Tại tỉnh Quảng Nam, việc tổ chức thực hiện có hiệu quả chính sách BHXH đã góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, nhận thức các cấp, các Ngành,
Trang 3Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được
ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác
Tác giả
Phạm Huỳnh Vĩnh Uyên
Trang 4MỞ ĐẦU 1
1 Tính cấp thiết của đề tài 1
2 Mục tiêu của đề tài 2
3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 4
4 Cách tiếp cận, phương pháp nghiên cứu 5
5 Bố cục của luận văn 6
6 Tổng quan tài liệu nghiên cứu 6
CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI BHXH 12
1.1 ĐỊNH CHẾ TIẾT KIỆM THEO HỢP ĐỒNG VÀ QUỸ BHXH 12
1.1.1 Định chế tiết kiệm theo hợp đồng 12
1.1.2 Quỹ BHXH 16
1.2 BẢO HIỂM XÃ HỘI VÀ QUẢN LÝ CHI BẢO HIỂM XÃ HỘI 21
1.2.1 Bảo hiểm xã hội 21
1.2.2 Quản lý chi BHXH 24
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 34
CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI BHXH TẠI BHXH TỈNH QUẢNG NAM 35
2.1 ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN VỀ ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, DÂN SỐ VÀ TÌNH HÌNH KINH TẾ - XÃ HỘI TỈNH QUẢNG NAM 35
2.1.1 Điều kiện tự nhiên, dân số 35
2.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội 35
2.2 GIỚI THIỆU CHUNG VỀ BHXH TỈNH QUẢNG NAM 36
2.2.1 Quá trình hình thành và phát triển 36
Trang 52.3 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI BHXH TẠI BHXH TỈNH
QUẢNG NAM GIAI ĐOẠN 2013 – 2016 44
2.3.1 Mục tiêu quản lý chi BHXH tại BHXH tỉnh Quảng Nam 44
2.3.2 Tổ chức công tác quản lý chi BHXH tại BHXH tỉnh Quảng Nam 44
2.3.3 Thực trạng công tác quản lý chi BHXH tại BHXH tỉnh Quảng Nam 46
2.3.4 Kết quả công tác quản lý chi BHXH tại BHXH tỉnh Quảng Nam 65
2.4 ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI BHXH TỈNH QUẢNG NAM 70
2.4.1 Những thành tựu đạt được 70
2.4.2 Những hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế 72
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 76
CHƯƠNG 3 KHUYẾN NGHỊ HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI BHXH TẠI BHXH TỈNH QUẢNG NAM 77
3.1 ĐỊNH HƯỚNG, MỤC TIÊU PHÁT TRIỂN CỦA BHXH TỈNH QUẢNG NAM TRONG THỜI GIAN TỚI 77
3.1.1 Mục tiêu phát triển BHXH ở Việt Nam đến năm 2020 77
3.1.2 Định hướng, nhiệm vụ trọng tâm công tác chi BHXH tại BHXH tỉnh Quảng Nam trong thời gian tới 81
3.2 KHUYẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI BHXH TẠI BHXH TỈNH QUẢNG NAM 83
3.2.1 Khuyến nghị đối với BHXH tỉnh Quảng Nam 84
3.2.2 Khuyến nghị đối với BHXH Việt Nam 90
Trang 6DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI (BẢN SAO)
GIẤY ĐỀ NGHỊ BẢO VỆ LUẬN VĂN (BẢN SAO)
KIỂM DUYỆT HÌNH THỨC LUẬN VĂN
Trang 7BHXH :Bảo hiểm xã hội
BHYT :Bảo hiểm y tế
BNN :Bệnh nghề nghiệp
DSPHSK :Dưỡng sức phục hồi sức khỏe KHTC :Kế hoạch - Tài chính
LĐTBXH :Lao động - Thương Binh & Xã hội MSLĐ :Mất sức lao động
NLĐ :Người lao động
NSNN :Ngân sách Nhà nước
SDLĐ :Sử dụng lao động
TNLĐ :Tai nạn lao động
Trang 8Số người được hưởng và số tiền chi BHXH chế độ
hưu trí, trợ cấp BHXH hàng tháng giai đoạn
Trang 92.3 Quy trình chi chế độ trợ cấp BHXH một lần trực tiếp
tại BHXH tỉnh Quảng Nam 53
2.4 Quy trình chi chế độ trợ cấp BHXH một lần thông
qua đại lý bưu điện tại BHXH tỉnh Quảng Nam 54
2.5 Quy trình chi chế độ hưu trí, trợ cấp BHXH hàng
tháng tại BHXH tỉnh Quảng Nam 57
Trang 10MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Việc chuyển sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đã mang lại gương mặt tươi sáng cho sự phát triển toàn diện của đất nước Cùng với sự phát triển kinh tế là sự lớn mạnh không ngừng của hệ thống ASXH.An sinh xã hội thể hiện quyền cơ bản của con người và là công cụ để xây dựng xã hội hài hòa, văn minh và không có loại trừ Chính sách BHXH với vai trò là trụ cột của hệ thống ASXH cũng từng bước được hoàn thiện và lớn mạnh nhằm phát huy vai trò của mình Ở nước ta, BHXH được Đảng và Nhà nước rất coi trọng, chính sách BHXH góp phần ổn định cuộc sống của NLĐ, trợ giúp NLĐ khi gặp rủi ro như ốm đau, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp…sớm trở lại tình trạng sức khỏe ban đầu cũng như sớm có việc làm, góp phần tích cực vào việc ổn định xã hội, thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh
Công tác quản lý chi BHXH có thể coi là một khâu trọng yếu trong việc thực hiện các chế độ, chính sách BHXH Quản lý chi BHXH nếu được thực hiện tốt sẽ gián tiếp tạo đà cho công tác thu BHXH, cũng là giúp cho hoạt động BHXH phát triển, từ đó góp phần làm cho mục đích của chính sách BHXH phát huy vai trò hơn nữa Do đó, trong những năm qua, BHXH tỉnh Quảng Nam là đơn vị BHXH cấp tỉnh, trực thuộc BHXH Việt Nam, đã có nhiều đóng góp quan trọng với chức năng giúp Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam thực hiện các chế độ, chính sách BHXH, BHYT, BHTN và quản lý quỹ BHXH, BHYT và BHTN trên địa bàn tỉnh Quảng Nam Tại tỉnh Quảng Nam, việc tổ chức thực hiện có hiệu quả chính sách BHXH đã góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, nhận thức các cấp, các Ngành, NLĐ và nhân dân về BHXH đã được nâng lên, chủ SDLĐ đã
có ý thức trong việc quan tâm đảm bảo quyền lợi cho NLĐ, đồng thời NLĐ
Trang 11đã dần nhận thức đầy đủ và sâu sắc hơn về quyền và trách nhiệm của mình khi tham gia BHXH…Bên cạnh những thành tựu đạt được, công tác quản lý chi BHXH trên địa bàn tỉnh còn bộc lộ nhiều khó khăn, bất cập như: vẫn còn tồn tại tình trạng lợi dụng khe hở của Luật BHXH để trục lợi BHXH của các
cá nhân và các tổ chức; hệ thống BHXH được tổ chức theo ngành dọc từ trung ương đến cấp huyện, mọi hoạt động liên quan đến lĩnh vực BHXH tại cấp xã chưa có cán bộ chuyên môn thực hiện, nhất là công tác quản lý đối tượng và chi BHXH gặp nhiều khó khăn do hoàn toàn phụ thuộc vào đại lý bưu điện….Mặt khác, trong điều kiện kinh tế chung của đất nước đang trong tiến trình hội nhập kinh tế thế giới, các khu công nghiệp xuất hiện trên địa bàn tỉnh ngày càng nhiều, do đó số lượng doanh nghiệp, số đối tượng hưởng BHXH ngày càng tăng, đa dạng, phức tạp, số tiền chi BHXH ngày càng lớn nên vấn đề quản lý tốt đối tượng, tổ chức chi kịp thời đúng kỳ, đủ số tiền đến tay người thụ hưởng….đang là những khó khăn, thách thức không nhỏ đòi hỏi BHXH tỉnh Quảng Nam phải có biện pháp giải quyết kịp thời Vì vậy, việc nghiên cứu đánh giá công tác quản lý chi BHXH cũng như phân tích nguyên nhân và đề ra khuyến nghị nhằm đảm bảo thực hiện công tác quản lý chi BHXH kịp thời, đúng quy định, thuận lợi cho người tham gia BHXH là cần thiết đối với tỉnh Quảng Nam hiện nay và trong thời gian tới Xuất phát từ lý
do đó, tôi đã chọn đề tài “Hoàn thiện công tác quản lý chi bảo hiểm xã hội
tạiBảo hiểm xã hội tỉnh Quảng Nam” để làm luận văn cao học của mình
2 Mục tiêu của đề tài
Đề tài cần đạt được ba mục tiêu sau:
- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về công tác quản lý chi BHXH: đề tài cần
khái quát được khái niệm, đặc điểm, mục tiêu, vai trò của công tác quản lý chi BHXH; các nhân tố tác động đến công tác quản lý chi BHXH; nội dung và các tiêu chí đánh giá công tác quản lý chi BHXH
Trang 12- Phân tích, đánh giá thực trạng về công tác quản lý chi BHXH tại
BHXH tỉnh Quảng Nam trong thời gian qua Cụ thể, đề tài cần nêu được mục tiêu, tổ chức công tác quản lý chi BHXH tại BHXH tỉnh Quảng Nam, đánh giá thực trạng công tác quản lý tại BHXH tỉnh Quảng Nam Đồng thời đề tài cần chỉ rõ những kết quả đạt được, những tồn tại, hạn chế và tìm ra nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế trong công tác quản lý chi BHXH tại BHXH tỉnh Quảng Nam
- Đề xuất các khuyến nghị nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi BHXH tại BHXH tỉnh Quảng Nam: dựa trên thực trạng, mục tiêu của công tác quản
lý chi BHXH tại BHXH tỉnh Quảng Nam và dựa trên định hướng phát triển của BHXH tỉnh Quảng Nam trong thời gian tới, đề tài cần đưa ra những khuyến nghị phù hợp nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi BHXH tại BHXH tỉnh Quảng Nam
Câu hỏi nghiên cứu:
Để đạt được mục tiêu hệ thống hóa cơ sở lý luận, đề tài cần giải quyết các câu hỏi cụ thể sau:
- Mục tiêu của công tác quản lý chi BHXH là gì?
