớt gánh nặng ngân sách thông qua hợp tác công - tư Những kiến nghị đối với cấp Trung ương là đổi mới mô hình khuyến khích, khen thưởng đối với cán bộ công chức; tiếp tục rà soát hoàn thiện các luật; mở rộng ràng buộc

về ngân sách chi cho đầu tư công

- Nguyễn Mạnh Hải (2015), Quản lý đầu tư công tại tỉnh Hòa Bình,

Luận văn Thạc sĩ, Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội

Luận văn đã đánh giá thực trạng quản lý đầu tư công để từ đó đưa ra giải pháp nâng cao chất lượng các công tác về cơ chế chính sách và các quy định pháp luật, nâng cao chất lượng khâu hoạch định đầu tư, chất lượng công tác quy hoạch, chất lượng khâu thẩm định và phê duyệt dự án, duyệt tổng dự toán, công tác đấu thầu và chỉ định thầu, chất lượng quản lý vốn đầu tư, công tác chuẩn bị đầu tư, chất lượng công tác quản lý thực hiện đầu tư, nâng cao chất lượng khâu kiểm tra giám sát quá trình thực hiện đầu tư, công tác nghiệm thu và thanh quyết toán công trình, đánh giá hiệu quả sử dụng công trình và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trong việc thực hiện quản lý đầu tư công Ngoài ra, liên quan đến vấn đề này còn các bài viết khác được đăng lên các tạp chí chuyên ngành như Tạp chí Kinh tế & Phát triển, Tạp chí Tài chính,… và các luận văn nghiên cứu khác Nhìn chung, những nghiên cứu trên đã nêu ra được một cách khái quát những vấn đề liên quan đến quản lý nhà nước về dự án đầu tư công, đưa ra những giải pháp cần thiết để khắc phục những hạn chế còn tồn tại Tuy nhiên, do có sự khác biệt giữa quy mô, trình

độ phát triển kinh tế - xã hội giữa tỉnh Quảng Trị so với các tỉnh, thành khác

và của cả nước nên đối với quản lý nhà nước về dự án đầu tư công của tỉnh Quảng Trị thì những nghiên cứu này còn mang tính chất tổng quát, chưa đi

sâu vào tình hình cụ thể của địa phương Với nghiên cứu này, tác giả sẽ đưa ra những nguyên nhân, lỗ hỏng trong công tác quản lý về dự án đầu tư công của chính quyền địa phương để đưa ra những giải pháp hợp lý khắc phục tình trạng này

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ NHÀ

NƯỚC ĐỐI VỚI DỰ ÁN ĐẦU TƯ CÔNG 1.1 KHÁI QUÁT VỀ DỰ ÁN ĐẦU TƯ CÔNG VÀ QUẢN LÝ DỰ ÁN ĐẦU TƯ CÔNG

1.1.1 Một số khái niệm

a Đầu tư công

Có nhiều cách thức định nghĩa đầu tư công, phổ biến là xây dựng theo tính chất của quan hệ sở hữu vốn, khu vực đầu tư và đối tượng đầu tư

- Cách thứ nhất: Theo quan hệ sở hữu vốn, giả định nền kinh tế chỉ có 2 hình thức sở hữu tương ứng là nhà nước và tư nhân thì hoạt động đầu tư sử dụng vốn thuộc sở hữu nhà nước được gọi là đầu tư công, thuộc sở hữu tư nhân gọi là đầu tư tư nhân Như vậy, định nghĩa này tiếp cận đầu tư công theo góc độ chủ thể quản lý nhà nước, nhấn mạnh vai trò và trách nhiệm của nhà nước đối với hoạt động đầu tư công

- Cách thứ hai: Theo khu vực đầu tư, nền kinh tế bao gồm hai khu vực là công cộng và tư nhân Hoạt động đầu tư thuộc khu vực công cộng gọi là đầu

tư công cộng, hoạt động đầu tư thuộc khu vực tư nhân gọi là đầu tư tư nhân

- Cách thứ ba: Xét theo đối tượng thụ hưởng đầu tư và đầu ra của đầu tư, các hoạt động sản xuất ra hàng hóa công cộng gọi là đầu tư công, các hoạt động sản xuất ra hàng hóa tư nhân gọi là đầu tư tư nhân Tiếp cận theo góc độ này, kinh tế công cộng cho rằng: đặc trưng chủ yếu của hàng hóa, dịch vụ công là hàng hóa, dịch vụ đáp ứng nhu cầu thiết yếu của xã hội, cộng đồng, việc tiến hành hoạt động cung cấp hàng hóa ấy có thể do nhà nước trực tiếp đảm nhận, trao quyền cung cấp hàng hóa công cho các cá nhân hoặc Nhà nước tài trợ công cho khu vực tư để cung cấp hàng hóa công Theo cách tiếp

có thể do chủ thể Nhà nước hoặc tư nhân đảm nhiệm dưới sự quản lý, hỗ trợ

và định hướng của Nhà nước nhằm mục đích phục vụ lợi ích chung của xã hội, cộng đồng

Có thể thấy rằng, dù tiếp cận ở góc độ khác nhau thì đầu tư công đều hướng đến mục tiêu chung là đầu tư phục vụ nhu cầu chung, thiết yếu của xã hội, của cộng đồng Nhà nước có trách nhiệm đảm bảo, quản lý, điều tiết và giám sát các hoạt động đầu tư này

