(luận văn thạc sĩ) phát triển giáo dục mầm non trên địa bàn tỉnh quảng bình

Các yếu tố có ảnh hưởng sâu sắc tới chất lượng chăm sóc và giáo dục trẻ thơ bao gồm: các chính sách vĩ mô, sự vận dụng và thực hiện các kiến thức về ngành học của đội ngũ giáo viên mầm n

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

NGUYỄN NGỌC HOÀI ANH

PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC MẦM NON TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG BÌNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ PHÁT TRIỂN

Đà Nẵng - Năm 2017

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

NGUYỄN NGỌC HOÀI ANH

PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC MẦM NON TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG BÌNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ PHÁT TRIỂN

Mã số: 60.31.01.05

N ườ ướn n o ọ PGS TS I QU NG NH

Đà Nẵng - Năm 2017

LỜI C M ĐO N

Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi

Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được

ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Tác giả luận văn

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 2

3 Câu hỏi nghiên cứu 2

4 Phạm vi và đối tượng nghiên cứu 3

5 Phương pháp nghiên cứu 3

6 Tổng quan tài liệu nghiên cứu 4

7 Kết cấu của đề tài 10

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC MẦM NON 11

1.1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ GIÁO DỤC MẦM NON 11

1.1.1 Khái niệm giáo dục mầm non 11

1.1.2 Khái niệm về phát triển giáo dục mầm non 13

1.1.3 Vai trò của phát triển giáo dục mầm non 15

1.2 NỘI DUNG VÀ TIÊU CHÍ PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC MẦM NON 15

1.2.1 Phát triển số lượng, quy mô, mạng lưới cơ sở giáo dục mầm non 16 1.2.2 Nâng cao tỷ lệ phổ cập giáo dục mầm non 18

1.2.3 Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên mầm non 19

1.2.4 Nâng cao chất lượng giáo dục mầm non 24

1.3 NHỮNG NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC MẦM NON 31

1.3.1 Điều kiện tự nhiên 31

1.3.2 Tình hình phát triển kinh tế xã hội 31

1.3.3 Chính sách phát triển giáo dục mầm non 33

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 35

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC MẦM NON TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG BÌNH 36

2.1 ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN VÀ TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI CỦA TỈNH QUẢNG BÌNH 36

2.1.1 Điều kiện tự nhiên của Tỉnh Quảng Bình 36 2.1.2 Tình hình phát triển kinh tế xã hội của Tỉnh Quảng Bình 36 2.2 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC MẦM NON TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG BÌNH 41

2.2.1 Tình hình phát triển số lượng, quy mô, mạng lưới cơ sở giáo dục41 2.2.2 Tình hình nâng cao tỷ lệ phổ cập giáo dục mầm non 46 2.2.3 Tình hình phát triển đội ngũ quản lý, giáo viên mầm non 52 2.2.4 Tình hình nâng cao chất lượng giáo dục mầm non 59 2.3 NHỮNG HẠN CHẾ TRONG GIÁO DỤC MẦM NON TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG BÌNH 66 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 68

CHƯƠNG 3 CÁC GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC MẦM NON TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG BÌNH 69

3.1 ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC MẦM NON TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG BÌNH 69

3.1.1 Quan điểm phát triển 69 3.1.2 Mục tiêu phát triển 73 3.2 CÁC GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC MẦM NON TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG BÌNH 74

3.2.1 Nhóm giải pháp phát triển số lượng, quy mô, mạng lưới trường lớp 74

3.2.2 Nhóm giải pháp về nâng cao tỷ lệ phổ cập giáo dục mầm non 76 3.2.4 Nhóm giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục mầm non 78

3.2.5 Nhóm giải pháp khác 80

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 83 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

QUYẾT ĐỊNH GI O ĐỀ TÀI LUẬN VĂN ( ản sao)

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

GD&ĐT Giáo dục và Đào tạo

DANH MỤC BẢNG

Số hiệu

2.1 Thu chi ngân sách tỉnh Quảng Bình giai đoạn 2010 - 2014 38

2.2 Diện tích và dân số của tỉnh Quảng Bình phân theo địa

2.3 Cơ cấu dân số phân theo thành thị, nông thôn tỉnh Quảng

2.4 Số lượng trường, nhóm, lớp qua các năm học 42 2.5 Tình hình phát triển mạng lưới cơ sở giáo dục mầm non 45

2.6 Tỷ lệ phổ cập giáo dục mầm non trẻ năm tuổi trên địa bàn

2.8 Số lượng giáo viên đứng lớp còn thiếu 55

2.9 Số lượng cán bộ quản lý phân theo chức danh qua các

2.15 Tình hình thiết bị giáo dục mầm non theo chương trình thí

2.16 Số lượng trường đạt chuẩn quốc gia qua các năm học 64

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Số hiệu

2.1 Giá trị sản xuất theo giá hiện hành phân theo khu vực

2.2 Dân số và tỷ lệ tăng dân số giai đoạn 2010 – 2015 40

2.3 Vốn đầu tư cho giáo dục mầm non phân theo nguồn qua

2.5 Số lượng trẻ em độ tuổi 0 – 2 tuổi đến trường, lớp 50 2.6 Số lượng trẻ em độ tuổi 3 – 5 tuổi đến trường, lớp 51 2.7

Biểu đồ về số lượng giáo viên mầm non và nhân viên qua

MỞ ĐẦU

1 Tín ấp t ết ủ đề tà

Trong hệ thống giáo dục quốc dân của Việt Nam, giáo dục mầm non là bước khởi đầu cho sự học, là cấp học tiền đề định hướng các hành vi, phẩm chất cơ bản của trẻ em Những năm đầu đời đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc hình thành nhân cách và phát triển năng lực của trẻ, bởi tuy trẻ bẩm sinh đã có khả năng tiếp thu kiến thức, não bộ đã được lập trình để tiếp nhận các thông tin, tác động bên ngoài và từ đó sử dụng nó hình thành hiểu biết và giao tiếp với thế giới xung quanh Tuy nhiên, thiên hướng học tập của trẻ có thể bị hạn chế bởi nhiều yếu tố như thể chất, nhận thức và tình cảm xã hội Việc được hưởng sự chăm sóc và phát triển tốt từ lứa tuổi này sẽ góp phần tạo nền móng vững chắc cho sự phát triển trong tương lai của trẻ Trẻ được tiếp cận với giáo dục mầm non càng sớm, càng thúc đẩy quá trình học tập và phát triển của các cấp học tiếp theo Những kỹ năng mà trẻ được tiếp thu qua chương trình chăm sóc giáo dục mầm non tại ngôi trường sẽ là nền tảng cho việc học tập và thành công sau này của trẻ.Việc chăm lo phát triển giáo dục mầm non là trách nhiệm chung của các cấp chính quyền địa phương, của các ngành, của mỗi gia đình và toàn xã hội Các công trình nghiên cứu khoa học

về sinh lý, tâm lý học xã hội đều khẳng định rằng: sự phát triển của trẻ từ 0 - 6 tuổi là giai đoạn phát triển có tính chất tiền đề, ảnh hưởng mạnh mẽ để tạo nên thể lực, nhân cách, năng lực phát triển trí tuệ trong tương lai Các nghiên cứu định lượng ở Mỹ và Liên minh Châu Âu cho rằng việc đầu tư cho giáo dục mẫu giáo vừa đạt hiệu quả cao nhất, vừa giải quyết tốt nhất vấn đề công bằng xã hội Vì vậy, hiện nay ở phần lớn các nước Châu Âu, giai đoạn giáo dục bắt buộc đã kéo dài thêm một năm, đó là năm mẫu giáo trước khi vào tiểu học

Quảng Bình là tỉnh thuộc khu vực Bắc Trung Bộ còn nhiều khó khăn trong việc phát triển kinh tế xã hội, vì vậy việc đẩy mạnh phát triển giáo dục mầm non còn nhiều thiếu sót Tuy nhiên, với vai trò quan trọng của phát triển giáo dục mầm non, phát triển thế hệ tương lai của tỉnh trong giai đoạn vừa qua đã và đang được chú trọng và đã đạt được một số thành quả nhất định Tuy vậy, hệ thống giáo dục mầm non của tỉnh vẫn còn những khoảng trống cần phải lấp đầy Phần lớn các trường công lập đã quá tải không đáp ứng được nhu cầu Các trường ngoài công lập còn nhỏ về quy mô, có diện tích chật hẹp, quá tải, chất lượng giáo dục không đồng đều giữa các trường, số lượng trẻ em không được tới trường mầm non vẫn còn nhiều nhất là con em nhà nghèo, học phí khá cao, giáo viên có chất lượng khác nhau giữa các

trường…Do đó một nghiên cứu về “Phát triển giáo dục Mầm non trên địa bàn tỉnh Quảng Bình " là rất cần thiết

2 Mụ t êu n ên ứu

2.1 Mục tiêu nghiên cứu tổng quát

Từ việc nghiên cứu các lý thuyết liên quan đến phát triển giáo dục mầm non và đánh giá thực trạng phát triển giáo dục mầm non trong thời gian qua

để đề xuất một số kiến nghị, giải pháp phát triển trong thời gian tới

2.2 Mục tiêu nghiên cứu cụ thể

- Khái quát được lý luận về phát triển giáo dục làm cơ sở cho nghiên cứu;

- Đánh giá được thực trạng phát triển giáo dục mầm non trên địa bàn tỉnh Quảng Bình;

- Kiến nghị được các giải pháp để phát triển giáo dục mầm non trên địa bàn tỉnh Quảng Bình;

3 Câu ỏ n ên ứu

- Tình hình phát triển giáo dục Mầm non trên địa bàn tỉnh Quảng Bình

đang diễn ra như thế nào?

