Tính cấp thiết của đề tài
Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, nhu cầu tiêu dùng của người dân ngày càng tăng, ngân hàng đã nhanh chóng cung cấp dịch vụ cho vay tiêu dùng để đáp ứng nhu cầu này Thị trường cho vay tiêu dùng cá nhân đang trở thành một lĩnh vực tiềm năng cho các ngân hàng thương mại, mang lại lợi nhuận cao nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro Dù mỗi khoản vay có quy mô nhỏ, nhưng số lượng khoản vay lại lớn và khách hàng cá nhân rất đa dạng, dẫn đến khó khăn trong việc đánh giá thông tin tài chính Tình hình tài chính của khách hàng có thể thay đổi nhanh chóng, gây ra rủi ro tín dụng mà ngân hàng phải đối mặt Vì vậy, việc thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng là cần thiết để giảm thiểu rủi ro và đảm bảo an toàn cho hoạt động kinh doanh của ngân hàng.
Gần đây, tình trạng vỡ nợ tại Bình Định đã gây thiệt hại lớn cho ngành ngân hàng, mặc dù Ngân hàng thương mại cổ phần Việt Á - Chi nhánh Quy Nhơn chưa bị ảnh hưởng nghiêm trọng Tuy nhiên, điều này cho thấy công tác thẩm định cho vay tiêu dùng vẫn còn nhiều bất cập, đòi hỏi ngân hàng cần nghiên cứu và điều chỉnh để giảm thiểu rủi ro tín dụng Vì vậy, việc cải thiện quy trình thẩm định tín dụng tại chi nhánh là rất quan trọng cho sự phát triển bền vững của ngân hàng.
Trong bối cảnh hoạt động kinh doanh sôi động tại Ngân hàng thương mại cổ phần Việt Á - Chi nhánh Quy Nhơn, việc nghiên cứu và phân tích hiệu quả hoạt động thẩm định tín dụng trong lĩnh vực tiêu dùng trở nên cần thiết hơn bao giờ hết Do đó, tôi đã quyết định chọn đề tài “Hoàn thiện công tác thẩm định cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng thương mại cổ phần Việt Á – Chi nhánh Quy Nhơn” làm luận văn thạc sĩ của mình.
Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
- Hệ thống hóa các vấn đề lý luận về thẩm định cho vay tiêu dùng của ngân hàng thương mại
Bài viết phân tích thực trạng thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Việt Á - Chi nhánh Quy Nhơn, từ đó chỉ ra những ưu điểm và hạn chế trong công tác thẩm định tín dụng Qua nghiên cứu, các yếu tố ảnh hưởng đến quy trình thẩm định tín dụng được làm rõ, giúp nâng cao hiệu quả cho vay tiêu dùng tại ngân hàng.
- Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Việt Á – Chi nhánh Quy Nhơn
* Câu hỏi nghiên cứu Để đạt được mục tiêu trên, tác giả đã tiến hành nghiên cứu để trả lời cho ba câu hỏi sau đây:
(i) Nội dung và tiêu chí phản ánh kết quả công tác thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng của ngân hàng thương mại?
Trong giai đoạn 2011 - 2013, công tác thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Việt Á - Chi nhánh Quy Nhơn đã gặp nhiều khó khăn Những hạn chế chủ yếu bao gồm quy trình thẩm định chưa đầy đủ và thiếu chính xác, dẫn đến rủi ro tín dụng cao Nguyên nhân của những vấn đề này là do thiếu hụt về nguồn nhân lực chuyên môn và công nghệ thông tin chưa phát triển.
(iii) Làm thế nào để hoàn hiện công tác thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Việt Á - Chi nhánh Quy Nhơn?
Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp thu thập thông tin - số liệu: Các báo cáo và số liệu tại Ngân hàng thương mại cổ phần Việt Á - Chi nhánh Quy Nhơn năm 2011,
2012 và 2013, báo, internet, sách tham khảo, luận văn…
Trong quá trình nghiên cứu luận văn sử dụng phương pháp lịch sử, thống kê mô tả, tổng hợp, so sánh, phân tích diễn giải…
* Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
- Thứ nhất, hệ thống được những vấn đề lý luận cơ bản về công tác thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng của ngân hàng thương mại
Đánh giá thực trạng công tác thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng thương mại cổ phần Việt Á - Chi nhánh Quy Nhơn, bài viết chỉ ra những ưu điểm và tồn tại trong quy trình thẩm định tín dụng Những phát hiện này sẽ làm cơ sở để đề xuất các giải pháp thực tiễn nhằm nâng cao hiệu quả công tác thẩm định tín dụng tại chi nhánh.
Vào thứ ba, dựa trên định hướng phát triển hoạt động tín dụng và cho vay tiêu dùng của Ngân hàng thương mại cổ phần Việt Á - Chi nhánh Quy Nhơn, các giải pháp nhằm hoàn thiện quy trình thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng tại chi nhánh sẽ được đề xuất.
