(luận văn thạc sĩ) nghiên cứu vận dụng chính sách kế toán tại nhà máy bia dung quất

Việc vận dụng các chính sách kế toán tại doanh nghiệp sẽ giúp các đối tượng sử dụng thông tin kế toán có những đánh giá khách quan hơn kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp và từ

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

PHAN LÊ HIỀN LI

NGHIÊN CỨU VIỆC VẬN DỤNG

CHÍNH SÁCH KẾ TOÁN TẠI NHÀ MÁY BIA DUNG QUẤT

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH

Đà Nẵng - Năm 2015

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

PHAN LÊ HIỀN LI

NGHIÊN CỨU VIỆC VẬN DỤNG

CHÍNH SÁCH KẾ TOÁN TẠI NHÀ MÁY BIA DUNG QUẤT

Chuyên ngành: Kế toán

Mã số : 60.34.30

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH

Ng ười hướng dẫn khoa học: PGS.TS TRẦN ĐÌNH KHÔI NGUYÊN

Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng

d ẫn của PGS.TS Trần Đình Khôi Nguyên

được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Tác giả

Phan Lê Hiền Li

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

4 Phương pháp nghiên cứu 2

5 Cấu trúc luận văn 3

6 Tổng quan tài liệu nghiên cứu 3

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ CHÍNH SÁCH KẾ TOÁN TRONG DOANH NGHIỆP 8

1.1 KHÁI NIỆM VỀ CHÍNH SÁCH KẾ TOÁN 8

1.2 ĐẶC TRƯNG CỦA CHÍNH SÁCH KẾ TOÁN 9

1.3 VAI TRÒ CỦA CHÍNH SÁCH KẾ TOÁN TRONG CÔNG TÁC KẾ TOÁN Ở DOANH NGHIỆP 11

1.4 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHÍNH SÁCH KẾ TOÁN CỦA DOANH NGHIỆP 12

1.4.1 Nhu cầu về sử dụng thông tin kế toán 12

1.4.2 Đặc thù của doanh nghiệp 13

1.4.3 Mục tiêu quản trị lợi nhuận của doanh nghiệp 14

1.4.4 Ảnh hưởng của thuế đối với công tác kế toán 17

1.4.5 Trình độ chuyên môn của kế toán 19

1.5 CÁC CHÍNH SÁCH KẾ TOÁN ÁP DỤNG TRONG DOANH NGHIỆP 20

1.5.1 Chính sách kế toán liên quan đến hàng tồn kho 20

1.5.4 Chính sách kế toán liên quan đến khoản phải thu 32

1.5.5 Chính sách kế toán liên quan đến chi phí 34

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG VẬN DỤNG CHÍNH SÁCH KẾ TOÁN TẠI NHÀ MÁY BIA DUNG QUẤT 37

2.1 GIỚI THIỆU VỀ NHÀ MÁY BIA DUNG QUẤT 37

2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển của Nhà máy Bia Dung Quất 37

2.1.2 Nhiệm vụ kinh doanh 39

2.1.3 Cơ cấu tổ chức quản lý tại Nhà máy Bia Dung Quất 39

2.1.4 Cơ cấu tổ chức sản xuất kinh doanh 42

2.1.5 Tổ chức kế toán tại Nhà máy Bia Dung Quất 43

2.1.6 Hình thức kế toán áp dụng tại Nhà máy 45

2.2 THỰC TRẠNG VIỆC VẬN DỤNG CÁC CHÍNH SÁCH KẾ TOÁN TẠI NHÀ MÁY BIA DUNG QUẤT 46

2.2.1 Chính sách kế toán liên quan đến hàng tồn kho 46

2.2.2 Chính sách kế toán liên quan đến tài sản cố định 51

2.2.3 Chính sách kế toán liên quan đến chi phí 55

2.2.4 Chính sách kế toán liên quan đến ghi nhận doanh thu 57

2.2.5 Chính sách kế toán liên quan đến nợ phải thu 57

2.3 ĐÁNH GIÁ VIỆC VẬN DỤNG CHÍNH SÁCH KẾ TOÁN TẠI NHÀ MÁY BIA DUNG QUẤT 59

2.3.1 Các nhân tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn chính sách kế toán tại Nhà máy Bia Dung Quất 59

2.3.3 Nhược điểm 62

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 64

SÁCH KẾ TOÁN TẠI NHÀ MÁY BIA DUNG QUẤT 65

3.1 SỰ CẦN THIẾT PHẢI HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH KẾ TOÁN TẠI NHÀ MÁY BIA DUNG QUẤT 65

3.2 CÁC GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH KẾ TOÁN TẠI NHÀ MÁY BIA DUNG QUẤT 66

3.2.1 Hoàn thiện chính sách kế toán liên quan đến hàng tồn kho 66

3.2.2 Chính sách kế toán liên quan đến tài sản cố định 68

3.2.3 Chính sách kế toán liên quan đến chi phí 71

3.2.4 Các chính sách kế toán khác có liên quan 72

Bên cạnh những chính sách kế toán trên, Nhà máy cần phải quan tâm đến những chính sách kế toán khác như: 72

3.3 HOÀN THIỆN CÔNG BỐ THÔNG TIN LIÊN QUAN ĐẾN CHÍNH SÁCH KẾ TOÁN 72

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 79

KẾT LUẬN 80

TÀI LIỆU THAM KHẢO

QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN (Bản sao)

2.1 Số liệu tổng hợp xuất vật tư trong tháng của Nhà máy

bia Dung Quất

49

2.2 Số liệu về trích khấu hao tài sản cố định hữu hình của

Nhà máy Bia Dung Quất

Số hiệu

sơ đồ

Tên sơ đồ Trang

2.1 Mô hình tổ chức quản lý Nhà máy bia Dung Quất 40 2.2 Mô hình tổ chức sản xuất kinh doanh 42 2.3 Mô hình tổ chức bộ máy kế toán 43 2.4 Sơ đồ trình tự ghi sổ kế toán 45

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Báo cáo tài chính là sản phẩm cuối cùng của kế toán Báo cáo tài chính có ý nghĩa quan trọng trong lĩnh vực quản lý kinh tế, thu hút sự quan tâm của nhiều đối tượng ở bên trong cũng như bên ngoài doanh nghiệp Mỗi đối tượng quan tâm đến Báo cáo tài chính trên một giác độ khác nhau, song nhìn chung đều nhằm có được những thông tin cần thiết cho việc ra các quyết định phù hợp với mục tiêu của mình Chính vì vậy mà mức độ trung thực và hợp lý của Báo cáo tài chính luôn luôn được chú trọng nhất Việc vận dụng các chính sách kế toán khác nhau thì các thông tin cung cấp trên báo cáo tài chính cũng sẽ khác nhau Chính vì thế mà không ít các doanh nghiệp chỉ chú trọng cung cấp những số liệu đẹp trên báo cáo tài chính của mình mà không quan tâm đến việc áp dụng chính sách kế toán đúng theo chuẩn mực và quy định để các thông tin cung cấp được chính xác hơn

Trên lý thuyết, chính sách kế toán là các chủ trương và các hành động trên phương diện kế toán Chính sách kế toán quy định việc ứng dụng các nguyên tắc kế toán như thế nào trong từng đơn vị Việc vận dụng các chính sách kế toán tại doanh nghiệp sẽ giúp các đối tượng sử dụng thông tin kế toán

có những đánh giá khách quan hơn kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp và từ đó đưa ra quyết định đúng đắn đồng thời giúp ban quản trị và bộ phận kế toán doanh nghiệp nhìn thấy được các ưu nhược điểm trong công tác

kế toán của mình để tìm cách hoàn thiện việc vận dụng các chính sách kế toán

để đảm bảo tuân thủ theo pháp luật mà vẫn đảm bảo được mục tiêu quản trị lợi nhuận của công ty

Ở Việt Nam, báo cáo tài chính được lập dựa trên cơ sở các chính sách và chuẩn mực kế toán, các thông tư hướng dẫn Trên thực tế, các doanh nghiệp

có thể lựa chọn và vận dụng linh hoạt các chính sách kế toán tùy theo đặc thù

của doanh nghiệp, tùy theo từng thời đểm để điều chỉnh các thông tin trên báo cáo tài chính nhằm đạt được mục tiêu mang tính chủ quan của họ

Nhà máy Bia Dung Quất là một đơn vị chuyên sản xuất và kinh doanh các loại bia Hiện nay tại Nhà máy cũng đã và đang vận dụng những chính sách kế toán trong công tác hạch toán của mình Nhưng nhìn chung việc vận dụng chính sách kế toán tại Nhà máy còn chưa linh hoạt, vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế Các chính sách kế toán tại Nhà máy vẫn chưa được phản ánh rõ ràng, chẳng hạn như các chính sách kế toán về: hàng tồn kho, tài sản cố định, các khoản nợ phải thu… Chính vì điều này sẽ ảnh hưởng đến mục tiêu quản trị lợi nhuận cũng như nhu cầu sử dụng thông tin kế toán tại Nhà máy Vì vậy, tôi quyết định chọn đề

tài: “Nghiên cứu việc vận dụng chính sách kế toán tại Nhà máy Bia Dung

Qu ất”

2 Mục tiêu nghiên cứu

Luận văn được thực hiện nhằm vào các mục tiêu sau:

- Phân tích, đánh giá thực trạng vận dụng chính sách kế toán tại Nhà máy Bia Dung Quất, từ đó rút ra ưu, nhược điểm trong việc vận dụng chính sách kế toán tại đơn vị

- Đề xuất các giải pháp để việc vận dụng chính sách kế toán tại Nhà máy Bia Dung Quất phù hợp hơn với đặc thù của Nhà máy