- Các nhân tố nào ảnh hưởng đến công tác quản lý chi BHXH?
- Công tác quản lý chi BHXH gồm những nội dung gì?
- Những tiêu chí nào sử dụng để đánh giá công tác quản lý chi BHXH?
Để đạt được mục tiêu đánh giá thực trạng công tác quản lý chi BHXH tại BHXH tỉnh Quảng Nam, đề tài cần giải quyết được những câu hỏi cụ thể sau:
- Mục tiêu của công tác quản lý chi BHXH tại BHXH tỉnh Quảng Nam
là gì?
- Tổ chức công tác quản lý chi BHXH tại BHXH tỉnh Quảng Nam diễn
ra như thế nào?
Trang 13- Thực trạng công tác quản lý đối tượng hưởng các chế độ BHXH, quản
lý điều kiện hưởng và mức hưởng, quản lý việc chi các chế độ BHXH cho người thụ hưởng tại BHXH tỉnh Quảng Nam ra sao?
- Những kết quả đạt được, những hạn chế, tồn tại vànguyên nhân của
những hạn chế, tồn tại là do đâu?
Để đạt được mục tiêu đề xuất các khuyến nghị nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi BHXH tại BHXH tỉnh Quảng Nam, đề tài cần giải quyết được những câu hỏi sau:
- Căn cứ đề xuất khuyến nghị là gì?
- Những khuyến nghị nào để giải quyết những tồn tại, hạn chế nhằm
hoàn thiện công tác quản lý chi BHXH tại BHXH tỉnh Quảng Nam để công tác quản lý chi được tổ chức tốt hơn, hiệu quả hơn?
3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu về công tác quản lý chi các chế độ BHXH bắt buộc đang thực hiện tại phòng/tổ chế độ BHXH gồm: chế độ ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hưu trí, tử tuất; phương thức chi: một lần, hằng tháng đối với NLĐ đang tham gia BHXH tại các cơ quan, ban ngành, đoàn thể, các đơn vị doanh nghiệp và các đối tượng đang hưởng các chế độ lương hưu, trợ cấp BHXH thuộc phân cấp quản lý của Phòng Chế độ BHXH trực thuộc Văn phòng BHXH tỉnh và tổ Chế độ BHXH trực thuộc BHXH của
18 huyện, thị xã, thành phố của tỉnh Quảng Nam
3.2 Phạm vi nghiên cứu
- Về nội dung: Phạm vi nghiên cứu của luận văn là nghiên cứu thực trạng
công tác quản lý chi các chế độ BHXH bắt buộc ở tỉnh Quảng Nam (không bao gồm BHYT)
- Về không gian: Luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng công tác
Trang 14quản lý chi BHXH cho các đối tượng hưởng các chế độ BHXH trên địa bàn
18 huyện, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh Quảng Nam
- Về thời gian: giai đoạn từ năm 2013– 2016
4 Cách tiếp cận, phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu, tổng kết kinh nghiệm, phương pháp
phân tích, tổng hợp: Dựa trên cơ sở những kiến thức thực tế đã được tích lũy
về công tác chi BHXH, kết hợp tham khảo các tài liệu trong nước về lĩnh vực này để tổng hợp, phân tích, hệ thống hóa, khái quát hóa các nội dung về cơ sở
lý luận và thực tiễn của công tác quản lý chi BHXH làm cơ sở để xây dựng Chương 1 của đề tài
- Phương pháp thống kê, thu thập và xử lý số liệu, thông tin: thu thập
thông tin, số liệu thứ cấp từ các báo cáo của phòng Chế độ, phòng Kiểm tra trực thuộc BHXH tỉnh Quảng Nam Các thông tin, số liệu thu thập được đưa vào phần mềm Microsoft Excel để phân nhóm, tính toán, thống kê, tổng hợp,
xử lý thành các chỉ tiêu để phân tích, so sánh nhằm đánh giá thực trạng công tác quản lý chi BHXH tại BHXH tỉnh Quảng Nam làm cơ sở để xây dựng Chương 2 của đề tài
- Phương pháp so sánh: đối chiếu công tác quản lý chi BHXH tại tỉnh
Quảng Nam với quy trình Quản lý chi theo quy định của BHXH Việt Nam
So sánh kết quả quản lý chi BHXH qua từng năm để đánh giá thực trạng và đề
ra những giải pháp phù hợp với thực tiễn về quản lý chi BHXH tại BHXH tỉnh Quảng Nam làm cơ sở để xây dựng Chương 2 của đề tài
- Phương pháp phỏng vấn chuyên gia: Tác giả sẽ phỏng vấn một số lãnh
đạo phòng Chế độ, Phòng Kiểm tra, cán bộ liên quan tại cơ quan BHXH tỉnh Quảng Nam về một số thuận lợi và khó khăn trong việc quản lý chi BHXH làm cơ sở để xây dựng Chương 2 của đề tài Đồng thời trao đổi các biện pháp quản lý chi hiện tại đang áp dụng tại cơ quan cũng như những giải pháp trong
Trang 15tương lai làm cơ sở để xây dựng Chương 3 của đề tài
5 Bố cục của luận văn
Ngoài phần mở đầu và kết luận, đề tài nghiên cứu được trình bày gồm 3 chương:
- Chương 1: Cơ sở lý luận về công tác quản lý chi BHXH
- Chương 2: Thực trạng công tác quản lý chi BHXH tại BHXH tỉnh
Quảng Nam
- Chương 3: Khuyến nghị hoàn thiện công tác quản lý chi BHXH tại
BHXH tỉnh Quảng Nam
6 Tổng quan tài liệu nghiên cứu
Bảo hiểm xã hội là trụ cột chính của chính sách an sinh xã hội của Đảng
và Nhà nước Có thể nói, không có BHXH thì không có một nền an sinh xã hội (ASXH) vững mạnh Do đó, đã có nhiều công trình nghiên cứu nhằm góp phần hoàn thiện bộ máy tổ chức, hoạt động của Bảo hiểm xã hội (BHXH) với nhiều khía cạnh khác nhau ở địa bàn các tỉnh, thành phố khác nhau
Các bài báo trên các tạp chí khoa học:
Liên quan đến nội dung quản lý chi BHXH, theo hiểu biết của tác giả, hiện chưa có công trình nào nghiên cứu trên các tạp chí khoa học
Các luận văn:
Tại trường Đại học Kinh tế Đà Nẵng, trong vòng ba năm 2014-2016, không có công trình nào nghiên cứu liên quan trực tiếp đến công tác quản lý chi mà chỉ đề cập đến công tác kiểm soát chi BHXH, cụ thể như:
Luận văn Thạc sĩ “Kiểm soát chi bảo hiểm xã hội tại Bảo hiểm xã hội
tỉnh Quảng Nam” của tác giả Trần Thị Thu Hà, thực hiện năm 2014 tại
trường Đại học Kinh tế Đà Nẵng Luận văn đã khái quát được cơ sở lý luận
cơ bản về công tác kiểm soát chi trong hệ thống BHXH, nêu ra thực trạng và đánh giá thực trạng công tác kiểm soát chi BHXH tại BHXH tỉnh Quảng
Trang 16Nam, từ đó đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kiểm soát chi BHXH tại BHXH tỉnh Quảng Nam Tuy nhiên, luận văn trên chỉ tập trung vào khía cạnh kiểm soát, chưa đánh giá được tình hình trong công tác quản lý chi BHXH tại BHXH tỉnh Quảng Nam
Ngoài công trình nghiên cứu tại trường Đại học Kinh tế Đà Nẵng thì có một số công trình nghiên cứu khác đề cập đến công tác quản lý chi BHXH như:
- Luận văn Thạc sĩ “Hoàn thiện công tác chi trả các chế độ Bảo hiểm xã
hội tại tỉnh Kiên Giang” của tác giả Lâm Thuyết Minh, thực hiện năm 2015
tại trường Đại học Tài chính – Marketing Luận văn đã hệ thống hóa và làm
rõ các vấn đề lý luận về quản lý chi trả các chế độ BHXH, trên cơ sở lý luận chung đã khái quát hóa vai trò của quản lý chi BHXH trong công tác quản lý nhà nước Luận văn cũng đã đánh giá được thực trạng công tác quản lý chi trả các chế độ BHXH tại tỉnh Kiên Giang giai đoạn năm 2010 – 2014, qua đó xác định những thành tựu, hạn chế và nguyên nhân của hạn chế trong công tác quản lý chi trả các chế độ BHXH tại tỉnh Kiên Giang và đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện hệ thống tổ chức và hoạt động chi trả các chế độ BHXH tại
tỉnh Kiên Giang trong thời gian tới
Tuy nhiên, luận văn chưa nêu được cơ sở lý thuyết quan trọng về nội dung cũng như mục tiêu của công tác quản lý chi, các tiêu chí đánh giá thực trạng công tác quản lý chi Hơn nữa, luận văn hoàn thiện trước khi quyết định