Bố cục đề tài
Nội dung của luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Lý luận cơ bản về thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng của Ngân hàng thương mại
Chương 2: Thực trạng công tác thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Việt Á – Chi nhánh Quy Nhơn
Chương 3: Giải pháp hoàn hiện công tác thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Việt Á – Chi nhánh Quy Nhơn
LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ THẨM ĐỊNH TÍN DỤNG
CHO VAY TIÊU DÙNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
1.1.1 Cho vay của ngân hàng thương mại a Khái ni ệ m
Theo Luật Các tổ chức tín dụng Việt Nam (2010), cho vay được định nghĩa là hình thức cấp tín dụng, trong đó bên cho vay sẽ giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng cho mục đích cụ thể trong thời gian đã thỏa thuận, với nguyên tắc hoàn trả cả gốc và lãi Ngân hàng thương mại phân loại cho vay thành nhiều hình thức khác nhau, phù hợp với nhu cầu và khả năng của khách hàng.
Khi kinh tế thị trường phát triển và xu hướng tự do hóa gia tăng, các ngân hàng cần nghiên cứu và phát triển các hình thức cho vay đa dạng để đáp ứng nhu cầu của khách hàng Việc này không chỉ giúp ngân hàng đa dạng hóa danh mục đầu tư mà còn thu hút khách hàng, tăng lợi nhuận, phân tán rủi ro và nâng cao khả năng cạnh tranh Do đó, ngân hàng cung cấp nhiều loại cho vay cho các đối tượng khách hàng khác nhau với mục đích sử dụng đa dạng Để có cái nhìn tổng quát và tránh nhầm lẫn, các loại cho vay thường được phân loại theo một số tiêu chí nhất định.
- Căn cứ vào thời hạn cho vay:
Cho vay ngắn hạn là hình thức cho vay có thời hạn dưới 1 năm, giúp doanh nghiệp bù đắp thiếu hụt vốn lưu động tạm thời và đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của cá nhân và hộ gia đình.
Cho vay trung hạn là hình thức cho vay có thời gian từ 1 đến 5 năm, thường được sử dụng để đầu tư vào việc mua sắm tài sản cố định, nâng cấp và đổi mới thiết bị, mở rộng sản xuất, cũng như xây dựng các công trình.
Cho vay dài hạn là hình thức cho vay có thời gian trên 5 năm, nhằm phục vụ nhu cầu đầu tư lâu dài, bao gồm xây dựng cơ sở hạ tầng và mở rộng quy mô sản xuất.
- Căn cứ vào hình thức đảm bảo cho vay:
+ Cho vay có đảm bảo bằng tài sản: Là cho vay có tài sản cầm cố, thế chấp hoặc bảo đảm bằng tài sản của người thứ ba
Cho vay không có đảm bảo bằng tài sản là hình thức cho vay mà không yêu cầu tài sản cầm cố hay thế chấp Khoản vay này được bảo đảm bởi uy tín và khả năng tài chính của người đi vay hoặc người bảo lãnh, giúp linh hoạt hơn trong việc tiếp cận vốn.
- Căn cứ vào mục đích cho vay:
Cho vay bất động sản là hình thức cho vay nhằm đầu tư vào lĩnh vực bất động sản, bao gồm các hoạt động như xây dựng, mở rộng đất đai, mua sắm đất đai, nhà ở và các loại hình bất động sản khác.
Cho vay công thương nghiệp là hình thức cấp vốn cho các doanh nghiệp nhằm hỗ trợ chi phí mua sắm hàng hóa, nguyên vật liệu, thanh toán thuế và trả lương cho nhân viên.
Cho vay nông nghiệp là các khoản vay được cấp nhằm hỗ trợ các hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, bao gồm trồng trọt, thu hoạch mùa màng và chăn nuôi gia súc Những khoản vay này giúp nông dân cải thiện sản xuất, nâng cao năng suất và đảm bảo an toàn tài chính cho các hoạt động nông nghiệp.
Cho vay tiêu dùng là hình thức cho vay dành cho cá nhân và hộ gia đình, nhằm mục đích hỗ trợ việc mua sắm các hàng hóa tiêu dùng như xe hơi và trang thiết bị gia đình.
- Căn cứ vào chủ thể vay vốn:
+ Cho vay doanh nghiệp (tín dụng bán buôn): Gọi là bán buôn vì những doanh nghiệp thường vay với những khoản vay có giá trị lớn
Cho vay cá nhân và hộ gia đình, hay còn gọi là tín dụng bán lẻ, được gọi là bán lẻ vì cá nhân thường vay những khoản tiền nhỏ để phục vụ nhu cầu tiêu dùng.