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn là chính sách kế toán tại Nhà máy Bia Dung Quất mà chủ yếu tập trung vào: chính sách kế toán về hàng tồn kho, chính sách kế toán về tài sản cố định, chính sách kế toán về ghi nhận doanh thu để phục vụ cho công tác quản trị lợi nhuận tại Nhà máy

4 Phương pháp nghiên cứu

Để đạt được mục tiêu nghiên cứu trên, tác giả sử dụng phương pháp khảo

cáo tài chính, kết hợp với xem xét cụ thể các sổ sách kế toán để minh họa các chính sách kế toán đang vận dụng Ngoài ra, những phỏng vấn sâu với lãnh đạo nhà máy, với kế toán trưởng cũng là cơ sở để khảo sát mục tiêu vận dụng chính sách kế toán tại đơn vị

5 Cấu trúc luận văn

Luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý thuyết về chính sách kế toán trong doanh nghiệp Chương 2: Thực trạng vận dụng chính sách kế toán tại Nhà máy Bia Dung Quất

Chương 3: Các giải pháp nhằm hoàn thiện chính sách kế toán tại Nhà

máy Bia Dung Quất

6 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

Chính sách kế toán là một phần không thể thiếu đối với mỗi doanh nghiệp, việc vận dụng nó nhuần nhuyễn nhằm góp phần cung cấp thông tin hữu ích cho người sử dụng Song cũng chính những chính sách này đã tạo cho doanh nghiệp nhiều khó khăn trong quá trình vận dụng nó, vừa phải làm đẹp báo cáo tài chính vừa phải cung cấp thông tin kịp thời, chính xác, đầy đủ là một vấn đề rất khó khăn Mỗi doanh nghiệp, tùy vào đặc thù của mình mà lựa chọn chính sách kế toán cho phù hợp Muốn vận dụng chính sách kế toán một cách hiệu quả thì cần phải có kiến thức sâu rộng và linh hoạt trong thực tiễn, điều này cũng đòi hỏi trình độ chuyên môn của kế toán viên Mục tiêu của luận văn là nghiên cứu việc vận dụng chính sách kế toán tại Nhà máy Bia Dung Quất nhằm đưa ra những giải pháp hoàn thiện hơn về chính sách kế toán áp dụng tại Nhà máy Những nghiên cứu trước đây về chính sách kế toán

và những nghiên cứu có liên quan vẫn còn khiêm tốn như: “Chuẩn mực kế toán Việt nam 02, 03, 14, 29” do Bộ tài chính ban hành đã đưa ra các cơ sở lý luận về chính sách kế toán, là nền tảng cho sự vận dụng của các doanh nghiệp

song các cơ sở lý luận này còn mang tính chung chung và hầu như phải có các thông tư hướng dẫn kèm theo thì mới ứng dụng vào thực tế của từng doanh nghiệp, từng lĩnh vực Đối với, “Giáo trình Kế toán tài chính doanh nghiệp – P1” của Đại học Kinh tế Đà Nẵng (2008) đã chỉ rõ sự cần thiết trong việc áp dụng các chính sách kế toán, giáo trình đã nêu bật điểm cần theo dõi hay hạch toán trong chính sách này “Thông tư số 203/2009/TT-BTC ngày 20 tháng 10 năm 2009 của Bộ Tài chính về chế độ quản lý, sử dụng và trích khấu hao Tài sản cố định, Thông tư số 228/2009/TT-BTC ngày 07/12/2009 của Bộ Tài chính về hướng dẫn chế độ trích lập và sử dụng các khoản dự phòng” đã hướng dẫn cụ thể cho việc áp dụng các chế độ này, các thông tư thường không có tính vận dụng cao và còn tùy thuộc vào cơ chế hoạt động của doanh nghiệp “Thomas D.Fields, Thomas Z.Lys, Linda Vincent (2011), Empirical

research on accounting choi”, Journal of Accounting and Economics

31(2011), 256 ” tác giả đã hệ thống các nội dung cơ bản về vai trò của các chính sách kế toán và đề xuất phương hướng ứng dụng các lựa chọn này vào các ngành cụ thể theo phạm vi nghiên cứu của các đề tài

-“Bàn về mô hình các nhân tố ảnh hưởng đến vận dụng chế độ kế toán

luận một số chính sách kế toán đang vận dụng trong các doanh nghiệp vừa và nhỏ nhưng chưa đi sâu thực tế cụ thể từng chính sách ảnh hưởng như thế nào đến từng loại hình doanh nghiệp.Dựa vào kết quả điều tra thí nghiệm ở hai nhóm đối tượng là các kế toán viên và chuyên viên thuế, bài viết đã chỉ ra các nhân tố ảnh hưởng đến vận dụng chế độ kế toán trong các doanh nghiệp nhỏ

và vừa tại Việt Nam Kết quả đã chỉ ra: những hạn chế về trình độ của kế toán viên trong thực tiễn cùng với sự tác động của hệ thống luật pháp đã ảnh

nghiệp chỉ chú trọng cho mục đích kê khai thuế; sự thay đổi về cơ chế quản lý doanh nghiệp từ cơ quan thuế cũng được coi là một trong những nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng chế độ kế toán; chi phí cho công việc kế toán vẫn chưa đánh giá cao trong việc ảnh hưởng đến chất lượng thông tin kế toán và việc vận dụng đến chuẩn mực

- “Bàn về chính sách kế toán trong doanh nghiệp” (Tạp chí phát triển

về chính sách kế toán và mối liên với lý thuyết về kinh tế, cụ thể là mâu thuẫn đại diện và sự bất cân xứng thông tin, tác giả đã chỉ ra tầm quan trọng của việc công bố minh bạch chính sách kế toán cho những người sử dụng thông tin Tác giả cũng nghiên cứu việc vận dụng chính sách kế toán trong các doanh nghiệp ở Việt Nam và đưa ra kết luận hiện tượng bất cân xứng thông tin tồn tại trên báo cáo tài chính của hầu hết các công ty, kể cả công ty niêm yết, điều này làm nhà đầu tư không hiểu rõ thực hư con số trên báo cáo tài chính được công bố Từ đó tác giả đề ra giải pháp về khung cơ sở để xây dựng chính sách kế toán tại doanh nghiệp

- Tác giả Nguyễn Thị Kim Oanh (năm 2012) với đề tài “Đánh giá sự vận

d ụng các chính sách kế toán tại Công ty CP lương thực và thực phẩm Quảng

Nam” - Luận văn thạc sĩ Đại học Đà Nẵng Luận văn đã hệ hóa được lý luận chung về chính sách kế toán Qua nghiên cứu, tác giả đã mô tả và đánh giá thực trạng việc vận dụng chính sách kế toán tại Công ty CP lương thực và thực phẩm Quảng Nam Tác giả đã chỉ ra các chính sách kế toán vận dụng tại Công ty nhằm né tránh thuế nhưng đồng thời cũng luôn cân nhắc giữa lợi nhuận và chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp để duy trì ROE hợp lý Bên cạnh

đó, chính sách kế toán vận dụng tại Công ty còn nhiều hạn chế: khoản dự phòng giảm giá hàng tồn kho chưa rõ ràng về cơ sở lập dự phòng, thời gian phân bổ chi phí sửa chữa tài sản cố định không nhất quán, mức phân bổ công

cụ dụng cụ chưa được hợp lý Trên cơ sở đó, tác giả đã đề ra các giải pháp hoàn thiện những chính sách kế toán liên quan đến hàng tồn kho về phương pháp quản lý hàng tồn kho, phương pháp tính giá hàng tồn kho, phương pháp lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho; hoàn thiện chính sách kế toán liên quan đến tài sản cố định về phân bổ chi phí sửa chữa, đồng thời Công ty cần phải lập kế hoạch sửa chữa tài sản cố định

- Tác giả Lê Thị Chi (năm 2012) với đề tài“Hoàn thiện chính sách kế

Nẵng Luận văn này, tác giả cũng chỉ dừng lại ở các chính sách kế toán liên quan đến: hàng tồn kho, tài sản cố định, ghi nhận doanh thu, chi phí đi vay, giao dịch bằng ngoại tệ Nhìn chung các chính sách kế toán công bố trên thuyết minh báo cáo tài chính còn đơn giản so với các chính sách kế toán thực

tế đang áp dụng tại Công ty Tác giả cũng đã chỉ ra rằng để quản trị lợi nhuận, Công ty đã sử dụng một số chính sách như: thay đổi thời gian phân bổ chi phí trả trước, hoàn nhập dự phòng nợ phải thu khó đòi Kế toán viên vẫn chỉ sử dụng những chính sách kế toán đơn giản, chưa chú trọng đến việc vận dụng các chính sách kế toán như vậy đã thật sự hợp lý chưa, đã đáp ứng được nhu cầu quản trị hay chưa Tác giả cũng đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện chính sách kế toán tại Công ty như: hoàn thiện chính sách kế toán liên quan đến hàng tồn kho về phương pháp tính giá, dự phòng giảm giá hàng tồn kho; hoàn thiện chính sách kế toán liên quan đến tài sản cố định về thời gian và mức tính khấu hao; hoàn thiện về công bố thông tin liên quan đến chính sách

kế toán

- Tác giả Ngô Lê Phương Thúy (năm 2012) với đề tài "Nghiên cứu việc

v ận dụng chính sách kế toán tại Công ty Cổ phần Tư vấn thiết kế xây dựng

Đà Nẵng" - Luận văn thạc sĩ, Đại học Đà Nẵng Trong luận văn này đã đánh

toán tại Công ty: hoàn thiện chính sách kế toán về khấu hao tài sản cố định, sửa chữa tài sản cố định; hoàn thiện chính sách kế toán liên quan đến nợ phải thu về trích lập dự phòng; hoàn thiện về chính sách ghi nhận chi phí; hoàn thiện chính sách kế toán về ghi nhận doanh thu Trong luận văn chỉ đề cập đến những chính sách kế toán áp dụng tại Công ty CP Tư vấn thiết kế xây dựng Đà Nẵng, nên đưa ra các giải pháp hoàn thiện chính sách kế toán chỉ xuất phát từ đặc thù kinh doanh của đơn vị