Ở Việt Nam, đầu tư công được định nghĩa tại khoản 15 điều 4 Luật Đầu

tư công số 49/2014/QH13 của Quốc hội ngày 18 tháng 06 năm 2014 như sau:

“Đầu tư công” là hoạt động đầu tư của Nhà nước vào các chương trình, dự án

xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội và đầu tư vào các chương trình, dự

án phục vụ phát triển kinh tế - xã hội

b Vốn đầu tư công

Vốn đầu tư công quy định tại Luật Đầu tư công số 49/2014/QH13 của Quốc hội ngày 18 tháng 06 năm 2014 gồm: vốn ngân sách nhà nước, vốn công trái quốc gia, vốn trái phiếu Chính phủ, vốn trái phiếu chính quyền địa phương, vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) và vốn vay ưu đãi của các nhà tài trợ nước ngoài, vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước, vốn từ nguồn thu để lại cho đầu tư nhưng chưa đưa vào cân đối ngân sách nhà nước, các khoản vốn vay khác của ngân sách địa phương để đầu tư

c Dự án đầu tư công

Có khá nhiều các định nghĩa, khái niệm về dự án đầu tư trong các tài liệu nghiên cứu hoặc các văn bản hướng dẫn

Theo giải thích trong Quy chế quản lý đầu tư và xây dựng ban hành kèm theo Nghị định số 52/1999/NĐ-CP ngày 8/7/1999 của Chính phủ, tại Điều 5:

“Dự án đầu tư là một tập hợp các đề xuất có liên quan đến việc bỏ vốn để tạo mới, mở rộng hoặc cải tạo những cơ sở vật chất nhất định nhằm đạt được sự

tăng trưởng về mặt số lượng hoặc duy trì, cải tiến nâng cao chất lượng của sản phẩm hoặc dịch vụ trong khoảng thời gian xác định (chỉ bao gồm hoạt động đầu tư trực tiếp)”

Luật Đầu tư số 67/2014/QH13 quy định tại điều 3: “Dự án đầu tư là tập hợp các đề xuất bỏ vốn trung và dài hạn để tiến hành các hoạt động đầu tư kinh doanh trên địa bàn cụ thể, trong khoảng thời gian xác định.”

Tùy theo mục đích, phạm vi xem xét, khái niệm dự án đầu tư có thể được diễn đạt khác nhau, nhưng có thể nói một cách chung nhất là: Dự án đầu

tư là một tập hợp những đề xuất về việc bỏ vốn để tạo mới, mở rộng hoặc cải tạo, nâng cấp những đối tượng nhất định nhằm đạt được sự tăng trưởng về số lượng, cải tiến hoặc nâng cao chất lượng của sản phẩm hay dịch vụ nào đó trong một khoảng thời gian xác định

Theo Luật Đầu tư công thì “Dự án đầu tư công” là dự án đầu tư sử dụng

toàn bộ hoặc một phần vốn đầu tư công

- Căn cứ vào tính chất thì dự án đầu tư công được phân loại như sau:

nâng cấp, mở rộng dự án đã đầu tư xây dựng, bao gồm cả phần mua tài sản, mua trang thiết bị của dự án;

nhượng quyền sử dụng đất, mua, sửa chữa, nâng cấp trang thiết bị, máy móc

và dự án khác không quy định tại dự án có cấu phần xây dựng

Trong phạm vi nghiên cứu của luận văn thì dự án đầu tư công được hiểu

là dự án đầu tư công có cấu phần xây dựng

d Quản lý dự án đầu tư công

- Quản lý dự án là sự tác động có mục đích của chủ thể quản lý lên các hoạt động của dự án trong quá trình lập, thực hiện và giám sát thực hiện dự án

- Bản chất của quản lý dự án là quá trình lập kế hoạch, điều phối và giám sát quá trình phát triển của dự án nhằm đảm bảo hoàn thành các mục tiêu đề

ra Các mục tiêu của dự án là các mục tiêu: thời gian hoàn thành, kết quả đạt được và chất lượng sản phẩm, dịch vụ của dự án

- Quản lý đầu tư công là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực nhà nước đối với các quá trình đầu tư của các cơ quan trong bộ máy nhà nước nhằm hỗ trợ các chủ đầu tư thực hiện đúng vai trò, chức năng, nhiệm vụ của người đại diện sở hữu nhà nước trong thực hiện đầu tư các dự

án công; ngăn ngừa các ảnh hưởng tiêu cực của các dự án; kiểm tra, kiểm soát, ngăn ngừa các hiện tượng tiêu cực trong việc sử dụng vốn nhà nước nhằm tránh thất thoát, lãng phí ngân sách nhà nước; đảm bảo hoạt động đầu tư công đạt được tốt nhất mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, tránh thất thoát, lãng phí

- Quản lý dự án đầu tư công theo Vũ Thành Tự Anh (2012) là một hệ thống tổng thể, bắt đầu từ việc hình thành những định hướng lớn trong chính sách đầu tư công cho đến việc thẩm định, lựa chọn, lập ngân sách, thực thi, và đánh giá các dự án đầu tư cụ thể, với mục đích là đảm bảo hiệu quả và hiệu lực của đầu tư công, qua đó đạt được mục tiêu tăng trưởng và phát triển chung của nền kinh tế