Cho vay cho các tổ chức tài chính là các khoản vay được cấp cho ngân hàng, công ty bảo hiểm, công ty tài chính và các tổ chức tài chính khác.
- Căn cứ vào phương thức hoàn trả nợ vay:
+ Cho vay trả góp: Là loại cho vay mà khách hàng phải hoàn trả vốn gốc và lãi vay định kỳ thành những khoản bằng nhau
+ Cho vay hoàn trả một lần: Là loại cho vay mà khách hàng chỉ hoàn trả gốc và lãi vay một lần khi đến hạn
+ Cho vay hoàn trả theo yêu cầu: Là loại cho vay mà khách hàng có thể hoàn trả nợ vay bất cứ khi nào
- Căn cứ vào hình thái giá trị của khoản vay:
Cho vay bằng tiền là hình thức vay mà giá trị của khoản vay được thể hiện bằng tiền mặt Trong khi đó, cho vay bằng tài sản, hay còn gọi là cho thuê tài chính, là khoản vay mà giá trị của nó được thể hiện thông qua tài sản.
- Căn cứ vào xuất xứ khoản vay:
Cho vay trực tiếp là hình thức ngân hàng cung cấp vốn cho khách hàng có nhu cầu vay, với điều kiện khách hàng sẽ hoàn trả nợ vay trực tiếp cho ngân hàng.
+ Cho vay gián tiếp: Là hình thức cho vay thông qua trung gian như cho vay ủy thác, cho vay thông qua tổ chức đoàn thể
- Cho vay khác: Bao gồm các khoản cho vay khác chưa được phân loại ở trên (ví dụng như cho vay kinh doanh chứng khoán)
1.1.2 Cho vay tiêu dùng của ngân hàng thương mại a Khái ni ệ m cho vay tiêu dùng
Cho vay tiêu dùng là hình thức cho vay từ ngân hàng nhằm đáp ứng nhu cầu chi tiêu của cá nhân và hộ gia đình, đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ tài chính cho các nhu cầu thiết yếu như nhà ở, phương tiện đi lại và đồ dùng gia đình Ngoài ra, khoản vay này cũng có thể được sử dụng để chi trả cho các nhu cầu giáo dục, y tế và du lịch, giúp người tiêu dùng dễ dàng quản lý tài chính và nâng cao chất lượng cuộc sống.
THẨM ĐỊNH TÍN DỤNG TRONG CHO VAY TIÊU DÙNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
1.2.1 Khái niệm của thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng
Thẩm định tín dụng là quá trình sử dụng các công cụ và kỹ thuật phân tích để đánh giá độ tin cậy và rủi ro của dự án hoặc phương án vay vốn mà khách hàng đề xuất Mục tiêu của thẩm định này là hỗ trợ quyết định tín dụng một cách chính xác và hiệu quả.
Thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng là quá trình sử dụng các công cụ và kỹ thuật phân tích để đánh giá độ tin cậy và rủi ro của hồ sơ vay vốn mà khách hàng đề xuất Mục đích của thẩm định này là hỗ trợ trong việc ra quyết định cho vay, đảm bảo tính chính xác và an toàn cho các khoản vay.
1.2.2 Mục đích của thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng
Khác với cho vay doanh nghiệp, thẩm định cho vay tiêu dùng tập trung vào cá nhân xin vay vốn ngân hàng Mục đích của thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng của ngân hàng thương mại là đảm bảo tính khả thi và an toàn của khoản vay.
- Đo lường mức độ rủi ro của phương án vay tiêu dùng
- So sánh những lợi ích và chi phí nếu quyết định cho vay
- Làm căn cứ để quyết định cho vay hợp lý
- Làm cơ sở để thỏa thuận với khách hàng các điều khoản trong HĐTD
- Góp phần nâng cao hiệu quả trong cho vay tiêu dùng
1.2.3 Nguyên tắc của thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng Để nâng cao hiệu quả của công tác thẩm định cho vay tiêu dùng, khi thẩm định cần tuân thủ các nguyên tắc sau:
Thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng cần đảm bảo tính khách quan, minh bạch và độc lập Quá trình thẩm định phải được thực hiện một cách khoa học và toàn diện, xem xét kỹ lưỡng ở tất cả các bước, đồng thời kiểm tra và đánh giá độc lập tất cả các nội dung liên quan.
- Sự tuân thủ tuyệt đối theo đúng quy trình thẩm định, đúng chính sách của ngân hàng đưa ra
Để đảm bảo tính chính xác và trung thực, mọi thông tin thu thập cần phải được kiểm chứng kỹ lưỡng Các ý kiến, kết luận và đánh giá phải dựa trên các căn cứ pháp lý và khoa học vững chắc.