- Làm thế nào để thúc đẩy sự phát triển giáo dục mầm non trên địa bàn tỉnh Quảng Bình trong thời gian tới

+ Thời gian: đề tài nghiên cứu số liệu thu thập từ 2010 đến nay

5 P ươn p áp n ên ứu

Đề tài sử dụng nhiều phương pháp nghiên cứu khác nhau trong nghiên cứu do tính phức tạp của đề tài

- Phương pháp thu thập số liệu: Số liệu tình hình kinh tế xã hội, số

liệu về giáo dục mầm non của tỉnh Quảng Bình;

- Phương pháp phân tích:

+ Phân tích định tính thông qua lý thuyết cơ bản về những vấn đề liên quan đến đề tài nghiên cứu

+ Phân tích định lượng thông qua bộ số liệu thu thập

- Phân tích thống kê gồm nhiều phương pháp khác nhau nhưng trong

nghiên cứu này sẽ sử dụng các phương pháp như phân tổ thống kê, phương pháp đồ thị thống kê, phương pháp phân tích dãy số biến động theo thời gian

và phương pháp phân tích tương quan

- Phương pháp tổng hợp và khái quát hoá được sử dụng để tổng hợp

và khái quát kết quả của các phương pháp phân tích thống kê

6 Tổn qu n tà l ệu n ên ứu

Giáo dục nói chung có vai trò rất quan trọng trong phát triển nguồn nhân lực, tạo ra và tích lũy vốn con người của mỗi quốc gia để thúc đẩy phát triển kinh tế Phát triển giáo dục vì thế được chú trọng bởi hầu như tất cả chính phủ của các nước Nhiều nghiên cứu khác nhau trên nhiều khía cạnh khác nhau về giáo dục nói chung và giáo dục mầm non nói riêng đã được tiến hành để chỉ ra những vấn đề cơ bản trong phát triển giáo dục, các bài học kinh nghiệm về phát triển giáo dục

Bùi Quang Bình (2010), Kinh tế Phát triển, NXB Giáo Dục Tác giả đã

khẳng định những lợi ích to lớn mà xã hội nhận được khi phát triển các bậc giáo dục dưới trung học Tác giả cũng chỉ ra những vấn đề trong phát triển giáo dục ở các nước đang phát triển trong đó có Việt Nam Đó là thiếu công bằng và hiệu năng Thiếu công bằng khi phân bố không hợp lý và thiếu hiệu năng do giáo viên giỏi có trình độ thường tập trung ở đồng bằng và thành thị

Ở nông thôn và vùng sâu vùng xa vừa thiếu giáo viên nhất là giáo viên giỏi, cuộc sống và sự đãi ngộ rất thấp Trong nghiên cứu đã khẳng định cần thiết phải có sự can thiệp của chính phủ mạnh mẽ chứ không theo cơ chế bàn tay

vô hình của thị trường thì mới giải quyết được vấn đề này

Ban chấp hành Trung ương Đảng, Nghị quyết số 04-NQ/HNTW, “Về tiếp tục đổi mới sự nghiệp giáo dục và đào tạo”, đã xác định bốn quan điểm

chỉ đạo đối với sự nghiệp giáo dục và đào tạo Đó là: (i) Cùng với khoa học

và công nghệ, giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là động lực thúc đẩy, là điều kiện cơ bản đảm bảo và thực hiện các mục tiêu kinh tế - xã hội, xây dựng và bảo vệ đất nước; (ii) Cần phải coi đầu tư cho giáo dục là một hướng chính của đầu tư phát triển…, phát triển giáo dục nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, đào tạo những con người có kiến thức văn hoá, khoa học, có kỹ năng nghề nghiệp (iii) Phải mở rộng quy mô,

đồng thời chú trọng nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục, gắn học với hành, tài với đức; (iv) Giáo dục phải vừa gắn chặt với yêu cầu phát triển đất nước, vừa phù hợp với xu thế tiến bộ của thời đại, đa dạng hoá các hình thức đào tạo, thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục Từ đây, đầu tư cho giáo dục là đầu tư để phát triển con người, phát triển sản xuất, từ đó phát triển xã hội Đến Đại hội VIII, về giáo dục và đào tạo, Nghị quyết nhấn mạnh với những nội dung chủ yếu: cùng với khoa học và công nghệ, giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài Trong đó, cần coi trọng cả ba mặt: mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng và phát huy hiệu quả trong phát triển giáo dục

Trần Việt Lưu (2011), Một số vấn đề về giáo dục mầm non, Tạp chí

Tuyên giáo số 1 ngày 26/05/2011 Có ý kiến cho rằng: “Giáo dục mầm non không phải là dạy trẻ thơ đọc chữ, học kiến thức khoa học; đây là loại hình giáo dục đặc biệt là sự chuẩn bị cho trẻ thơ những tiền đề quan trọng trước khi bước vào giáo dục nhà trường Thông qua sự chăm sóc ân cần, đúng phương pháp khoa học, phù hợp với sự phát triển tâm - sinh lý của trẻ, để nuôi dưỡng thể chất và tâm hồn cho trẻ” Các yếu tố có ảnh hưởng sâu sắc tới chất lượng chăm sóc và giáo dục trẻ thơ bao gồm: các chính sách vĩ mô, sự vận dụng và thực hiện các kiến thức về ngành học của đội ngũ giáo viên mầm non và cán

bộ quản lý, kiến thức khoa học và sự nổ lực của những người công tác tại các

cơ sở giáo dục mầm non Những yếu tố đó có mối quan hệ chặt chẽ, cùng hướng tới mục tiêu giúp cho trẻ thơ thực sự hưởng thụ những thành quả tốt nhất của xã hội, đảm bảo sự phát triển tổng thể và toàn diện của trẻ, giúp trẻ

có đủ hành trang bước vào một cấp học hoàn toàn mới

Phạm Minh Hạc và nhóm tác giả (2002), Giáo dục thế giới đi vào thế

kỷ 21, NXB Chính Trị Quốc gia Nghiên cứu này đã trình bày xu thế phát

triển giáo dục trên thế giới, tổng kết kinh nghiệm cải cách giáo dục của thế

giới, kinh nghiệm xã hội hóa giáo dục, quản lý giáo dục của một số nước trên thế giới như Pháp, Đức, Hoa Kỳ…Tuy chỉ tập trung vào những vấn đề giáo dục chung nhưng nghiên cứu vẫn có giá trị lớn để phát triển mở rộng hướng nghiên cứu cho phát triển giáo dục mầm non nhất là kinh nghiệm về xã hội hóa giáo dục hay quản lý giáo dục

Đặng Thị Thanh Huyền (2001), Giáo dục phổ thông với phát triển chất lượng nguồn nhân lực, Những bài học thực tiễn từ Nhật Bản, NXB Khoa học

Xã hội Tác giả đã trình bày tầm quan trọng của giáo dục với nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và vai trò quan trọng của vấn đề phát triển nguồn nhân lực trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, thực hiện các mục tiêu kinh

tế - xã hội Nhờ vậy mà việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực này phải chú trọng phát triển đồng bộ ở tất cả các cấp học như Nhật Bản đã làm

Vũ Oanh (2012),“Thực hiện giáo dục sớm từ 0 đến 6 tuổi - Bước đột phá để nâng cao chất lượng nòi giống và đào tạo nhân tài cho đất nước” Bài

viết có nhấn mạnh: Theo một số liệu mới đây thì nước ta mới chỉ có 20% trẻ

em lứa tuổi nhà trẻ (3 -36 tháng) được đến trường, còn khoảng 3 triệu trẻ em trong độ tuổi mẫu giáo chưa được đến trường Đây là một thiệt thòi lớn không chỉ cho trẻ em mà còn cho cả đất nước Hiện nay, Nhà nước mới quan tâm đầu tư từ cấp tiểu học trở lên, trong khi đó cấp học mầm non từ 0 - 6 tuổi, độ tuổi có ý nghĩa quyết định cho sự phát triển về trí lực và thể lực thì lại chưa được quan tâm đúng mức Do đó, việc thực hiện chiến lược kinh tế - xã hội