1.1.2 Đặc điểm dự án đầu tư công

- Quy mô và cơ cấu dự án đầu tư công không cố định, phụ thuộc vào chiến lược, chương trình phát triển kinh tế xã hội của Nhà nước trong từng thời kỳ và mức độ đầu tư, phát triển của khu vực kinh tế tư nhân

- Dự án đầu tư công thường đòi hỏi lượng vốn lớn, vật tư thường rất lớn

- Hoạt động của mỗi dự án đầu tư công mang tính chất lâu dài, thời gian hoàn vốn chậm

- Dự án đầu tư công mang tính chất xã hội, mục đích chính là phục vụ lợi ích chung của cộng đồng

1.1.3 Nguyên tắc quản lý dự án đầu tư công

- Tuân thủ các quy định của pháp luật về quản lý và sử dụng vốn trong

dự án đầu tư công

- Phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 05 năm của đất nước, quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội và quy hoạch phát triển ngành

- Thực hiện đúng trách nhiệm và quyền hạn của cơ quan quản lý nhà nước,

tổ chức, cá nhân liên quan đến quản lý và sử dụng vốn dự án đầu tư công

- Quản lý việc sử dụng vốn dự án đầu tư công theo đúng quy định đối với từng nguồn vốn; bảo đảm đầu tư tập trung, đồng bộ, chất lượng, tiết kiệm, hiệu quả và khả năng cân đối nguồn lực; không để thất thoát, lãng phí

- Bảo đảm công khai, minh bạch trong hoạt động của dự án đầu tư công

- Khuyến khích tổ chức, cá nhân trực tiếp đầu tư hoặc đầu tư theo hình thức đối tác công tư

1.2 NỘI DUNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI DỰ ÁN ĐẦU TƯ CÔNG

1.2.1 Hoạch định dự án đầu tư công

- Hoạch định dự án đầu tư công là một quá trình ấn định những mục tiêu trong công tác quản lý dự án đầu tư công của cơ quan quản lý Nhà nước và xác định biện pháp tốt nhất để thực hiện những mục tiêu đó

- Định hướng chiến lược đầu tư là xuất phát điểm của quy trình quản lý đầu tư công, được thể hiện qua chiến lược, kế hoạch tổng thể Định hướng này giúp cho hoạt động đầu tư công của chính phủ phản ảnh được các ưu tiên của quốc gia, đồng thời cũng giúp cho việc xây dựng chương trình và ra quyết định đầu tư của các bộ, ngành và của các cấp chính quyền địa phương

- Quản lý công tác quy hoạch được coi là nội dung đầu tiên trong quản lý

dự án đầu tư công Quản lý quy hoạch có vai trò rất quan trọng trong sử dụng nguồn lực có giới hạn của ngân sách cũng như tài nguyên hiện có của tỉnh trong khi có quá nhiều nhu cầu dịch vụ công phải thỏa mãn cho xã hội

- Quản lý quy hoạch là tiền đề cho việc triển khai các dự án đầu tư công thông qua việc xác định các mục tiêu, thời điểm đầu tư và dự tính nguồn lực cần thiết để việc xây dựng dự án được tiến hành một cách đồng bộ và đạt hiệu quả cao

- Hoạch định dự án đầu tư công phải đảm bảo các tiêu chí sau:

đến mục tiêu phát triển bền vững, không vì phát triển một vùng nhất định mà làm ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển bền vững của các vùng khác

dung hoạch định dự án tuân thủ Luật Quy hoạch và các luật khác liên quan

ràng, cụ thể, có tính khả thi

vệ môi trường; Hoạch định dự án đầu tư công phù hợp với quy hoạch phát triển tổng thể, quy hoạch các ngành, khu vực

 Bảo đảm sự liên kết, tính đồng bộ và hệ thống giữa các ngành, các vùng trong cả nước, giữa các địa phương trong vùng và khai thác, sử dụng tối

đa kết cấu hạ tầng hiện có; Có sự thống nhất trong phân bố phát triển không gian với kết cấu hạ tầng, phân bổ đất đai và bảo vệ môi trường, dịch vụ hệ sinh thái

hoạch chồng chéo gây lãng phí nguồn lực địa phương

 Cán bộ, công chức thực hiện công tác hoạch định phải có năng lực, chuyên môn vững vàng, phẩm chất đạo đức tốt, đặc biệt là nắm rõ tình hình phát triển, nguồn lực sẵn có, tiềm tàng của địa phương để có cách thức tiến hành hợp lí nhất

1.2.2 Tổ chức thực hiện dự án đầu tư công

a Thẩm định và phê duyệt dự án

- Dự án đầu tư công cần được phân tích chi phí và lợi ích một cách chi tiết, thẩm định tính khả thi của dự án về mặt tài chính, kinh tế và xã hội Bên cạnh đó là phân tích những rủi ro tiềm tàng, tính bền vững, tác động với môi

trường mà dự án đem lại

59/2015/NĐ-CP của Chính phủ quy định về quản lý dự án đầu tư xây dựng, Nghị định 42/2017/NĐ-CP quy định về việc sửa đổi, bổ sung một số điều nghị định 59/2015/NĐ-CP ngày 18 tháng 6 năm 2015 của Chính phủ về quản