số 828/QĐ-BHXH ban hành ngày 27/5/2016 quy định về quản lý chi các chế
độ BHXH, bảo hiểm thất nghiệp và quyết định số 636/QĐ-BHXH ban hành ngày 22/4/2016 quy định về hồ sơ và quy trình giải quyết hưởng các chế độ BHXH nên luận văn chưa đánh giá và giải quyết được những thực trạng công tác quản lý chi BHXH đang diễn ra
Trang 17- Luận văn Tiến sĩ “Hoàn thiện hệ thống tổ chức và hoạt động chi trả
các chế độ BHXH ở Việt Nam” của tác giả ThS Nguyễn Thị Chính, thực hiện
năm 2010 tại trường Đại học Kinh tế Quốc Dân Luận văn đã hệ thống hóa và
có đóng góp bổ sung làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản về khái niệm, bản chất, vai trò của BHXH; hệ thống các chế độ BHXH; quỹ BHXH; hệ thống tổ chức và hoạt động chi trả các chế độ BHXH Luận văn cũng đã tổng hợp phân tích có hệ thống về hệ thống tổ chức và hoạt động chi trả các chế độ BHXH giai đoạn năm 2003 – 2008 về quy trình chi trả, phương thức chi trả, lệ phí chi trả, cơ sở vật chất phục vụ công tác chi trả…từ đó rút ra kết quả đạt được và một số vấn đề còn tồn tại Luận văn đã dựa trên các cơ sở phân tích khoa học
đó để đưa ra các giải pháp cụ thể, có tính khả thi cao nhằm hoàn thiện hệ thống tổ chức và hoạt động chi trả các chế độ BHXH ở Việt Nam, bao gồm: Hoàn thiện hệ thống tổ chức chi trả; Đổi mới công tác lập kế hoạch chi trả; Hoàn thiện phương thức chi trả; Quản lý chặt chẽ nguồn kinh phí chi trả; Tăng cường phương tiện phục vụ công tác chi trả; Kiện toàn công tác cán bộ; Tăng cường kiểm tra và thanh tra trong các khâu chi trả; Quản lý chặt chẽ chi trả các chế độ ngắn hạn; Tăng lệ phí chi trả và một số giải pháp khác
Tuy nhiên, luận văn trên chỉ đánh giá thực trạng và nêu ra các biện pháp chung, trong khi đó, mỗi địa phương có những thuận lợi, khó khăn riêng trong công tác tổ chức và hệ thống chi trả các chế độ BHXH thì luận văn chưa đánh giá được Luận văn cũng chưa nêu được mục tiêu cũng như các tiêu chí đánh giá thực trạng của hệ thống tổ chức và hoạt động chi trả Hơn nữa, luận văn mới chỉ đề cập đến một khía cạnh của công tác quản lý chi BHXH
- Luận văn Tiến sĩ “Đảm bảo tài chính cho Bảo hiểm xã hội Việt Nam”
của tác giả Ths Nguyễn Thị Hào, thực hiện năm 2015 tại trường Đại học Kinh tế Quốc Dân Luận văn đã nghiên cứu và đưa ra khái niệm đảm bảo tài chính cho BHXH dưới góc độ kinh tế chính trị học và luận giải nội dung đảm
Trang 18bảo tài chính cho BHXH bao gồm các vấn đề: đảm bảo thu, đảm bảo chi, đảm bảo sự cân đối và ổn định quỹ BHXH trong dài hạn, đảm bảo sự công bằng đối với các đối tượng tham gia BHXH Luận văn đưa ra các tiêu chí để đánh giá đảm bảo tài chính cho BHXH bao gồm: mức độ bao phủ của hệ thống BHXH, mức độ tuân thủ BHXH, mức độ bền vững về tài chính BHXH Trên
cơ sở những tiêu chí đó, luận văn đã làm rõ những kết quả và những hạn chế
về đảm bảo tài chính cho BHXH Việt Nam, nguyên nhân của hạn chế và đề xuất các giải pháp mới
Tuy nhiên, luận văn trên chỉ nghiên cứu một cách tổng quan về an sinh
xã hội mà chưa đề cập cụ thể đến công tác quản lý chi BHXH, vai trò, giải pháp của công tác quản lý chi BHXH đến đảm bảo cân bằng quỹ BHXH nói riêng, đến hệ thống an sinh xã hội nói chung
Các công trình nghiên cứu tại BHXH tỉnh Quảng Nam
Tại tỉnh Quảng Nam, ngoài luận văn “Kiểm soát chi bảo hiểm xã hội tại
Bảo hiểm xã hội tỉnh Quảng Nam” của tác giả Trần Thị Thu Hà, thực hiện
năm 2014 tại trường Đại học Kinh tế Đà Nẵng thì cho đến nay chưa có một công trình nào nghiên cứu một cách đầy đủ và cập nhật về công tác quản lý chi BHXH
Khoảng trống nghiên cứu về công tác quản lý chi BHXH tại BHXH tỉnh Quảng Nam:
- Nhìn chung, các luận văn trên đã khái quát hóa được cơ sở lý luận về
BHXH Tuy nhiên, cơ sở lý luận trực tiếp về vấn đề nghiên cứu là công tác quản lý chi BHXH vẫn chưa được tổng hợp, bao quát hóa đầy đủ Các nội dung quan trọng về mục tiêu, nội dung của công tác quản lý chi, các tiêu chí đánh giá, và công tác thanh tra, kiểm tra vẫn chưa được đề cập Trong khi đó, đây là những cơ sở lý thuyết quan trọng nhất giúp đánh giá thực trạng công tác quản lý chi, nhằm đưa ra những giải pháp phù hợp Hơn nữa, đa phần các
Trang 19tác giả đề cập đến những vấn đề tại BHXH tỉnh, thành phố cụ thể, nhưng các giải pháp đề ra lại có phần chưa trọng tâm và đôi khi chưa sát với những thực trạng tồn tại tại đơn vị, đồng thời, chưa tập trung giải quyết các vấn đề trước mắt gần với thực tế mà chú trọng các giải pháp mang tính vĩ mô khá cao, trong khi mỗi tỉnh, thành phố có những đặc điểm, nguồn lực, định hướng phát triển riêng
- Trong vòng ba năm trở lại đây, có rất ít công trình nghiên cứu về công
tác quản lý chi BHXH, trong khi những văn bản pháp lý mới ban hành về quản lý chi BHXH đưa ra những quy định mới về nội dung công tác quản lý chi BHXH, quy trình và trách nhiệm chi trả BHXH như: Quyết định số 828/QĐ-BHXH ngày 27/5/2016 quy định về quản lý chi các chế độ BHXH, bảo hiểm thất nghiệp và quyết định số 636/QĐ-BHXH ngày 22/4/2016 quy định về hồ sơ và quy trình giải quyết hưởng các chế độ BHXH Do đó các luận văn trước đây đã cũ so với các quy định trên nên việc đánh giá thực trạng không còn chính xác
- Hiện nay, vẫn chưa có một luận văn nào nghiên cứu một cách cập nhật,
đặc thù và toàn diện về công tác quản lý chi BHXH tại BHXH tỉnh Quảng Nam Trong khi đó, công tác quản lý chi BHXH là một khâu rất quan trọng nhằm đảm bảo quyền lợi cho người hưởng các chế độ BHXH, tránh tình trạng thâm hụt quỹ BHXH, đảm bảo an toàn cho quỹ BHXH Hơn nữa, tỉnh Quảng Nam với hơn 163 nghìn đối tượng hưởng, số tiền chi trả gần 1,5 nghìn tỷ đồng tính đến ngày 31/12/2016, địa bàn quản lý đa dạng từ đồng bằng đến miền núi với nhiều nhóm đối tượng hưởng khác nhau Do đó, việc đánh giá thực trạng và đưa ra những giải pháp cấp bách và lâu dài trong công tác quản
lý chi BHXH là rất cần thiết đối với BHXH tỉnh Quảng Nam
Từ những khe hở trong nghiên cứu trên, luận văn “Hoàn thiện công tác
quản lý chi Bảo hiểm xã hội tại Bảo hiểm xã hội tỉnh Quảng Nam” của tác giả
Trang 20được xây dựng trên cơ sở kế thừa những nghiên cứu trước đó, đồng thời sẽ xây dựng toàn diện hệ thống cơ sở lý luận, đi sâu vào việc nghiên cứu và phân tích các vấn đề liên quan đến việc hoàn thiện công tác quản lý chi BHXH dựa trên các quy định mới về quản lý chi BHXH và các quy định khác có liên quan đến công tác quản lý chi BHXH trên địa bàn tỉnh Quảng Nam Trên cơ
sở lý luận khoa học và thực tiễn luận văn sẽ xây dựng các giải pháp để hoàn thiện công tác quản lý chi BHXH trên địa bàn tỉnh Quảng Nam Các giải pháp được đề xuất sẽ góp phần nâng cao hiệu quả của công tác quản lý chi BHXH tại BHXH tỉnh Quảng Nam, đảm bảo tốt nhất quyền lợi cho người hưởng các chế độ BHXH, thực hiện đúng nguyên tắc chi đúng, chi đủ, chi kịp thời chocác đối tượng hưởng
