(luận văn thạc sĩ) hoàn thiện hoạt động cho vay doanh nghiệp tại ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn việt nam – chi nhánh liên chiểu, thành phố đà nẵng

Từ những lý do trên, tác giả lựa chọn đề tài “Hoàn thiện hoạt động cho vay doanh nghiệp tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam – chi nhánh Liên Chiểu, Thành phố Đà Nẵ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

NGUYỄN THỊ HOÀI THANH

HOÀN THIỆN HOẠT ĐỘNG CHO VAY

DOANH NGHIỆP TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM – CHI NHÁNH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ, ĐHĐN

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS NGUYỄN HÒA NHÂN

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm Thông tin – Học liệu, Đại học Đà Nẵng;

- Thư viện trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Công cuộc đổi mới toàn diện ở nước ta trong hơn 30 nămqua, đã giành được những thành tựu phát triển về kinh tế, chính trị,

xã hội, đối ngoại, an ninh quốc phòng Trong thắng lợi to lớn có tínhchiến lược đó phải kể đến tác động của chính sách cơ cấu kinh tếnhiều thành phần nói chung và quan điểm, chủ trương, chính sáchphát triển doanh nghiệp nói riêng Doanh nghiệp được ví như xươngsống của nền kinh tế, có vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế

xã hội, đóng góp vào ngân sách, tạo công ăn việc làm, là cầu nối pháttriển kinh tế - xã hội giữa Việt Nam và thế giới

Thực tế cho thấy, doanh nghiệp Việt Nam đa số là các doanhnghiệp quy mô nhỏ và vừa với trình độ công nghệ phát triển còn hạnchế, phương thức quản lý còn nhiều thiếu sót, chiến lược kinh doanhthiếu chủ động Do quy mô vốn nhỏ, năng lực tài chính yếu kém nênnăng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp Việt Nam thường thấp hơncác doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và cácdoanh nghiệp của nước ngoài Bên cạnh những lợi ích và cơ hội màtiến trình hội nhập kinh tế quốc tế mang lại, các doanh nghiệp ViệtNam cũng phải đối mặt với một số khó khăn và thách thức khôngnhỏ Ngoài việc hợp tác tích cực, còn có sự cạnh tranh khá gay gắttrong quan hệ thương mại và đầu tư Việt Nam có khoảng cách khá

xa về trình độ phát triển so với các thành viên nên không thể tránhkhỏi những gian nan thử thách khi cạnh tranh trên thị trường quốc tế

và trong nước

Đà Nẵng là thành phố trực thuộc Trung Ương, là đầu tàuphát triển kinh tế xã hội của khu vực miền Trung – Tây Nguyên.Trong nhiều năm qua, Thành phố đã có nhiều chủ trương, chính sách,chương trình hành động để hỗ trợ, thu hút, phát triển Doanh nghiệp

Tính đến cuối năm 2017, thành phố có khoảng 22.040 doanh nghiệp

đã được cấp giấy phép hoạt động với tổng số vốn đăng ký khoảng142.600 tỷ đồng, trong số này phần lớn là các doanh nghiệp có quy

mô vừa và nhỏ, tập trung đến trên 90% vào lĩnh vực thương mại, dịch

vụ và kinh doanh bất động sản Đặc điểm doanh nghiệp Đà Nẵngphần lớn đều là những doanh nghiệp vừa, nhỏ và siêu nhỏ, trình độ tổchức quản lý hạn chế, tiếp cận các nguồn vốn khó khăn

Mặt khác, trên địa bàn Quận Liên Chiểu có khoảng hơn 2000doanh nghiệp đang hoạt động; có 2 KCN lớn là KCN Hòa Khánh,KCN Liên Chiểu với gần 300 doanh nghiệp hoạt động, ngoài ra cóhàng ngàn doanh nghiệp bên ngoài KCN Ngoài ra, quận đang tiếnhành xây dựng đề án liên kết hỗ trợ phát triển giữa các doanh nghiệptrên địa bàn Liên Chiểu giai đoạn 2016-2020, tầm nhìn đến 2030 ,

và khuyến khích phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ làm vệ tinh chocác KCN

Việc tiếp cận nguồn vốn từ các NHTM của các doanh nghiệpvẫn còn một số trở ngại, khó khăn Vậy làm thế nào để doanh nghiệp

có thể tiếp cận và sử dụng hiệu quả nguồn vốn, tận dụng được các lợithế của mình để nâng cao công nghệ, trình độ, năng lực cạnh tranh,vươn ra được thị trường nước ngoài?

Từ những lý do trên, tác giả lựa chọn đề tài “Hoàn thiện hoạt động cho vay doanh nghiệp tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam – chi nhánh Liên Chiểu, Thành phố Đà Nẵng”

để thực hiện nghiên cứu luận văn của mình

2 Mục tiêu nghiên cứu

- Hệ thống hóa lý luận cơ bản về hoạt động cho vay trongNHTM đối với doanh nghiệp

- Phân tích, nghiên cứu thực trạng hoạt động cho vay đối vớidoanh nghiệp tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn

Việt Nam - chi nhánh Liên Chiểu, Thành phố Đà Nẵng, đưa ra nhậnđịnh những ưu điểm, hạn chế, tồn tại và nguyên nhân trong hoạt độngcho vay này.

- Trên cơ sở phân tích, nghiên cứu đề xuất những khuyếnnghị nhằm hoàn thiện hoạt động cho vay đối với doanh nghiệp tạiNgân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam – chinhánh Liên Chiểu, Thành phố Đà Nẵng

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

a, Đối tượng nghiên cứu của đề tài

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là thực tiễn hoạt động chovay doanh nghiệp tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nôngthôn Việt Nam – chi nhánh Liên Chiểu, Thành phố Đà Nẵng Đề tàitập trung phân tích, đánh giá các hồ sơ tín dụng, các báo cáo tổng kếtnăm, báo cáo về hoạt động cho vay của Ngân hàng

Các đối tượng nghiên cứu khảo sát cụ thể:

+ Phòng Nghiệp vụ kinh doanh, phòng Kế toán – Ngân quỹ.+ Khách hàng là doanh nghiệp có quan hệ tín dụng vớiAgribank – chi nhánh Liên Chiểu, Thành phố Đà Nẵng

4 Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình nghiên cứu, luận văn vận dụng kết hợp một

số phương pháp nghiên cứu như: Phương pháp hệ thống hóa, phương

pháp thu thập dữ liệu và thông tin, phương pháp phân tích, phươngpháp tổng hợp.

5 Kết cấu luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo,nội dung cơ bản của luận văn được chia làm ba chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về hoạt động cho vay doanh nghiệp

của ngân hàng thương mại

Chương 2: Thực trạng hoạt động cho vay doanh nghiệp tại

Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam – Chinhánh Liên Chiểu, Thành phố Đà Nẵng

Chương 3: Khuyến nghị nhằm hoàn thiện hoạt động cho vay

doanh nghiệp tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thônViệt Nam – Chi nhánh Liên Chiểu, Thành phố Đà Nẵng

6 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

+ Khoảng trống nghiên cứu:

Nhìn chung, các luận văn đã tập trung nghiên cứu phân tíchthực trạng hoạt động cho vay doanh nghiệp của Ngân hàng thươngmại, từ đó đánh giá tình hình hoạt động cho vay và đề xuất các kiếnnghị để tăng trưởng, mở rộng cũng như hoàn thiện hoạt động cho vaydoanh nghiệp Tuy nhiên các đề tài này đứng ở nhiều khía cạnh, góc

độ, và thời gian khác nhau Do đó, đề tài không hoàn toàn trùng lắp vớicác nghiên cứu trước đây

Bên cạnh đó, từ trước đến nay tại Agribank chi nhánh LiênChiểu chưa có luận văn nào nghiên cứu đến hoạt động cho vay doanhnghiệp tại Chi nhánh Trong khi đó, cho vay doanh nghiệp là một lĩnhvực mà ngân hàng nào cũng cần phải quan tâm trong hoạt động kinhdoanh của mình Do đó, tác giả muốn nghiên cứu thực tiễn hoạt độngnày tại chi nhánh, từ đó đề xuất các khuyến nghị nhằm hoàn thiện hoạtđộng cho vay doanh nghiệp tại Agribank Chi nhánh Liên Chiểu

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY

DOANH NGHIỆP CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

1.1 KHÁI QUÁT VỀ CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

1.1.1 Khái niệm về cho vay

Theo khoản 16, điều 4, Luật Các Tổ chức tín dụng số47/2010/QH12 thì Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó bêncho vay giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sửdụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏathuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi

1.1.2 Các hình thức cho vay của NHTM

a Căn cứ vào mục đích vay

- Cho vay kinh doanh

- Cho vay tiêu dùng

b Căn cứ vào thời hạn cho vay

- Cho vay ngắn hạn

- Cho vay trung và dài hạn

c Căn cứ vào hình thức đảm bảo tiền vay

- Cho vay có đảm bảo bằng tài sản

- Cho vay không có đảm bảo bằng tài sản

d Căn cứ vào phương thức cho vay

- Cho vay theo hạn mức tín dụn

- Cho vay theo món

e Căn cứ vào phương thức hoàn trả nợ vay

- Cho vay trả nợ 1 lần khi đáo hạn

- Cho vay có nhiều kỳ hạn trả nợ

- Cho vay trả góp

- Cho vay trả nợ nhiều lần nhưng không có kỳ hạn trả nợ cụ thể

1.1.3 Quy định pháp lý về cho vay của NHTM

a Nguyên tắc cho vay

- Sử dụng đúng mục đích:

- Hoàn trả gốc và lãi đầy đủ và đúng thời hạn theo thỏa thuận:

- Vốn vay phải có bảo đảm:

b Điều kiện vay vốn

- Chủ thể vay:

- Mục đích vay:

- Có khả năng tài chính và đảm bảo trả nợ đầy đủ và đúng hạntheo hợp đồng tín dụng đã ký kết

- Có tài liệu chứng minh về dự án, phương án đầu tư phù hợp

1.1.4 Quy trình cho vay của NHTM

1.2 DOANH NGHIỆP

1.2.1 Khái niệm doanh nghiệp

a Các khái niệm về doanh nghiệp:

b Các loại hình Doanh nghiệp nói chung:

c Các loại hình Doanh nghiệp ở Việt Nam:

1.2.2 Vai trò của doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường

- Góp phần lớn vào phát triển kinh tế - xã hội:

- Góp phần tạo công ăn việc làm cho người lao động:

- Thúc đẩy thành lập Doanh nghiệp mới:

- Nâng cao tính cạnh tranh trong nền kinh tế thị trường:

1.2.3 Vai trò của tín dụng ngân hàng đối với doanh nghiệp

- Đáp ứng nhu cầu về vốn của các doanh nghiệp:

- Góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn của doanh nghiệp:

- Góp phần hình thành cơ cấu vốn tối ưu cho doanh nghiệp.

1.3 HOẠT ĐỘNG CHO VAY DOANH NGHIỆP CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

1.3.1 Ý nghĩa, mục tiêu và đặc điểm của hoạt động cho vay doanh nghiệp của Ngân hàng thương mại

a Ý nghĩa của hoạt động cho vay doanh nghiệp của NHTM

- Đối với NHTM: Hoạt động cho vay đảm bảo cho NHTM thực

hiện đầy đủ chức năng trung gian tín dụng của mình đối với nền kinh tế

- Đối với doanh nghiệp: Đảm bảo cho hoạt động kinh doanh

diễn ra liên tục

- Đối với nền kinh tế: đóng góp vai trò quan trọng trong việc

thúc đẩy tăng trưởng kinh tế

b Mục tiêu của hoạt động cho vay doanh nghiệp của NHTM

Thứ nhất, nhằm để mở rộng quy mô và chiếm lĩnh thị phần,

giúp các ngân hàng đạt mục tiêu tăng trưởng

Thứ hai, hợp lý hóa cơ cấu cho vay giữa giữa các loại hình

doanh nghiệp với nhau

Thứ ba, tăng trưởng bền vững, đảm bảo chất lượng dịch vụ

cho vay

Thứ tư, kiểm soát rủi ro tín dụng

Thứ năm, tăng trưởng thu nhập.

c Đặc điểm của hoạt động cho vay doanh nghiệp của NHTM

- Số lượng khách hàng doanh nghiệp vay vốn tại NHTM chiếm

tỷ trọng thấp, nhưng dư nợ cho vay doanh nghiệp luôn chiếm tỷ trọnglớn trong tổng dư nợ cho vay của NHTM

- Thông tin khách hàng có độ tin cậy hơn khách hàng cá nhân,

a Tổ chức bộ máy, con người và sự phân công công việc

Thứ nhất, mô hình tập trung tín dụng là mô hình mà tất cả các

công việc từ khâu thẩm định, xét duyệt hạn mức tín dụng, giải ngân,giám sát, thu nợ, thanh lý hợp đồng…được tập trung về các phòngban có liên quan tại Hội sở

Thứ hai, mô hình phân cấp tín dụng là mô hình có sự phân

chia rõ ràng nhiệm vụ, nội dung công việc giữa Hội sở và Chinhánh Mỗi nội dung công việc được phụ trách bởi những bộ phậnriêng; nhiệm vụ, quyền hạn của mỗi phòng ban, bộ phận được phânchia rõ ràng, từ đó phân công trách nhiệm cho từng vị trí cụ thể

b Quy trình, quy định về hoạt động cho vay

- Hướng dẫn và tiếp nhận hồ sơ đề nghị vay: Đây là bước

chuẩn bị những điều kiện cần thiết để thiết lập quan hệ tín dụnggiữa NHTM và doanh nghiệp

- Phân tích tín dụng: NHTM xem xét một cách toàn diện đề

nghị vay vốn cụ thể của doanh nghiệp để đánh giá tất cả các thôngtin liên quan đến khách hàng

- Quyết định cho vay: Sau quá trình thẩm định, cán bộ tín

dụng phải thông báo lại với cấp trên để trình hội đồng xét duyệt vềkết quả thẩm định hồ sơ vay vốn của khách hàng Từ đó đưa ra

quyết định cho vay của ngân hàng.

- Giải ngân vốn vay: NHTM cấp tiền cho doanh nghiệp trên

cơ sở hợp đồng tín dụng đã ký kết

- Giám sát trong quá trình cho vay: là nhằm kiểm tra việc

thực hiện các điều khoản theo như hợp đồng tín dụng đã ký kết nhưdoanh nghiệp sử dụng vốn có đúng mục đích hay không, kiểm soátmức độ rủi ro tín dụng

- Thu hồi nợ, thanh lý hợp đồng vay: Doanh nghiệp có trách

nhiệm và nghĩa vụ trả nợ cho NHTM đầy đủ và đúng hạn như camkết trong hợp đồng Khi doanh nghiệp trả hết nợ gốc và lãi đúnghạn, quan hệ cho vay giữa NHTM và doanh nghiệp chấm dứt

1.3.3 Các hoạt động triển khai cho vay doanh nghiệp của NHTM

a Các hoạt động triển khai cho vay doanh nghiệp

- Khảo sát thị trường, tìm hiểu nhu cầu khách hàng, tìm hiểuđối thủ cạnh tranh và xây dựng khách hàng mục tiêu

- Xây dựng danh mục sản phẩm cho vay khách hàng

- Hoạt động tuyên truyền quảng bá chương trình, sản phẩm

cho vay

- Củng cố, nâng cao chất lượng cho vay

- Kiểm soát rủi ro tín dụng

b Đặc điểm của hoạt động cho vay doanh nghiệp nghiệp ảnh hưởng đến các hoạt động triển khai cho vay doanh nghiệp của NHTM

1.3.4 Các tiêu chí đánh giá kết quả hoạt động cho vay doanh nghiệp của NHTM

a Tăng trưởng dư nợ cho vay doanh nghiệp của NHTM

- Quy mô dư nợ cho vay doanh nghiệp

- Tốc độ tăng trưởng cho vay doanh nghiệp

- Số lượng khách hàng doanh nghiệp vay vốn

b Thị phần cho vay doanh nghiệp của Ngân hàng

c Cơ cấu dư nợ cho vay doanh nghiệp

- Cơ cấu cho vay theo thời hạn

- Cơ cấu cho vay theo ngành kinh tế

- Cơ cấu cho vay theo đối tượng khách hàng

- Cơ cấu cho vay theo loại tiền tệ

d Chất lượng cung ứng dịch vụ cho vay doanh nghiệp

e Kết quả kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp

- Nợ xấu và tỷ lệ nợ xấu

- Sự biến động kết cấu nhóm nợ

- Tỷ lệ trích lập dự phòng

- Tỷ lệ nợ xóa ròng

f Tăng trưởng thu nhập từ cho vay doanh nghiệp

1.3.5 Các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động cho vay doanh nghiệp của Ngân hàng thương mại

a Nhóm nhân tố bên ngoài ngân hàng

- Môi trường chính trị, luật pháp, kinh tế - xã hội

- Chính sách hỗ trợ cho vay các doanh nghiệp

- Các nhân tố thuộc về doanh nghiệp

b Nhóm nhân tố bên trong ngân hàng

- Nguồn vốn ngân hàng

- Chính sách tín dụng

- Quy mô hoạt động của ngân hàng

- Quy trình cho vay doanh nghiệp

- Lãi suất

- Hoạt động Marketing ngân hàng

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CHO VAY ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM – CHI NHÁNH LIÊN CHIỂU, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

2.1 GIỚI THIỆU VỀ NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM – CHI NHÁNH LIÊN CHIỂU, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

b Hoạt động cho vay

Dư nợ cho vay qua các năm 2015,2016,2017 của Agribank Chinhánh Liên Chiểu đều tăng Năm 2016 dư nợ đạt 292 tỷ đồng, tăng

so với năm 2015 là 54 tỷ đồng Năm 2017 đạt 377 tỷ đồng, tăng sovới năm 2016 là: 85 tỷ đồng Tốc độ tăng trưởng dư nợ cho vay nămsau luôn cao hơn năm trước, năm 2016 tăng 22,69% so với năm

2015, năm 2017 tăng 29,1% so với năm 2016

c Kết quả hoạt động kinh doanh

năm, năm 1016 đạt 88,1 tỷ đồng, tăng 7,9 tỷ đồng so với năm 2015,năm 2017 đạt 97,3 tỷ đồng, tăng 9,2 tỷ đồng so với năm 2016; thunhập của Chi nhánh chủ yếu đến từ hoạt động tín dụng, tỷ trọng thunhập từ hoạt động tín dụng so với tổng thu nhập chiếm bình quân 88%.

2.2 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CHO VAY DOANH NGHIỆP CỦA NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM – CHI NHÁNH LIÊN CHIỂU, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

2.2.1 Thực trạng môi trường kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến hoạt động cho vay doanh nghiệp của Ngân hàng Nông nghiệp

và Phát triển Nông thôn Việt Nam – chi nhánh Liên Chiểu, Thành phố Đà Nẵng

a Điều kiện tự nhiên

b Kinh tế - xã hội

c Tình hình phát triển doanh nghiệp

2.2.2 Mục tiêu cho vay doanh nghiệp của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam – chi nhánh Liên Chiểu, Thành phố Đà Nẵng qua các năm

a Năng lực hoạt động của Chi nhánh

Là một Chi nhánh ngân hàng có quy mô lớn trên địa bàn quậnLiên Chiểu, tồn tại lâu năm nên Chi nhánh được nhiều doanh nghiệp,ban ngành trên địa bàn biết đến Mức độ tín nhiệm cao không chỉtrong hoạt động kinh doanh và còn trong các hoạt động chính trị, xãhội, góp phần phát triển kinh tế xã hội của quận Liên Chiểu

b Mục tiêu cho vay doanh nghiệp trong thời gian qua

Trong giai đoạn 2011 – 2015, Agribank chi nhánh Liên Chiểu

đã đề ra mục tiêu tốc độ tăng dư nợ cho vay doanh nghiệp hàng năm :15- 17%/năm