Tuy đã có một vài nghiên cứu ban đầu về vận dụng chính sách kế toán, nhưng các bài viết trên vẫn chưa khảo sát toàn diện các nhân tố ảnh hưởng đến sự lựa chọn các kỹ thuật, phương pháp kế toán ở các doanh nghiệp Nhìn chung các luận văn trên chỉ nghiên cứu việc vận dụng chính sách kế toán dụng tại các công ty cổ phần Qua đó cho thấy các tác giả chưa đi sâu nghiên cứu việc vận dụng các chính sách kế toán tại các đơn vị sản xuất, chưa khảo sát toàn diện các nhân tố ảnh hưởng đến các chính sách kế toán ở nhiều lĩnh vực kinh tế khác nhau

Trên cơ sở các nghiên cứu, phần nào tác giả đã kế thừa cơ sở lý luận về chính sách kế toán và trên cơ sở khảo sát những đặc thù về chính sách kế toán của Nhà máy Bia Dung Quất bằng các phương pháp thu thập số liệu và chứng

từ, luận văn nghiên cứu và đánh giá về việc vận dụng chính sách kế toán tại Nhà máy Bia Dung Quất để tìm ra các ưu, nhược điểm và đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện hơn nữa về chính sách kế toán của Nhà máy

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ CHÍNH SÁCH KẾ TOÁN

TRONG DOANH NGHIỆP1.1 KHÁI NIỆM VỀ CHÍNH SÁCH KẾ TOÁN

Theo chuẩn mực kế toán số 29 ban hành và công bố theo Quyết định số 12/2005/QĐ-BTC ngày 15 tháng 02 năm 2005 của Bộ trưởng Bộ tài chính thì

thuật ngữ "Chính sách kế toán được định nghĩa là các nguyên tắc, cơ sở và

ph ương pháp kế toán cụ thể được công ty áp dụng trong việc lập và trình bày

báo cáo tài chính"

Ngoài các chính sách kế toán cụ thể được sử dụng trong báo cáo tài chính, điều quan trọng là người sử dụng phải nhận thức được cơ sở đánh giá được sử dụng (như nguyên giá, giá hiện hành, giá trị thuần có thể thực hiện được, giá trị hợp lý hoặc giá trị hiện tại) bởi vì các cơ sở này là nền tảng để lập báo cáo tài chính Khi doanh nghiệp sử dụng nhiều cơ sở đánh giá khác nhau để lập báo cáo tài chính, như trường hợp một số tài sản được đánh giá lại theo quy định của nhà nước, thì phải nêu rõ các tài sản và nợ phải trả áp dụng mỗi cơ sở đánh giá đó

Việc lựa chọn và áp dụng các chính sách kế toán:

• Theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam, việc lựa chọn và áp dụng chính sách kế toán được thực hiện dựa trên cơ sở các chuẩn mực, các văn bản hướng dẫn các chuẩn mực và các chính sách, chế độ kế toán do Bộ Tài chính ban hành

• Theo Chuẩn mực kế toán quốc tế, việc lựa chọn và áp dụng chính sách

kế toán được thực hiện dựa trên cơ sở các chuẩn mực của IASB và các hướng dẫn thực hiện chuẩn mực của IASB và các hướng dẫn khác

Nếu không có chuẩn mực hay hướng dẫn, Ban Giám đốc doanh nghiệp

Trong việc đưa ra xét đoán đó, Ban Giám đốc phải xem xét đến các nguồn theo thứ tự ưu tiên giảm dần như sau (VAS không có quy định này):

Các yêu cầu và các hướng dẫn trong các chuẩn mực của IASB đối với các vấn đề tương tự;

Quy định chung đối với việc lập và trình bày báo cáo tài chính; và

Các quy định mới nhất của các tổ chức ban hành chuẩn mực khác có cùng những quy định chung để xây dựng các chuẩn mực kế toán, hướng dẫn

kế toán và các thông lệ được chấp nhận trong cùng ngành

Từ đó cho thấy: Chính sách kế toán không chỉ là những nguyên tắc kế toán chung đã được thừa nhận và mang tính bắt buộc mà còn là những lựa chọn, những ước tính mang tính xét đoán, chủ quan của người làm kế toán nhằm thực hiện hành vi quản trị lợi nhuận của chủ doanh nghiệp

Ngoài ra, các doanh nghiệp cũng có thể linh hoạt lựa chọn cho mình các chính sách kế toán phù hợp Một chính sách kế toán có thể được coi là quan trọng thậm chí khi các số liệu được trình bày trong các niên độ hiện tại và trước đây không mang tính trọng yếu Việc diễn giải các chính sách không được quy định trong các chuẩn mực kế toán hiện hành, nhưng được lựa chọn

và áp dụng phù hợp phải nằm trong khuôn khổ của pháp luật quy định

1.2 ĐẶC TRƯNG CỦA CHÍNH SÁCH KẾ TOÁN

Chính sách k ế toán bao gồm những nguyên tắc: Nguyên tắc kế toán

được hiểu là các quy định, các thủ tục cho việc ghi nhận, đo lường các yếu tố của báo cáo tài chính để việc lập báo cáo tài chính đạt được mục tiêu dễ hiểu, đáng tin cậy và dễ so sánh Các nguyên tắc kế toán làm nền tảng cho các báo cáo tài chính được gọi là những nguyên tắc kế toán được thừa nhận (General Accepted Accounting Princeples - GAAP) Các nguyên tắc này bao gồm một

số khái niệm, nguyên tắc, phương pháp tiến hành và những yêu cầu cho việc đánh giá, ghi chép và báo cáo các hoạt động, các sự kiện và các nghiệp vụ có

tính chất tài chính của một doanh nghiệp Đây là nguyên tắc chung có tính chất bắt buộc đối với tất cả các doanh nghiệp, như: nguyên tắc kỳ kế toán, nguyên tắc phù hợp, nguyên tắc giá gốc, nguyên tắc nhất quán, nguyên tắc thận trọng, cơ sở dồn tích Tuy nhiên các doanh nghiệp cũng có thể vận dụng các nguyên tắc để thay đổi các thông tin cung cấp ra bên ngoài nhằm đáp ứng mục tiêu của các nhà quản trị, chẳng hạn như: Nhà quản trị quyết định dịch chuyển về sau hoặc ghi nhận sớm hơn một số loại chi phí sẽ làm giảm hoặc tăng chi phí của niên độ hiện hành Những loại chi phí này có thể được ghi nhận vào kỳ phát sinh hoặc phân bổ cho một số kỳ theo nguyên tắc phù hợp,

từ đó sẽ ảnh hưởng đến lợi nhuận trong kỳ

Chính sách k ế toán bao gồm những lựa chọn: chuẩn mực kế toán cho

phép doanh nghiệp lựa chọn phương pháp kế toán tuỳ theo đặc thù và yêu cầu quản lý của mỗi đơn vị Do thực tiễn luôn đa dạng nên các chuẩn mực kế toán luôn cho phép một không gian mở mà mỗi đơn vị có thể lựa chọn một cách thức đo lường phù hợp với đặc thù của doanh nghiệp mình, Việc lựa chọn và

áp dụng các phương pháp khác nhau trong một chính sách kế toán sẽ làm thay đổi thông tin trình bày trên các báo cáo tài chính hay thông tin cung cấp ra bên ngoài nhằm hướng đến mục đích thuế hoặc lợi tức cho cổ đông Chẳng hạn doanh nghiệp lựa chọn phương pháp xác định giá trị hàng tồn kho (bình quân, nhập trước - xuất trước, nhập sau - xuất trước, đích danh) sẽ ảnh hưởng đến ghi nhận giá vốn hàng bán; lựa chọn phương pháp khấu hao tài sản cố định (đường thẳng, số dư giảm dần, sản lượng ) sẽ ảnh hưởng đến chi phí kinh doanh trong kỳ Mỗi lựa chọn phương pháp kế toán sẽ gây ảnh hưởng đến chi phí khác nhau và dẫn đến lợi nhuận cũng khác nhau