2011 - 2020 của Đảng về giáo dục và đào tạo thì trước hết, Nhà nước phải đầu

tư thỏa đáng cho giáo dục mầm non, đồng thời có cơ chế tạo điều kiện thuận lợi và khuyến khích các lực lượng trong xã hội tham gia”

Bộ Giáo dục và Đào tạo, Quy định về tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục, quy trình, chu kỳ kiểm định chất lượng giáo dục trường mầm non (Ban hành kèm theo Thông tư số 25/2014/TT-BGDĐT ngày 07 tháng 8 năm

2014 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo) Quy định đã đề ra bộ tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục mầm non đó là: Tiêu chuẩn về tổ chức và quản lý nhà trường, tiêu chuẩn về cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên, trẻ, tiêu chuẩn về cơ sở vật chất, trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi, tiêu chuẩn về kết quả nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục trẻ Quy định được đưa ra làm thước

đo đánh giá chất lượng giáo dục mầm non của từng trường cũng như là thước

đo để so sánh với các nền giáo dục mầm non trên thế giới, tạo điều kiện để nâng cao chất lượng của giáo dục mầm non trong nước

Luật giáo dục (2005) Bộ luật đã chỉ ra mục tiêu của giáo dục là đào tạo con người phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân chủ và chủ nghĩa xã hội, hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ tổ quốc Bên cạnh đó, bộ luật cũng nêu rõ vai trò của phát triển giáo dục là phải gắn với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, tiến bộ khoa học, công nghệ, củng cố quốc phòng, an ninh; thực hiện chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa; bảo đảm cân đối về cơ cấu trình độ, cơ cấu ngành nghề, cơ cấu vùng miền; mở rộng quy mô trên cơ sở bảo đảm chất lượng và hiệu quả; kết hợp giữa đào tạo và sử dụng thông qua các tiêu chí tổ chức cho học sinh học để biết, học để làm, học chung sống và học để khẳng định

Bộ Giáo dục và Đào tạo, Chương trình hành động của ngành Giáo dục thực hiện chiến lược phát triển giáo dục Việt Nam 2011 – 2020, kết luận số 51-KL/TW ngày 29/10/2012 của hội nghị lần thứ 6 Ban chấp hành TW Đảng khóa XI và Chỉ thị số 02/CT-TTg ngày 22/01/2013 của Thủ tướng Chính phủ

vể đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo (Ban hành kèm theo Quyết định số 1212/QĐ-BGDĐT ngày 04/04/2013 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo) Chương trình đã nêu ra những luận điểm về phát triển đội ngũ nhà

giáo và cán bộ quản lý giáo dục như thực hiện quy hoạch nguồn nhân lực ngành giáo dục, hoàn thiện, cải tiến chế độ, chính sách đối với đội ngũ cán bộ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục…; đổi mới nội dung, phương pháp dạy học, thi, kiểm tra và đánh giá chất lượng giáo dục như thực hiện nghiêm túc, linh hoạt kế hoạch giáo dục phù hợp điều kiện thực tế địa phương, tiếp tục rà soát, đánh giá thường xuyên chương trình, sách giáo khoa, đảm bảo nội dung dạy học đạt yêu cầu cơ bản, thiết thực, phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường mở rộng diện học sinh được học 2 buổi/ngày, nhất là ở mầm non, tiểu học và trung học cơ sở

Thủ tướng Chính phủ (2012), “Quyết định số 711/QĐ-TTg phê duyệt

“Chiến lược phát triển giáo dục 2011 – 2020””, Công báo số 405 + 406 ngày 28/06/2012 Quyết định đã nêu rõ quan điểm phát triển giáo dục thực sự

là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp của toàn Đảng, Nhà nước và toàn dân Đầu tư cho giáo dục là đẩu tư cho phát triển, thực hiện các chính sách ưu đãi đối với giáo dục như chính sách tiền lương và chính sách đầu tư, thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục, nâng cao chất lượng giáo dục vùng khó khăn đạt mặt bằng chung, đồng thời tạo điều kiện để các địa phương và các cơ sở giáo dục có cơ hội bức phá nhanh, đạt trình độ ngang bằng với các nước phát triển Với mục tiêu riêng đối với giáo dục mầm non là hoàn thành mục tiêu phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em 5 tuổi vào năm 2015, đến năm 2020 có

ít nhất 30% trẻ trong độ tuổi nhà trẻ và 80% trong độ tuổi mẫu giáo được chăm sóc, giáo dục tại các cơ sở giáo dục mầm non, tỷ lệ trẻ em suy dinh dưỡng trong các cơ sở giáo dục mầm non giảm xuống dưới 10%

Nguyễn Thị Bạch Mai (2015), Luận án tiến sĩ về Phát triển đội ngũ giáo viên mầm non đáp ứng yêu cầu phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em 5 tuổi các tỉnh Tây Nguyên Luận án nghiên cứu cơ sở lý luận về phát triển đội

ngũ giáo viên mầm non đáp ứng yêu cầu phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5

tuổi Tác giả cũng đã chỉ ra rằng đội ngũ giáo viên mầm non có ảnh hưởng quyết định đến chất lượng chăm sóc và giáo dục trẻ em tại các cơ sở giáo dục mầm non đồng thời có vai trò quan trọng trong phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi Phát triển đội ngũ giáo viên mầm non dựa trên cách tiếp cận quản lý nguồn nhân lực theo chuẩn nghề nghiệp giáo viên mầm non là điều kiện tiền đề để nâng cao chất lượng chăm sóc và giáo dục trẻ em, góp phần tích cực vào công cuộc phổ cập giáo dục cho trẻ 5 tuổi

Phạm Minh Hạc (1999), Giáo dục Việt Nam trước ngưỡng thế kỷ thứ

21, NXB Chính Trị Quốc gia Tác giả đã chỉ ra những thành công của nền

giáo dục Việt Nam nhưng cũng chỉ ra những khiếm khuyết không nhỏ đặc biệt là sự phát triển không cân xứng và thiên lệch trong cấu trúc Sự yếu kém

và thiếu thốn dịch vụ giáo dục mầm non đang đặt ra nhiều thách thức lớn cho

sự phát triển bền vững của giáo dục Việt Nam và sự phát triển kinh tế nước nhà trong bối cảnh kinh tế tri thức

Viện nghiên cứu phát triển giáo dục (1997), Phát triển và cải cách giáo dục của Trung Quốc cho thế kỷ 21 Nghiên cứu cũng chỉ ra những cải cách giáo dục đi liền với cải cách kinh tế và được thừa hưởng thành quả của phát triển Nhưng điều đáng quan tâm ở đây chính là nghiên cứu đã chỉ ra những biện pháp mang tính cải cách được áp dụng như cùng với đẩy mạnh xã hội hóa giáo dục mầm non thì nhà nước cũng quan tâm và hỗ trợ đáng kể cho các trường ngoài công lập Sự hỗ trợ của chính phủ cũng có sự khác biệt đối với những vùng khó khăn Điều này đã rút ngắn khoảng cách giữa các vùng trong nước

Hầu hết các công trình nghiên cứu đã làm rõ khái niệm về phát triển giáo dục mầm non, theo đó Phát triển giáo dục mầm non là quá trình vận động đi lên theo hướng hoàn thiện hơn về mọi mặt bao gồm hoàn thiện cơ sở vật chất, chương trình giáo dục, trình độ chuyên môn và đạo đức của giáo

viên … để cung cấp được nhiều và tốt hơn dịch vụ giáo dục mầm non cho toàn xã hội

Tuy nhiên các nghiên cứu còn chưa đi sâu nghiên cứu vào một địa phương cụ thể và hàm ý chính sách riêng cho địa phương đó Đây là vấn đề đặt ra sẽ được giải quyết trong luận văn

7 Kết ấu ủ đề tà

Chương 1: Cơ sở lý luận về phát triển giáo dục mầm non

Chương 2: Thực trạng phát triển giáo dục mầm non trên địa bàn tỉnh Quảng Bình

Chương 3: Các giải pháp nhằm phát triển giáo dục mầm non trên địa bàn tỉnh Quảng Bình

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC MẦM NON

1 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ GIÁO DỤC MẦM NON

1 1 1 K á n ệm áo ụ mầm non

Giáo dục mầm non là bộ phận trong hệ thống giáo dục quốc dân Giáo dục mầm non thực hiện việc nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trả từ 3 tháng đến dưới 6 tuổi

Giáo dục mầm non là một bậc học nhằm hình thành ở trẻ em trước tuổi đến trường phổ thông (trước 6 tuổi) cơ sở ban đầu của nhân cách con người mới Ở đây giáo dục mầm non được coi là một bậc học như các bậc học khác (giáo dục phổ thông, giáo dục đại học ) trong hệ thống giáo dục quốc dân Điều này đã được nói đến trong quyết định 55/QĐ ngày 03/02/1990 ban hành Bản quy định về mục tiêu và kế hoạch đào tạo Nhà trẻ - Trường mẫu giáo như sau: “Nhà trẻ và những trường mẫu giáo là đơn vị cơ sở của ngành giáo dục mầm non, thuộc hệ thống giáo dục quốc dân của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa VIệt Nam do ngành giáo dục quản lý Nhà trẻ, trường mẫu giáo thu nhận trẻ từ 3 tháng đến 6 tuổi (trước khi trẻ vào lớp 1) để chăm sóc, giáo dục, đặt nền móng đầu tiên cho việc hình thành phát triển nhân cách của trẻ và chuẩn bị những tiền đề cần thiết để trẻ bước vào trường phổ thông”