lý dự án đầu tư xây dựng

- Mục tiêu của thẩm định dự án đầu tư xác định giá trị thực của dự án trên cơ sở so sánh với tiêu chuẩn chấp nhận dự án hoặc với các dự án thay thế khác Giá trị thực của dự án đầu tư được thể hiện ở các mặt sau: sự phù hợp giữa mục tiêu của dự án với các mục tiêu chiến lược phát triển kinh tế văn hoá

xã hội của quốc gia của tỉnh và của chủ đầu tư đã xác định

- Vai trò thẩm định dự án đầu tư đối với nhà đầu tư: thấy được nội dung của dự án được lập có đầy đủ hay còn thiếu hoặc sai sót ở những nội dung nào, từ đó có căn cứ để chỉnh sửa nội dung một cách hợp lý; xác định được tính khả thi về mặt tài chính, qua đó biết được khả năng sinh lợi cao hay thấp; biết được những rủi ro có thể xảy ra trong tương lai, từ đó nhà đầu tư chủ động có được những giải pháp nhằm ngăn ngừa hoặc hạn chế rủi ro một cách thiết thực và hiệu quả nhất

- Việc quản lý lập, thẩm định và phê duyệt dự án đầu tư gồm các nội dung như sau:

- Hồ sơ trình thẩm định dự án đầu tư xây dựng công trình bao gồm: Tờ trình thẩm định dự án, dự án bao gồm phần thuyết minh và thiết kế cơ sở Nội dung thẩm định Dự án đầu tư xây dựng công trình, được quy định tại Điều 11, 59/2015/NĐ-CP của Chính phủ quy định về quản lý dự án đầu tư xây dựng

- Phê duyệt thiết kế kỹ thuật là xem xét tính hợp lý của hồ sơ thiết kế công trình về kết cấu và các khía cạnh khác liên quan đến công trình Sự hợp

lý của các giải pháp kết cấu công trình; sự tuân thủ các quy chuẩn, tiêu chuẩn xây dựng được áp dụng; đánh giá mức độ an toàn công trình; sự hợp lý của việc lựa chọn dây chuyền và thiết bị công nghệ đối với công trình có yêu cầu công nghệ; sự tuân thủ các quy định về môi trường, phòng cháy, chữa cháy Phê duyệt tổng dự toán là xem xét giá trị tổng dự toán có phù hợp với khối lượng so với hồ sơ thiết kế và việc áp dụng đơn giá xây dựng cơ bản có phù hợp với chế độ quản lý đầu tư và xây dựng hay không

- Trong trường hợp có nguy cơ xung đột lợi ích nghiêm trọng thì nên sử dụng tư vấn độc lập để kiểm tra tính chân thực và khách quan của hoạt động thẩm định dự án

- Dự án đầu tư công được lựa chọn phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chí:

ngành, vùng và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương; quy hoạch đô thị; quy hoạch xây dựng và quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất

 Dự án phải đảm bảo hiệu quả kinh tế - xã hội, có tác động thúc đẩy sự phát triển kinh tế địa phương

quy mô rõ ràng

trong phạm vi tổng mức vốn kế hoạch đầu tư công trung hạn được giao

b Lập và phân bổ nguồn lực dự án

- Bất kỳ dự án đầu tư công nào đều là một bộ phận của kế hoạch đầu tư công tổng thể, vì vậy việc lập và phân bổ nguồn lực dự án phải được cân nhắc phù hợp với kế hoạch đặt ra (hàng năm, trung hạn, và dài hạn) để đảm bảo dự

án phù hợp với ưu tiên và khả thi về mặt tài khóa

- Việc bố trí vốn đầu tư các dự án từ nguồn vốn ngân sách nhà nước phải được lập theo kế hoạch đầu tư phù hợp với kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội được phân khai ra kế hoạch đầu tư từng năm Các dự án đầu tư từ nguồn vốn ngân sách nhà nước phải được tổng hợp, phân bổ kế hoạch vốn đầu tư hàng năm theo đúng Luật Ngân sách nhà nước, quy định của Chính phủ và hướng dẫn của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính

- Trong từng ngành, lĩnh vực, việc bố trí vốn thực hiện theo thứ tự ưu tiên như sau: Dự án đã hoàn thành và bàn giao đưa vào sử dụng nhưng chưa

bố trí đủ vốn, dự án dự kiến hoàn thành trong kỳ kế hoạch, vốn đối ứng cho

dự án sử dụng vốn ODA và vốn vay ưu đãi của các nhà tài trợ nước ngoài, vốn đầu tư của Nhà nước tham gia thực hiện dự án theo hình thức đối tác công tư; Dự án chuyển tiếp thực hiện theo tiến độ được phê duyệt; Dự án khởi công mới

- Để đảm bảo tính công bằng và tăng cường hiệu lực giám sát sau này, các tiêu thức lựa chọn dự án, tiêu chí phân bổ vốn đầu tư phải được công khai

- Dự án đầu tư công có hiệu quả không chỉ phụ thuộc vào việc lựa chọn

dự án tốt mà còn phụ thuộc vào chất lượng của hoạt động quản lý và bảo trì tài sản Ngân sách chi thường xuyên vì vậy phải được điều chỉnh thích hợp để phản ánh những khoản chi mới phát sinh này