Chính sách k ế toán còn bao gồm các ước tính kế toán: là các khoản

mục trên báo cáo tài chính mà giá trị của chúng được ước tính chứ không thể

chuẩn mực không thể bao quát hóa mọi vấn đề phát sinh ở các đơn vị cơ sở Các ước tính được sử dụng trong kế toán nhằm đảm bảo cho thông tin tài chính phản ánh một cách trung thực, đúng bản chất và hợp lý tình hình tài chính, tình hình kinh doanh của doanh nghiệp Các ước tính kế toán phát sinh

do hệ quả của việc vận dụng các khái niệm và nguyên tắc kế toán được thừa nhận Mức độ sử dụng các ước tính trong kế toán phụ thuộc nhiều vào hệ thống các nguyên tắc kế toán là nền tảng xây dựng các chuẩn mực kế toán của mỗi nước, phù hợp với mức độ phát triển kinh tế xã hội của quốc gia đó Theo hệ thống chuẩn mực và chế độ kế toán Việt Nam hiện hành, các ước tính kế toán phổ biến bao gồm hai loại Một là, ước tính liên quan đến các khỏan mục đã phát sinh như khấu hao tài sản cố định, phân bổ chi phí trả trước, ước tính doanh thu được ghi nhận theo hợp đồng xây dựng, các khoản

dự phòng tổn thất tài sản (dự phòng giảm giá hàng tồn kho, dự phòng đầu tư tài chính, dự phòng nợ phải thu khó đòi ) Hai là, ước tính liên quan đến các khoản mục chưa phát sinh như: các khoản dự phòng phải trả về bảo hành sản phẩm, dự phòng tái cơ cấu doanh nghiệp, chi phí trả trước Để đưa ra các ước tính này, người lập báo cáo tài chính phải sử dụng các "xét đoán nghề nghiệp" Vì là các xét đoán nên mang nặng tính chủ quan, khó có tiêu chuẩn nào để đánh giá tính hợp lý Chính vì vậy, tính tin cậy của các ước tính kế toán là một vấn đề dược người sử dụng báo cáo tài chính đặc biệt quan tâm

1.3 VAI TRÒ CỦA CHÍNH SÁCH KẾ TOÁN TRONG CÔNG TÁC KẾ TOÁN Ở DOANH NGHIỆP

Kế toán luôn là công cụ đắc lực của quá trình quản lý các hoạt động kinh doanh trên phương diện cung cấp thông tin tài chính về một tổ chức nhất định Những thông tin kế toán cung cấp chỉ thực sự hữu ích khi đáp ứng được yêu cầu về thông tin của quản lý

Đối với kế toán viên: Chính sách kế toán là cơ sở để thực hiện các công việc đo lường và công bố thông tin kế toán phù hợp với đặc điểm của từng đơn vị và quy định pháp luật

Đối với nhà quản trị: Chính sách kế toán là phương tiện để kiểm soát hoạt động của công ty bằng những mong muốn điều chỉnh lợi nhuận Từ đó các nhà quản trị có thể định hướng hoạt động, đưa ra các phương thức nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh, chính sách tài trợ cho phù hợp, lập kế hoạch cho hoạt động của doanh nghiệp

Đối với cơ quan thuế: Thông qua chính sách kế toán công bố, là cơ sở để kiểm tra tính hợp pháp, hợp lý trong các quy định kế toán; đối chiếu với các quy định của thuế để có những điều chỉnh, kiểm tra việc chấp hành các chế độ tài chính và xác định đúng đắn các khoản nghĩa vụ phải trả cho nhà nước Đối với các đối tượng khác: Thông qua chính sách kế toán để đánh giá hoạt động của đơn vị, tính trung thực trong việc cung cấp thôn tin tài chính của doanh nghiệp Những người chủ sở hữu sẽ quan tâm đến hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của đơn vị, khả năng điều hành của nhà quản trị, những nhà đầu tư trong tương lai sẽ quan tâm đến sự an toàn của lượng vốn đầu tư, mức sinh lời, khả năng hoàn vốn để quyết định có nên đầu tư hay không

1.4 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHÍNH SÁCH KẾ TOÁN CỦA DOANH NGHIỆP

1.4.1 Nhu cầu về sử dụng thông tin kế toán

Trong xã hội có nhiều đối tượng có nhu cầu sử dụng thông tin do kế toán cung cấp, như những người quản lý doanh nghiệp, những người bên ngoài có quyền lợi tài chính trực tiếp với doanh nghiệp, những người bên ngoài có quyền lợi tài chính gián tiếp với doanh nghiệp

Các đối tượng có quyền lợi tài chính trực tiếp bao gồm các nhà đầu tư và

nghiệp trong quá khứ và tiềm năng tạo ra lợi nhuận cũng như tiềm năng tạo ra tiền của doanh nghiệp Thông tin từ các báo cáo do kế toán cung cấp có thể giúp các nhà đầu tư hiểu rõ về viễn cảnh tương lai của việc đầu tư của họ vào doanh nghiệp Khi thông tin trình bày trên báo cáo tài chính của doanh nghiệp

có ảnh hưởng đến quyết định của các nhà đầu tư vào doanh nghiệp, thì doanh nghiệp sẽ vận dụng chính sách kế toán để cung cấp thông tin theo hướng có lợi cho doanh nghiệp đến các nhà đầu tư

Để đáp ứng hoạt động, hiện nay các doanh nghiệp đa số đều có sử dụng vốn vay và đều có các mối quan hệ với các tổ chức tín dụng, ngân hàng với tư cách là người cho vay Các chủ nợ cho vay tiền hoặc cung ứng hàng hoá và dịch vụ cho doanh nghiệp đều quan tâm đến việc liệu doanh nghiệp có đủ tiền

để hoàn trả nợ vay cho họ khi nợ đến hạn hay không Như vậy họ sẽ tìm hiểu nghiên cứu về khả năng thanh toán của doanh nghiệp cũng như tình hình biến động tiền mặt và khả năng tạo ra tiền của doanh nghiệp Các chủ nợ đều phân tích rất kỹ tình hình tài chính và khả năng thanh toán của doanh nghiệp trước khi quyết định cho doanh nghiệp vay Do vậy, các doanh nghiệp có xu hướng điều chỉnh các thông tin trên báo cáo tài chính theo hướng tích cực để đáp ứng được yêu cầu của ngân hàng, tổ chức tín dụng

1.4.2 Đặc thù của doanh nghiệp

Việc sử dụng các chính sách kế toán để điều chỉnh thông tin trình bày trên báo cáo tài chính phụ thuộc vào hình thức sở hữu vốn của các doanh nghiệp Các doanh nghiệp không sử dụng vốn vay có xu hướng vận dụng chính sách kế toán làm tăng thu nhập như phương pháp khấu hao theo đường thẳng và phương pháp tính giá hàng xuất kho theo phương pháp FIFO Các công ty sử dụng vốn vay có xu hướng lựa chọn phương pháp kế toán làm giảm thu nhập bằng cách sử dụng phương pháp khấu hao nhanh và phương pháp tính giá hàng xuất kho theo phương pháp LIFO

Các doanh nghiệp có đặc thù khác nhau thì sẽ vận dụng các chính sách

kế toán khác nhau để điều chỉnh thông tin trên báo cáo tài chính Nếu doanh nghiệp có hàng tồn kho chiếm tỷ trọng lớn thì sẽ vận dụng chính sách kế toán liên quan đến hàng tồn kho để điều chỉnh thông tin, như: phương pháp tính giá xuất kho của hàng tồn kho, việc đánh giá sản phẩm dở dang, việc trích lập

dự phòng giảm giá hàng tồn kho Nếu các doanh nghiệp có tài sản cố định chiếm tỉ trọng lớn thì sẽ vận dụng chính sách kế toán liên quan đến tài sản cố định như: phương pháp tính khấu hao tài sản cố định, phân bổ chi phí trả trước (trường hợp không trích trước chi phí sửa chữa tài sản cố định), chi phí phải trả (trường hợp trích trước chi phí sửa chữa tài sản cố định) Nếu các doanh nghiệp sản xuất thì sẽ vận dụng các chính sách liên quan đến việc đánh giá sản phẩm dở dang, doanh nghiệp xây lắp sẽ quan tâm đến chính sách ước lượng phần trăm công việc hoàn thành để ghi nhận doanh thu và chi phí Thông thường doanh nghiệp sẽ vận dụng kết hợp nhiều chính sách kế toán để điều chỉnh thông tin

1.4.3 Mục tiêu quản trị lợi nhuận của doanh nghiệp

Báo cáo tài chính được lập dựa trên cơ sở của chuẩn mực kế toán, các thông tư hướng dẫn mà các chuẩn mực kế toán luôn tạo “khoảng không tự do” cho các doanh nghiệp lựa chọn Vì thế, có nhiều động cơ thôi thúc các nhà quản trị điều chỉnh lợi nhuận mà các đối tượng sử dụng thông tin không thể nhận ra Quản trị lợi nhuận là hành động điều chỉnh lợi nhuận kế toán của nhà quản trị doanh nghiệp nhằm đạt được lợi nhuận mục tiêu thông qua công cụ

kế toán Tùy theo mục tiêu khác nhau của các nhà quản trị, có thể mục tiêu của nhà quản trị là điều chỉnh lợi nhuận nhằm tiết kiệm thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp, có thể mục tiêu của nhà quản trị là tăng lợi nhuận để thu hút vốn đầu tư, bán cổ phiếu ra thị trường mà họ sẽ lựa chọn điều chỉnh giảm

hoặc tăng lợi nhuận Cụ thể các nhà quản trị có thể lựa chọn một số các kỹ thuật điều chỉnh sau:

- Lựa chọn phương pháp kế toán ảnh hưởng đến thời điểm ghi nhận doanh thu và chi phí

Lựa chọn phương pháp kế toán làm cho việc ghi nhận doanh thu sớm hơn và ghi nhận chi phí chậm hơn sẽ làm tăng lợi nhuận, hoặc ngược lại sẽ làm lợi nhuận giảm đi Ví dụ: Doanh nghiệp có thể điều chỉnh thời điểm lập hóa đơn lệch vài ngày có thể làm gia tăng hoặc giảm doanh thu trong kỳ, các phương pháp xác định giá trị hàng xuất kho cũng sẽ ảnh hưởng đến việc ghi nhận chi phí trong kỳ, với mỗi phương pháp khác nhau có ảnh hưởng đến giá vốn hàng bán ra từ đó ảnh hưởng đến lợi nhuận của doanh nghiệp Cụ thể như việc lựa chọn phương pháp LIFO sẽ làm tăng giá trị vật xuất dùng trong kỳ,

có nghĩa là tăng chi phí trong kỳ Lựa chọn phương pháp khấu hao tài sản cố định cũng cho phép dịch chuyển lợi nhuận giữa các niên độ Lựa chọn phương pháp phần trăm hoàn thành để ghi nhận doanh thu và chi phí theo tiến