1.2.4 Đặc điểm của thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng
Các yếu tố cần thẩm định trong cho vay tiêu dùng tương tự như các loại cho vay khác, nhưng có một số điểm đặc biệt cần lưu ý.
Thẩm định đặc điểm và khả năng thanh toán của khách hàng là yếu tố quan trọng hàng đầu trong quy trình cho vay tiêu dùng Việc này giúp đảm bảo rằng khách hàng có khả năng chi trả khoản vay, từ đó giảm thiểu rủi ro cho bên cho vay.
+ CBTĐ phải tiến hành điều tra, đánh giá tư cách KH để đảm bảo rằng
Khách hàng cần ý thức rõ ràng về trách nhiệm hoàn trả đầy đủ và đúng hạn các khoản nợ, cũng như tình trạng hôn nhân và học vấn của bản thân Mặc dù việc thẩm định tư cách khách hàng có thể gặp khó khăn, nhưng nó đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định khả năng hoàn trả các khoản vay.
Người vay cần có thu nhập hoặc tài sản giá trị đủ để đảm bảo khả năng hoàn trả khoản vay Trong quá trình thẩm định nguồn trả nợ, ngân hàng cần xem xét kỹ lưỡng các yếu tố ảnh hưởng, vì nguồn trả nợ của khách hàng vay tiêu dùng chủ yếu dựa vào thu nhập hiện tại, không liên quan trực tiếp đến kết quả sử dụng khoản vay Sức khỏe, quá trình làm việc, kỹ năng và kinh nghiệm của người vay là những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến khả năng trả nợ.
Đánh giá mức thu nhập là yếu tố quan trọng trong việc xác định khả năng tài chính của khách hàng Những khách hàng có mức lương cơ bản cao và thu nhập ròng sau khi chi tiêu hàng ngày ổn định sẽ được đánh giá tích cực CBTĐ cần xác minh mức thu nhập của khách hàng bằng cách yêu cầu cung cấp các tài liệu như hợp đồng lao động, xác nhận lương, hợp đồng thuê nhà, thuê xe và giấy phép kinh doanh của người vay cũng như người cùng trả nợ.
Thẩm định mục đích vay vốn tiêu dùng đơn giản hơn so với vay kinh doanh, vì ngân hàng chỉ cần xác minh chứng từ chứng minh mục đích sử dụng vốn vay Điều này bao gồm việc kiểm tra tính hợp pháp của việc sử dụng khoản vay, sự phù hợp với chính sách cho vay của ngân hàng, và các dấu hiệu có thể cho thấy khả năng hoàn trả khoản vay của khách hàng.
Sự ổn định về công việc và nơi cư trú là yếu tố quan trọng mà các chuyên gia trong lĩnh vực tín dụng thường xem xét Hầu hết các ngân hàng không muốn cấp vay cho những người chỉ mới làm việc tại nơi hiện tại trong thời gian ngắn Thời gian cư trú tại địa chỉ hiện tại cũng được đánh giá cao trong quá trình xét duyệt hồ sơ vay.
Khác với các hình thức thẩm định cho vay khác, thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng chủ yếu dựa vào đánh giá định tính hơn là định lượng Ngân hàng áp dụng phương pháp thẩm định theo trình tự, trong đó hệ thống điểm số chỉ là điều kiện cần Để đạt được kết quả tối ưu, ngân hàng cần kết hợp phương pháp phán đoán trong quá trình thẩm định.
1.2.5 Quy trình và nội dung của thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng a Quy trình th ẩ m đị nh tín d ụ ng
Mỗi ngân hàng sẽ thiết lập quy trình thẩm định tín dụng (TĐTD) riêng, bao gồm các nội dung và phương pháp khác nhau Mục tiêu chính của TĐTD trong quá trình cấp tín dụng là đánh giá khả năng trả nợ của khách hàng Do đó, quy trình TĐTD thường bao gồm các bước diễn ra trong ba giai đoạn: trước, trong và sau khi cho vay.
Hình 1.1: S ơ đồ quy trình th ẩ m đị nh tín d ụ ng b N ộ i dung th ẩ m đị nh tín d ụ ng
GIỚI THIỆU VỀ NHTMCP VIỆT Á –CHI NHÁNH QUY NHƠN
2.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển của Ngân hàng TMCP Việt Á – Chi nhánh Quy Nhơn
Ngân hàng TMCP Việt Á - Chi nhánh Quy Nhơn được thành lập vào ngày 04/07/2003, là kết quả của sự hợp nhất giữa Công ty tài chính cổ phần Sài Gòn và Ngân hàng thương mại cổ phần nông thôn Đà Nẵng, hai tổ chức tín dụng có bề dày hoạt động trên thị trường tài chính Việt Nam.