Mục đích giáo dục là mô hình nhân cách tổng thể đón trước sự phát triển của mỗi học sinh – mỗi người lao động tương lai của đất nước phải đạt được trong một giai đoạn lịch sử cụ thể, ứng với một nền sản xuất nhất định Mục đích giáo dục nói chung được thực hiện từng phần, từng mức độ ở từng lứa tuổi, từng cấp học qua từng giai đoạn phát triển nhất định của mỗi người, còn được gọi là mục tiêu giáo dục bộ phận Trong đó, mục tiêu giáo dục mầm non thể hiện ở việc xác định mục tiêu chung và những yêu cầu chủ yếu đối

vào lớp Một) phải đạt được qua việc nhận sự giáo dục của gia đình và trường mầm non Đó chính là nhằm nâng đỡ, định hướng cho sự phát triển về thể chất và thói quen học tập của trẻ

Trong giai đoạn đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế, nguồn lực con người ngày càng có vai trò quan trọng quyết định đến sự thành công của công cuộc phát triển đất nước Giáo dục nói chung và giáo dục mầm non nói riêng ngày càng có vai trò quan trọng trong việc xây dựng thế hệ mới đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội

Sự mở rộng và phát triển của giáo dục ở mọi cấp đã góp phần vào sự tăng trưởng tổng thể thông qua việc: (i) Tạo nguồn lao động có năng suất, chất lượng cao; (ii) Tạo ra nhiều việc làm và cơ hội kiếm thêm thu nhập cho giáo viên, những người làm việc trong các lĩnh vực liên quan đến giáo dục như: nhà xuất bản, in sách, nhà may, in đồng phục, các dịch vụ trong trường học …; (iii) Tạo ra một tầng lớp những người lãnh đạo có học vấn để điển vào chỗ trống trong các đơn vị công lập, dân lập và các ngành nghề khác

Có thể nói, giáo dục là một phần không thể thiếu của một chiến lược phát triển bền vững vì con người là trung tâm của sự phát triển và giáo dục có thể mang lại những thay đổi cơ bản do các thách thức của sự bền vững đặt ra Phát triển giáo dục có mối quan hệ mật thiết và trực tiếp đến việc chuẩn bị con người mới, đến việc phát huy sức mạnh của yếu tố con người trong chiến lược phát triển kinh tế – xã hội của mỗi quốc gia..Chính vì vậy, để phát triển đất nước, để thực hiện chiến lược kinh tế - xã hội, các quốc gia đều trước hết phải quan tâm đến chiến lược về con người, chiến lược về nguồn nhân lực Theo chiến lược kinh tế - xã hội của nước ta trong những năm tới đã được Đảng và Nhà nước đánh giá rất cao yếu tố giáo dục với việc giáo dục đúng đắn để tạo nên con người mới Việt Nam Và giáo dục mầm non đang là một

bộ phận trọng điểm của việc giáo dục, góp phần to lớn vào sự nghiệp phát

triển kinh tế - xã hội của đất nước

1 1 2 K á n ệm về p át tr ển áo ụ mầm non

Phát triển là một thuật ngữ được nhiều nhà triết học, kinh tế học, xã hội học bàn tới Có nhiều định nghĩa khác nhau về phát triển do xuất phát từ các cấp độ xem xét khác nhau

Theo quan điểm triết học: Phát triển là khái niệm biểu hiện sự thay đổi tăng tiến cả về chất, cả về không gian và thời gian của sự vật hiện tượng, như vậy phát triển được hiểu là sự tăng trưởng, sự chuyển biến tích cực theo chiều hướng tiến lên Đặc trưng của sự phát triển là hình thức phát triển xoáy trôn

ốc và theo các chu kỳ Trong quá trình phát triển, cái mới, cái tiến bộ sẽ hình thành thay thế cái cũ, cái lạc hậu Mọi sự vật, hiện tượng chỉ có tính ổn định tương đối, chúng luôn luôn vận động, biến đổi và phát triển

Theo tác giả Phạm Minh Hạc: “Phát triển là sự thay đổi hay biến đổi tiến bộ, là một phương thức của vận động, hay là quá trình diễn ra có nguyên nhân dưới những hình thức khác nhau như tăng trưởng, tiến hóa, chuyển đổi,

mở rộng cuối cùng tạo ra sự biến đổi về chất” Theo đó, những đặc điểm cơ bản của sự phát triển toàn diện ở con người là “hài hòa, cân đối và cân bằng, tích hợp, toàn vẹn và chỉnh thể, liên tục không gián đoạn, ổn định, bền vững, đầy đủ và hoàn toàn” Sự phát triển toàn diện con người trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế là phát triển về khả năng con người, về năng lực trí tuệ và kỹ năng hành động; trình độ nghiệp vụ chuyên môn hóa; khả năng hợp tác và cạnh tranh; khả năng di chuyển nghề nghiệp; khả năng hoạch định và đánh giá; sức chịu đựng sự căng thẳng do nhịp độ sống và môi trường công nghiệp gây ra; học vấn chung về công nghệ; hiểu biết xã hội; hiểu biết về quản lý hành chính; nhu cầu, sở thích tinh thần tương đối rõ; tính kỷ luật; tính độc lập của lý trí và tình cảm; năng động và hiệu quả trong công việc Đó là sự phát triển con người toàn diện, cân đối ở

mức độ rất cao về trí tuệ, thể chất và tâm năng”

Theo quan điểm lý thuyết phát triển thì phát triển là một quá trình vận động đi lên, là một quá trình lâu dài, luôn thay đổi và sự thay đổi đó theo hướng ngày càng hoàn thiện Đó là quá trình tích lũy dần về số lượng dẫn đến

sự thay đổi về chất lượng, là quá trình nảy sinh cái mới trên cơ sở những cái

đã có Như vậy phát triển giáo dục mầm non là quá trình vận động đi lên thông qua hoàn thiện cơ sở vật chất, chương trình giáo dục, trình độ chuyên môn và đạo đức của giáo viên, cung cấp được nhiều và tốt hơn dịch vụ giáo dục mầm non cho xã hội để phát triển trẻ em hơn nữa về trí tuệ, tình cảm, kỹ năng xã hội và một số phẩm chất, nhân cách khách để sẵn sàng cho việc vào cấp học phổ thông

Tóm lại, Phát triển giáo dục mầm non là giúp trẻ em phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ em vào lớp một, hình thành và phát triển ở trẻ em những chức năng tâm sinh lý, năng lực và phẩm chất mang nền tảng, những kĩ năng sống cần thiết phù hợp với lứa tuổi, khơi dậy và phát triển tối đa những khả năng tiềm ẩn, đặt nền tảng cho việc học tập ở các cấp học tiếp theo và cho việc học tập suốt đời thông qua việc hoàn thiện cơ sở vật chất, chương trình giáo dục, trình độ chuyên môn và đạo đức của giáo viên… để cung cấp được nhiều và tốt hơn dịch vụ giáo dục mầm non cho toàn xã hội

Phát triển giáo dục mầm non là quốc sách hàng đầu nhằm nâng cao dân trí, nhân tài trong tương lai của đất nước Phát triển giáo dục mầm non cũng gắn liền nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, tiến bộ khoa học, công nghệ, củng

cố quốc phòng, an ninh; thực hiện chuẩn hóa, hiện đại hóa và xã hội hóa; bảo đảm cân đối cơ cấu trình độ, vùng miền; mở rộng quy mô trên cơ sở đảm bảo chất lượng và hiệu quả; và đáp ứng nhu cầu xã hội

Tính chất phát triển giáo dục mầm non:

+ Tính chất định hướng:

Giáo dục mầm non chỉ ra được thực trạng của giáo dục và sự phát triển của cá nhân trong nền giáo dục ấy Tính chất định hướng có khả năng tác động và bảo đảm tính thông suốt trong quá trình thực hiện mục tiêu, chính sách giáo dục, chỉ ra phương hướng giúp các trường, các giáo viên lập kế hoạch dạy và học trên cơ sở của mục tiêu giáo dục đề ra

+ Tính chất sàng lọc và phát triển

Giáo dục mầm non mang đến tinh thần học hỏi và vươn lên không ngừng trong quá trình dạy và học, tạo động lực cho sự phát triển toàn diện về nhân cách của người học và đạt được những điều mong muốn