Điểm mới của luận văn đó là công trình được nghiên cứu một cách toàn diện, trên cơ sở khoa học về thực trạng công tác quản lý chi BHXH trên địa bàn tỉnh Quảng Nam Đồng thời đề ra được phương hướng, mục tiêu, đặc biệt
là hệ thống các giải pháp vừa có tính cấp bách trước mắt, vừa có tính chiến lược lâu dài nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý chi BHXH với mục tiêu phục vụ tốt hơn nhu cầu và đảm bảo lợi ích cho người thụ hưởng các chế độ BHXH, nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội ở tỉnh Quảng Nam, góp phần vào thành công của chính sách ASXH của Đảng và Nhà nước
Trang 21CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI BHXH
1.1 ĐỊNH CHẾ TIẾT KIỆM THEO HỢP ĐỒNG VÀ QUỸ BHXH
1.1.1 Định chế tiết kiệm theo hợp đồng
a Định nghĩa
“ Các định chế tiết kiệm theo hợp đồng là các định chế tài chính có nguồn vốn hoạt động được hình thành từ các hợp đồng, theo đó các định chế này nhận được các khoản đóng góp theo định kỳ và thực hiện chi trả cho những người sở hữu hợp đồng trong trường hợp các sự kiện trong hợp đồng xảy ra Do đặc thù trong hoạt động là giữa thời điểm nhận được các khoản đóng góp theo định kỳ và thời điểm chi trả theo trách nhiệm được quy định trong hợp đồng có sự chênh lệch về thời gian nên các định chế này có thể sử dụng số vốn tạm thời nhàn rỗi để đầu tư nhằm mục đích sinh lời ” [8, tr 202]
b Các loại hình định chế tiết kiệm theo hợp đồng
Các định chế tiết kiệm theo hợp đồng được phân thành 2 loại: các công
ty bảo hiểm và quỹ trợ cấp hoặc quỹ hưu trí
- Các công ty bảo hiểm: “ là các định chế tài chính có nhiệm vụ cung cấp các hợp đồng bảo hiểm cho các doanh nghiệp và các hộ gia đình nhằm giảm bớt các rủi ro ảnh hưởng đến quá trình sản xuất và đời sống của họ Các hợp đồng bảo hiểm chính là các phương tiện đảm bảo tài chính cho những người tham gia bảo hiểm, những người lo ngại có thể gặp phải một số biến cố xấu trong cuộc sống gây ra tổn thất đối với họ” [8, tr 202]
Nguồn vốn hoạt động của các công ty bảo hiểm gồm:
+ Nguồn vốn tự có: Là bộ phận vốn chủ sở hữu của các công ty bảo hiểm, nó là phần vốn cơ sở ban đầu được đăng kí khi mới hoạt động
+ Phí bảo hiểm từ các hợp đồng: Các công ty bảo hiểm bán ra các sản phẩm bảo hiểm qua việc ký kết các hợp đồng bảo hiểm theo yêu cầu của
Trang 22khách hàng Đối với các công ty bảo hiểm thì nguồn thu từ phí bảo hiểm là lớn nhất, chi phối và quyết định hoạt động cơ bản của công ty
+ Nguồn thu từ hoạt động đầu tư: “ Lợi nhuận thu được từ các hoạt động đầu tư là nhân tố quan trọng làm gia tăng lợi nhuận của các công ty bảo hiểm Ngoài ra, nó có tác dụng to lớn trong việc bảo toàn và phát triển vốn để bổ sung, tăng cường quỹ dự phòng bồi thường ” [13, tr 220] Nguồn thu này bao gồm các khoản lãi tiền gửi ngân hàng, thu từ lợi tức cổ phần, lãi từ đầu tư trái phiếu, cổ phiếu trên thị trường chứng khoán, thu từ kinh doanh tiền tệ, bất động sản…
+ Ngoài ra, còn có các nguồn thu khác là các nguồn vốn hình thành khi các công ty bảo hiểm đa dạng hóa nghiệp vụ kinh doanh như các nghiệp vụ bảo lãnh, bảo hiểm tiền gửi hay thu từ dịch vụ giám định, xét bồi thường hộ cho các công ty bảo hiểm khác…
Việc chi trả bảo hiểm của các công ty bảo hiểm cho người được bảo hiểm khi các sự kiện bảo hiểm xảy ra theo cam kết được quy định rõ trong hợp đồng thường là:
+ Trả tiền bảo hiểm trong các hợp đồng bảo hiểm nhân thọ, khi đến hạn hợp đồng hoặc khi sự cố bảo hiểm xảy ra
+ Trả tiền bảo hiểm trong bảo hiểm tai nạn, bệnh tật, ốm đau cần phải khám chữa, điều trị, phẫu thuật
+ Trả tiền bồi thường tổn thất trong các hợp đồng bảo hiểm thiệt hại khi các rủi ro xảy ra
Công ty bảo hiểm được phép sử dụng các nguốn vốn tạm thời nhàn rỗi của mình để tham gia vào các hoạt động đầu tư Tuy nhiên, việc đầu tư của người bảo hiểm nếu không thận trọng sẽ rất nguy hiểm cho những người được bảo hiểm Để đảm bảo quyền lợi cho những người được bảo hiểm, Nhà nước đòi hỏi các công ty bảo hiểm phải thực hiện các cam kết của mình bằng các
Trang 23tài sản có thể hiện trên bảng tổng kết tài sản Đối với các công ty bảo hiểm khi
sử dụng quỹ của những người được bảo hiểm bắt buộc phải tuân theo những nguyên tắc nhất định để đảm bảo an toàn, sự sinh lời và tính thanh khoản của các khoản vốn đầu tư:
“+ An toàn về mặt tài chính đối với các công ty bảo hiểm để thực hiện chắc chắn các cam kết của mình đối với những người được bảo hiểm là những người được hưởng hợp đồng
+ Sinh lời nhằm đảm bảo nguyên tắc hạch toán trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm của các doanh nghiệp bảo hiểm và tạo điều kiện giảm phí bảo hiểm đối với người tham gia bảo hiểm
+ Khả năng thanh khoản để công ty có thể thanh toán các khoản bồi thường tổn thất cho các chủ nợ vào bất kỳ thời điểm nào” [8, tr 207]
Để thực hiện các yêu cầu và nguyên tắc trong đầu tư, các công ty cần phải có tính năng động và trách nhiệm cao trong quản lý tài chính Ngoài việc đánh giá thường xuyên hiệu quả của các khoản đầu tư, hạch toán chính xác kết quả hoạt động, cần phải định giá chính xác giá trị tài sản của công ty Quỹ trợ cấp hoặc quỹ hưu trí: Là một loại hình trung gian tài chính thuộc các định chế tiết kiệm theo hợp đồng, được thiết lập để thanh toán những khoản lợi ích cho NLĐ khi họ về hưu hoặc giảm thu nhập do mất sức lao động, giúp họ có những khoản thu nhập ổn định thông qua cung cấp các chương trình trợ cấp, lương hưu Để đạt được mục đích này, các tổ chức, doanh nghiệp SDLĐ, NLĐ và các tổ chức công đoàn, Chính phủ cùng nhau xây dựng kế hoạch lương hưu, trong đó quy định tỷ lệ đóng góp định kỳ của những người tham gia trong thời gian NLĐ còn đang làm việc Dù dưới hình thức nào thì khả năng dự đoán chính xác mức và thời gian trả rất cao, nên nguồn vốn của quỹ này thường được đầu tư vào các công cụ đầu tư dài hạn, như cổ phiếu, trái phiếu công ty, trái phiếu chính phủ hoặc cho vay…Ngoài
Trang 24ra, quỹ này còn đầu tư vào các tài sản có tính an toàn cao như gửi ngân hàng, vào các loại kỳ phiếu do ngân hàng phát hành Do vậy, hoạt động của quỹ hưu trí không những đảm bảo thu nhập thường xuyên ổn định cho những NLĐ về hưu mà còn là một trung gian tài chính di chuyển vốn nhàn rỗi đến tay các chủ thể đầu tư, đến người cần vốn trong nền kinh tế
Các quỹ hưu trí hoạt động dưới hai hình thức:
- Các chương trình trợ cấp hưu trí tư nhân:
Các chương trình này do các công ty thành lập nhằm mục đích hỗ trợ cho những NLĐ trong công ty, sẽ do một ban quản lý chịu trách nhiệm điều hành gồm: các hoạt động thu tiền đóng góp, chi trả lương hưu và thực hiện việc đầu tư bằng nguồn vốn quỹ Các chương trình này cũng có thể được ủy thác cho các ngân hàng hoặc các công ty bảo hiểm nhân thọ quản lý Hoạt động của các chương trình này luôn gặp rủi ro không đủ tiền để trả lương hưu