- Nguyên tắc của việc phân bổ vốn ngân sách cho dự án đầu tư công:

bảo đảm tổng số vốn bố trí cho từng dự án (gồm vốn ngân sách trung ương, vốn ngân sách địa phương và các nguồn vốn hợp pháp khác) tối thiểu bằng 15% đối với dự án nhóm A, 20% đối với dự án nhóm B, 35% đối với dự án nhóm C so với tổng vốn đầu tư được duyệt, dự án nhóm B phải hoàn thành trong 5 năm, dự án nhóm C phải hoàn thành trong 3 năm

c Quản lý công tác lựa chọn nhà thầu

- Việc lập, thẩm định và phê duyệt kế hoạch đấu thầu, hồ sơ mời thầu (hoặc hồ sơ yêu cầu), đánh giá hồ sơ dự thầu (hoặc hồ sơ đề xuất) và kết quả đấu thầu (hoặc kết quả chỉ định thầu) tuân thủ theo quy định của pháp luật về đấu thầu như: Luật Đấu thầu số 43/2013/QH13 ngày 26/11/2013 của Quốc hội, Nghị định số 63/2014/NĐ-CP ngày 26/06/2014 của Chính phủ: Quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đấu thầu về lựa chọn nhà thầu, …và các mẫu hướng dẫn do Bộ Kế hoạch và Đầu tư ban hành

- Nguyên tắc lập kế hoạch lựa chọn nhà thầu được quy định tại điều 33 Luật Đấu thầu như sau:

 Kế hoạch lựa chọn nhà thầu được lập cho toàn bộ dự án, dự toán mua sắm Trường hợp chưa đủ điều kiện lập kế hoạch lựa chọn nhà thầu cho toàn

bộ dự án, dự toán mua sắm thì lập kế hoạch lựa chọn nhà thầu cho một hoặc một số gói thầu để thực hiện trước;

dung của từng gói thầu;

theo tính chất kỹ thuật, trình tự thực hiện; bảo đảm tính đồng bộ của dự án, dự toán mua sắm và quy mô gói thầu hợp lý

- Quy trình lựa chọn nhà thầu công khai, công bằng và hiệu quả được xây dựng và công bố theo quy định Luật Đấu thầu số 43/2013/QH13 của Quốc hội Bên cạnh đó, cần lường trước những cơ chế để ngăn chặn (hoặc ít nhất là giảm thiểu) nguy cơ tăng chi phí trong tương lai

- Các tiêu chí đánh giá công tác quản lý lựa chọn nhà thầu:

 Công tác quản lý lựa chọn nhà thầu đối với dự án đầu tư công phải thực hiện đúng theo quy định của pháp luật về đấu thầu và các quy định khác liên quan

minh bạch, khách quan đối với các đối tượng tham gia Đảm bảo quyền và lợi ích của các đối tượng liên quan và lợi ích chung của dự án

dung, cách thức xử lý, đánh giá, giám sát trong quá trình tổ chức hoạt động đấu thầu

dữ liệu cụ thể Chỉ tiến hành lựa chọn nhà thầu khi đã được cung cấp đầy đủ thông tin, dữ liệu

 Cán bộ thực hiện quản lý lựa chọn nhà thầu cần có chuyên môn, nghiệp vụ vững vàng, có ý thức đạo đức nghề nghiệp, trách nhiệm cá nhân

1.2.3 Quản lý chất lượng dự án đầu tư công

- Quản lý chất lượng dự án đầu tư công theo điều 31 Nghị định số 59/2015/NĐ-CP của Chính phủ quy định về quản lý dự án đầu tư xây dựng bao gồm: Quản lý chất lượng xây dựng công trình; Quản lý tiến độ xây dựng thi công xây dựng công trình; Quản lý khối lượng thi công xây dựng công trình; Quản lý chi phí đầu tư xây dựng trong quá trình thi công xây dựng; Quản lý hợp đồng xây dựng; Quản lý an toàn lao động, môi trường xây dựng

- Quản lý chất lượng thi công xây dựng công trình: Chủ đầu tư xây dựng công trình phải tổ chức giám sát thi công xây dựng để kiểm tra sự phù hợp về điều kiện năng lực của nhà thầu thi công xây dựng so với hồ sơ dự thầu và hợp đồng xây dựng mà nhà thầu đã cam kết và ký kết với chủ đầu tư; Kiểm tra và giám sát chất lượng vật tư, vật liệu và thiết bị lắp đặt vào công trình do nhà thầu thi công xây dựng cung cấp theo yêu cầu của thiết kế; Kiểm tra và giám sát trong quá trình thi công xây dựng công trình theo các điều kiện nhà thầu thi công xây dựng cam kết trong hợp đồng xây dựng

- Quản lý tiến độ thi công xây dựng công trình: Công trình xây dựng trước khi triển khai phải có tiến độ thi công xây dựng Tiến độ thi công xây dựng công trình do nhà thầu lập phải phù hợp với tiến độ tổng thể của dự án được chủ đầu tư chấp thuận Đối với công trình xây dựng có quy mô lớn và thời gian thi công kéo dài thì tiến độ xây dựng công trình được lập cho từng giai đoạn theo tháng, quý, năm Chủ đầu tư, nhà thầu thi công xây dựng, tư vấn giám sát thi công xây dựng và các bên có liên quan có trách nhiệm theo dõi, giám sát tiến độ thi công xây dựng công trình và điều chỉnh tiến độ trong trường hợp tiến độ thi công xây dựng ở một số giai đoạn bị kéo dài nhưng không được làm ảnh hưởng đến tiến độ tổng thể của dự án Trường hợp xét

thấy tiến độ tổng thể của dự án bị kéo dài thì chủ đầu tư phải báo cáo người quyết định đầu tư quyết định điều chỉnh tiến độ tổng thể của dự án