Ngân hàng TMCP Việt Á - Chi nhánh Quy Nhơn cung cấp đầy đủ các dịch vụ của ngân hàng thương mại, nổi bật với thế mạnh trong lĩnh vực tài chính như kinh doanh vàng, đầu tư và tài trợ dự án Ngân hàng thực hiện nhiều phương thức huy động vốn, tham gia tích cực vào thị trường liên ngân hàng nội tệ và ngoại tệ, cũng như thị trường mở Đồng thời, ngân hàng mở rộng hoạt động tín dụng với các khoản vay ngắn hạn, trung hạn và dài hạn, đặc biệt chú trọng vào việc tài trợ cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong các lĩnh vực sản xuất, thương mại và xuất nhập khẩu, góp phần phục vụ đời sống cộng đồng.
Ngân hàng thương mại cổ phần Việt Á - Chi nhánh Quy Nhơn, được thành lập vào ngày 28/07/2010, tọa lạc tại 270 Trần Hưng Đạo, Phường Trần Hưng Đạo, TP Quy Nhơn, tỉnh Bình Định Chi nhánh cung cấp đa dạng sản phẩm dịch vụ, bao gồm gửi tiền tiết kiệm bằng VND, USD và vàng; cho vay, chuyển tiền trong nước và quốc tế; đổi ngoại tệ; phát hành thẻ Advance Card; kinh doanh vàng và thanh toán quốc tế.
Ngân hàng thương mại cổ phần Việt Á – Chi nhánh Quy Nhơn đang tích cực phát triển các hình thức liên doanh, liên kết với các tổ chức kinh tế nhằm mở rộng dịch vụ và cung cấp tiện ích tốt nhất cho khách hàng Đội ngũ nhân viên tại đây cam kết phục vụ nhanh chóng, tận tình và lịch sự, với phương châm “Sự thịnh vượng của khách hàng” làm kim chỉ nam cho mọi hoạt động.
2.1.2 Cơ cấu tổ chức và bộ máy quản lý a C ơ c ấ u t ổ ch ứ c qu ả n lý c ủ a Chi nhánh
Hình 2.1: B ộ máy t ổ ch ứ c và qu ả n lý c ủ a Ngân hàng
TMCP Vi ệ t Á – Chi nhánh Quy Nh ơ n
Quan hệ trực tuyến Quan hệ chức năn
- Cơ cấu tổ chức quản lý của Ngân hàng TMCP Việt Á - Chi nhánh Quy Nhơn theo kiểu trực tuyến chức năng gồm:
+ Ban lãnh đạo có 02 người, gồm 01 Giám đốc, 01 Phó giám đốc
+ Các phòng ban của Ngân hàng TMCP Việt Á - Chi nhánh Quy Nhơn gồm 7 phòng ban b Ch ứ c n ă ng các phòng ban
- Giám đốc: Quản lý điều hành mọi hoạt động của Chi nhánh Trực tiếp quản lý Phó giám đốc, Phòng Kế toán và kho quỹ, Phòng Hành chính
Phó giám đốc quản lý các phòng ban quan trọng như Phòng Khách hàng cá nhân, Phòng Khách hàng doanh nghiệp, Phòng Quản lý tín dụng, Tổ xử lý nợ Chi nhánh và Phòng hỗ trợ, đảm bảo hoạt động hiệu quả và hỗ trợ tốt nhất cho khách hàng.
Phòng Khách hàng cá nhân có nhiệm vụ hướng dẫn và triển khai đồng bộ các sản phẩm dịch vụ cá nhân tại Chi nhánh Đội ngũ này lập kế hoạch cho vay, tìm kiếm và chăm sóc khách hàng cá nhân, đồng thời thực hiện thẩm định khoản vay, đôn đốc thu hồi nợ và xử lý nợ quá hạn Ngoài ra, phòng còn lập báo cáo tín dụng để quản lý hiệu quả hoạt động cho vay.
Phòng Khách hàng doanh nghiệp có nhiệm vụ hướng dẫn và triển khai các sản phẩm dịch vụ cho khách hàng doanh nghiệp (KHDN) một cách thống nhất trong toàn Chi nhánh Phòng này lập kế hoạch cho vay, tìm kiếm và chăm sóc KHDN, đồng thời thực hiện thẩm định khoản vay Ngoài ra, phòng còn kiểm tra và giám sát hoạt động kinh doanh của KHDN, đôn đốc thu hồi nợ, xử lý nợ quá hạn và lập báo cáo tín dụng.
Phòng Quản lý tín dụng thực hiện tái thẩm định độc lập và lập báo cáo tín dụng định kỳ cũng như đột xuất cho Chi nhánh Phòng cũng tham gia vào quá trình kiểm tra kiểm soát nội bộ và tư vấn cho Ban lãnh đạo về các biện pháp phòng ngừa rủi ro.