do khoản đóng góp không đủ để tài trợ cho việc chi trả hoặc do yếu kém trong hoạt động đầu tư gây thất thoát tiền quỹ Chính vì vậy, Luật các nước thường quy định việc báo cáo định kỳ theo những tiêu chuẩn nhất định về hoạt động của các quỹ, đưa ra những quy định về số năm tối thiểu phải tham gia chương trình, trường hợp không đủ thời gian làm việc theo quy định, dù tự ý ra đi hoặc bị sa thải đều không được hưởng quyền được trợ cấp
- Các chương trình trợ cấp hưu trí công cộng – tên gọi khác là quỹ BHXH:
Với quỹ này, NLĐ tại các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp đều phải tham gia và sẽ được trợ cấp khi nghỉ hưu Nguồn hình thành quỹ từ sự đóng góp định kỳ của NLĐ theo một tỷ lệ nhất định trên mức lương của họ khi còn làm việc, đóng góp của người SDLĐ và các nguồn khác Quỹ BHXH không chỉ chi trả lương hưu mà còn thanh toán chi phí y tế, trợ cấp mất sức lao động…Cũng như các chương trình trợ cấp hưu trí tư nhân, các chương trình
Trang 25trợ cấp hưu trí công cộng đang phải đối mặt với nguy cơ thiếu hụt tiền để chi trả cho những khoản chi trả BHXH do tỷ trọng người về hưu và đối tượng giải quyết trợ cấp lớn so với đối tượng tham gia và mức đóng góp vào quỹ, do
đó làm cho quỹ dễ lâm vào tình trạng thâm hụt nếu quản lý và đầu tư sử dụng quỹ không tốt Điều này đòi hỏi các Chính phủ cần thiết phải quan tâm qua đó nhằm thực hiện tốt các chính sách xã hội như tăng đối tượng NLĐ tham gia quỹ, tăng cường những khoản trợ cấp từ NSNN trong thời gian đầu khi nguồn thu không đủ thanh toán
Sự ra đời và vận hành của các quỹ trợ cấp hoặc hưu trí phụ thuộc vào quy định về chế độ hưu trí và cơ chế quản lý quỹ hưu trí của từng nước Phổ biến hiện nay trên thế giới có hai loại quản lý quỹ hưu trí:
- Quản lý theo kỹ thuật phân chia: Theo cơ chế này, “những người làm công ăn lương còn đang trong độ tuổi làm việc sẽ tài trợ cho việc thanh toán trợ cấp hưu trí cho những người không còn đang trong độ tuổi lao động nữa” [8, tr 210] Hệ thống này hiện rất phổ biến ở các nước châu Âu nhưng cũng thể hiện những hạn chế bởi từ nhiều năm nay, dân số ở độ tuổi nghỉ hưu có xu hướng tăng mạnh hơn dân số đang làm việc Cơ chế quản lý quỹ theo kỹ thuật phân chia tính tiền trợ cấp dựa vào số năm làm việc (thời gian đóng tiền bảo hiểm) của NLĐ và tiền lương của họ vào thời điểm trước khi nghỉ hưu
- Quản lý theo kỹ thuật tồn tích: Theo cơ chế này, “các cá nhân đều đặn
bỏ ra một số tiền tiết kiệm trong suốt cuộc đời mình và dùng chúng để đầu tư
và dùng thu nhập từ hoạt động đầu tư này để trả lương hưu cho NLĐ kể từ thời điểm không còn trong độ tuổi lao động” [8, tr 210] Hệ thống này đã phát triển từ lâu ở Mỹ Cơ chế quản lý quỹ theo kỹ thuật tồn tích tính tiền trợ cấp tùy thuộc vào số tiền mà NLĐ đã đầu tư và thời gian đầu tư của họ
1.1.2 Quỹ BHXH
a Khái niệm quỹ BHXH
Trang 26“Quỹ BHXH là một quỹ tài chính độc lập, tập trung, được tồn tích dần từ
sự đóng góp của các bên tham gia BHXH và các nguồn thu hợp pháp khác và được Nhà nước bảo hộ Quỹ BHXH là một công cụ để thực hiện chức năng tài chính BHXH và chính sách BHXH của Nhà nước Mỗi quốc gia khác nhau cách thức tổ chức, quản lý và thực hiện quỹ BHXH khác nhau.” [6, tr 186]
b Đặc trưng, vai trò của quỹ BHXH
Đặc điểm của quỹ BHXH là do Nhà nước thành lập và hoạt động theo pháp luật, nhằm thực hiện các chức năng của tài chính BHXH, bao gồm thu, chi và cân đối thu - chi BHXH
Chủ thể tham gia quỹ là đối tượng đóng góp hình thành quỹ, bao gồm NLĐ, chủ SDLĐ và Nhà nước Trong khi đó, người được hưởng trợ cấp trực tiếp chỉ có người lao động đóng BHXH Nhà nước là người được hưởng lợi gián tiếp với mục đích cao nhất là đảm bảo mức thu nhập nhất định cho NLĐ khi họ gặp rủi ro do mất thu nhập (mất sức, về hưu) hoặc giảm thu nhập (ốm đau, thai sản, tai nạn lao động ) hoặc các hoạt động khám chữa bệnh mà không phải chi trả trực tiếp bằng nguồn NSNN Chủ SDLĐ thực hiện trách nhiệm đóng BHXH cho NLĐ tuyển dụng, qua đó đóng góp gián tiếp vào thực hiện hóa mục tiêu ổn định xã hội của Nhà nước
Hoạt động tài chính BHXH được thực hiện thông qua quỹ BHXH không
có phạm vi hoạt động rộng như NSNN, mà chỉ giới hạn hoạt động thu, chi đối với các đối tượng tham gia và đối với các nghiệp vụ thu, chi theo quy định của pháp luật về BHXH Quỹ BHXH cũng thực hiện chức năng phân phối như NSNN, thế nhưng chức năng tái phân phối chỉ rõ đối với các chế độ ngắn hạn theo nguyên tắc chia sẻ rủi ro giữa người đóng BHXH Vì vậy, mặc dù mức đóng BHXH cho các chế độ ngắn hạn như nhau nhưng mức hưởng và số lần hưởng trong một năm tài khóa có thể khác nhau tùy thuộc vào rủi ro mà NLĐ gặp phải
Trang 27Quỹ BHXH là một định chế tài chính nhưng hoạt động không nhằm mục tiêu kinh doanh để thu lợi nhuận như các thể chế tài chính khác (như Bảo hiểm thương mại, Công ty tài chính…) Tuy nhiên, là quỹ tài chính nên quỹ hoạt động trên nguyên tắc bảo tồn và tăng trưởng giá trị nhằm mục tiêu an toàn về tài chính quỹ
Quỹ BHXH ra đời, tồn tại và phát triển phụ thuộc vào trình độ phát triển kinh tế - xã hội của từng nước và điều kiện phát triển trong từng giai đoạn ở mỗi nước Cơ chế hoạt động tài chính của quỹ BHXH phải tương ứng với hệ thống BHXH của từng quốc gia.Việt Nam xây dựng hệ thống BHXH có mức hưởng xác định trước và nguyên tắc này chi phối cơ chế hoạt động tài chính của quỹ BHXH
“ Quỹ BHXH giữ vai trò trung tâm trong thực hiện chính sách BHXH và tài chính BHXH, là cầu nối giữa các bên tham gia và các bên hưởng lợi Kết quả hoạt động tài chính, cân đối quỹ là một chỉ số quan trọng giúp cho việc nghiên cứu, đánh giá, điều chỉnh chính sách BHXH và ra các quyết định liên quan đến BHXH” [6, tr 187] Sự tồn tại và hoạt động của quỹ gắn liền với khả năng thực thi chính sách BHXH Quỹ bị mất khả năng thanh toán và mất cân đối tài chính sẽ có nguy cơ dẫn đến khủng hoảng tài chính nếu Nhà nước không đủ khả năng bù đắp phần thiếu hụt của hệ thống bằng NSNN Trường hợp xấu nhất, có thể xảy ra bất ổn về chính trị và xã hội
c Nguồn hình thành quỹ BHXH
Quỹ BHXH được hình thành trên các nguồn:
- Đóng góp của các bên tham gia quan hệ bảo hiểm gồm:
+ Sự đóng góp của NLĐ: NLĐ đóng vào quỹ BHXH để bảo hiểm cho chính mình, trên cơ sở trích một phần từ tiền lương/thu nhập nhận được trong quá trình làm việc Mức đóng theo quy định cụ thể ở từng nước
Trang 28+ Sự đóng góp của người SDLĐ: Người SDLĐ trích từ quỹ lương của doanh nghiệp để đóng vào quỹ BHXH cho số lao động làm việc tại doanh nghiệp
+ Sự đóng góp, hỗ trợ của Nhà nước: Trong một số hệ thống BHXH, Nhà nước có thể đóng góp vào quỹ BHXH trực tiếp hay gián tiếp Nhà nước tham gia trực tiếp vì Nhà nước cũng là người sử dụng số lượng lớn lao động
là công chức làm việc ở khu vực quản lý nhà nước, khu vực sự nghiệp và được nhận lương từ ngân sách Ngoài ra, Nhà nước tham gia gián tiếp với tư cách quản lý nền kinh tế, quản lý xã hội, Nhà nước có trách nhiệm đảm bảo giá trị của quỹ BHXH và hỗ trợ cho quỹ trong những trường hợp cần thiết