1 1 3 V trò ủ p át tr ển áo ụ mầm non

Giáo dục mầm non là khâu đầu tiên của quá trình giáo dục thường xuyên cho mỗi con người, là giai đoạn đầu tiên định hình nhân cách trẻ Trẻ ở lứa tuổi mầm non có sự tăng trưởng lớn về thể chất, trí tuệ và tình cảm Vì thế

mà những điều được hình thành trong giai đoạn này có ý nghĩa quyết định đến

sự hình thành và phát triển suốt đời của trẻ Do đó, giáo dục mầm non có vị trí đặc biệt quan trọng trong toàn bộ sự nghiệp giáo dục của mỗi con người

Trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế, nguồn lực con người Việt Nam càng trở nên có ý nghĩa, quyết định

sự thành công của công cuộc phát triển đất nước Phát triển giáo dục nói chung và giáo dục mầm non nói riêng ngày càng có vai trò quan trọng trong việc xây dựng một thế hệ mới, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế xã hội

1 2 NỘI DUNG VÀ TIÊU CHÍ PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC MẦM NON

Phát triển giáo dục mầm non là quá trình vận động đi lên theo hướng hoàn thiện hơn về mọi mặt bao gồm hoàn thiện cơ sở vật chất, chương trình giáo dục, trình độ chuyên môn và đạo đức của giáo viên… để cung cấp được nhiều và tốt hơn dịch vụ giáo dục mầm non cho toàn xã hội

1 2 1 P át tr ển số lượn , quy mô, mạn lướ ơ sở áo ụ mầm non

a Phát triển số lượng cơ sở giáo dục mầm non

Theo Luật Giáo dục năm 2005, cơ sở giáo dục được định nghĩa là nơi diễn ra các hoạt động giáo dục theo các hình thức chính quy và không chính quy Cơ sở giáo dục là đơn vị của hệ thống giáo dục Việt Nam Trường học là đơn vị chính của cơ sở giáo dục Cơ sở giáo dục mầm non gồm:

- Nhà trẻ, nhóm trẻ nhận trẻ em từ ba tháng tuổi đến ba tuổi

- Trường, lớp mẫu giáo nhận trẻ từ ba tuổi đến sáu tuổi

- Trường mầm non là cơ sở giáo dục kết hợp nhà trẻ và mẫu giáo, nhận trẻ em từ ba tháng tuổi đến sáu tuổi - là đơn vị cơ sở của bậc giáo dục mầm non trong hệ thống giáo dục quốc dân

Phát triển số lượng cơ sở giáo dục mầm non là sự tăng lên về số lượng

cơ sở giáo dục mầm non trong một thời gian nhất định Tuy nhiên, phát triển

số lượng cơ sở giáo dục mầm non yêu cầu phải đảm bảo mục tiêu nuôi dưỡng – chăm sóc – bảo vệ trẻ em nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và đáp ứng nhu cầu của phát triển kinh tế - xã hội, công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước Theo đó, cần các định rõ với số lượng trẻ và điều kiện kinh tế - xã hội, điều kiện địa lý như vậy thì cần có bao nhiêu cơ sở là phù hợp, bao nhiêu cơ

sở công lập, bao nhiêu cơ sở ngoài công lập…trên cơ sở xác định hiện tại có bao nhiêu cơ sở giáo dục mầm non và nhu cầu cần bao nhiêu cơ sở để tính toán số cơ sở cần phải xây dựng mới

Trong điều kiện nước ta hiện nay, để phát triển số lượng cơ sở giáo dục mầm non đòi hỏi cần:

- Thực hiện xã hội hóa giáo dục mầm non, tạo điều kiện cho mọi người dân tham gia vào hoạt động giáo dục, mở trường, mở lớp.v.v., phát huy tối đa những nguồn lực trong nhân dân cho việc phát triển giáo dục mầm non

- Phải chuẩn bị cơ sở vật chất cho những cơ sở dự kiến thành lập mới

- Phải chuẩn bị đội ngũ giáo viên mầm non

- Phải có chính sách đối với giáo viên mầm non

Việc phát triển số lượng các cơ sở giáo dục mầm non phải đảm bảo sự cân đối giữa nhu cầu học và khả năng giáo dục mầm non của hệ thống giáo dục mầm non Hiện nay, Nhà nước giữ vai trò quan trọng trong phát triển sự nghiệp giáo dục; quy định các loại hình trường và thực hiện các hình thức giáo dục; đồng thời khuyến khích, phát huy và tạo điều kiện để tổ chức, cá nhân tham gia phát triển sự nghiệp giáo dục, xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh và an toàn

Tiêu chí phát triển số lượng cơ sở giáo dục mầm non:

- Số trường mầm non, số nhà trẻ, số nhóm trẻ

- Số trường mầm non công lập và ngoài công lập

b Phát triển quy mô cơ sở giáo dục mầm non

Quy mô trường mầm non thể hiện ở cơ sở vật chất Cơ sở vật chất và việc sử dụng hiệu quả cơ sở vật chất là yếu tố không thể thiếu để tạo nên chất lượng của cơ sở giáo dục

Phát triển quy mô cơ sở giáo dục mầm non là sự lớn lên của mỗi cơ sở giáo dục mầm non về cơ sở vật chất thực hiện thông qua việc gia tăng vốn đầu tư, tăng diện tích, tăng số phòng học, gia tăng số lượng giáo viên và tăng

số lượng học sinh theo học Tuy nhiên việc gia tăng quy mô cơ sở giáo dục cần có mối quan hệ chặt chẽ với sự gia tăng số lượng trẻ tham gia theo học

Sự gia tăng số lượng trẻ tác động mạnh đến sự gia tăng số lượng cơ sở mầm non cũng như sự gia tăng về vốn của Nhà nước, các tổ chức, cá nhân góp phần đầu tư cho việc phát triển sự nghiệp giáo dục đáp ứng nhu cầu xã hội

Vì vậy, tiêu chí phát triển quy mô cơ sở giáo dục mầm non:

- Vốn đầu tư giáo dục mầm non

c Phát triển mạng lưới cơ sở giáo dục mầm non

Mạng lưới cơ sở giáo dục mầm non là sự phân bố cơ sở giáo dục mầm non trên từng địa bàn theo đặc điểm địa hình, đặc điểm dân cư và đặc điểm kinh tế - xã hội của địa phương

Phát triển mạng lưới cơ sở giáo dục mầm non là việc gia tăng số lượng

cơ sở giáo dục trên từng địa bàn, địa phương cụ thể, ở đây được hiểu là sự phân bố hệ thống có sở giáo dục mầm non để tạo thuận lợi cho việc đến trường của trẻ em

Sự phân bổ này không chỉ tùy thuộc chủ yếu vào quy mô, mật độ dân

cư trên địa bàn mà còn phụ thuộc vào chính sách phát triển kinh tế - xã hội của địa phương Vì vậy, muốn thực hiện việc phát triển mạng lưới cơ sở giáo dục mầm non, cần chú trọng đến quy hoạch tổng thể của địa phương về phân

bố dân cư, phân bố cơ sở đào tạo và quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương

1 2 2 Nân o tỷ lệ p ổ ập áo ụ mầm non

Hiện nay, các bậc giáo dục đều được nâng cao tỷ lệ phổ cập giáo dục Theo Luật giáo dục Việt Nam năm 2005 có ghi rõ: “Nhà nước quyết định kế hoạch phổ cập giáo dục, bảo đảm các điều kiện để thực hiện phổ cập giáo dục trong cả nước Mọi công dân trong độ tuổi quy định có nghĩa vụ học tập để đạt trình độ giáo dục phổ cập Gia đình có trách nhiệm tạo điều kiện cho các thành viên của gia đình trong độ tuổi quy định được học tập để đạt trình độ giáo dục phổ cập”

Nâng cao tỷ lệ phổ cập giáo dục mầm non là việc bố trí, sắp xếp phân

bố tỷ lệ trẻ em đến trường theo địa bàn vùng, miền, địa phương… sao cho hợp lý, bảo đảm cung cầu và tính hiệu quả của giáo dục mầm non Việc phổ cập giáo dục mầm non cần phải đạt được mục tiêu, đó là:

- Bảo đảm tính cân đối cung cầu trẻ em giữa các vùng, miền và địa

phương, đáp ứng nhu cầu xã hội và phục vụ phát triển kinh tế xã hội của mỗi quốc gia, mỗi địa phương

- Bảo đảm tính công bằng xã hội cho các vùng, miền và địa phương và mọi người dân có quyền đưa trẻ em đến trường

Theo đó, nâng cao tỷ lệ phổ cập giáo dục mầm non chủ yếu được đánh giá qua tiêu chí nâng cao tỷ lệ phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ năm tuổi

Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em năm tuổi là nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu trong giáo dục mầm non nhằm chuẩn bị tốt cho trẻ em vào lớp 1 đối với tất cả các vùng miền trong cả nước Với mục tiêu chung nhằm đảm bảo hầu hết trẻ em năm tuổi ở mọi vùng miền được đến lớp để thực hiện chăm sóc, giáo dục 2 buổi/ngày, đủ một năm học nhằm chuân bị tốt về thể chất, trí tuệ, tình cảm, thâm mỹ, tiếng Việt và tâm lý sẵn sàng đi học, bảo đảm chất lượng để trẻ em vào lớp Một