Bộ phận Hỗ trợ chịu trách nhiệm lập, giải ngân và quản lý hồ sơ vay của khách hàng, đồng thời thực hiện báo cáo tín dụng định kỳ và đột xuất theo yêu cầu của ngân hàng.
Tổ xử lý nợ Chi nhánh phối hợp với các Phòng KHCN và KHDN để quản lý và đôn đốc khách hàng thanh toán nợ, đặc biệt là các khoản nợ có nguy cơ mất khả năng thanh toán Đồng thời, Tổ cũng hợp tác với Phòng QLTD và Ban lãnh đạo để xử lý các món nợ xấu, lập báo cáo về tình hình thanh toán nợ vay của khách hàng cho Chi nhánh.
2.1.3 Kết quả kinh doanh của Chi nhánh năm 2011 – 2013
B ả ng 2.1: K ế t qu ả các ch ỉ tiêu ho ạ t độ ng c ủ a Chi nhánh 2011 – 2013 ĐVT: Triệu đồng
Theo Bảng 2.1 về kết quả các chỉ tiêu hoạt động của Chi nhánh 2011 –
Năm 2013, Ngân hàng TMCP Việt Á - Chi nhánh Quy Nhơn ghi nhận sự tăng trưởng trong huy động vốn và cho vay, tuy nhiên, mức tăng trưởng này vẫn chưa đáng kể, đặc biệt là ở các chỉ tiêu cho vay, doanh thu dịch vụ và thu hồi nợ xấu.
Tổng dư nợ cho vay của Chi nhánh đạt 73,207 tỷ đồng vào năm 2012, tăng 5,7% so với năm 2011, và tiếp tục tăng lên 95,841 tỷ đồng vào năm 2013, tương ứng với mức tăng 30,92% so với năm 2012 Trong đó, cho vay khách hàng cá nhân (KHCN) đạt 41,135 tỷ đồng năm 2012 và 54,571 tỷ đồng năm 2013, cho thấy tỷ lệ cho vay KHCN cao hơn so với cho vay khách hàng doanh nghiệp (KHDN) trong tổng dư nợ Tuy nhiên, nguồn vốn huy động của Chi nhánh chỉ tăng 16,07% năm 2012 và 10,66% năm 2013, không tương xứng với mức tăng của dư nợ cho vay Điều này dẫn đến việc Chi nhánh phải huy động thêm nguồn vốn có chi phí cao, ảnh hưởng tiêu cực đến lợi nhuận kinh doanh.
Năm 2012, tổng chi phí của Chi nhánh đạt 13,035 tỷ đồng, tăng 25,10% so với năm 2011, và tiếp tục tăng lên 14,99 tỷ đồng vào năm 2013, tương ứng với mức tăng 15% so với năm trước Qua quá trình hoạt động, Chi nhánh đã rút ra nhiều kinh nghiệm và thực hiện cắt giảm chi phí, từ đó nâng cao hiệu quả kinh doanh Tuy nhiên, chi phí dự phòng năm 2012 chỉ tăng 13,33% so với năm 2011.
2013 lại tăng 17,65% so với năm 2012 Điều này đã chỉ ra vấn đề khó khăn trong hoạt động tín dụng đó chính là sự gia tăng nợ xấu
Ngân hàng TMCP Việt Á - Chi nhánh Quy Nhơn thuộc nhóm ngân hàng nhỏ, có hạn chế về số lượng điểm giao dịch và thương hiệu Vị trí trụ sở không thuận lợi cùng với tình trạng cho vay cẩu thả và sự yếu kém trong quản lý đã ảnh hưởng tiêu cực đến kết quả kinh doanh Trong khi năm 2012, chi nhánh đạt mức tăng trưởng 31,82% so với năm 2011, thì sang năm 2013, mức tăng trưởng chỉ còn 4,14%.
THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG THẨM ĐỊNH TÍN DỤNG TRONG
2.2.1 Khái quát chung về tình hình hoạt động cho vay tiêu dùng tại Chi nhánh a Chính sách cho vay tiêu dùng c ủ a Chi nhánh
Chi nhánh cung cấp đa dạng sản phẩm cho vay tiêu dùng, bao gồm cho vay mua nhà đất và căn hộ trả góp, cho vay sửa chữa và nâng cấp nhà ở cho hộ giáo viên theo dự án HFC, cho vay hợp tác lao động, cho vay phục vụ đời sống, và cho vay chứng minh năng lực tài chính Ngoài ra, còn có các gói vay thanh toán chi phí du học, vay tiêu dùng cho tiểu thương, vay mua ôtô, và vay tiêu dùng tín chấp VAB cam kết đồng hành cùng bạn trong việc xây dựng tổ ấm và cung cấp các gói vay mua ôtô Trường Hải.