độ hợp đồng xây dựng và trong cung cấp dịch vụ để ghi nhận doanh thu và chi phí theo tiến độ thực hiện hợp đồng, Tất cả các phương cách này đều có thể tùy theo ý muốn chủ quan của nhà quản trị để lựa chọn và điều chỉnh lợi nhuận

- Lựa chọn thời điểm ghi nhận chi phí và các ước tính kế toán

Nhà quản trị có thể dịch chuyển một vài chi phí từ niên độ này về các niên độ sau hoặc ngược lại sẽ làm giảm hoặc tăng chi phí của niên độ hiện hành, từ đó lợi nhuận được điều chỉnh tăng hoặc giảm đi Ví dụ: việc lựa chọn phương pháp phân bổ giá trị công cụ dụng cụ xuất dùng nhiều kỳ, phân bổ chi phí sửa chữa lớn tài sản cố định, việc xác định mức trích trước chi phí bao gồm trích trước chi phí bảo hành, trích trước chi phí tiền lương công nhân sản xuất nghỉ phép (đối với các doanh nghiệp sản xuất) Ngoài ra, các nhà quản trị

còn lựa chọn thời điểm nào ghi nhận các khoản dự phòng giảm giá hàng tồn kho, dự phòng nợ phải thu khó đòi, dự phòng giảm giá chứng khoán, khi nào các khoản dự phòng này được hoàn nhập với mức trích lập bao nhiêu và mức hoàn nhập bao nhiêu? Các nhà quản trị cũng có thể ước tính lãi suất ngầm của hợp đồng thuê tài sản để vốn hóa tiền thuê trong hợp đồng thuê tài chính

- Lựa chọn thời điểm mua hoặc bán tài sản

Các nhà quản trị doanh nghiệp có thể quyết định khi nào và ở mức bao nhiêu các chi phí quảng cáo, chi phí sửa chữa, chi phí nâng cấp cải tạo tài sản

cố định được chi ra Các chi phí này có thể tính hết vào niên độ hiện hành hoặc phân bổ dần cho các niên độ sau, với quyết định khác nhau của nhà quản trị sẽ ảnh hưởng đến chi phí và từ đó ảnh hưởng đến lợi nhuận của niên độ hiện hành Mặc khác, nhà quản trị cũng có thể quyết định thời điểm thanh lý, nhượng bán tài sản cố định để đẩy nhanh hoặc làm chậm lại việc ghi nhận chi phí và thu nhập khác của doanh nghiệp Từ đó, làm cho lợi nhuận trong niên

độ hiện hành có thể tăng hoặc giảm đi

* Mối quan hệ giữa chính sách kế toán và công tác quản trị doanh nghiệp Doanh nghiệp phải lựa chọn và áp dụng các chính sách kế toán cho việc lập và trình bày báo cáo tài chính phù hợp với quy định của từng chuẩn mực

kế toán Trường hợp chưa có quy định ở chuẩn mực kế toán và chế độ kế toán hiện hành, thì doanh nghiệp phải căn cứ vào chuẩn mực chung để xây dựng các phương pháp kế toán hợp lý nhằm đảm bảo báo cáo tài chính cung cấp được các thông tin đáp ứng các yêu cầu sau:

- Thích hợp với nhu cầu ra các quyết định kinh tế của người sử dụng;

- Đáng tin cậy, khi:

+ Trình bày trung thực, hợp lý tình hình tài chính, tình hình và kết quả kinh doanh của doanh nghiệp;

+ Phản ánh đúng bản chất kinh tế của các giao dịch và sự kiện không chỉ đơn thuần phản ánh hình thức hợp pháp của chúng;

+ Trình bày khách quan, không thiên vị;

+ Tuân thủ nguyên tắc thận trọng;

+ Trình bày đầy đủ trên mọi khía cạnh trọng yếu

Tuy nhiên tùy theo mục tiêu khác nhau của các nhà quản trị, có thể mục tiêu của nhà quản trị là điều chỉnh lợi nhuận nhằm tiết kiệm thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp Mục tiêu của nhà quản trị có thể là tăng lợi nhuận để thu hút vốn đầu tư, bán cổ phiếu ra thị trường,… mà họ sẽ lựa chọn điều chỉnh giảm hoặc tăng lợi nhuận

1.4.4 Ảnh hưởng của thuế đối với công tác kế toán

Tối thiểu hóa chi phí thuế luôn được xem là nhân tố then chốt tác động đến mỗi phương án lựa chọn chính sách kế toán của doanh nghiệp Do đó, trong từng trường hợp cụ thể, doanh nghiệp khéo léo vận dụng từng khoảng không của sự lựa chọn trong chuẩn mực kế toán để đạt được mục tiêu chủ quan của doanh nghiệp

Nếu mức thuế suất của thuế thu nhập doanh nghiệp tăng lên thì các doanh nghiệp có xu hướng vận dụng các chính sách kế toán sao cho chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp là nhiều nhất và ngược lại nếu mức thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp giảm xuống thì các doanh nghiệp cũng sẽ vận dụng các chính sách kế toán sao cho chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp hiện tại ít hơn so với tương lai để sử dụng khoản này đầu tư vào các nhu cầu khác của doanh nghiệp

Theo các tài liệu nghiên cứu thì thuế luôn là yếu tố quyết định đến việc vận dụng các chính sách kế toán Đây là nhân tố mạnh mẽ nhất, chẳng hạn như chi phí hợp lý và không hợp lý như bảng dưới đây:

Bảng 01 sẽ liệt kê các khoản mục chi phí hợp pháp, hợp lý trong thuế và đối chiếu với kế toán “Không” là không được phép ghi nhận, “Có” là được

phép ghi nhận

Bảng 1.1: Các khoản chi phí không hợp pháp, hợp lý trong thuế

và kế toán Khoản mục Thuế Kế toán

1 Khấu hao TSCĐ

- Khấu hao vượt quá mức quy định trong chế độ khấu hao

- Trích khấu hao TSCĐ tương ứng với phần nguyên giá

trên 1,6 tỷ đồng/xe đối với ô tô chở người <=9 chổ ngồi mới

đăng ký sử dụng và trích khấu hao từ 1/9/2009 (trừ ô tô chuyên

kinh doanh vận tải hành khách, du lịch và khách sạn

Không Có

2 Chi phí tiền lương, tiền công

- Chi tiền lương, tiền công và các khoản phụ cấp phải trả

cho người lao động nhưng hết hạn nộp hồ sơ quyết toán theo

năm nhưng vẫn chưa chi

Không Có

- Tiền lương, tiền công của chủ doanh nghiệp tư nhân, chủ

công ty TNHH MTV, thù lao trả cho sáng lập viên, thành viên

của hội đồng thành viên, không trực tiếp tham gia điều hành sản

xuất KD

Không Có

3 Phần chi trang phục bằng hiện vật cho người lao động

không có hóa đơn, phần chi trang phục bằng hiện vật cho người

lao động vượt quá 1.500.000đồng/người/năm, phần chi trang

phục bằng tiền cho người lao động vượt quá

1.000.000đồng/người/năm

Không Có

4 Chi thưởng sáng kiến, cải tiến mà doanh nghiệp không

có quy chế quy định cụ thể về chi khen thưởng sáng chế Không Có

Chính những khoản chi phí hợp lý và không hợp lý này đã làm cho các chính sách kế toán bị chi phối mạnh mẽ

Các nghiên cứu trước đây về các lựa chọn chính sách kế toán của các tập đoàn lớn và doanh nghiệp nhỏ đã xác nhận phát hiện của mình về tác động của thuế đến kế toán, thuế luôn là yếu tố mạnh mẽ nhất ảnh hưởng đến sự lựa chọn chính sách kế toán.Các doanh nghiệp luôn có xu hướng tăng chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp ở mức có thể Tuy nhiên nhiều kế toán ở nước ta lại chưa nghĩ đến việc vận dụng các chính sách kế toán khác nhau để điều chỉnh tăng giảm chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp

1.4.5 Trình độ chuyên môn của kế toán

Trình độ của kế toán viên ảnh hưởng đến khả năng lựa chọn các kỹ thuật, các chính sách kế toán phù hợp để tối đa hóa lợi ích của doanh nghiệp mình Thực tế là các kế toán viên không cần quan tâm đến nội dung chuẩn mực mà chỉ quan tâm đến các thông tư hướng dẫn do Bộ tài chính ban hành Nhiều kế toán viên chỉ vận dụng các chính sách kế toán theo thói quen chứ chưa thỏa mãn được nhu cầu của nhà quản trị trong việc quản trị lợi nhuận và điều chỉnh các thông tin trên báo cáo tài chính Do vậy, đây được xem là một trong những rào cản ảnh hưởng đến việc vận dụng các chuẩn mực kế toán Nhiều kế toán chưa hiểu một cách đúng đắn giữa lợi nhuận kế toán và thu nhập chịu thuế, kế toán vẫn xem những số liệu kế toán là nguồn cung cấp thông tin cho các cơ quan thuế Và do đó, số liệu kế toán phải phản ánh phù hợp với các quy định về thuế Thay vì tập trung vào việc trình bày trung thực

và hợp lý tình hình tài chính và kinh doanh của doanh nghiệp thì hiện nay công tác kế toán ở các doanh nghiệp hầu hết chỉ mới quan tâm đến mục đích thuế, nên bỏ qua rất nhiều sự lựa chọn về chính sách kế toán có thể áp dụng Nếu trong một doanh nghiệp, đội ngũ kế toán còn quá non trẻ, thiếu kinh nghiệm sẽ gây không ít khó khăn cho các doanh nghiệp như: hạch toán sai

lệch, ghi nhận doanh thu chưa chính xác Sẽ dẫn đến tình trạng tạo ra lãi hoặc lỗ sai lệch Từ đó ảnh hưởng đến tình hình tài chính của doanh nghiệp làm doanh nghiệp mất phương hướng kinh doanh, dẫn đến thua lỗ hoặc phá sản Vì vậy, nếu kế toán có đầy đủ kiến thức, kinh nghiệm thực tiễn và hiểu biết kỹ về việc vận dụng các chính sách kế toán sẽ giúp ích cho nhà quản trị doanh nghiệp trong việc thực hiện các mục tiêu