- Tiền đầu tư sinh lời: Phần tăng thêm do bộ phận nhàn rỗi tương đối của quỹ, được tổ chức BHXH chuyên trách đưa vào hoạt động đầu tư để sinh lợi
Do tính chất của các rủi ro xã hội và các sự kiện xã hội phát sinh không đồng đều theo thời gian và không gian, nên trong quá trình hoạt động, có một bộ phận của quỹ chưa sử dụng đến Phần nhàn rỗi tương đối được đầu tư vào thị trường tài chính, hoặc thị trường bất động sản, hoặc các hoạt động đầu tư khác để sinh lợi
- Các khoản thu khác: Gồm các khoản thu hợp pháp khác như: thu tiền nộp phạt của những cá nhân và tổ chức kinh tế, do vi phạm pháp luật về BHXH hoặc các khoản viện trợ, tài trợ của các cá nhân, tổ chức trong và ngoài nước
d Mục đích sử dụng quỹ BHXH
“Theo Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), quỹ BHXH được sử dụng để chi trả trợ cấp BHXH cho các đối tượng tham gia BHXH, chi phí quản lý và chi phí đầu tư Tùy theo điều kiện kinh tế, chính trị, xã hội của mình, mỗi nước thực hiện theo quy định của ILO khác nhau Mức hưởng, thời gian hưởng BHXH phụ thuộc vào chính sách BHXH và chính sách xã hội của từng
Trang 29quốc gia và thường được pháp luật về BHXH quy định phù hợp Đồng thời để đảm bảo cho hoạt động của các tổ chức BHXH thì khoản chi quản lý và chi đầu tư quỹ, các khoản chi hợp lý khác…là các khoản chi không thể thiếu trong quá trình sử dụng quỹ BHXH” [6, tr 202]
- Chi trả các khoản trợ cấp BHXH: Đây là khoản chi chủ yếu chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng cơ cấu chi BHXH Mỗi nước thực hiện các chế độ BHXH bắt buộc theo Công ước 152 khác nhau thì việc chi trả các chế độ trợ cấp BHXH là khác nhau Tuy nhiên, nhìn chung chi trả các trợ cấp BHXH thường được chia thành các loại sau:
+ Các trợ cấp ngắn hạn: Dùng để chi trả cho các chế độ BHXH ngắn hạn như: ốm đau, thai sản, TNLĐ – BNN, Bảo hiểm thất nghiệp…
+ Các trợ cấp dài hạn: Dùng để chi trả cho các chế độ dài hạn như: Hưu trí, tử tuất…
Việc tách bạch giữa chi trả cho các chế độ BHXH ngắn hạn và các chế
độ BHXH dài hạn nhầm mục đích cân đối quỹ thành phần, đồng thời giúp cho công tác tổ chức – quản lý quỹ được tốt hơn
- Chi quản lý BHXH: Đây là các khoản chi để đảm bảo cho hoạt động của hệ thống BHXH bao gồm: Chi phí hành chính, chi lương, khấu hao tài sản
và các khoản chi hành chính sự nghiệp khác Thông thường, chi phí quản lý được tính bằng một tỷ lệ so với tổng thu từ sự đóng góp của các bên tham gia BHXH và được điều chỉnh theo từng thời kỳ và theo sự phát triển của hệ thống BHXH
- Chi phí đầu tư: Một phần quỹ BHXH được sử dụng để đầu tư sinh lời, đây là hoạt động tài chính không thể thiếu cho sự an toàn và tăng trưởng quỹ BHXH Bởi lẽ, hoạt động bảo hiểm nói chung, BHXH nói riêng đều có chu trình kinh doanh đảo ngược, người bảo hiểm thu tiền trước (dưới hình thức phí bảo hiểm) – trả tiền sau (nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm của người bảo hiểm
Trang 30chỉ phát sinh sau khi có các sự kiện bảo hiểm xảy ra), nên thường tạo ra một khoảng thời gian tạm thời nhàn rỗi của lượng tài chính đã huy động được, nếu lượng tài chính này không được đầu tư sẽ là lãng phí nguồn lực Vì vậy, pháp luật về BHXH của các quốc gia đều có quy định về chi đầu tư quỹ BHXH
- Chi phí hợp lý khác: Ngoài những khoản chi cơ bản như trên, trong hoạt động BHXH còn phát sinh một số các khoản chi khác như: Chi khen thưởng, chi tuyên truyền, chi dự phòng…Các khoản chi này chiếm tỷ lệ không lớn trong tổng cơ cấu chi BHXH nhưng là những khoản chi không thể thiếu được cho hoạt động BHXH, đồng thời góp phần ổn định quỹ BHXH khi
có những biến động lớn về rủi ro xảy ra
1.2 BẢO HIỂM XÃ HỘI VÀ QUẢN LÝ CHI BẢO HIỂM XÃ HỘI
1.2.1 Bảo hiểm xã hội
a Khái niệm Bảo hiểm xã hội
“BHXH là phương pháp chuyển giao rủi ro được thực hiện thông qua việc tạo lập quỹ tài chính BHXH, nhằm đảm bảo thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của NLĐ khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, TNLĐ, BNN, thất nghiệp, hết tuổi lao động hoặc chết” [6, tr 10]
b Vai trò, chức năng của BHXH trong đời sống kinh tế xã hội
- Đối với người lao động: BHXH có vai trò ổn định thu nhập cho NLĐ
và gia đình họ khi NLĐ chẳng may gặp những khó khăn, mất hoặc giảm thu nhập Ngoài việc đảm bảo đời sống kinh tế, BHXH tạo được tâm lý an tâm, tin tưởng, góp phần nâng cao đời sống tinh thần cho NLĐ đem lại cuộc sống bình yên, hạnh phúc, góp phần nâng cao năng suất lao động cho xã hội
- Đối với người sử dụng lao động: BHXH là tấm lá chắn giúp họ trong
sản xuất kinh doanh, mở rộng sản xuất và thu hút được lao động, vì BHXH giúp người SDLĐ đỡ phải bỏ ra khoản tiền lớn để thực hiện trách nhiệm của mình với NLĐ khi NLĐ không may gặp những rủi ro hoặc khi về già hết tuổi
Trang 31lao động Do đó không ảnh hưởng đến tài chính của đơn vị, mà còn gópphần
ổn định môi trường lao động, ổn định xã hội, nâng cao trách nhiệm của NLĐ, nâng cao năng suất lao động
- Đối với Nhà nước và xã hội: BHXH là công cụ quan trọng giúp Nhà
nước thực hiện chức năng xã hội được tốt hơn nhằm đạt tới mục tiêu công bằng và tiến bộ xã hội BHXH góp phần ổn định cuộc sống cho NLĐ, nên về lâu dài nó góp phần nâng cao năng suất lao động vì cuộc sống của NLĐ được đảm bảo ổn định, do đó họ quan tâm hơn trong lao động sản xuất và cảm thấy phấn khởi, từ đó thúc đẩy xã hội ngày càng phát triển Đồng thời đảm bảo an toàn xã hội và văn minh xã hội
c Đặc trưng cơ bản của BHXH
“- Đối tượng tham gia BHXH chủ yếu là NLĐ và người SDLĐ
- Hoạt động BHXH là hoạt động dịch vụ công phi lợi nhuận
- Đối tượng bảo hiểm của BHXH chủ yếu là thu nhập của NLĐ
- Quỹ BHXH chủ yếu do NLĐ, người SDLĐ đóng góp
- Quan hệ BHXH thường tồn tại lâu dài
- Hoạt động BHXH có sự tham gia của cơ chế ba bên, chịu sự quản lý
của nhà nước và được nhà nước bảo hộ” [16]
d Các nguyên tắc của BHXH
- Mọi NLĐ đều có quyền tham gia và hưởng BHXH
- Mức hưởng BHXH được tính trên cơ sở mức đóng, thời gian đóng
BHXH và có chia sẻ giữa những người tham gia BHXH
- BHXH thực hiện trên cơ sở số đông bù số ít
- Nhà nước thống nhất quản lý BHXH
- BHXH phải kết hợp hài hòa các lợi ích, các mục tiêu và phù hợp với
điều kiện kinh tế xã hội của đất nước
e Hệ thống các chế độ BHXH
Trang 32Ở Việt Nam, chúng ta đang dần hoàn thiện các chế độ BHXH phù hợp với thực tế phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Hiện nay ở nước ta đang triển khai thực hiện các chế độ BHXH đó là:
- BHXH bắt buộc: Ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề
nghiệp, hưu trí, tử tuất
- BHXH tự nguyện: hưu trí, tử tuất
- BHTN: Trợ cấp thất nghiệp, hỗ trợ học nghề, hỗ trợ tìm việc làm
f Chi BHXH
- Chi BHXH là quá trình phân phối, sử dụng quỹ BHXH để chi cho các