Khách hàng vay tiêu dùng của ngân hàng bao gồm nhiều đối tượng khác nhau, trong đó có cán bộ viên chức Nhà nước, cán bộ công nhân viên ngân hàng, cán bộ công nhân viên doanh nghiệp, cũng như khách hàng cá nhân hộ gia đình và cá nhân tiểu thương.
Lãi suất cho vay tại Quy Nhơn hiện thấp hơn so với Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, đồng thời áp dụng mức lãi suất cạnh tranh với các ngân hàng thương mại trong khu vực.
- Áp dụng sản phẩm cho vay tiêu dùng phù hợp với nhu cầu và có tính thực tiễn đối với điều kiện thanh toán của từng khách hàng
- Luôn duy trì một mức chi phí để Chi nhánh tiếp thị khách hàng vay tiêu dùng
- Áp dụng chính sách xử lý nợ linh hoạt, giải quyết triệt để Ưu tiên thu nợ gốc và lãi trong hạn, lãi phạt miễn giảm cho khách hàng
Chi nhánh VAB tại Bình Định đang tuyển cộng tác viên bán hàng để triển khai tiếp thị và quảng bá các sản phẩm cho vay tiêu dùng đến các huyện Mục tiêu chính là tăng trưởng doanh thu và kiểm soát rủi ro tín dụng trong lĩnh vực cho vay tiêu dùng.
Để cải thiện tình hình kinh doanh kém hiệu quả trong năm 2013, Ngân hàng TMCP Việt Á - CN Quy Nhơn đã tăng cường hoạt động kinh doanh tổng thể và chú trọng vào công tác cho vay, với mục tiêu đạt được mức tăng trưởng bền vững trong năm 2014.
+ Tăng tỷ lệ cho vay tiêu dùng trên tổng dư nợ đạt trên lên 8%
+ Tăng tỷ lệ cho vay mua và sữa chữa nhà ở trên tổng dư nợ cho vay tiêu dùng trên 25%
+ Tăng Vay mua và sửa chữa ôtô trên 24%
+ Tăng khách hàng vay tiêu dùng tiểu thương lên 13%
Ngân hàng thương mại cổ phần Việt Á - Chi nhánh Quy Nhơn không chỉ chú trọng vào việc tăng trưởng tín dụng mà còn tăng cường kiểm soát rủi ro tín dụng, đặc biệt là trong lĩnh vực cho vay tiêu dùng, vốn chứa đựng nhiều rủi ro Chi nhánh cam kết thực hiện nghiêm túc các biện pháp cần thiết để quản lý và kiểm soát rủi ro trong hoạt động cho vay tiêu dùng.
+ Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tuân thủ quy trình, quy định trong cho vay tiêu dùng của Chi nhánh
Định kỳ thực hiện kiểm tra và kiểm soát sau khách hàng để đánh giá tình hình thu nhập và tài sản đảm bảo, từ đó có những điều chỉnh kịp thời nhằm ngăn ngừa các rủi ro tiềm ẩn.
+ Duy trì tỷ lệ nợ xấu không vượt quá 3% c Yêu c ầ u trong công tác th ẩ m đị nh tín d ụ ng trong CVTD
Khi thực hiện công tác TĐTD trong CVTD cần tuân thủ các yêu cầu sau:
- Tuân thủ các quy định của pháp luật về giao dịch dân sự và các quy định khác có liên quan đến cho vay tiêu dùng
- Tuân thủ các văn bản quy phạm pháp luật của NHNN và các quy định về cho vay của VAB
- Đánh giá chính xác về khách hàng và dự kiến các rủi ro tín dụng chủ yếu để đưa ra các biện pháp đề phòng
Thời gian xét duyệt khoản vay tiêu dùng tối đa là 5 ngày làm việc, bắt đầu từ ngày khách hàng nộp đủ hồ sơ theo yêu cầu của Chi nhánh.
- Lãi suất vay phù hợp với thị trường nhưng phải đảm bảo hoạt động kinh doanh của Chi nhánh có hiệu quả
2.2.2 Công tác TĐTD trong cho vay tiêu dùng tại Chi nhánh a Công tác t ổ ch ứ c qu ả n lý ho ạ t độ ng T Đ TD trong CVTD
B ả ng 2.2: Trình t ự t ổ ch ứ c qu ả n lý T Đ TD trong cho vay tiêu dùng
Trình tự thực hiện Bộ phận thực hiện Người thực hiện Kiểm tra hồ sơ vay vốn, xếp hạng tín dụng nội bộ khách hàng vay
Phòng KHCN - Chuyên viên QHKHCN
Phân tích, TĐKH, TSĐB, PAV; nhận định RRTD; hoàn thiện hồ sơ; đề xuất cấp tín dụng, lập tờ trình
Phòng KHCN - Chuyên viên QHKHCN
Phê duyệt báo cáo thẩm định từ Phòng KHCN và Trưởng phòng KHCN là bước quan trọng trong quy trình tái thẩm định hồ sơ vay vốn Quá trình này bao gồm việc đánh giá rủi ro tín dụng, đề xuất các phương án quản trị rủi ro tín dụng hiệu quả và lập trờ trình tái thẩm định để đảm bảo an toàn tài chính.