Tiêu chí đánh giá tỷ lệ phổ cập giáo dục mầm non:

- Tỷ lệ trẻ trong độ tuổi đi nhà trẻ

- Tỷ lệ trẻ trong độ tuổi đi mẫu giáo

1 2 3 P át tr ển độ n ũ án bộ quản lý và áo v ên mầm non

a Phát triển đội ngũ giáo viên mầm non

Giáo viên mầm non là người làm nhiệm vụ chăm sóc, giáo dục trẻ em

từ 3 tháng đến 6 tuổi tại các cơ sở giáo dục mầm non thuộc các loại hình công lập, dân lập, tư thục Người giáo viên mầm non có thể được coi là người thầy đầu tiên cùng với cha mẹ trẻ xây dựng nền móng ban đầu của nhân cách con người ở trẻ

Người giáo viên mầm non không thể so sánh với bất kỳ dạng lao động

sư phạm nào, bởi vì đối tượng lao động của họ là trẻ em từ 3 tháng đến 6 tuổi, lứa tuổi quá nhỏ so với cuộc đời mỗi con người Sáu năm đầu so với cả đời người là một khoảng thời gian rất ngắn, nhưng đối với sự phát triển của trẻ

em là một thời kỳ vô cùng quan trọng, vì nó là thời gian cấu thành cơ sở ban đầu cho nhân cách của trẻ Bộ mặt nhân cách của con người trưởng thành được hình thành từ tuổi thơ

Trẻ em tuổi mầm non cơ thể yếu ớt, sức đề kháng kém, tốc độ tăng trưởng và phát triển diễn ra mạnh cả về thể chất và tâm lý, các chức năng của

cơ thể chưa hoàn thiện dễ bị tổn thương Do vậy mà cuộc sống và sự phát triển của trẻ chủ yếu phụ thuộc vào việc chăm sóc giáo dục của người lớn Chính vì thế, mọi hành động của người lớn xung quanh dù ý thức hay không

ý thức vẫn tác động đến đứa trẻ và để lại dấu ấn trong ý thức của trẻ Do đó, trong quá trình tổ chức cuộc sống, tổ chức hoạt động, giao tiếp của trẻ đòi hỏi người giáo viên phải mẫu mực kèm theo sự nhuần nhuyễn các kỹ năng về chuyên môn nghiệp vụ và kỹ năng sư phạm Mặc dù được đào tạo chuyên môn như nhau, nhưng tùy theo nhiệm vụ được phân công mà đảm nhiệm các công việc khác nhau, cụ thể là:

- Những giáo viên thực hiện nhiệm vụ chăm sóc, giáo dục trẻ em dưới

3 tuổi tại các nhóm/lớp nhà trẻ gọi là giáo viên nhà trẻ

- Những giáo viên thực hiện nhiệm vụ chăm sóc, giáo dục trẻ em từ 3 -

6 tuổi tại các nhóm/ lớp mẫu giáo gọi là giáo viên mẫu giáo

Giáo viên mầm non thực hiện việc chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ em theo đúng quy chế chuyên môn và chương trình chăm sóc, giáo dục trẻ

em được Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, đảm bảo an toàn tuyệt đối tính mạng của trẻ

Phát triển đội ngũ giáo viên mầm non bao gồm việc gia tăng số lượng

và chất lượng của đội ngũ giáo viên tại các cơ sở giáo dục mầm non:

(i) Gia tăng số lượng giáo viên mầm non:

- Việc gia tăng số lượng giáo viên mầm non yêu cầu đảm bảo mục tiêu nuôi dưỡng – chăm sóc – bảo vệ trẻ em nhằm nâng cao chất lượng giáo dục

và đáp ứng yêu cầu của Bộ Giáo dục – Đào tạo và đáp ứng nhu cầu xã hội

- Căn cứ xác định số lượng giáo viên mầm non:

+ Các quy định, quy chế hiện hành về giáo dục mầm non liên quan đến

số lượng giáo viên mầm non để xác định số lượng cần thiết cho mỗi điểm trường

+ Số lượng giáo viên mầm non hiện có tại các điểm trường

- Cần xác định rõ:

+ Cần có bao nhiêu giáo viên là phù hợp

+ Bao nhiêu giáo viên ở cơ sở công lập

+ Bao nhiêu cơ sở ngoài công lập

(ii) Nâng cao chất lượng giáo viên mầm non:

- Việc nâng cao chất lượng giáo viên mầm non yêu cầu đảm bảo đáp ứng đủ tiêu chuẩn của một giáo viên mầm non theo quy định hiện hành thông qua việc đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn để nâng cao trình độ chuyên môn, tay nghề, kỹ năng và đạo đức của giáo viên mầm non cũng như việc tuyển dụng giáo viên mầm non mới

- Căn cứ cho công tác tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn:

+ Các quy định, quy chế hiện hành về giáo dục mầm non liên quan đến chất lượng giáo viên mầm non để xác định nhu cầu cho công tác tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn

+ Chất lượng giáo viên mầm non hiện có tại các điểm trường

- Tỷ lệ giáo viên theo từng trình độ đào tạo

- Tỷ lệ giáo viên đạt chuẩn

- Tỷ lệ giáo viên/ tổng cán bộ

b Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý, nhân viên giáo dục mầm non

Công tác quản lý trường học nói chung và quản lý trường mầm non nói riêng mặc dù vẫn có những yếu tố quản lý cơ sở vật chất, phương tiện kỹ thuật nhưng yếu tố quản lý con người là trọng tâm, xuyên suốt toàn bộ quá trình quản lý

Trong trường mầm non bao gồm hiệu trưởng, hiệu phó, giáo viên dạy các môn năng khiếu (âm nhạc, tạo hình, thể dục…), cô nuôi, các cô/ bác nhà bếp, lao công, bảo vệ Cụ thể:

- Hiệu trưởng, hiệu phó là những người được đào tạo chuyên môn ngành Giáo dục mầm non có trình độ nhất định (tốt nhất từ đại học trở lên),

đã qua kinh nghiệm công tác làm giáo viên ở lớp mầm non (để có kinh nghiệm chuyên môn), có năng lực quản lý và tham gia các lớp học về quản lý giáo dục

- Giáo viên giảng dạy những môn năng khiếu Trong trường mầm non

có nhiều hoạt động cần đến giáo viên được đào tạo chuyên môn sâu Các giáo viên này có thể là giáo viên trong biên chế của trường hoặc có thể là giáo viên được mời theo tiết dạy Thường thì ở những trường chất lượng cao có thể có giáo viên dạy âm nhạc, để đảm nhận việc tổ chức các hoạt động giáo dục âm nhạc của trường

- Cô nuôi trẻ là người giúp giáo viên chính thức trong các công việc chung của lớp, chủ yếu là nuôi dưỡng, chăm sóc vệ sinh cho trẻ có thể qua đào tạo ở trình độ sơ cấp hoặc chưa qua đào tạo chuyên ngành nuôi dạy trẻ, nhưng có nguyện vọng làm công việc chăm sóc, giáo dục trẻ lâu dài

Trong đó, vai trò quan trọng cần kể đến đó là đội ngũ hiệu trưởng, hiệu

phó (hay còn gọi là đội ngũ cán bộ quản lý): Đội ngũ hiệu trưởng trường mầm non là một bộ phận của đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục, là người đứng đầu trong trường mầm non, công việc chính của họ là thực hiện nhiệm vụ quản lý các trường mầm non Theo điều 54 Luật Giáo dục Việt Nam, sửa đổi và bổ sung năm 2009 quy định: “Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm quản lý các hoạt động của nhà trường, do cơ quan nhà nước có thẩm quyền bổ nhiệm, công nhận” Bước vào thời đại mới, trường mầm non không còn là một thiết chế sư phạm đơn thuần mà trở thành thiết chế hiện thực hóa sứ mệnh của nền giáo dục trong đời sống kinh tế xã hội Do vậy, người hiệu trưởng trường mầm non với tư cách là người lãnh đạo, quản lý nhà trường càng trở nên có vai trò hết sức quan trọng trong việc góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục mầm non nói riêng và mục tiêu của hệ thống giáo dục quốc dân nói chung Hiệu trưởng trường mầm non có vai trò của người điều hành một hệ thống lớn