chế độ BHXH nhằm ổn định cuộc sống của người tham gia BHXH và đảm bảo các hoạt động của hệ thống BHXH
- Quy trình chi BHXH:
+ Bước 1: Phân cấp chi BHXH
Mô hình quản lý BHXH được phân theo ngành dọc: cấp Trung ương là
cơ quan BHXH Việt Nam; cấp địa phương là BHXH tỉnh, huyện Chính vì vậy, khi chi BHXH cần phải có sự phân cấp nhiệm vụ rõ ràng, tránh sự chồng chéo trong công tác chi, tạo điều kiện thuận lợi trong việc quản lý, kiểm soát công tác chi BHXH tại địa phương
+ Bước 2: Lập và xét duyệt dự toán chi BHXH
Ở cấp địa phương là nơi trực tiếp nắm rõ sự thay đổi tăng, giảm đối tượng và thực hiện chi, còn cơ quan BHXH Việt Nam chịu trách nhiệm cấp kinh phí để cơ quan BHXH địa phương thực hiện Vì vậy, để có nguồn chi BHXH, định kỳ cơ quan BHXH địa phương phải lập báo cáo đối tượng tăng giảm, số đối tượng chi trong kỳ và dự toán khoản phải chi trong kỳ chuyển lên cơ quan BHXH Việt Nam duyệt và cấp kinh phí
+ Bước 3: Tổ chức chi đến tay đối tượng hưởng trợ cấp BHXH
Trang 33Đây là khâu quan trọng nhất trong quá trình chi BHXH vì nó liên quan đến quyền lợi của các đối tượng Trong đó, việc lựa chọn phương thức chi BHXH là rất quan trọng vì phải đảm bảo lợi ích và sự tiện lợi của NLĐ cũng như cơ quan BHXH Tùy theo điều kiện cụ thể của từng cơ quan BHXH tại địa phương mà lựa chọn các phương thức chi thích hợp sao cho chi phí tối thiểu, thuận tiện mà vẫn đảm bảo chi đúng, đủ và kịp thời đến tay người hưởng
+ Bước 4: Lập báo cáo, quyết toán chi
Kết thúc mỗi kỳ tổ chức chi, cơ quan BHXH địa phương phải lập báo cáo về thực trạng chi, những vấn đề phát sinh trong quá trình chi, tổng hợp số chi Sau đó gửi lên cơ quan BHXH Việt Nam để tổng hợp và quyết toán + Bước 5: Thẩm định quyết toán chi
Đây là bước cuối cùng trong quy trình tổ chức chi Hàng tháng hoặc quý, BHXH tỉnh xét duyệt, quyết toán chi các chế độ BHXH cho BHXH huyện theo các chế độ quy định Đồng thời căn cứ vào kết quả thẩm định của các đối tượng hưởng chế độ, chính sách BHXH do phòng Chế độ chính sách chuyển đến, Phòng Kế hoạch Tài chính có trách nhiệm kiểm tra trước khi chuyển tiền cho BHXH huyện hoặc chủ SDLĐ chi trực tiếp cho đối tượng hưởng BHXH
1.2.2 Quản lý chi BHXH
a Khái niệm quản lý chi BHXH
“Quản lý diễn ra trong tất cả mọi lĩnh vực hoạt động của con người khi
có nhiều người liên kết, hợp tác với nhau, diễn ra trên nhiều cấp độ khác nhau, được vận dụng khái niệm chung về quản lý” [11] Đối với công tác chi BHXH cũng cần có quản lý, hoạt động đó được định nghĩa như sau: “Quản lý chi BHXH là các hoạt động có tổ chức, theo quy định củapháp luật để thực hiện công tác chi các chế độ BHXH Các hoạt động đó được thực hiện bằng
hệ thống pháp luật của nhà nước và bằng các biện pháp hành chính, tổ chức,
Trang 34kinh tế của các cơ quan chức năng nhằm đạt được mục tiêu chi đúng đối tượng, chi đủ số lượng và đảm bảo tiền tới tận tay đối tượng được thụ hưởng đúng thời gian quy định” [16]
b Đặc điểm của quản lý chi BHXH
- Nhà nước là chủ thể tổ chức và quản lý các hoạt động chi BHXH Cụ thể hơn, Nhà nước ủy quyền cho BHXH quản lý toàn bộ hoạt động quản lý chi BHXH trên phạm vi cả nước Để công tác quản lý chi được hiệu quả, nhà nước sử dụng các công cụ như: Luật, các văn bản luật, các công cụ cưỡng chế
- Quản lý chi BHXH mang tính đặc thù Nguồn tài chính dùng để chi BHXH cho người hưởng lấy từ nguồn NSNN và quỹ BHXH.Hoạt động chi BHXH được coi là trọng tâm và có vai trò quan trọng trong hoạt động của ngành BHXH, tác động trực tiếp đến quyền lợi của người tham gia BHXH, không nhằm mục đích lợi nhuận.Đối tượng hưởng các chế độ BHXH rất đa dạng, biến động liên tục, khó dự báo vì nhiều nguyên nhân khác nhau
- Quản lý chi BHXH gắn liền trực tiếp với chính sách BHXH và chính sách ASXH của Đảng và Nhà nước Khi chính sách BHXH và chính sách ASXH có những thay đổi để phù hợp theo điều kiện, hoàn cảnh phát triển của đất nước thì công tác quản lý chi BHXH cũng có những thay đổi về nội dung, phương pháp quản lý nhằm đảm bảo quyền lợi cho đối tượng thụ hưởng và đáp ứng chủ trương của Đảng và Nhà nước Đồng thời, khi công tác quản lý chi BHXH được thực hiện tốt cũng góp phần không nhỏ vào sự thành công của chính sách BHXH và chính sách ASXH
Trang 35c Mục tiêu của quản lý chi BHXH
Việc xác định mục tiêu là căn cứ đầu tiên của công tác quản lý chi BHXH nhằm đảm bảo cho công tác quản lý chi BHXH thu được kết quả tốt nhất
Do đó, quản lý chi BHXH nhằm các mục tiêu sau:
- Đảm bảo và ổn định thu nhập cho NLĐ khi họ gặp những rủi ro làm giảm hoặc mất thu nhập
- Đảm bảo sự công bằng trong việc chi các chế độ cho NLĐ, để họthấy rằng BHXH là một chính sách thật sự cần thiết trong cuộc sống
- Đảm bảo công tác chi trả kịp thời, chính xác, đúng đối tượng, đúng chế
độ chính sách và thực hiện theo pháp luật
- Đảm bảo cho việc cân đối quỹ BHXH, không để xảy ra tình trạng thiếu hụt quỹ
- Đảm bảo việc chi BHXH không để xảy ra tình trạng trục lợi, gây thâm hụt quỹ
d Vai trò của quản lý chi BHXH
- Đối với đối tượng thụ hưởng: Thực hiện tốt công tác quản lý chi BHXH là trực tiếp bảo đảm quyền lợi của người thụ hưởng các chế độ BHXH Đây là vai trò rõ nét nhất của công tác quản lý chi Các hoạt động chi BHXH phải đảm bảo chi đúng đối tượng hưởng, chi đủ số tiền họ được hưởng
và đảm bảo thời gian quy định NLĐ khi được chi trả đảm bảo sẽ ý thức được quyền lợi và trách nhiệm của mình, tạo tâm lý yên tâm khi tham gia, điều này cũng gián tiếp ổn định quỹ, đảm bảo ổn định thu nhập của người hưởng khi
có bất cứ khó khăn, thay đổi nào trong cuộc sống
- Đối vơi người SDLĐ: Thực hiện tốt công tác quản lý chi BHXH cũng chính là góp phần đảm bảo, ổn định tình hình sản xuất kinh doanh của chính doanh nghiệp khi mà tâm lý NLĐ tin tưởng, nguồn tài chính thuận lợi, mối
Trang 36quan hệ người SDLĐ – NLĐ thêm bền chặt, uy tín và niềm tin về doanh nghiệp được củng cố
- Đối với hệ thống BHXH: Thực hiện tốt công tác quản lý chi BHXH sẽ góp phần quan trọng trong việc đảm bảo quản lý và tăng trưởng quỹ an toàn, không bị thất thoát, từ đó tăng được niềm tin, thu hút thêm nhiều nguồn đầu
tư, tài trợ, viện trợ vào phát triển quỹ Đồng thời, tiết kiệm chi phí quản lý hành chính, chi phí đầu tư xây dựng cơ bản, góp phần cân đối quỹ BHXH
- Đối với hệ thống ASXH: Thực hiện tốt công tác quản lý chi BHXH là góp phần thực hiện tốt chính sách ASXH cơ bản nhất của quốc gia vào phát triển con người, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và phát triển đất nước bền vững Bởi vì BHXH là chính sách rất cơ bản trong hệ thống chính sách xã hội nói chung và hệ thống ASXH nói riêng, thực hiện tốt công tác quản lý chi BHXH
là góp phần thực hiện tốt, đảm bảo hệ số an toàn cao về đời sống cho NLĐ tham gia BHXH trong kinh tế thị trường, trong và sau khi ra khỏi quá trình lao động, như vậy nó liên quan trực tiếp đến con người, tạo ra nền cơ bản tối thiểu nhất để phát triển con người