1.5 CÁC CHÍNH SÁCH KẾ TOÁN ÁP DỤNG TRONG DOANH NGHIỆP

1.5.1 Chính sách kế toán liên quan đến hàng tồn kho

a Xác định giá trị hàng tồn kho

* Tính giá hàng nh ập kho khi mua vào

- Trường hợp doanh nghiệp nộp thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ thì giá vốn thực tế của hàng hóa, vật liệu nhập kho là giá mua không

có thuế giá trị gia tăng đầu vào cộng với các khoản chi phí mua (chi phí vận chuyển, bốc dỡ, bảo quản, phân loại, bảo hiểm, chi phí thuê kho, bãi, chi phí nhân viên) trừ đi các khoản giảm giá, hàng trả lại (nếu có)

- Trường hợp doanh nghiệp nộp thuế giá trị gia tăng theo phương pháp trực tiếp, doanh nghiệp không thuộc đối tượng chịu thuế giá trị gia tăng hoặc các hoạt động dự án, sự nghiệp, hoạt động văn hoá phúc lợi và hoạt động khác

có nguồn chi riêng thì giá vốn thực tế của hàng hóa, nguyên vật liệu nhập kho

là tổng giá thanh toán ghi trên hoá đơn (bao gồm các khoản thuế nếu có, cả thuế giá trị gia tăng) cộng với các chi phí thu mua thực tế trừ đi các khoản giảm giá, hàng trả lại (nếu có)

* Tính giá hàng xu ất kho:

Theo chuẩn mực kế toán số 02 - Hàng tồn kho, việc tính giá trị hàng tồn kho được áp dụng một trong các phương pháp sau: phương pháp tính theo giá

đích danh, phương pháp bình quân gia quyền, phương pháp nhập trước - xuất trước, phương pháp nhập sau - xuất trước

- Phương pháp tính theo giá đích danh: được áp dụng đối với các doanh nghiệp có ít loại mặt hàng hoặc các loại mặt hàng ổn định và nhận diện được Theo phương pháp này thì sản phẩm, vật tư, hàng hóa xuất kho thuộc lô hàng nào thì lấy đơn giá nhập kho của lô hàng đó để tính Đây là phương án tốt nhất, nó tuân thủ theo nguyên tắc phù hợp của kế toán; chi phí thực tế phù hợp với doanh thu thực tế Giá trị của hàng xuất kho đem bán phù hợp với doanh thu mà nó tạo ra Hơn nữa, giá trị hàng tồn kho được phản ánh đúng theo giá trị thực tế của nó

Tuy nhiên, việc áp dụng phương pháp này đòi hỏi những điều kiện khắt khe, chỉ với những doanh nghiệp kinh doanh có ít loại mặt hàng, hàng tồn kho

có giá trị lớn, mặt hàng ổn định và loại hàng tồn kho nhận diện được thì mới

có thể áp dụng được phương pháp này Còn đối với những doanh nghiệp có nhiều loại hàng thì không thể áp dụng được phương pháp này

- Phương pháp bình quân gia quyền:

Theo phương pháp bình quân gia quyền, giá trị của từng loại hàng tồn kho được tính theo giá trị trung bình của từng loại hàng tồn kho tương tự đầu

kỳ và giá trị từng loại hàng tồn kho được mua hoặc sản xuất trong kỳ Giá trị trung bình có thể được tính theo thời kì hoặc vào mỗi khi nhập một lô hàng

về, phụ thuộc vào tình hình của doanh nghiệp

Theo phương pháp này, đến cuối kỳ mới tính trị giá vốn của hàng xuất kho trong kỳ Tuỳ theo kỳ dự trữ của doanh nghiệp áp dụng mà kế toán hàng tồn kho căn cứ vào giá nhập, lượng hàng tồn kho đầu kỳ và nhập trong kỳ để tính giá đơn vị bình quân

Phương pháp bình quân gia quyền cuối kỳ đơn giản, dễ làm, chỉ cần tính toán một lần vào cuối kỳ Tuy nhiên độ chính xác không cao, hơn nữa, công việc tính toán dồn vào cuối tháng gây ảnh hưởng đến tiến độ của các phần hành khác Ngoài ra, phương pháp này chưa đáp ứng yêu cầu kịp thời của thông tin kế toán ngay tại thời điểm phát sinh nghiệp vụ

Sau mỗi lần nhập sản phẩm, vật tư, hàng hoá, kế toán phải xác định lại giá trị thực của hàng tồn kho và giá đơn vị bình quân Phương pháp bình quân gia quyền sau mỗi lần nhập có ưu điểm là khắc phục được những hạn chế của phương pháp trên nhưng việc tính toán phức tạp, nhiều lần, tốn nhiều công sức Do đặc điểm đó mà phương pháp này được áp dụng ở các doanh nghiệp

có ít chủng loại hàng tồn kho, có lưu lượng nhập xuất ít

- Phương pháp nhập trước - xuất trước (FIFO):

Phương pháp nhập trước xuất trước áp dụng dựa trên giả định là hàng tồn kho được mua trước hoặc sản xuất trước, và hàng tồn kho còn lại cuối kì

là hàng tồn kho được mua hoặc sản xuất gần thời điểm cuối kì Theo phương pháp này thì giá trị hàng xuất kho được tính theo giá của lô hàng nhập kho ở thời điểm đầu kỳ hoặc gần đầu kì, giá trị của hàng tồn kho được tính theo giá của hàng nhập kho ở thời điểm cuối kì hoặc gần cuối kì còn tồn kho

Tuy nhiên, phương pháp này có nhược điểm là làm cho doanh thu hiện tại không phù hợp với những khoản chi phí hiện tại Theo phương pháp này, doanh thu hiện tại được tạo ra bởi giá trị sản phẩm, vật tư, hàng hoá đã có được từ cách đó rất lâu Đồng thời nếu số lượng chủng loại mặt hàng nhiều, phát sinh nhập xuất liên tục dẫn đến những chi phí cho việc hạch toán cũng như khối lượng công việc sẽ tăng lên rất nhiều

- Phương pháp nhập sau xuất trước (LIFO):

kho được mua sau hoặc sản xuất sau thì được xuất trước, và hàng tồn kho còn lại cuối kỳ là hàng tồn kho được mua hoặc sản xuất trước đó Theo phương pháp này thì giá trị hàng xuất kho được tính theo giá của lô hàng nhập sau hoặc gần sau cùng, giá trị của hàng tồn kho được tính theo giá của hàng nhập kho đầu kỳ hoặc gần đầu kỳ còn tồn kho

Như vậy với phương pháp này chi phí của lần mua gần nhất sẽ tương đối sát với trị giá vốn của hàng thay thế Việc thực hiện phương pháp này sẽ đảm bảo được yêu cầu của nguyên tắc phù hợp trong kế toán Tuy nhiên, trị giá vốn của hàng tồn kho cuối kỳ có thể không sát với giá thị trường của hàng thay thế

Với mỗi phương pháp mà đơn vị áp dụng sẽ cho ra trị giá hàng xuất kho khác nhau Tùy theo đặc điểm hàng tồn kho, mục đích của doanh nghiệp mà doanh nghiệp có thể lựa chọn phương pháp tính trị giá hàng xuất kho phù hợp Việc lựa chọn phương pháp tính giá hàng xuất kho sẽ liên quan trực tiếp đến giá vốn hàng bán ra, từ đó có thể làm gia tăng hoặc giảm chi phí ảnh hưởng đến lợi nhuận trong kỳ Mặt khác, khi doanh nghiệp xuất bán hàng tồn kho, giá gốc của hàng tồn kho đã bán được ghi nhận vào chi phí sản xuất kinh doanh (giá vốn hàng bán) trong kỳ phù hợp với doanh thu của hàng tồn kho được ghi nhận Điều này có nghĩa là giá gốc của hàng tồn kho được ghi nhận vào chi phí trong kỳ khi việc xuất bán hàng tồn kho đã xác định tiêu thụ (thỏa mãn điều kiện ghi nhận doanh thu) Khi đơn vị xuất hàng gửi bán thì giá gốc hàng xuất gửi bán chưa xác định tiêu thụ nên không được hạch toán vào chi phí sản xuất kinh doanh trong kỳ Việc có hay không hạch toán giá gốc hàng tồn kho vào chi phí sản xuất kinh doanh trong kỳ sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận kỳ báo cáo vì nó sẽ làm chi phí trong kỳ tăng lên

b Chính sách k ế toán liên quan đến ước tính sản phẩm dở dang

Đánh giá sản phẩm dở dang trong các doanh nghiệp sản xuất được xem

là một biểu hiện của ước tính kế toán Chuẩn mực hàng tồn kho không đưa ra các nguyên tắc đánh giá sản phẩm dở dang, mặc dù chuẩn mực vẫn thừa nhận đây là một hình thức tồn kho của doanh nghiệp Để xác định số lượng và giá trị sản phẩm dở dang để phục vụ cho việc tính giá thành, không những phải dựa vào số liệu của kế toán mà còn phải căn cứ vào kết quả của việc kiểm

kê đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ Trên thực tế, sản phẩm dở dang có thể đánh giá theo các phương pháp sau:

- Xác định sản phẩm dở dang theo chi phí nguyên vật liệu chính

- Xác định giá trị sản phẩm dở dang theo sản lượng ước tính tương đương

- Xác định giá trị sản phẩm dở dang theo chi phí nguyên vật liệu trực tiếp hoặc chi phí trực tiếp

- Xác định giá trị sản phẩm dở dang theo chi phí định mức hoặc kế hoạch

Với mỗi phương pháp ước tính sản phẩm dở dang khác nhau thì giá trị sản phẩm dở dang sẽ khác nhau Chẳng hạn nếu doanh nghiệp đánh giá sản phẩm dở dang theo chi phí nguyên vật liệu trực tiếp thì giá trị sản phẩm dở dang chỉ tính trên nguyên vật liệu Ngược lại nếu doanh nghiệp đánh giá sản phẩm dở dang theo phương pháp khối lượng sản phẩm hoàn thành tương đương thì giá trị sản phẩm dở dang đều được đánh giá trên ba loại chi phí: chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp và chi phí sản xuất chung Như vậy trong cùng một lượng sản phẩm dở dang: nếu đánh giá theo chi phí nguyên vật liệu trực tiếp thì giá trị sản phẩm dở dang sẽ nhỏ hơn so với khối lượng sản phẩm hoàn thành tương đương Khi giá trị sản phẩm dở dang nhỏ thì giá thành sản phẩm sẽ cao, dẫn tới giá vốn của hàng bán cao, lợi nhuận sẽ giảm và ngược lại

Doanh nghiệp có thể lựa chọn phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ, ước tính mức độ hoàn thành của sản phẩm dở dang để điều chỉnh lợi nhuận trong kỳ Việc lựa chọn và ước tính này sẽ ảnh hưởng đến giá thành sản xuất, từ đó sẽ ảnh hưởng tới giá vốn hàng bán trong kỳ Nếu doanh nghiệp xác định phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang không hợp lý thì sẽ ảnh hưởng đến chỉ tiêu về sản phẩm dở dang, thành phẩm, chi phí giá vốn trên báo cáo tài chính Từ đó ảnh hưởng đến chỉ tiêu lợi nhuận cũng như chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp

c Ph ương pháp quản lý hàng tồn kho

Trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh, doanh nghiệp và áp dụng

1 trong 2 phương pháp hạch toán hàng tồn kho (theo nguyên tắc năm tài chính): phương pháp kê khai thường xuyên và phương pháp kiểm kê định kỳ

Do phạm vi nghiên cứu của đề tài nên tác giả chỉ nghiên cứu phương pháp quản lý hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên

Phương pháp kê khai thường xuyên là phương pháp theo dõi và phản ánh thường xuyên, liên tục, có hệ thống tình hình nhập - xuất - tồn vật tư, hàng hóa trên sổ sách kế toán Phương pháp này thường được áp dụng cho các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp, doanh nghiệp xây lắp và các doanh nghiệp thương mại kinh doanh những mặt hàng có giá trị lớn như: máy móc, thiết bị

Phương pháp kê khai thường xuyên giúp doanh nghiệp giám sát chặt chẽ tình hình biến động của hàng tồn kho trên cơ sở bảo quản hàng tồn kho cả về

số lượng và giá trị Theo phương pháp này, người làm công tác kế toán có thể giúp chủ doanh nghiệp biết được mặt hàng nào đang được tiêu thụ nhanh chóng để kịp thời mua thêm hàng nhập kho dự trữ và bán hàng, hay mặt hàng nào bị ứ đọng, khó tiêu thụ để nhanh chóng tìm giải pháp tiêu thụ, thu hồi vốn Vì doanh nghiệp kinh doanh các mặt hàng có giá trị lớn, nếu để ứ đọng

hàng nhiều sẽ dẫn đến ứ đọng vốn lớn, kinh doanh không đạt hiệu quả Do ghi chép thường xên liên tục nên khối lượng ghi chép của kế toán lớn vì vậy chi phí hạch toán cao

d Ước tính dự phòng giảm giá hàng tồn kho

Theo chuẩn mực số 02 – Hàng tồn kho, doanh nghiệp được trích lập dự phòng khi giá trị thuần có thể thực hiện được của hàng tồn kho nhỏ hơn giá gốc của hàng tồn kho Theo thông tư số 13/2006/TT-BTC thì:

Cuối kỳ kế toán năm, khi giá trị thuần có thể thực hiện được của hàng tồn kho nhỏ hơn giá gốc thì phải lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho Số dự phòng giảm giá hàng tồn kho được lập là số chênh lệch giữa giá gốc của hàng tồn kho lớn hơn giá trị thuần có thể thực hiện được của chúng Việc lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho được thực hiện trên cơ sở từng mặt hàng tồn kho Đối với dịch vụ cung cấp dở dang, việc lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho được tính theo từng loại dịch vụ có mức giá riêng biệt

Mức trích lập dự phòng tính theo công thức sau:

Và giá trị thuần có thể thực hiện được của hàng tồn kho (giá trị dự kiến thu hồi) là giá bán (ước tính) của hàng tồn kho trừ chi phí để hoàn thành sản phẩm và chi phí tiêu thụ (ước tính)

Việc lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho sẽ làm cho chi phí sản xuất kinh doanh trong kỳ tăng lên, từ đó ảnh hưởng đến lợi nhuận Việc đưa ra các

Mức dự phòng

giảm giá vật

tư, hàng hóa

Lượng vật tư hàng hóa thực

tế tồn kho tại thời điểm lập báo cáo tài chính

Giá trị thuần

có thể thực hiện được của hàng tồn kho

Giá gốc hàng tồn kho theo

sổ kế toán

-

X

=

nghiệp Đây là một trong những ước tính kế toán nên chuẩn mực luôn tạo ra các khoảng không cho doanh nghiệp tự do lựa chọn Cuối kỳ kế toán năm tiếp theo, doanh nghiệp phải thực hiện đánh giá mới về giá trị thuần có thể thực hiện được của hàng tồn kho cuối năm đó Trong trường hợp cuối kỳ kế toán năm nay, nếu khoản dự phòng giảm giá hàng tồn kho phải lập thấp hơn khoản

dự phòng giảm giá hàng tồn kho đã lập ở cuối kỳ kế toán năm trước thì số chênh lệch lớn hơn phải được hoàn nhập để đảm bảo cho giá trị của hàng tồn kho trên báo cáo tài chính là theo giá gốc (nếu giá gốc nhỏ hơn giá trị thuần

có thể thực hiện được) hoặc theo giá trị thuần có thể thực hiện được (nếu giá gốc lớn hơn giá trị thuần có thể thực hiện được) Việc hoàn nhập hay trích lập thêm dự phòng trong năm tiếp theo cũng tùy thuộc vào mức lựa chọn theo ý muốn chủ quan của các nhà quản trị

1.5.2 Chính sách kế toán liên quan đến tài sản cố định

a Nguyên t ắc ghi nhận tài sản cố định

* Tài s ản cố định hữu hình

Theo chuẩn mực số 03 - Tài sản cố định hữu hình, các tài sản được ghi nhận là tài sản cố định hữu hình phải thỏa mãn đồng thời tất cả bốn tiêu chuẩn ghi nhận sau:

(a) Chắc chắn thu được lợi ích kinh tế trong tương lai từ việc sử dụng tài sản đó;

(b) Nguyên giá tài sản phải được xác định một cách đáng tin cậy;

(c) Thời gian sử dụng ước tính trên 1 năm;

(d) Có đủ tiêu chuẩn giá trị theo quy định hiện hành

Hiện nay, những tài sản có giá trị từ 30.000.000 đồng (ba mươi triệu đồng) trở lên mới đủ điều kiện ghi nhận tài sản cố định

* Tài s ản cố định vô hình

Nguyên giá tài sản cố định vô hình là toàn bộ chi phí mà doanh nghiệp

phải bỏ ra để có được tài sản cố định đó tính đến thời điểm đưa tài sản đó vào

sử dụng theo dự kiến Doanh nghiệp cần phân biệt các chi phí ban đầu liên quan đến tài sản cố định vô hình Chẳng hạn chi phí từ khâu thiết kế, triển khai, xây dựng đến khâu chuẩn bị đưa tài sản vào trạng thái sử dụng được, chi phí nào được tăng nguyên giá, chi phí nào tăng chi phí sản xuất kinh doanh trong kỳ Việc phân biệt này ảnh hưởng đến chi phí phát sinh trong kỳ, từ đó ảnh hưởng đến lợi nhuận trong kỳ của doanh nghiệp

b Lựa chọn chính sách khấu hao tài sản cố định

*Khấu hao tài sản cố định hữu hình

Giá trị phải khấu hao của tài sản cố định hữu hình được phân bổ một cách có hệ thống trong thời gian sử dụng hữu ích của chúng Phương pháp khấu hao phải phù hợp với lợi ích kinh tế mà tài sản đem lại cho doanh nghiệp Số khấu hao của từng kỳ được hạch toán vào chi phí sản xuất, kinh doanh trong kỳ, trừ khi chúng được tính vào giá trị của các tài sản khác, như: Khấu hao tài sản cố định hữu hình dùng cho các hoạt động trong giai đoạn triển khai là một bộ phận chi phí cấu thành nguyên giá tài sản cố định vô hình (theo quy định của chuẩn mực tài sản cố định vô hình), hoặc chi phí khấu hao tài sản cố định hữu hình dùng cho quá trình tự xây dựng hoặc tự chế các tài sản khác