Phòng QLTD - Chuyên viên QLTD
Phê duyệt hồ sơ tái thẩm định - Phòng QLTD
- Giám đốc/Phó giám đốc Phê duyệt cấp tín dụng - Ban lãnh đạo - Giám đốc/Phó giám đốc
Tại Ngân hàng TMCP Việt Á - Chi nhánh Quy Nhơn, công tác quản lý thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng được tổ chức rõ ràng và chặt chẽ giữa các bộ phận Tuy nhiên, do quy mô chi nhánh còn nhỏ, một món vay tiêu dùng thường được giao hoàn toàn cho một chuyên viên quan hệ khách hàng cá nhân, từ việc thẩm định khách hàng, phương án vay đến tài sản Mặc dù nhân viên có nhiều thâm niên, nhưng việc kiêm nhiệm nhiều công việc không phù hợp với năng lực chuyên môn có thể dẫn đến kết quả thẩm định không đạt yêu cầu Quy trình và nội dung thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng cần được cải thiện để nâng cao hiệu quả.
Thẩm định tín dụng là một bước quan trọng trong quy trình tín dụng, giúp đánh giá chính xác khả năng thu hồi nợ trước khi quyết định cho vay Vì vậy, cần tách riêng và chi tiết hóa quy trình thẩm định tín dụng để đảm bảo tính chính xác và minh bạch trong việc cho vay.
Quy trình tín dụng là hướng dẫn các bước từ thu thập thông tin đến đánh giá khả năng thu hồi nợ khi cho vay Hiện tại, Chi nhánh chưa có quy trình tín dụng tiêu dùng (CVTD) riêng, mà vẫn áp dụng quy trình cấp tín dụng cho khách hàng cá nhân (KHCN), dẫn đến thiếu hướng dẫn và quy định cụ thể cho từng bước thẩm định trong CVTD Hệ quả là công tác thẩm định tín dụng trong CVTD thường mang tính tự phát, không đồng nhất, gây ra sự lỏng lẻo trong phối hợp hoạt động, thiếu chính xác trong kết quả thẩm định và hạn chế trong kiểm soát rủi ro tín dụng.
Bước 1: Tiếp nhận, kiểm tra hồ sơ vay vốn, thu thập thông tin khách hàng và xếp hạng tín dụng nội bộ
Khi khách hàng có nhu cầu vay vốn, họ sẽ gặp nhân viên ngân hàng để được hướng dẫn lập hồ sơ tín dụng Việc lập hồ sơ tín dụng rất quan trọng, vì nó thu thập thông tin cần thiết cho các bước tiếp theo, đặc biệt là thẩm định tín dụng và quyết định cho vay Khách hàng sẽ được yêu cầu điền vào mẫu đề nghị vay vốn với sự hỗ trợ của cán bộ quan hệ khách hàng, đây là một thủ tục cần thiết trong quy trình vay vốn.
Phê duyệt mà khách hàng tự khai nên chỉ mang tính thủ tục và tham khảo cần phải thẩm định tính xác thực lại sau
CV.QHKHCN TP.QHKHCN P.QLTD GĐ/PGĐ
Lập thông báo gửi khách hàng
Kiểm soát, ký duyệt đề Xuất yes
Nguồn: Phòng kinh doanh Hình 2.2: Quy trình c ấ p tín d ụ ng đố i v ớ i khách hàng cá nhân c ủ a VAB
Kiểm tra HSVV, xếp hạng tín dụng nội bộ KH
TĐ KH, phương án vay, TSĐB; nhận định
Trong quy trình RRTD, việc hoàn thiện hồ sơ vay vốn là rất quan trọng Để đề xuất tín dụng, chuyên viên QHKH cần lập tờ trình TĐ và kiểm tra tính xác thực của hồ sơ vay qua các cơ quan phát hành hoặc các kênh thông tin khác.
Tùy thuộc vào mối quan hệ giữa khách hàng và ngân hàng, cũng như loại và quy mô tín dụng yêu cầu, CV QHKH sẽ hướng dẫn khách hàng với các thông tin cần thiết khác nhau Đối với hồ sơ yêu cầu cấp tín dụng trong cho vay tiêu dùng, khách hàng cần cung cấp những thông tin sau:
- Ki ể m tra n ă ng l ự c pháp lý c ủ a khách hàng
+ Cá nhân vay vốn phải đủ 18 tuổi trở lên
+ Không được mất hoặc hạn chế năng lực pháp luật và năng lực hành vi dân sự (theo luật dân sự)