và phức tạp, đồng thời thực thi các chính sách giáo dục đa dạng và mềm dẻo

để giải quyết một cách chủ động và sáng tạo các vấn đề mới nảy sinh như: Phân cấp quản lý, trách nhiệm xã hội, huy động nguồn lực, dân chủ hóa giáo dục, tin học hóa giáo dục … Hiệu trưởng trường mầm non đóng vai trò quyết định trong việc đảm bảo thực hiện thành công chính sách và nâng cao hiệu quả hoạt động giáo dục Phẩm chất, năng lực của người hiệu trưởng trường mầm non có tác động mạnh mẽ và ảnh hưởng quyết định đến chất lượng giáo dục và hiệu quả hoạt động của trường mầm non Với vai trò như vậy, việc phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường mầm non là yêu cầu cấp thiết, đảm bảo cho sự phát triển của giáo dục mầm non thông qua việc quy hoạch về cơ cấu,

số lượng, trình độ đào tạo, nghiệp vụ quản lý giáo dục và thái độ nghề nghiệp Như vậy đội ngũ hiệu trưởng trường mầm non là những người đại diện cho quyền lực Nhà nước điều hành và chịu trách nhiệm về mọi hoạt động trong nhà trường; là hạt nhân lãnh đạo, quản lý và thực hiện các chủ trương, đường

lối, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước; là nhân tố quyết định hiệu quả thực hiện mục tiêu, chương trình giáo dục mầm non trong nhà trường Nhiệm vụ của trường mầm non đòi hỏi người cán bộ quản lý về trách nhiệm cá nhân rất cao trong tiến trình hoạt động hiện hành cũng như bước phát triển tương lai của trường Sản phẩm lao động của người cán bộ quản lý trường mầm non có ảnh hưởng đến xã hội, kinh tế, chính trị, văn hóa Đặc trưng công tác quản lý trường mầm non đòi hỏi các nhà quản lý không chỉ là người có học vấn toàn diện, có phẩm chất đạo đức tốt mà còn biết tìm ra con đường phát triển của trường, có năng lực và uy tín thúc đẩy sự phát triển Những yếu tố đó phải được kết hợp hài hòa, bền vững trong nhân cách của người quản lý

Vì vậy, phát triển đội ngũ cán bộ quản lý cần có sự song hành đặc biệt giữa gia tăng số lượng cán bộ quản lý đảm bảo tỷ lệ giáo viên mầm non/ cán

bộ quản lý vừa phải đáp ứng đúng và đủ các tiêu chuẩn, chuẩn mực của một cán bộ quản lý

Tiêu chí đánh giá đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục mầm non:

- Số lượng cán bộ quản lý

- Trình độ đội ngũ quản lý

1 2 4 Nân o ất lượn áo ụ mầm non

Nâng cao chất lượng giáo dục mầm non là việc gia tăng chất lượng kết quả đầu ra của quá trình giáo dục mầm non, cụ thể là sự phát triển của trẻ sau quá trình được giáo dục trong cơ sở giáo dục mầm non

Để đáp ứng nhu cầu phát triển đất nước, nâng cao chất lượng giáo dục mầm non, chất lượng và hiệu quả giáo dục mầm non phản ánh bằng qua các tiêu chí về sự phát triển của trẻ

Theo quan điểm về sự phát triển của trẻ em thì trẻ lớn khôn thông qua 2 quá trình: tăng trưởng và phát triển, trong đó:

+ Tăng trưởng là quá trình trong đó các bộ phận của cơ thể được thay đổi về số đo (kích thước, số lượng)

+ Phát triển là quá trình hình thành và hoàn thiện, đa dạng hóa, phức tạp hóa các chức năng của con người (như trẻ lần lượt biết đi, chạy, biết nói, biết suy nghĩ) và phát triển này mang tính tổng thể

Hai quá trình trên khác biệt nhau nhưng phụ thuộc vào nhau và diễn ra trong suốt quá trình phát triển của trẻ trong đó trẻ liên tục phản ứng, thích ứng với những điều kiện bẩm sinh và những điều kiện của môi trường sống

Nhìn tổng quát, mọi trẻ đều tuân theo một “sơ đồ” với những giai đoạn tăng trưởng và phát triển nhất định về mặt cơ thể (xương, răng, chiều cao, cân nặng, năng lực vận động: lẩy, bò, đi, chạy) và về mặt tâm lý xã hội (phát triển ngôn ngữ, tư duy, tình cảm, quan hệ bạn bè) Trong quá trình tăng trưởng và phát triển trên, chỉ khi những sự tăng trưởng đạt tới một trình độ nào đó, nghĩa là những nhân tố nào đó của cơ thể đạt đến độ chín (thành thục) nhất định thì một năng lực, một chức năng tương ứng mới có cơ sở hình thành Như vậy, phải đến một độ tuổi nhất định trẻ mới có thể học đi, học nói, học viết

Sự tăng trưởng và phát triển của trẻ được coi là bình thường, khi nó chỉ nằm trong một giới hạn cho phép với chỉ số biểu đồ tương ứng của từng độ tuổi, giữa các lĩnh vực tăng trưởng và phát triển phải cân đối, nghĩa là chiều cao, giữa sự phát triển về tâm lý và sự phát triển về vận động phải không mất cân đối Sự cân đối là yêu cầu hàng đầu của sự tăng trưởng và phát triển lành mạnh của trẻ Khi có bị thôi thúc bởi các nhu cầu cần thiết, trẻ sẽ phát triển và đạt được những tiến bộ, hình thành những năng lực mới Trong những nhu cầu để phát triển của trẻ, có 2 nhu cầu cơ bản: Nhu cầu được yêu mến, an toàn, chấp nhận trong gia đình và cộng đồng và nhu cầu được vui chơi, tìm hiểu và tự bộc (suy nghĩ tình cảm, thái độ) Trong một khoảng thơi gian ngắn

ở độ tuổi mầm non, trẻ đã có sự tăng trưởng và phát triển rất mạnh mẽ, có tính quyết định đến sự phát triển sau này của trẻ Chẳng hạn, so từ khi mới ra đời đến cuối tuổi mẫu giáo thì chiều cao của trẻ tăng chứng gấp đôi, cân nặng gấp

6 lần, vòng đầu đã đạt 9/10 mức khi hoàn toàn trưởng thành Trẻ mới sinh ra chưa biết gì, qua quá trình tăng trưởng và phát triển, trẻ đã tiếp thu được các

kỹ năng, kỹ xảo, các kiến thức và vốn ngôn ngữ cần thiết để giao tiếp, truyền đạt ý nghĩ, xử lý các tình huống, từ đó trẻ có đủ bản lĩnh và hành trang để bước vào bậc tiểu học Sự tăng trưởng và phát triển của trẻ còn có tính mềm dẻo, dễ hồi phục Những thiếu hụt hoặc những cái trội của sự tăng trưởng và phát triển đều có khả năng tích tụ lại, nhưng nếu có sự can thiệp chăm sóc, giáo dục thích hợp kịp thời sẽ có thể giúp trẻ tăng trưởng và phát triển cân đối bình thường

Tiêu chí đánh giá sự phát triển của trẻ:

Phát triển về thể chất: Trẻ có sức khỏe tốt, thị lực tốt, thính lực tốt, các

kĩ năng vận động tốt, và vóc dáng phát triển trong kênh điển hình Phát triển thể chất trẻ em là những nổ lực của Nhà nước và gia đình bằng các biện pháp khác nhau để phát triển các số đo về chiều cao, cân nặng nhằm góp phần cải thiện yếu tố nòi giống và gen di truyền

Phát triển về tư duy: Trẻ có thái độ học tập, ý thức bản thân, có các kĩ

năng xã hội và giao tiếp, biết dựa vào sức mình để giải quyết vấn đề, tư duy mang tính tích cực, tính độc lập, tính linh hoạt và trẻ có một số tư duy như:

so sánh, phân tích, tổng hợp, trừu trượng hóa, khái quát hóa (tất nhiên là ở trình độ còn đơn giản) như: lắp ghép, xếp hình, lập nhóm

Phát triển tư duy là điều kiện cần thiết để phát triển Ngày nay khi nền kinh tế tri thức tác động mạnh mẽ đối với sự phát triển của lực lượng sản xuất thì việc phát triển tư duy là rất quan trọng Trong nền kinh tế ấy, tri thức trở thành quyền lực, trở thành chìa khóa tương lai

Phát triển tư duy cho trẻ là mục tiêu quan trọng của các chương trình dạy học Để đạt được mục tiêu đó, chương trình thường cấu trúc theo hướng đồng tâm và phát triển Phương pháp dạy học hướng vào trẻ em nhằm tôn trọng lợi ích, quyền lợi sáng tạo của trẻ và nhờ đó tư duy của trẻ sẽ được hình thành và phát triển trong môi trường và điều kiện tốt nhất

Công cụ đo lường và đánh giá sự phát triển tư duy của trẻ do giáo viên hoặc do các chuyên gia xây dựng Các công cụ đo lường và đánh giá có thể là: Phiếu điều tra, phiếu quan sát, bài tập đánh giá, trắc nghiệm do giáo viên tự soạn, trắc nghiệm khách quan chuẩn hóa