- Quản lý khối lượng thi công xây dựng công trình: Việc thi công xây dựng công trình phải được thực hiện theo khối lượng của thiết kế được duyệt Khối lượng thi công xây dựng được tính toán, xác nhận giữa chủ đầu tư, nhà thầu thi công xây dựng, tư vấn giám sát theo thời gian hoặc giai đoạn thi công

và được đối chiếu với khối lượng thiết kế được duyệt để làm cơ sở nghiệm thu, thanh toán theo hợp đồng Khi có khối lượng phát sinh ngoài thiết kế, dự toán xây dựng công trình được duyệt thì chủ đầu tư và nhà thầu thi công xây dựng phải xem xét để xử lý Khối lượng phát sinh được chủ đầu tư hoặc người quyết định đầu tư chấp thuận, phê duyệt là cơ sở để thanh toán, quyết toán công trình

- Quản lý chi phí đầu tư xây dựng trong quá trình thi công xây dựng: Quản lý chi phí đầu tư xây dựng công trình phải đảm bảo mục tiêu, hiệu quả

dự án đầu tư xây dựng công trình và phù hợp với cơ chế kinh tế thị trường; phải theo từng công trình và phù hợp với các giai đoạn đầu tư xây dựng công trình, các bước thiết kế, loại nguồn vốn và các quy định của Nhà nước

- Quản lý hợp đồng xây dựng: Việc quản lý hợp đồng trong hoạt động xây dựng được thực hiện theo quy định của Nghị định 59/2015/NĐ-CP , Nghị định 37/2015/NĐ-CP quy định chi tiết về hợp đồng xây dựng và các văn bản hướng dẫn thực hiện hợp đồng khác

- Quản lý an toàn lao động trên công trường xây dựng công trình: Nhà thầu thi công xây dựng phải lập các biện pháp bảo đảm an toàn cho người và công trình trên công trường xây dựng Trường hợp các biện pháp an toàn liên quan đến nhiều bên thì phải được các bên thỏa thuận và nhất trí Các biện pháp an toàn, nội quy về an toàn phải được thể hiện công khai trên công trường xây dựng để mọi người biết và chấp hành Ở những vị trí nguy hiểm

trên công trường, phải bố trí người hướng dẫn, cảnh báo đề phòng tai nạn có thể xảy ra

- Quản lý môi trường xây dựng công trình: Nhà thầu thi công xây dựng phải thực hiện các biện pháp đảm bảo về môi trường cho người lao động trên công trường và môi trường xung quanh như: chống bụi, chống ồn, xử lý phế thải và thu dọn hiện trường Đối với những công trình xây dựng trong khu vực đô thị còn phải thực hiện các biện pháp bao che, thu dọn phế thải để đưa đến nơi quy định Trong quá trình vận chuyển vật liệu và phế thải phải có biện pháp che chắn đảm bảo an toàn, vệ sinh môi trường

- Sự thành công trong quản lý chất lượng dự án phụ thuộc vào nhiều nhân tố như lựa chọn đúng dự án tốt, lập ngân sách chính xác, chuẩn bị các điều kiện cần về năng lực quản lý tài chính, tổ chức bộ máy và nhân sự,…

- Trong quá trình triển khai dự án, có thể xuất hiện những tình huống mới ảnh hưởng đến thiết kế, tiến độ hay chi phí dự án Vì vậy, hoạt động quản

lý chất lượng dự án cần có một sự linh hoạt nhất định để có thể ứng phó với những tình huống này

- Công tác quản lý chất lượng dự án đầu tư công đạt hiệu quả khi đáp ứng được các tiêu chí sau:

định của pháp luật về hoạt động quản lý dự án và các quy định khác liên quan

nhân và có phương thức xử lý hợp lí

để đảm bảo dự án được tiến hành theo tiến độ, quy trình đã được duyệt, đúng khối lượng, chất lượng quy định

nhất để đạt được kết quả tốt nhất đối với dự án

 Cán bộ trực tiếp thực hiện công tác quản lý chất lượng dự án cần có chuyên môn, nghiệp vụ tốt, có phẩm chất đạo đức tốt, trung thực, khách quan

1.2.4 Thanh quyết toán vốn của dự án đầu tư công

- Công tác quản lý hoạt động thanh toán, quyết toán nguồn vốn dự án được thực hiện đúng với Luật đầu tư công, Luật ngân sách nhà nước số 83/2015/QH13 ngày 25 tháng 6 năm 2015, Nghị định số 32/2015/NĐ-

CP ngày 25 tháng 3 năm 2015 của Chính phủ về quản lý chi phí đầu tư xây dựng; và các Nghị định, Thông tư liên quan của Chính phủ

- Kho bạc Nhà nước phối hợp với các đơn vị thuộc Bộ Tài chính tham mưu trình Bộ ban hành một số văn bản nhằm tháo gỡ vướng mắc trong quá trình thực hiện kiểm soát giải ngân vốn đầu tư công và tăng cường kiểm soát thanh quyết toán các khoản vốn dự án đầu tư Đồng thời, ban hành các văn bản hướng dẫn các đơn vị KBNN thực hiện kiểm soát thanh quyết toán