Có 3 phương pháp khấu hao tài sản cố định bao gồm:

+ Phương pháp khấu hao đường thẳng

+ Phương pháp khấu hao theo số dư giảm dần

+ Phương pháp khấu hao theo số lượng sản phẩm

Doanh nghiệp có thể lựa chọn một trong 3 phương pháp trên để tính và trích khấu hao tài sản cố định Tùy thuộc vào đặc điểm của tài sản cố định, hoạt động sản xuất kinh doanh và mục đích của doanh nghiệp mà doanh

khấu hao tài sản cố định sẽ được tính vào chi phí sản xuất, kinh doanh trong

kỳ Do đó, lựa chọn phương pháp khấu hao sẽ cho phép dịch chuyển lợi nhuận giữa các niên độ Cụ thể như doanh nghiệp áp dụng phương pháp khấu hao theo số dư giảm dần sẽ làm gia tăng chi phí, giảm lợi nhuận trong những năm đầu, hoặc áp dụng phương pháp khấu hao đường thẳng sẽ làm cho phần khấu hao được ghi nhận vào chi phí liền đều qua các năm sử dụng…

*Kh ấu hao tài sản cố định vô hình

Giá trị phải khấu hao của tài sản cố định vô hình được phân bổ một cách

có hệ thống trong suốt thời gian sử dụng hữu ích ước tính hợp lý của nó Thời gian tính khấu hao của tài sản cố định vô hình tối đa là 20 năm Việc tính khấu hao được bắt đầu từ khi đưa tài sản cố định vô hình vào sử dụng Thời gian sử dụng hữu ích của tài sản cố định vô hình có thể vượt quá 20 năm khi

có những bằng chứng tin cậy Việc trích khấu hao tài sản cố định vô hình được ghi nhận vào chi phí sản xuất, kinh doanh trong kỳ Do vậy, lựa chọn phương pháp khấu hao và ước tính thời gian sử dụng hữu ích của tài sản cố định sẽ ảnh hưởng đến giá trị khấu hao cần trích lập từ đó ảnh hưởng đến chi phí trong kỳ báo cáo Doanh nghiệp có thể thay đổi phương pháp khấu hao và thời gian sử dụng hữu ích ước tính của tài sản, nếu trong suốt thời gian sử dụng hữu ích của tài sản cố định vô hình, doanh nghiệp xét thấy có thể thay đổi cách thức ước tính về lợi ích kinh tế trong tương lai mà doanh nghiệp dự tính thu được Do đó, có thể thay đổi phương pháp khấu hao

Ví dụ: Phương pháp khấu hao theo số dư giảm dần phù hợp hơn phương pháp khấu hao đường thẳng Ngoài ra, nếu thời gian sử dụng hữu ích ước tính của tài sản khác biệt lớn so với các ước tính trước đó thì thời gian khấu hao phải được thay đổi tương ứng Thời gian sử dụng hữu ích có thể tăng lên do đầu tư thêm chi phí làm tăng năng lực của tài sản so với năng lực hoạt động được đánh giá ban đầu Tùy thuộc vào từng điều kiện cụ thể

doanh nghiệp có thể lựa chọn thay đổi phương pháp khấu hao và thời gian

sử dụng hữu ích của tài sản, việc lựa chọn này nằm trong giới hạn cho phép Tuy nhiên, nó sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí ghi nhận trong kỳ để xác định lợi nhuận kỳ báo cáo

c Chính sách k ế toán sửa chữa tài sản cố định

Để duy trì năng lực hoạt động cho tài sản cố định trong suốt thời gian sử dụng doanh nghiệp cần phải sửa chữa, bảo dưỡng tài sản cố định Có hai loại sửa chữa tài sản cố định đó là sửa chữa nhỏ và sửa chữa lớn Với mỗi loại sửa chữa sẽ phát sinh chi phí sửa chữa Tuy nhiên, chi phí sửa chữa này được hạch toán vào chi phí khác nhau ứng với mỗi loại sửa chữa Từ đó sẽ ảnh hưởng đến lợi nhuận trong kỳ báo cáo

* Đối với sửa chữa nhỏ tài sản cố định: là loại sửa chữa có mức độ hư

hỏng nhẹ, thời gian sửa chữa ngắn, chi phí sửa chữa phát sinh ít Do vậy, toàn

bộ chi phí sửa chữa doanh nghiệp hạch toán vào chi phí sản xuất, kinh doanh trong kỳ

* Đối với sửa chữa lớn tài sản cố định: là loại sửa chữa có mức độ hư hỏng nặng, thời gian sửa chữa dài, chi phí sửa chữa phát sinh nhiều Vì thế nếu doanh chưa có kế hoạch trích trước chi phí sửa chữa lớn tài sản cố định thì toàn bộ chi phí này được tập hợp và phân bổ nhiều kỳ Doanh nghiệp có thể lựa chọn số kỳ phân bổ tùy thuộc vào ý muốn chủ quan của nhà quản trị Song mức phân bổ chi phí sửa chữa trong từng kỳ sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận của kỳ đó Ngoài ra, doanh nghiệp có thể ước tính trích trước chi phí sửa chữa lớn tài sản cố định vào chi phí sản xuất kinh doanh trong kỳ tại thời điểm chưa phát sinh chi phí sửa chữa lớn tài sản cố định và mức chi phí tính trích trước này, sẽ làm gia tăng chi phí trong kỳ từ đó làm giảm lợi nhuận của kỳ báo cáo Đây cũng là một trong số các lựa chọn, các nhà quản

trị doanh nghiệp có thể sử dụng để điều chỉnh lợi nhuận theo ý muốn chủ quan của họ

1.5.3 Chính sách kế toán liên quan đến doanh thu

(b) Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hóa như người

sở hữu hàng hóa hoặc quyền kiểm soát hàng hóa;

(c) Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn;

(d) Doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng;

(e) Xác định được chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng

Doanh thu bán hàng được ghi nhận chỉ khi đảm bảo là doanh nghiệp nhận được lợi ích kinh tế từ giao dịch Trong trường hợp lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng còn phụ thuộc yếu tố không chắc chắn thì chỉ ghi nhận doanh thu khi yếu tố không chắc chắn này này đã xử lý xong (ví dụ: khi doanh nghiệp không chắc chắn là Chính phủ nước sở tại có chấp nhận chuyển tiền bán hàng ở nước ngoài về hay không) Nếu doanh thu đã được ghi nhận trong trường hợp chưa thu được tiền thì khi xác định khoản tiền nợ phải thu này là không thu được thì phải hạch toán vào chi phí sản xuất, kinh doanh trong kỳ mà không được ghi giảm doanh thu Khi xác định khoản phải thu là không chắc chắn thu được (nợ phải thu khó đòi) thì phải lập dự phòng nợ phải thu khó đòi mà không ghi giảm doanh thu Các khoản nợ phải thu khó đòi khi xác định thực sự là không đòi được thì được bù đắp bằng nguồn dự phòng nợ phải thu khó đòi

b Doanh thu ho ạt động tài chính (tiền lãi bán hàng trả góp)

Việc phân bổ lãi trả chậm đối với hoạt động bán hàng trả góp cũng là một cách điều chỉnh thông tin trên báo cáo tài chính Với hai phương pháp phân bổ lãi trả chậm là phương pháp tiền lãi và phương pháp phân bổ đều thì phần lãi hạch toán vào doanh thu tài chính sẽ khác nhau dẫn đến thông tin trình bày trên báo cáo tài chính với mỗi phương pháp phân bổ lãi trả chậm là khác nhau

1.5.4 Chính sách kế toán liên quan đến khoản phải thu

Khoản phải thu là số tiền khách hàng nợ doanh nghiệp do mua chịu hàng hóa hoặc dịch vụ Có thể nói hầu hết các công ty đều phát sinh các khoản phải thu nhưng với mức độ khác nhau, từ mức không đáng kể cho đến mức không thể kiểm soát nổi Khoản phải thu của doanh nghiệp phát sinh nhiều hay ít phụ thuộc vào các yếu tố như tình hình nền kinh tế, giá cả sản phẩm, chất lượng sản phẩm, và chính sách bán chịu của doanh nghiệp Trong các yếu tố này, chính sách bán chịu ảnh hưởng mạnh nhất đến khoản phải thu Khi doanh nghiệp thực hiện chính sách bán chịu sẽ làm phát sinh chi phí và lợi ích Lợi ích chủ yếu là tăng doanh thu và lợi nhuận Ngược lại, sẽ bị lỗ nếu phát sinh khoản khoản nợ phải thu khó đòi Doanh nghiệp sẽ phải gánh chịu mọi chi phí phát sinh liên quan đến khoản nợ trong thời gian chờ đợi thanh toán Đó là chi phí liên quan đến số tiền nợ phải thu khó đòi - số tiền mà một vài khách hàng nợ không thể hoặc không sẵn lòng chi trả Kế toán doanh nghiệp thường xác định những khoản chi phí chủ yếu cho việc bán chịu khoản

nợ phải thu khó đòi như là một khoản chi phí khi doanh nghiệp lập dự phòng

nợ phải thu khó đòi

Theo thông tư số 228/2009/TT-BTC về hướng dẫn chế độ trích lập và sử dụng các khoản dự phòng thì doanh nghiệp phải dự kiến mức tổn thất có thể