Việc phát triển của trẻ được tác động mạnh mẽ từ chương trình giáo

dục mà trẻ được theo học Chương trình giáo dục là sự trình bày có hệ thống

một kế hoạch tổng thể các hoạt động giáo dục trong một thời gian xác định, trong đó thể hiện các mục tiêu học tập mà người học cần đạt được, đồng thời xác định rõ phạm vi, mức độ nội dung học tập, các phương tiên, phương pháp, cách thức tổ chức học tập và cách đánh giá kết quả học tập nhằm đạt được mục tiêu đề ra

Theo đó, chương trình Giáo dục mầm non mới hiện nay được biên soạn trên cơ sở quy định của Luật Giáo dục và đã được Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ký ban hành theo Thông tư số 17/2009/TTBGDĐT ngày 25 tháng 7 năm 2009 nhằm:

+ Thực hiện chủ trương đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo nói chung và giáo dục mầm non nói riêng của Đảng và Nhà nước;

+ Sự đổi mới chương trình của các cấp học, đặc biệt là tiểu học;

+ Những bất cập, hạn chế của Chương trình cải cách được ban hành từ năm 1994, 1995 như chương trình chủ yếu tập trung đề cập nội dung giáo dục

mà chưa thể hiện đầy đủ các thành tố khác của chương trình, nội dung trong các hoạt động giáo dục chưa mang tính tích hợp, chưa tạo được sự gắn kết,

nội dung các hoạt động học tập còn nặng về cung cấp kiến thức riêng lẻ, chưa coi trọng việc hình thành và phát triển các năng lực, kĩ năng sống cho trẻ;

+ Kế thừa những ưu điểm của Đổi mới hình thức thực hiện từ năm 2000;

+ Căn cứ nhu cầu và sự phát triển của trẻ trong những năm gần đây có

+ Chương trình mầm non hướng đến sự phát triển toàn diện của trẻ; + Chương trình tạo điều kiện cho trẻ phát triển liên tục;

+ Chương trình đảm bảo đáp ứng sự đa dạng của các vùng miền, các đối tượng trẻ

Chương trình giáo dục mầm non cấp quốc gia mang tính chất khung: + Nội dung chương trình gồm những nội dung cốt lõi, cơ bản phù hợp theo từng độ tuổi;

+ Chương trình có độ mở, cho phép linh hoạt nhằm tăng cường tính chủ động của giáo viên trong việc lựa chọn những nội dung giáo dục cụ thể phù hợp với kinh nghiệm sống và khả năng của trẻ, điều kiện thực tế của địa phương;

+ Các hoạt động giáo dục, hình thức tổ chức và phương pháp giáo dục; đánh giá sự phát triển của trẻ được đưa vào như là một thành tố của chương trình;

+ Kết quả mong đợi được đưa vào chương trình nhằm định hướng cho giáo viên tổ chức, hướng dẫn có hiệu quả các hoạt động giáo dục phát triển thể chất, nhận thức, ngôn ngữ, tình cảm - xã hội, thẩm mĩ, chuẩn bị tốt cho trẻ khi vào học ở trường phổ thông

+ Chuẩn bị tốt cho trẻ vào học giai đoạn sau;

Nội dung giáo dục xây dựng theo các lĩnh vực phát triển của trẻ: 4 lĩnh vực phát triển với chương trình nhà trẻ (thể chất, nhận thức, ngôn ngữ, tình cảm) và 5 lĩnh vực phát triển với chương trình mẫu giáo (Thể chất, nhận thức, ngôn ngữ, tình cảm, thẫm mỹ) Nội dung chăm sóc giáo dục trẻ được đổi mới theo hướng đảm bảo tính tích hợp giữa nội dung nuôi dưỡng, chăm sóc sức khỏe với giáo dục phát triển, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ trong trường mầm non hiện nay Bổ sung một số nội dung thiết thực đảm bảo giáo dục trẻ toàn diện và gắn với cuộc sống thực hàng ngày của trẻ

Hệ thống các chủ đề hoặc các vấn đề giáo dục được thiết kế theo sơ đồ hình

“mạng lưới” với hình thức mạng mở Mỗi chủ đề lớn được xây dựng hướng tới thực hiện mục tiêu cụ thể Mạng hoạt động tích hợp cho phép giáo viên tổ chức, phối hợp các hoạt động giáo dục trong mối liên hệ hỗ trợ tác động qua lại, lẫn nhau giữa hoạt động trọng tâm với các hoạt động có tính chất bổ trợ, nhằm mở rộng và thực hiện nội dung chủ đề có hiệu quả Các hoạt động và phương tiện giáo dục được tổ chức lồng ghép, đan cài và mang tính tích hợp

được lựa chọn phù hợp với chủ đề giáo dục đáp ứng nhu cầu hứng thú và phù hợp với điều kiện cụ thể ở địa phương và nhóm lớp

Những điểm mới trong cấu trúc cũng như nội dung của chương trình cho thấy chương trình được xây dựng theo hướng đổi mới sẽ giúp giáo viên

có cái nhìn tổng thể về nội dung chương trình, những gì trẻ cần phát triển, cần được phát triển đồng bộ phù hợp với độ tuổi để trẻ phát triển một cách toàn diện Nội dung giáo dục trong chương trình được thể hiện và cấu trúc theo mạng chương trình và theo các mức độ phù hợp các độ tuổi Qua đó, giúp giáo viên, các nhà quản lí nhận thấy được các mức độ nội dung khác nhau theo các độ tuổi, giáo viên sẽ chủ động, linh hoạt hơn trong việc thực hiện nội dung chương trình, lựa chọn tích hợp nội dung giáo dục phù hợp với chủ đề

và phù hợp với độ tuổi của trẻ Để thực hiện chương trình này, đòi hỏi giáo viên phải luôn tìm ra cái mới để đáp ứng nhu cầu và hứng thú tìm tòi trải nghiệm của trẻ, giúp trẻ phát triển tốt theo yêu cầu của chương trình Như vậy, chương trình giáo dục mầm non mới là một chương trình mềm dẻo và linh hoạt, có độ mở, giúp giáo viên linh hoạt lựa chọn nội dung, phương pháp

để phù hợp với khả năng của trẻ và tình hình thực tế của địa phương Chương trình giúp giáo viên liên tục được học hỏi và trau dồi kinh nghiệm, từ đó trở thành cá nhân năng động, tích cực, phục vụ đắc lực cho sự nghiệp phát triển giáo dục của nước nhà Đổi mới giáo dục mầm non và đổi mới chương trình giáo dục mầm non là tất yếu trong xu hướng đổi mới của giáo dục và đào tạo nói chung Đây là xu hướng tất yếu phù hợp với điều kiện của đất nước và trình độ của giáo viên, góp phần nâng cao chất lượng của công tác giáo dục

Tiêu chí đánh giá chương trình giáo dục mầm non:

- Số giờ học của chương trình giáo dục và chăm sóc trẻ

- Tỷ lệ trường mẫu giáo có đủ điều kiện thực hiện chương trình chính quy so với tổng số trường

- Tỷ lệ trường mẫu giáo được tổ chức học bán trú so với tổng số trường

1 3 NHỮNG NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC MẦM NON

1 3 1 Đ ều ện tự n ên

Giáo dục là một bộ phận có quan hệ mật thiết với đời sống kinh tế - xã hội cũng như các yếu tố trong bản thân quá trình này và sự phát triển giáo dục mầm non cần thiết phải có một môi trường lành mạnh Môi trường là khung cảnh, nơi diễn ra các hoạt động giáo dục Hoạt động giáo dục chỉ có thể hiệu quả khi nó diễn ra trong môi trường giáo dục thuận lợi Vì thế, muốn nâng cao hiệu quả giáo dục mầm non cần quan tâm đến việc xây dựng môi trường giáo dục thuận lợi Đây là yếu tố đầu tiên và cần thiết tạo tiền đề phát triển giáo dục mầm non

Điều kiện tự nhiên như vị trí địa lý, địa hình và thời tiết khí hậu sẽ là nhân tố ảnh hưởng không nhỏ tới sự phát triển giáo dục Điều kiện địa lý và địa hình sẽ khiến khó khăn hay thuận lợi cho việc phân bổ cơ sở giáo dục hay liên quan tới chi phí mở rộng cơ sở và nâng cao chất lượng dịch vụ giáo dục

Đối với dịch vụ giáo dục thường phân bổ không đều, thường tập trung

ở những nơi có điều kiện thuận lợi và lợi ích nhiều vì vậy những nơi vùng sâu vùng xa khó có thể thu hút phát triển mở rộng cơ sở cung cấp dịch vụ y tế ở đây

1 3 2 Tìn ìn p át tr ển n tế xã ộ

Môi trường kinh tế - xã hội có tác động tích cực đối với sự phát triển giáo dục mầm non: mở rộng và tạo ra những nghề mới, đặc biệt là những nghề đòi hỏi lao động trí tuệ và lao động chất lượng cao; nền kinh tế có tăng trưởng khá và ổn định; nhận thức và sự tham gia của nhân dân về giáo dục, nhu cầu của người học được nâng cao; đời sống văn hóa cộng đồng và chất