- Kho bạc nhà nước các tỉnh, thành phố phối hợp chặt chẽ với các sở, ban, ngành và hướng dẫn các chủ đầu tư, ban quản lý dự án trong việc hoàn thiện hồ sơ, thủ tục tạm ứng, thanh toán Đảm bảo mọi hồ sơ, chứng từ do chủ đầu tư và BQLDA gửi tới Kho bạc đều được tiếp nhận và giải quyết theo đúng chế độ và thời gian quy định Bên cạnh đó, KBNN thường xuyên có văn bản đôn đốc các chủ đầu tư, các BQLDA đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án, nghiệm thu khi đã có khối lượng hoàn thành và hoàn chỉnh hồ sơ thủ tục gửi đến KBNN để kiểm soát thanh toán, thu hồi vốn đã tạm ứng

- Các dự án đầu tư sử dụng vốn Nhà nước phải thực hiện quản lý chi phí

và quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành theo quy định của Chính phủ Chủ đầu tư chịu trách nhiệm lập hồ sơ quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành để trình người có thẩm quyền phê duyệt

- Các tiêu chí đánh giá chất lượng công tác thanh toán, quyết toán nguồn vốn dự án đầu tư công gồm có:

 Việc quản lý thanh quyết toán nguồn vốn đầu tư của các dự án đầu tư công phải đảm bảo đúng mục đích, đúng đối tượng, tiết kiệm, hiệu quả và chấp hành đúng quy định về quản lý tài chính đầu tư và các quy định khác của pháp luật

pháp lý, có chứng từ, hóa đơn hợp lệ, có quyết định, dẫn chứng có tính thuyết phục, khách quan

 Khi thanh quyết toán phải đảm bảo chi phí được tính đúng, đủ theo thiết kế, các định mức, đơn giá xây dựng phù hợp với thực tế; kiểm tra sự phù hợp giữa các bộ phận, hạng mục công trình, giữa chi phí, giá gói thầu trong kế hoạch với thực tế phát sinh

lực chuyên môn, nghiệp vụ, nắm vững cơ chế chính sách của nhà nước, có phẩm chất đạo đức tốt, trung thực, khách quan

1.2.5 Thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm việc thực hiện dự án đầu

tư công

- Kiểm tra việc thực hiện dự án đầu tư công là hoạt động quan trọng nhằm kiểm tra việc chấp hành quy định trong việc quản lý dự án của các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan; phát hiện kịp thời những sai sót, yếu kém về quản lý dự án theo quy định của pháp luật; các cấp có thẩm quyền xử lý những vướng mắc, phát sinh, việc làm sai quy định về quản lý dự án

- Thực hiện đánh giá dự án có được triển khai theo đúng thiết kế, tiến độ

và ngân sách dự toán, có chất lượng và kết quả như kỳ vọng và mục tiêu ban đầu hay không

- Không chỉ thanh, kiểm tra khi dự án đầu tư công hoàn tất mà còn cần thanh, kiểm tra quá trình bàn giao cho tổ chức vận hành, bảo trì, bảo dưỡng

tài sản hình thành từ dự án, kiểm tra phần hạch toán và những thay đổi về giá trị tài sản sau hoàn thành, đánh giá mức độ hữu dụng của dự án

- So sánh dự án đang xem xét với các dự án tương tự khác trong nước và quốc tế, để từ đó rút ra bài học kinh nghiệm cho việc thiết kế và triển khai các

dự án khác trong tương lai Bên cạnh việc đánh giá này, dự án cũng có thể được kiểm toán để đánh giá mức độ tuân thủ của dự án đối với hệ thống luật định về đầu tư công

- Cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan đến lập, thẩm định có hành vi vi phạm dẫn đến quyết định đầu tư sai, tư vấn thiết kế, thiết kế, thẩm định sai, quản lý để xảy ra thất thoát, lãng phí hay có hành vi vi phạm, hành vi che giấu

vi phạm dẫn đến đầu tư kém hiệu quả; thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm

mà bị xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự; nếu gây thiệt hại thì bồi thường theo quy định của pháp luật

- Công tác thanh, kiểm tra và xử lý vi phạm đạt hiệu quả khi đảm bảo được các tiêu chí đánh giá sau:

quy định của pháp luật; các quyết định được đưa ra phải đúng người, đúng tội, không được bao che, giảm nhẹ hành vi sai phạm

vụ nhất định và khả năng áp dụng những phương pháp thanh tra một cách linh hoạt, phù hợp

 Những kết luận, nhận định, kiến nghị của thanh tra về sự vi phạm trong công tác quản lý, sử dụng vốn đầu tư của dự án phải bảo đảm đầy đủ chứng cứ, tính khách quan, kịp thời

những sai lầm tại đơn vị thanh, kiểm tra

 Công tác thanh, kiểm tra cần có trọng tâm, trọng điểm, phải có sự phối kết hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, tránh chồng chéo, trùng lặp

 Hoạt động xử lý vi phạm có tính tuyên truyền với các tổ chức, cá nhân, từ đó có tác dụng tính răn đe, phòng ngừa sai phạm; thúc đẩy các tổ chức, cá nhân tự kiểm tra kiểm soát, tự giác chấp hành pháp luật và thường xuyên chấn chỉnh công tác quản lý dự án đầu tư công

1.3 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ

DỰ ÁN ĐẦU TƯ CÔNG

1.3.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội của địa phương

- Điều kiện tự nhiên là nhân tố quan trọng ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế của địa phương, từ đó quyết định đến mức độ đầu tư của dự án đầu tư công Những ảnh hưởng xấu từ điều kiện tự nhiên như thiên tai, lụt bão thường xuyên là một trong những nguyên nhân làm tăng nguồn vốn dự án đầu

tư công theo hướng không tích cực Điều kiện tự nhiên ảnh hưởng không nhỏ đến cơ cấu kinh tế của một địa phương, từ đó dẫn đến sự khác nhau trong mức

độ đầu tư ở các lĩnh vực, khu vực khác nhau

- Sự phát triển kinh tế - xã hội sẽ thúc đẩy nhu cầu đầu tư xây dựng nhằm đáp ứng cũng như đồng bộ được với sự phát triển Mặt khác, khi các cơ sở kinh tế và điểm dân cư tăng lên cả về số lượng lẫn chất lượng đòi hỏi không chỉ việc mở rộng mà còn là việc đầu tư mới nhiều dự án kết cấu hạ tầng, sản phẩm, dịch vụ công ích nhằm đáp ứng nhu cầu cao hơn của nền kinh tế Quy

mô nền kinh tế, tốc độ tăng dân số là nhân tố tác động làm tăng đáng kể nhu cầu của dự án đầu tư công

1.3.2 Bộ máy quản lý nhà nước và cơ chế quản lý dự án đầu tư công

- Bộ máy quản lý đầu tư gồm UBND địa phương và các sở tham mưu như: Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Tài chính, là cơ quan đề xuất các sản phẩm

- bản hoạch định và các quyết định đầu tư

- Năng lực của cơ quan Nhà nước là yếu tố mang tính quyết định đến hiệu quả quản lý dự án đầu tư công và kết quả đạt được của dự án Để dự án đạt được kết quả mong muốn, các cơ quan thực hiện dự án đầu tư công và quản lý dự án đầu tư công cần phải đảm bảo nguồn nhân lực đủ về số lượng

và có chất lượng cao Phải đảm bảo được rằng những người phụ trách dự án

có trình độ, năng lực quản lý đáp ứng được yêu cầu của dự án

- Cơ chế quản lý dự án đầu tư công là các quy định của Nhà nước thông qua các cơ quan có thẩm quyền về các nội dung quản lý làm chế tài để quản

lý hoạt động đầu tư Nếu cơ chế quản lý dự án đầu tư công của Nhà nước mang tính đồng bộ cao sẽ là nhân tố quan trọng thúc đẩy nhanh hoạt động đầu

tư, tiết kiệm trong việc quản lý vốn của dự án đầu tư công

1.3.3 Khả năng tài chính triển khai dự án

Để đi đến quyết định đầu tư dự án không thể không tính đến khả năng tài chính Đối với hoạt động của dự án đầu tư công, do đây chủ yếu là những hoạt động đầu tư xây dựng cơ bản quy mô lớn nên vấn đề tài chính lại càng phải được quan tâm chặt chẽ Nguồn kinh phí để thực hiện dự án đầu tư công chủ yếu là từ ngân sách nhà nước Mà nguồn kinh phí để đầu tư ở giới hạn nhất định và ngân sách còn phải chi đồng thời cho nhiều khoản chi khác nhau, nhiều dự án khác nhau Do vậy, khi đưa ra một chính sách, dự án đầu tư công không thể không chú ý đến các giải pháp quản lý và huy động vốn đầu tư cho

dự án Trong điều kiện của nước ta ở giai đoạn hiện nay, ảnh hưởng này có tác động không nhỏ đến hiệu quả kinh tế của dự án đầu tư công

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Sự phát triển nền kinh tế của tỉnh Quảng Trị nói riêng và của đất nước nói chung có sự đóng góp rất lớn của sự phát triển dự án đầu tư công Việc tăng cường đầu tư phát triển các dự án đầu tư công đã góp phần hoàn thiện và thúc đẩy sự phát triển của kết cấu hạ tầng kinh tế của tỉnh; điều hòa, dẫn dắt

và thúc đẩy sự phát triển đồng đều của các khu vực kinh tế khác

Đặc điểm của loại hình dự án đầu tư này là sử dụng vốn lớn, nhưng nguồn lực vốn lại có giới hạn, nên cần phải quản lý một cách chặt chẽ để bảo đảm nâng cao hiệu quả đầu tư Để thực hiện được yêu cầu này cần có sự hình thành khung lý thuyết về quản lý dự án đầu tư công, từ đó làm cơ sở để phân tích và kiến nghị các giải pháp một cách có hiệu quả Các nội dung quản lý nhà nước đối với dự án đầu tư công bao gồm: Công tác hoạch định; Công tác

tổ chức thực hiện dự án đầu tư công; Công tác Quản lý chất lượng; Công tác thanh quyết toán dự án đầu tư công; Công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm dự án đầu tư công

Bên cạnh đó, việc thực hiện công tác quản lý dự án đầu tư công cũng chịu ảnh hưởng từ nhiều nhân tố khác nhau bao gồm cả nhân tố chủ quan và nhân tố khách quan