- Đối với xã hội: góp phần đảm bảo an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội vì đã đáp ứng được nhu cầu cần thiết nhất của con người, giúp cân đối ngân sách quốc gia trong trường hợp bù thiếu, từ đó số tiền nhàn rỗi trong quỹ
và ngân sách sẽ được đầu tư vào những hạn mục thiết yếu cho sự phát triển kinh tế - xã hội đất nước
e Các nhân tố tác động đến quản lý chi BHXH
- Thu BHXH: Công tác quản lý thu là yếu tố hàng đầu ảnh hưởng đến việc cân đối quỹ và chi các chế độ BHXH về sau Nếu công tác thu kém, không khai thác được hết nguồn thu, không đảm bảo số thu…chắc chắn sẽ dẫn đến hậu quả thu không đủ chi, quỹ sẽ bị mất cân đối
Trang 37- Nhóm yếu tố sinh học: Tuổi thọ bình quân là yếu tố tác động lớn đến các chế độ BHXH vì đi kèm với sự gia tăng của tuổi thọ là gánh nặng của quỹ BHXH Giới tính cũng là một yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý chi BHXH vì với doanh nghiệp sử dụng nhiều nam giới do tính chất công việc đòi hỏi sức khỏe thì việc khó tránh khỏi là họ phải chi trả nhiều cho chế độ TNLĐ-BNN, trong khi doanh nghiệp chỉ sử dụng lao động nữ vì những ưu thế như bền bỉ, khéo léo…thì phải chi trả nhiều cho chế độ thai sản
- Điều kiện kinh tế - xã hội: Khi ban hành chính sách BHXH và đặc biệt
là khi thiết lập các chế độ BHXH, điều kiện kinh tế - xã hội có tác động rất lớn và đôi khi đóng vai trò quyết định Điều kiện kinh tế - xã hội biểu hiện ở trình độ dân trí và nhận thức xã hội của NLĐ cũng như người SDLĐ, ở tiềm lực và sức mạnh kinh tế của đất nước, ở khả năng tổ chức và quản lý của mỗi quốc gia…Những yếu tố này không chỉ quyết định một quốc gia nào đó có thể thực hiện được bao nhiêu chế độ BHXH, mà còn ảnh hưởng đến nội dung trực tiếp của từng chế độ Chẳng hạn, khi nền kinh tế phát triển, thu nhập của NLĐ ngày càng được nâng cao thì khả năng đóng góp cho quỹ BHXH sẽ ngày càng nhiều, từ đó có thể nâng cao được các mức hưởng trợ cấp BHXH trong từng chế độ và ngược lại
f Nguyên tắc quản lý chi BHXH
- Đúng chế độ, chính sách hiện hành, đúng người được hưởng
- Bảo đảm chi kịp thời và đầy đủ chế độ của người hưởng
- Thủ tục chi đơn giản, thuận tiện
- Đảm bảo an toàn tiền mặt trong chi
- Chi các chế độ BHXH, BHTN được quản lý thống nhất, công khai, minh bạch
Trang 38g Nội dung quản lý chi BHXH
Trong thực tế, các nhà quản lý thuộc mọi đối tượng từ công ty đến nhà nước đều thực hiện các quá trình quản lý bao gồm: lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo, kiểm soát Công tác quản lý chi BHXH cũng được tổ chức thực hiện theo quy trình trên nhưng được điều chỉnh cho phù hợp với đặc thù của ngành Công tác quản lý chi BHXH gồm: lập kế hoạch, dự toán chi BHXH; tổ chức quản lý chi BHXH; kiểm tra, kiểm soát chi BHXH, bước lãnh đạo được thực hiện đan xen trong các nội dung trên của công tác quản lý chi BHXH
Lập kế hoạch, dự toán chi BHXH:
Kế hoạch chi BHXH được xây dựng phải sát với nhu cầu chi ở từng địa phương (tỉnh, huyện), đảm bảo đủ nguồn kinh phí chi trả các chế độ BHXH cho người được hưởng, tránh tồn đọng quá lớn trên các tài khoản ở BHXH tỉnh, huyện sẽ gây lãng phí việc sử dụng vốn Dự toán chi BHXH phải phản ánh đầy đủ nội dung theo từng khoản mục, loại đối tượng, mức hưởng, nguồn kinh phí và các quỹ thành phần Dự toán phải kèm theo thuyết minh về sự biến động tăng, giảm đối tượng hưởng và các nội dung chi khác trong năm (nếu có)
Xây dựng kế hoạch chi hằng năm của BHXH các cấp căn cứ vào:
+ Đối tượng đang hưởng lương hưu và trợ cấp BHXH
+ Dự báo tăng, giảm đối tượng hưởng BHXH trong năm đối với từng loại đối tượng cụ thể
+ Dự báo tăng kinh phí chi trả BHXH do Nhà nước điều chỉnh tăng tiền lương tối thiểu hoặc thay đổi chính sách tiền lương cho người hưởng trợ cấp BHXH
Trong năm thực hiện, nếu có phát sinh chi vượt kế hoạch, BHXH cấp dưới phải báo cáo, giải trình với BHXH cấp trên để xem xét, cấp bổ sung kinh phí, đảm bảo chi trả kịp thời cho đối tượng hưởng
Trang 39 Tổ chức quản lý chi BHXH:
Tổ chức quản lý chi BHXH gồm những nội dung: quản lý đối tượng hưởng các chế độ BHXH và quản lý việc chi các chế độ BHXH cho người hưởng
Nội dung quản lý đối tượng hưởng các chế độ BHXH:
+ Theo dõi quản lý người tăng, giảm Người hưởng giảm do chuyển tỉnh, huyện, chết…Người hưởng tăng do hưởng mới, tỉnh khác chuyển đến…
+ Theo dõi người hưởng chuyển nơi lĩnh lương hưu, trợ cấp BHXH hàng tháng gồm: chuyển tỉnh khác, chuyển trong tỉnh, chuyển hình thức nhận tiền + Thu hồi kịp thời các khoản tiền chi sai, chi vượt của những người hưởng do báo giảm chậm theo quy định
+ Cung cấp các mẫu, biểu cho người hưởng khi có nhu cầu
+ Tuyên truyền, hướng dẫn người hưởng thực hiện đúng các quyđịnh về
quản lý và chi trả các chế độ BHXH
Quản lý việc chi các chế độ BHXH cho người được thụhưởng
Quản lý việc chi các chế độ bao gồm: chế độ ốm đau, thai sản, TNLĐ– BNN, hưu trí, tử tuất Việc chi trả các chế độ BHXH phải phù hợp với từng loại đối tượng và từng loại trợ cấp, đảm bảo nguyên tắc chi trả đúng đối tượng, đúng chế độ, đầy đủ, kịp thời, chính xác, an toàn và phương thức chi cũng phải đa dạng nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người hưởng các chế
độ BHXH
Trang 40Nội dung quản lý chi các chế độ BHXH cho người thụ hưởng gồm:
- Quản lý quy trình chi các chế độ BHXH
- Quản lý phương thức chi BHXH
Kiểm tra, kiểm soát chi BHXH
Kiểm tra, kiểm soát là một trong những nội dung quan trọng của công tác quản lý chi BHXH Hoạt động BHXH là việc thực hiện chế độ chính sách của Đảng và Nhà nước, vì vậy trong quá trình tổ chức, điều hành hoạt động BHXH cần phải đảm bảo nguyên tắc kiểm tra, nhằm đánh giá và nắm bắt được kết quả thực hiện nghiệp vụ, mặt khác kịp thời phát hiện những sai sót
để khắc phục sửa chữa Định kỳ hoặc đột xuất, cơ quan BHXH và các cơ quan chức năng khác của Nhà nước thực hiện kiểm tra các vấn đề chi BHXH nhằm phát hiện những tình trạng gian lận trong quá trình chi, góp phần đảm bảo an toàn cho nguồn quỹ Đồng thời, đảm bảo cho việc thực hiện hoạt động chi BHXH theo đúng pháp luật, đảm bảo quyền lợi cho người thụ hưởng các chế độBHXH và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội
Nội dung kiểm tra, kiểm soát thực hiện chi BHXH gồm có:
- Kiểm tra việc giải quyết, thanh toán, chi các chế độ BHXH cho người thụ hưởng Quá trình này liên quan trực tiếp đến người được thụ hưởng, đến
cơ quan BHXH và các cơ quan có liên quan như chủ SDLĐ, đại lý chi trả các chế độ BHXH
- Kiểm tra việc quản lý đối tượng hưởng lương hưu và trợ cấp BHXH thường xuyên, tình hình biến động tăng giảm đối tượng
- Kiểm tra việc chấp hành công tác quyết toán, chấp hành công tác kế toán – thống kê
h Các tiêu chí đánh giá công tác quản lý chi BHXH
Để nghiên cứu và phân tích thực trạng công tác quản lý chi BHXH, đề tài đã sử dụng hệ thống chỉ tiêu đánh giá sau đây: