(luận văn thạc sĩ) hoàn thiện công tác quản lý thu ngân sách trên địa bàn quận thanh khê, thành phố đà nẵng

Với mục tiêu quản lý thống nhất nền tài chính quốc gia, nâng cao tính chủ động, trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc quản lý, sử dụng NSNN, củng cố kỷ luật tài chính,

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 2

3 Câu hỏi, giả thuyết nghiên cứu 2

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

5 Phương pháp nghiên cứu 3

6 Bố cục luận văn 4

7 Tổng quan tài liệu 4

CHƯƠNG 1 . CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU NGÂN SÁCH 8

1.1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC 8

1.1.1 Khái niệm, đặc điểm ngân sách nhà nước 8

1.1.2 Khái niệm, đặc điểm thu ngân sách nhà nước 12

1.1.3 Vai trò của thu ngân sách nhà nước 13

1.1.4 Phân loại thu ngân sách nhà nước 15

1.1.5 Khái niệm, đặc điểm quản lý thu ngân sách nhà nước cấp quận 22

1.1.6 Vai trò quản lý thu ngân sách nhà nước 24

1.1.7 Nguyên tắc quản lý thu Ngân sách nhà nước 25

1.2 NỘI DUNG QUẢN LÝ THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC 26

1.2.1 Công tác lập dự toán thu ngân sách nhà nước cấp quận 26

1.2.2 Công tác phân bổ và giao dự toán thu NSNN 28

1.2.3 Chấp hành dự toán thu NSNN 28

1.2.4 Quyết toán thu NSNN cấp quận 29

1.2.5 Thanh tra, kiểm tra trong quản lý thu NSNN 29

1.3 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU

NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC 30

1.3.1 Điều kiện tự nhiên 30

1.3.2 Cơ chế quản lý tài chính 31

1.3.3 Phân cấp quản lý thu ngân sách trong một hệ thống NSNN 31

1.3.4 Nhận thức của địa phương về tầm quan trọng và trách nhiệm trong công tác quản lý thu ngân sách nhà nước 32

1.3.5 Tổ chức bộ máy và trình độ của đội ngũ cán bộ quản lý 32

1.3.6 Nhân tố về trình độ phát triển kinh tế và mức thu nhập người dân 32

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN THANH KHÊ 34

2.1 ĐIỂU KIỆN TỰ NHIÊN VÀ KINH TẾ XÃ HỘI CỦA QUẬN THANH KHÊ 34

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên của quận Thanh Khê 34

2.1.2 Đặc điểm về kinh tế, xã hội 37

2.1.3 Những thuận lợi và khó khăn của quận Thanh Khê 46

2.2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CỦA QUẬN THANH KHÊ GIAI ĐOẠN 2012-2017 47

2.2.1 Công tác lập dự toán thu NSNN quận Thanh Khê (2012-2017) 47

2.2.2 Công tác phân bổ dự toán thu NSNN quận Thanh Khê (2012-2017) 50

2.2.3 Công tác chấp hành dự toán thu NSNN tại quận 53

2.2.4 Công tác quyết toán thu NSNN hàng năm ở quận Thanh Khê 60

2.2.5 Quản lý việc kiểm soát, thanh tra các khoản thu NSNN 62

2.3 ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU NGÂN SÁCH QUẬN THANH KHÊ GIAI ĐOẠN 2012-2017 63

2.3.1 Kết quả đạt được 63

CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU

NGÂN SÁCH TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN THANH KHÊ 71

3.1 QUAN ĐIỂM, MỤC TIÊU, PHƯƠNG HƯỚNG HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN QUẬN THANH KHÊ 71

3.1.1 Quan điểm hoàn thiện công tác quản lý thu NSNN 71

3.1.2 Mục tiêu hoàn thiện công quản lý thu NSNN 72

3.1.3 Phương hướng hoàn thiện công tác quản lý thu NSNN 73

3.2 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU NGÂN SÁCH TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN THANH KHÊ TRONG THỜI GIAN ĐẾN 75

3.2.1 Nâng cao độ chính xác trong lập và phân bố dự toán thu NSNN 75

3.2.2 Giải pháp nâng cao hiệu quả chấp hành dự toán thu NSNN 76

3.2.3 Nâng cao chất lượng trong công tác quyết toán thu NSNN 81

3.2.4 Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, chú trọng công tác xử lý, theo dõi đánh giá tình hình thực hiện các quyết định sau thanh tra, kiểm tra 82

3.2.5 Các giải pháp tăng thu NSNN 84

3.2.6 Nhóm giải pháp khác về quản lý ngân sách nhà nước trên địa bàn quận 86

3.3 KIẾN NGHỊ 87

3.3.1 Kiến nghị với Quốc hội, Chính phủ 87

3.3.2 Kiến nghị với HĐND, UBND thành phố 89

PHỤ LỤC

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

BẢN SAO QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN

BẢN SAO BIÊN BẢN HỌP HỘI ĐỒNG ĐÁNH GIÁ LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP BẢN SAO NHẬN XÉT CỦA PHẢN BIỆN 1

BẢN SAO NHẬN XÉT CỦA PHẢN BIỆN 2

BẢN CHÍNH BẢN GIẢI TRÌNH CHỈNH SỬA LUẬN VĂN CÓ XÁC NHẬN CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

GRDP : Tổng sản phẩm trên địa bàn HĐND : Hội đồng nhân dân

KT-XH : Kinh tế - xã hội KBNN : Kho bạc nhà nước NSNN : Ngân sách nhà nước NNT : Người nộp thuế NHTM : Ngân hàng thương mại SXKD : Sản xuất - kinh doanh

QĐ : Quyết định QLKT : Quản lý kinh tế TM-DV : Thương mại - dịch vụ UBND : Uỷ ban nhân dân

2.5 Số cơ sở doanh nghiệp trên địa bàn quận Thanh Khê

chia theo ngành kinh tế

44

2.6 Cơ cấu phân bổ dự toán thu ngân sách quận Thanh Khê

theo từng lĩnh vực giai đoạn 2012-2017

51

2.7 Tình hình thu ngân sách nhà nước quận Thanh khê giai

đoạn 2012- 2017

54

2.8 So sánh số dự toán thu và số thực hiện thu ngân sách

nhà nước quận Thanh khê năm 2012, 2015, 2017

theo từng lĩnh vực giai đoạn 2012-2017

52

2.6 Tình hình thu ngân sách nhà nước quận Thanh khê giai

đoạn 2012, 2015, 2017

55

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Sự tồn tại và phát triển của một quốc gia luôn cần thiết phải có nguồn lực tài chính đảm bảo cho hoạt động chi tiêu thường xuyên của hệ thống chính trị của quốc gia đó Tại Việt Nam, việc đảm bảo kinh phí hoạt động cho các cơ quan quan Đảng; các cơ quan quản lý Nhà nước; các tổ chức chính trị - xã hội; quốc phòng, an ninh; phúc lợi xã hội, đầu tư phát triển đất nước để thực hiện được nhiệm vụ này thì Nhà nước phải tạo ra các nguồn lực tài chính Nguồn lực tài chính chủ yếu được huy động từ nguồn thu của các hoạt động sản xuất kinh doanh trong nước Tất cả quá trình thu nộp, sử dụng nguồn tài chính huy động được đều phải được phản ánh qua ngân sách nhà nước (NSNN)

Trong hệ thống tài chính quốc gia, Ngân sách nhà nước có vai trò rất quan trọng nhằm đảm bảo thực hiện các chức năng nhiệm vụ của nhà nước Đồng thời là công cụ để nhà nước điều chỉnh vĩ mô đối với toàn bộ đời sống kinh tế xã hội, đảm bảo an ninh quốc gia Với mục tiêu quản lý thống nhất nền tài chính quốc gia, nâng cao tính chủ động, trách nhiệm của các cơ quan,

tổ chức, cá nhân trong việc quản lý, sử dụng NSNN, củng cố kỷ luật tài chính,

sử dụng tiết kiệm, có hiệu quả Ngân sách và tài sản của Nhà nước, tăng tích luỹ nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH)

Quận Thanh Khê là một quận nội thị của thành phố Đà nẵng được tái lập

từ ngày 23 tháng 01 năm 1997, nguồn thu Ngân sách chủ yếu dựa vào các hoạt động sản xuất, kinh doanh trên địa bàn, tuy nhiên việc quản lý nguồn thu NSNN trong thời gian qua còn thiếu tập trung; nhiều nguồn lực tài chính không được động viên vào NSNN; chính quyền các cấp và một số đơn vị có

liên quan còn xem nhẹ công tác thu Ngân sách và coi đó là nhiệm vụ của riêng ngành Thuế; nguồn thu NSNN trên địa bàn vẫn còn nhiều bất cập

Từ thực tiễn nêu trên, cho thấy cần thiết phải nâng cao hơn nữa công

tác quản lý thu Ngân sách, tôi đã chọn đề tài: “Hoàn thiện công tác quản lý thu Ngân sách trên địa bàn quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng”

2 Mục tiêu nghiên cứu

2.1 Mục tiêu nghiên cứu tổng quát

Đánh giá đúng thực trạng tình hình quản lý thu Ngân sách trên địa bàn quận Thanh Khê, từ đó đề xuất giải pháp chủ yếu hoàn thiện công tác quản lý thu Ngân sách trên địa bàn quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng

2.2 Mục tiêu nghiên cứu cụ thể

- Hệ thống hoá những vấn đề lý luận cơ bản về NSNN và công tác thu NSNN cấp quận

- Phân tích, đánh giá thực trạng công tác quản lý thu Ngân sách trên địa bàn quận Thanh Khê

- Đề xuất những giải pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện công tác quản lý thu Ngân sách trên địa bàn quận Thanh Khê

3 Câu hỏi, giả thuyết nghiên cứu

- Thực trạng công tác quản lý thu Ngân sách trên địa bàn quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng như thế nào? Quá trình thu Ngân sách trên địa bàn quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng qua các năm từ 2012-2017 đã đảm bảo theo đúng nguyên tắc, quy định của Luật NSNN hay chưa?

- Những khó khăn, vướng mắc và những mặt hạn chế trong thực hiện về thu Ngân sách tại địa phương là gì ?

- Giải pháp nào để hoàn thiện công tác quản lý thu Ngân sách trên địa bàn quận Thanh Khê?

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Luận văn tập trung nghiên cứu về công tác quản lý thu NSNN trên địa

bàn quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về nội dung: Việc nghiên cứu toàn diện quản lý thu Ngân sách bao gồm rất nhiều vấn đề và rất rộng, trong khuôn khổ luận văn này, tác giả chỉ tập trung nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn có liên quan đến công tác quản lý thu thuế và các khoản phí, lệ phí Đây là các khoản thu chiếm tỷ trọng rất lớn trong tổng thu Ngân sách của địa phương

- Về không gian: các nội dung nghiên cứu được thực hiện trên địa bàn quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng

- Về thời gian: Nghiên cứu thực trạng công tác quản lý thu Ngân sách quận Thanh Khê giai đoạn từ năm 2012 đến năm 2017 và nghiên cứu đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác quản lý thu Ngân sách trên địa bàn quận trong

thời gian đến

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp thu thập số liệu

Các số liệu sử dụng trong luận văn chủ yếu là số liệu thứ cấp; Các số liệu này được thu thập từ số liệu các cơ quan của huyện có liên quan tới quản lý thu Ngân sách như: Phòng Tài chính - Kế hoạch quận Thanh Khê; chi cục thuế quận Thanh Khê; Kho bạc nhà nước Thanh Khê

Các số liệu này sau đó được tổng hợp và xử lý bằng các công cụ thống

kê phù hợp để làm cơ sở dữ liệu cho phân tích

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Do đặc thù của đối tượng nghiên cứu nên trong nghiên cứu này sẽ sử dụng các phương pháp sau:

- Phân tích thực chứng để trả lời các câu hỏi tại sao tình hình quản lý thu Ngân sách ở quận Thanh Khê có những kết quả đạt được và tồn tại như vậy

- Phân tích thống kê mô tả nhằm lượng hóa tính hình thu và quản lý thu, đồng thời cho biết xu hướng thay đổi của tình hình quản lý thu ngân sách Cách phân tích này sẽ cho phép chỉ ra những khiếm khuyết và nguyên nhân của chúng

- Phương pháp so sánh sẽ cho phép đánh giá tình hình thu ngân sách quận Thanh Khê qua các năm từ 2012-2017

- Phương pháp tổng hợp và khái quát hóa được thực hiện để để cho ra những đánh giá và kết luận làm cơ sở đề ra giải pháp hoàn thiện công tác trong thời gian tới

- Phương pháp chuẩn tắc được thực hiện nhằm trả lời câu hỏi làm thế nào để quản lý thu ngân sách trên địa bàn quận Thanh Khê tốt hơn trong những năm tới

6 Bố cục luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, mục lục, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung chính của luận văn gồm 3 chương:

- Chương 1: Cơ sở lý luận về công tác quản lý thu ngân sách

- Chương 2: Thực trạng quản lý thu ngân sách nhà nước trên địa bàn quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng

- Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thu ngân sách trên địa bàn quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng

7 Tổng quan tài liệu

Về công trình nghiên cứu quản lý thu ngân sách đã có nhiều giáo trình, sách chuyên khảo, công trình nghiên cứu, bài báo, luận văn thạc sỹ đã công

bố Trong những năm gần đây có các công trình nghiên cứu tiêu biểu như:

+ Lê Văn Ái; TS Bùi Tiến Hanh (2010), Giáo trình Quản lý thu Ngân sách Nhà nước, Học viện Tài chính

Giáo trình nêu lên khái niệm và phân loại thu Ngân sách nhà nước; những đặc điểm cơ bản của các khoản thu Ngân sách nhà nước; Khái niệm, đặc điểm và các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý thu Ngân sách nhà nước; Khái niệm và đặc điểm của thuế, vai trò của thuế trong nền kinh tế thị trường,

hệ thống chính sách thuế và các tiêu thức thiết lập hệ thống thuế, các yếu tố cấu thành một sắc thuế; hệ thống chính sách thuế hiện hành ở Việt Nam

+ Lưu Hoàng (2017), Đẩy mạnh cải cách hành chính trong lĩnh vực hoạt động Kho bạc Nhà nước, Bài báo được đăng tại Tạp chí Quản lý Ngân quỹ

Quốc gia số 175

Bài viết đưa ra một số đề xuất mang tính gợi mở về việc cải cách hiện đại hóa các lĩnh vực hoạt động của hệ thống Kho bạc nhà nước (KBNN), những giải pháp cải cách mạnh mẽ về cơ chế chính sách và quy trình nghiệp

vụ theo hướng đơn giản, giảm thiểu thủ tục hành chính; đồng thời, triển khai

có hiệu quả các ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) trong các hoạt động nghiệp vụ tại KBNN, hướng tới xây dựng Kho bạc điện tử

+ Phạm Văn Thành (2011), Hoàn thiện công tác quản lý ngân sách nhà nước ở tỉnh Bình Định, Trường Đại học Kinh tế đại học Đà Nẵng

Luận văn đề cập đến những vấn đề lý luận về NSNN và nội dung hoạt động của nó, xem xét khái quát thực trạng về quản lý NSNN tại tỉnh Bình Định, chỉ ra những tồn tại, hạn chế cơ bản của việc quản lý Ngân sách và đưa

ra một số giải pháp nhằm khắc phục và hoàn thiện hơn Đề xuất giải pháp về đổi mới một các toàn diện và đồng bộ hệ thống tổ chức Đẩy mạnh thực hiện

xã hội các hoạt động sự nghiệp, từng bước giảm gánh nặng cho ngân sách Hoàn thiện phân cấp theo hướng từng bước xóa dần các khoản thu phân chia

tỷ lệ phần trăm (%) huyện, xã nhằm ổn định lâu dài như nâng tỷ lệ ngân sách

xã hưởng 100% một số khoản thu do xã trực tiếp quản lý

+ Hoàng Thị Ánh Tuyết (2014), Hoàn thiện công tác quản lý thu Ngân sách tại thị xã Phú Thọ, tỉnh Phú Thọ, Trường Đại học Thái Nguyên

Luận văn đã nêu lên Ngân sách nhà nước là công cụ tài chính quan trọng

để Nhà nước quản lý vĩ mô nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa hướng tới tăng trưởng, phát triển và thực hiện công nghiệp hoá – hiện đại hoá (CNH – HĐH) đất nước Tuy nhiên, cho đến nay việc quản lý thu NSNN trên địa bàn cũng còn một số hạn chế, tồn tại đó là: Trong công tác điều hành ngân sách ở một số ngành, địa phương chưa bám sát dự toán được giao, việc điều hành, triển khai thu của cơ quan thuế còn chậm, dồn nén vào cuối năm và còn để xảy ra tình trạng không thực hiện được dự toán trong năm, đặc biệt là một số đơn vị làm hồ sơ hoàn thuế, công tác quản lý thu thuế môn bài đầu năm gặp khó khăn….Những tồn tại, hạn chế do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan, nhưng chủ yếu là do hệ thống cơ chế, chính sách và quản lý thu NSNN chưa hoàn chỉnh, trình độ quản lý của cán bộ ngành tài chính còn nhiều hạn chế bất cập nhất là cán bộ thu thuế cấp cơ sở

Sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng trong quản lý thu NSNN nhiều khi chưa đồng bộ

+ Trần Tường Vân (2013), Quản lý Ngân sách nhà nước của quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng, Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia

Hồ Chí Minh”

Luận văn đã nhấn mạnh để hoàn thiện công tác quản lý NSNN có hiệu quả đòi hỏi phải thực hiện tổng hợp các giải pháp Sự lãnh đạo chỉ đạo của UBND quận, các cấp, các ngành chức năng, các tổ chức chính trị xã hội từ quận đến phường cần phải quan tâm đúng mức công tác này, coi công tác này

là trách nhiệm, là nhiệm vụ trọng tâm của mình chứ không riêng gì các cơ

quan tài chính Do vậy việc nuôi dưỡng và phát triển các nguồn thu nhằm đảm bảo tiềm lực tài chính đủ mạnh để địa phương có thể chủ động phát triển kinh tế nhanh theo hướng bền vững, trong đó chú trọng tập trung phát triển nguồn thu từ các hoạt động sản xuất kinh doanh của các thành phần kinh tế, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra thuế, cưỡng chế hành chính đối với các đối tượng vi phạm trong lĩnh vực thuế Điều chỉnh hợp lý các khoản chi tiêu Ngân sách nhằm quản lý, phân phối và sử dụng các nguồn lực tài chính ngày càng lành mạnh và có hiệu quả hơn Tiếp tục đẩy mạnh xã hội hoá các hoạt động sự nghiệp nhằm huy động thêm các nguồn lực của các doanh nghiệp tham gia phát triển các dịch vụ trên địa bàn quận

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU NGÂN SÁCH 1.1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

1.1.1 Khái niệm, đặc điểm ngân sách nhà nước

a Khái niệm ngân sách nhà nước

Trong chế độ phong kiến, ngân sách được xem như là cái túi của nhà vua, trong đó có các khoản tiền để chi tiêu cho hoàng gia và những khoản tiền được chi tiêu cho mục đích công cộng như đắp đê, phòng chống lũ lụt, xây dựng đường xá.Tuy vậy hai khoản chi tiêu này không được tách biệt nhau Vì vậy, giai cấp tư sản đòi hỏi hoạt động chi tiêu công của nhà nước phong kiến phải được công khai, minh bạch, có giới hạn và có tính hợp pháp Các khoản chi tiêu công phải được sự giám sát của công chúng đồng thời phải có sự tách bạch giữa chi tiêu của xã hội với chi tiêu cá nhân của nhà vua Như vậy có thể thấy thể chế ngân sách ra đời là kết quả của cuộc đấu tranh giữa giai cấp tư sản đối với nhà nước phong kiến

Vào thế kỷ XVII các nước tư bản như Anh, Mỹ, Pháp đã áp dụng thể chế NSNN Thể chế NSNN ra đời đã làm thay đổi các phương thức quản lý tài chính của nhà nước, khái niệm NSNN lúc này được hiểu là phạm trù phản ánh những thể chế được xã hội thiết lập nhằm mục đích ấn định con số chi tiêu trong một năm, trong đó Nhà nước đưa ra những quy tắc về kế toán để theo dõi chi tiết, chặt chẽ các khoản chi tiêu của Nhà nước với mục đích là kiểm soát các khoản chi, tránh sự lãng phí Hay nói cách khác NSNN là các khoản thu, chi của Nhà nước được thực hiện trong một niên khoá tài chính, là một đạo luật tài chính, được Quốc hội quyết định, thông qua

Trong thực tiễn, khái niệm “ngân sách” thường để chỉ tổng số thu và chi của một đơn vị trong một thời gian nhất định; một bản tính toán các chi phí để thực hiện một kế hoạch, hoặc một chương trình cho một mục đích nhất

định của một chủ thể nào đó Nếu chủ thể đó là Nhà nước thì được gọi là ngân

sách nhà nước

Luật Ngân sách Nhà nước số 83/2015/QH13: "Ngân sách Nhà nước:

“Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước” [12, điều 4,

khoản 14]

Ngân sách nhà nước ở nước ta bao gồm ngân sách trung ương và ngân sách địa phương Ngân sách địa phương bao gồm ngân sách của đơn vị hành chính các cấp có Hội đồng nhân dân (HĐND) và Ủy ban nhân dân (UBND) theo quy định của Luật Tổ chức HĐND và UBND Theo quy định hiện nay, ngân sách địa phương bao gồm: Ngân sách tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (gọi chung là ngân sách tỉnh) gồm: ngân sách cấp tỉnh và ngân sách của các huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh; ngân sách huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (gọi chung là ngân sách huyện): gồm ngân sách cấp huyện và ngân sách các xã, phường, thị trấn; ngân sách các xã, phường, thị trấn (gọi chung là ngân sách cấp xã)

Ngân sách Nhà nước cấp quận là toàn bộ các khoản thu, chi của nhà nước đã được HĐND, UBND cấp quận quyết định và được thực hiện trong một năm để đảm bảo thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của nhà nước trên địa bàn quận

b Đặc điểm ngân sách nhà nước

NSNN vừa là nguồn lực để nuôi dưỡng bộ máy Nhà nước, vừa là công

cụ hữu hiệu để Nhà nước quản lý, điều tiết nền kinh tế và giải quyết các vấn

đề xã hội nên có những đặc điểm chính sau:

Thứ nhất, việc tạo lập và sử dụng quỹ NSNN luôn gắn liền với quyền lực kinh tế - chính trị của Nhà nước, được Nhà nước tiến hành trên cơ sở những luật lệ nhất định NSNN là một bộ luật tài chính đặc biệt, bởi lẽ trong NSNN,

các chủ thể của nó được thiết lập dựa vào hệ thống các pháp luật có liên quan như hiến pháp, các luật thuế,… nhưng mặt khác, bản thân NSNN cũng là một

bộ luật do Quốc hội quyết định và thông qua hằng năm, mang tính chất áp đặt

và bắt buộc các chủ thể kinh tế - xã hội có liên quan phải tuân thủ

Thứ hai, NSNN luôn gắn chặt với sở hữu Nhà nước và luôn chứa đựng lợi ích chung, lợi ích công cộng Nhà nước là chủ thể duy nhất có quyền quyết định đến các khoản thu – chi của NSNN và hoạt động thu – chi này nhằm mục tiêu giúp Nhà nước giải quyết các quan hệ lợi ích trong xã hội khi Nhà nước tham gia phân phối các nguồn tài chính quốc gia giữa Nhà nước với các

tổ chức kinh tế - xã hội, các tầng lớp dân cư

Thứ ba, NSNN là một bản dự toán thu chi Các cơ quan, đơn vị có trách nhiệm lập NSNN và đề ra các thông số quan trọng có liên quan đến chính sách mà Chính phủ phải thực hiện trong năm tài khóa tiếp theo Thu, chi NSNN là cơ sở để thực hiện các chính sách của Chính phủ Chính sách nào

mà không được dự kiến trong NSNN thì sẽ không được thực hiện Chính vì như vậy mà, việc thông qua NSNN là một sự kiện chính trị quan trọng, nó biểu hiện sự nhất trí trong Quốc hội về chính sách của Nhà nước Quốc hội

mà không thông qua NSNN thì điều đó thể hiện sự thất bại của Chính phủ trong việc đề xuất chính sách đó, và có thể gây ra mâu thuẫn về chính trị Thứ tư, NSNN là một bộ phận chủ yếu của hệ thống tài chính quốc gia

Hệ thống tài chính quốc gia bao gồm: tài chính nhà nước, tài chính doanh nghiệp, trung gian tài chính và tài chính cá nhân hoặc hộ gia đình Trong đó tài chính nhà nước là khâu chủ đạo trong hệ thống tài chính quốc gia Tài chính nhà nước tác động đến sự hoạt động và phát triển của toàn bộ nền kinh

tế - xã hội Tài chính nhà nước thực hiện huy động và tập trung một bộ phận nguồn lực tài chính từ các định chế tài chính khác chủ yếu qua thuế và các khoản thu mang tính chất thuế Trên cơ sở nguồn lực huy động được, Chính

phủ sử dụng quỹ ngân sách để tiến hành cấp phát kinh phí, tài trợ vốn cho các

tổ chức kinh tế, các đơn vị thuộc khu vực công nhằm thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội

* Đặc điểm của ngân sách nhà nước cấp quận

NSNN cấp quận có hình thức biểu hiện là kế hoạch thu, chi của quận được HĐND, UBND quận phê chuẩn và thực hiện cho từng năm tài chính Về nội dung kinh tế, NSNN phản ánh các quan hệ kinh tế phát sinh giữa nhà nước cấp quận và các chủ thể khác trong nền kinh tế thông qua quá trình tạo lập, phân phối, sử dụng quỹ tiền tệ tập trung của nhà nước trên cơ sở luật định Hoạt động NSNN nói chung, hoạt động NSNN cấp quận nói riêng được tiến hành ở tất cả các lĩnh vực, tác động đến mọi chủ thể KT-XH và có những đặc điểm chung:

Một là, hoạt động NSNN gắn liền với quyền lực kinh tế - chính trị của nhà nước cấp quận và được thực hiện theo Luật định : Cơ quan quyền lực nhà nước ở quận là HĐND và UBND, đây là hai cơ quan hành pháp ở cấp quận Trong đó, HĐND là cơ quan hành pháp do dân cử, UBND là cơ quan hành chính nhà nước và cũng là cơ quan hành pháp HĐND quận có quyền quyết định quy mô, nội dung, cơ cấu chi và phân bổ ngân sách quận để thực hiện cho các mục tiêu phát triển KT-XH trên địa bàn quận trong từng thời kỳ, đồng thời duy trì hoạt động của bộ máy hành chính cấp quận UBND quận có chức năng quản lý, sử dụng ngân sách để thực hiện các mục tiêu đã được đề ra do HĐND quyết định Trong trường hợp, những nơi không có tổ chức HĐND cấp quận, UBND quận sẽ có quyền và thực hiện cả chức năng của HĐND, UBND quận trong quyết định và sử dụng ngân sách quận Về mặt pháp lý, NSNN được luật hoá về cả hình thức lẫn nội dung, trình tự, biện pháp thu -chi NSNN, đây chính là sự thể hiện quyền lực của Nhà nước trong lĩnh vực ngân sách Các khoản thu, chi được HĐND, UBND quyết định và thực hiện trong một năm

theo đúng quy trình bao gồm khâu lập dự toán, chấp hành và quyết toán NSNN

Hai là, hoạt động NSNN nói chung, NSNN cấp quận nói riêng chứa đựng nội dung về quan hệ kinh tế - xã hội (KT-XH) nhất định, về bản chất NSNN được thể hiện đó là các quan hệ lợi ích kinh tế giữa nhà nước với các chủ thể như doanh nghiệp, hộ gia đình, cá nhân trong và ngoài địa phương, được gắn liền với việc tạo lập NSNN thông qua việc huy động các nguồn lực bằng các hình thức cụ thể như thu thuế, phí, lệ phí và các khoản thu theo quy định Song song với quá trình tạo lập, nhà nước sẽ tham gia vào việc phân phối, sử dụng quỹ tiền tệ tập trung vào NSNN, nhằm đảm bảo cho các hoạt động của bộ máy nhà nước cấp quận

Ba là, hoạt động NSNN hướng đến lợi ích chung của quốc gia nói chung

và địa phương nói riêng Ở điểm này được hiểu là NSNN các cấp phải được quản lý nghiêm ngặt để tránh sự lạm dụng, tham ô, tham nhũng của những người quản lý và sử dụng NSNN, vì lợi ích của nhân dân và của toàn xã hội, nên NSNN là công cụ để Nhà nước thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình Các cơ quan quản lý, sử dụng NSNN không được vì lợi ích cục bộ của địa phương, đơn vị mình mà sử dụng NSNN đi ngược lại với lợi ích chung của quốc gia, của địa phương

1.1.2 Khái niệm, đặc điểm thu ngân sách nhà nước

a Khái niệm thu ngân sách nhà nước

Để có nguồn tài chính đáp ứng nhu cầu chi tiêu, Nhà nước thường sử dụng ba hình thức động viên đó là: quyên góp của dân, vay của dân và dùng quyền lực Nhà nước bắt buộc dân phải đóng góp Trong đó hình thức quyên góp tiền và tài sản của dân và hình thức vay của dân là những hình thức không mang tính ổn định và lâu dài, thường được Nhà nước sử dụng có giới hạn trong một số trường hợp đặc biệt Để đáp ứng nhu cầu chi tiêu thường

xuyên, Nhà nước dùng quyền lực chính trị của mình ban hành các luật thuế để bắt buộc dân phải đóng góp một phần thu nhập của mình cho ngân sách Nhà nước Đây chính là hình thức cơ bản nhất để huy động tập trung nguồn tài chính cho Nhà nước Vậy ta có thể nói rằng:

Thu NSNN là việc Nhà nước dùng quyền lực của mình để tập trung một phần nguồn tài chính quốc gia hình thành quỹ NSNN nhằm thỏa mãn các nhu cầu chi tiêu của Nhà nước

b Đặc điểm thu ngân sách nhà nước

Một là, phần lớn các khoản thu NSNN được xây dựng trên nền tảng nghĩa

vụ công dân, điển hình là thuế, các khoản phí, lệ phí, thu khác thuộc NSNN

Hai là, các khoản thu không mang tính bồi hoàn trực tiếp, Nhà nước sẽ

dùng các khoản tiền thu được để tạo ra hàng hoá và dịch vụ công, các hàng hoá này sẽ được chính người dân hưởng thụ Như vậy các khoản thu nhập công được chuyển lại cho người dân theo một cách gián tiếp và công cộng

Ba là, thu NSNN được gắn với việc thực hiện các nhiệm vụ của nhà

nước Nhà nước thu để thực hiện chi tiêu công chứ không phải thu để tìm kiếm lợi nhuận

Bốn là, thu NSNN gắn liền với các dịch vụ công như dịch vụ thu thuế,

phí, lệ phí của các cơ quan được Nhà nước uỷ quyền

1.1.3 Vai trò của thu ngân sách nhà nước

- Thứ nhất, thu NSNN có vai trò trong việc khai thác, động viên và tập

trung các nguồn tài chính cần thiết để tạo lập quỹ NSNN, đáp ứng nhu cầu chi tiêu đã được dự tính cho từng giai đoạn phát triển Dưới bất kỳ chế độ nào, nhà nước muốn thực thi chức năng, nhiệm vụ của mình, tất yếu phải có nguồn tài chính Các nguồn tài chính này có thể huy động từ các khu vực kinh tế, các thành phần kinh tế, từ trong nước và ngoài nước

- Thứ hai, thu NSNN là công cụ điều tiết, điều chỉnh nền kinh tế Trong

nền kinh tế thị trường, NSNN là một trong những công cụ quan trọng của Nhà

nước để định hướng, hướng dẫn, kích thích, điều tiết sản xuất và tiêu dùng Điều đó thể hiện trên một số mặt như sau:

Thông qua thu NSNN, Nhà nước góp phần định hướng và hướng dẫn sản xuất, kinh doanh Mức thu cao hay thất sẽ tác động đến lợi ích của các chủ thể

và do đó có tác dụng định hướng đầu tư

Thu NSNN còn có tác dụng điều tiết sản xuất Đối với các ngành, lĩnh vực không khuyến khích sản xuất hay tiêu dùng, thì tỷ lệ thu cao sẽ làm giảm nguồn lực trong các ngành, lĩnh vực đó Ngược lại, đối với những ngành cần khuyến khích, tỷ lệ thu thấp có tác dụng khuyến khích đầu tư, mở rộng sản xuất Những quy định về thu phí đối với các chất thải có ý nghĩa trong việc bảo vệ môi trường

Ngoài ra, thu NSNN là công cụ tham gia trực tiếp vào việc hình thành các quan hệ tỷ lệ phân phối thu nhập, góp phần giúp Nhà nước thực hiện việc hướng dẫn, kích thích hoặc điều tiết mọi hoạt động sản xuất kinh doanh trên các mặt: thu nhập, cơ cấu hành nghề, mối quan hệ giữa sản xuất và tiêu dùng, mối quan hệ giữa xuất khẩu và nhập khẩu theo hướng khuyến khích xuất khẩu…

- Thứ ba, thu NSNN là công cụ góp phần thực hiện chức năng kiểm tra,

kiểm soát của Nhà nước đối với toàn bộ hoạt động sản xuất kinh doanh của xã hội Đặc biệt trong nền kinh tế thị trường, vai trò kiểm tra, kiểm soát của Nhà nước ngày càng trở nên quan trọng Bởi vì, với nền kinh tế thị trường, ngoài những ưu điểm vốn có cũng có những khuyết điểm khó tránh khỏi, nếu thiếu

sự kiểm tra, kiểm soát của Nhà nước Những câu hỏi đặt ra cho người làm kinh tế ở bất cứ xã hội nào là: Sản xuất những loại hàng hóa nào, sản xuất theo theo phương thức nào, hàng hóa được sản xuất ra phân phối cho ai Những vấn đề đó không chỉ thuộc về vai trò của từng doanh nghiệp mà còn là vai trò của Nhà nước

Tùy theo từng thời kỳ mà Nhà nước sử dụng những công cụ khác nhau

để can thiệp vào các vấn đề đó ở tầm vĩ mô cũng như vi mô Ngày nay, Nhà nước can thiệp vào các vấn đề đó chủ yếu ở tầm vĩ mô thông qua hoạt động kiểm tra, kiểm soát bằng hệ thống pháp luật, hệ thống thuế Thông qua công

cụ thuế, Nhà nước thực hiện việc kiểm tra, giám sát các hoạt động sản xuất kinh doanh trên các mặt chủ yếu như thu nhập, giá cả mặt bằng, hoạt động xuất nhập khẩu…

Tóm lại, xét trên nhiều phương diện, thu NSNN có vai trò cực kỳ quan trọng Để phát huy vao trò tích cực thu NSNN trong thực tế thì một trong những vấn đề quan trọng là thu đúng, thu đủ, thu kịp thời Muốn vậy, phải xác định đúng đắn nguồn thu và không ngừng bồi dưỡng nguồn thu

1.1.4 Phân loại thu ngân sách nhà nước

Thu NSNN bao gồm các loại thu chính là thuế, phí, lệ phí, ngoài ra còn

có các khoản thu từ các hoạt động kinh tế của nhà nước; các khoản đóng góp của các tổ chức, cá nhân; các khoản viện trợ; các khoản thu khác theo quy định của pháp luật Việc phân loại thu ngân sách có vai trò rất quan trọng trong thực hiện hoạch định chính sách và phân bổ giữa các lĩnh vực, đảm bảo trách nhiệm của các cơ quan nhà nước trong quản lý ngân sách Nó giúp cho việc phân tích kinh tế và quản lý thực hiện ngân sách được thuận lợi cũng như định hướng thu, chi ngân sách trong tương lai

- Phân loại theo ngành kinh tế quốc dân được dựa vào chức năng của Nhà nước đối với nền KT-XH được thể hiện qua các ngành kinh tế như: Nông nghiệp - lâm nghiệp - thủy sản; công nghiệp chế biến; xây dựng; khách sạn nhà hàng, du lịch; giao thông vận tải, kho bãi; tài chính, tín dụng; khoa học, công nghệ Phân loại theo cách này sẽ giúp cho việc phân tích, đưa ra các chính sách thu ngân sách phù hợp từng lĩnh vực trong từng thời kỳ nhất định

- Phân loại theo nội dung kinh tế, các khoản thu được phân thành các nhóm, trong từng nhóm được tiếp tục chia thành các tiểu nhóm, tiếp đến là

các mục và tiểu mục Theo nhóm thì các khoản thu được chia thành: Nhóm thu thường xuyên có tính chất bắt buộc bao gồm thuế, phí, lệ phí, các khoản thu từ hoạt động kinh tế nhà nuớc Nhóm thu không thường xuyên gồm các khoản đóng góp của các tổ chức, cá nhân, thu từ tài sản, đóng góp xã hội và thu khác, thu viện trợ không hoàn lại, các khoản do nhà nước vay để bù đắp bội chi ngân sách

Trong giới hạn ngân sách của quận, đi sâu nghiên cứu việc quản lý thu thuế, phí, lệ phí và thu khác ngân sách

a Nội dung quản lý thu thuế

Thuế là một hình thức động viên bắt buộc của Nhà nước theo luật định một khoản đóng góp bắt buộc cho nhà nước do luật quy định đối với các pháp nhân và thể nhân nhằm đáp ứng nhu cầu chi tiêu của nhà nước Thuế phản ánh các quá trình phân phối lại thu nhập trong xã hội, thể hiện các mối quan

hệ tài chính giữa nhà nước với các pháp nhân và thể nhân trong phân phối các nguồn tài chính và là công cụ cơ bản thực hiện phân phối tài chính

Hệ thống pháp luật thuế của Nhà nước ta hiện nay bao gồm các loại thuế chủ yếu như sau:

– Thuế sử dụng đất nông nghiệp: là loại thuế gián thu được đánh vào việc sử dụng đối với mục đích sản xuất nông nghiệp

– Thuế giá trị gia tăng: là thuế tính trên khoản giá trị tăng thêm của hàng hoá, dịch vụ phát sinh trong quá trình từ sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng – Thuế tiêu thụ đặc biệt: là loại thuế tiêu dùng đánh vào một số hàng hoá, dịch vụ đặc biệt nằm trong danh mục do Nhà nước quy định

– Thuế thu nhập doanh nghiệp: là loại thuế trực thu đánh vào thu nhập chịu thuế của doanh nghiệp

– Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu: là thuế gián thu đánh vào giá trị hàng hoá xuất nhập khẩu hợp pháp qua biên giới của một quốc gia nhằm quản lý và

nâng cao hiệu quả hoạt động xuất nhập khẩu, mở rộng quan hệ kinh tế đối ngoại, bảo vệ sản xuất và hướng tiêu dùng trong nước

– Thuế thu nhập cá nhân: là loại thuế trực thu, điều tiết vào thu nhập chịu thuế của người có thu nhập cao nhằm góp phần đảm bảo công bằng xã hội về thu nhập giữa các cá nhân trong xã hội

– Thuế nhà đất: là loại thuế gián thu, được áp dụng đối với nhà, đất ở, đất xây dựng công trình, thu hàng năm đối với các đối tượng có quyền sử dụng đất để ở hoặc để xây dựng công trình, mang ý nghĩa là thuế đánh vào

việc sử dụng đất cho mục đích phi sản xuất nông nghiệp

– Thuế chuyển quyền sử dụng đất: là thuế đánh trên việc chuyển đổi, chuyển nhượng cho người khác quyền sử dụng đất của mình theo quy định của pháp luật Thuế chuyển quyền sử dụng đất là một loại thuế trực thu nhằm huy động vào ngân sách Nhà nước một phần thu nhập của người sử dụng đất khi chuyển quyền sử dụng đất

Quản lý thu thuế là nội dung cơ bản của quản lý NSNN, vì thuế thường chiếm trên 80% các khoản thu NSNN Quản lý thu thuế được thực hiện theo các điểm cơ bản sau:

Một là, việc quản lý thuế đảm bảo tính hiệu quả; tính công bằng; tính ổn

định; tính thuận tiện

Tính hiệu quả này được xem xét trong mối quan hệ giữa mức chi phí tổ chức quản lý thu thuế và số thuế được tập trung vào NSNN; chi phí tổ chức quản lý thu thuế càng thấp, số thuế tập trung vào NSNN càng cao thì tính hiệu quả của hệ thống thuế càng cao

Tính công bằng được xét ở hai giác độ là công bằng theo chiều ngang và công bằng theo chiều dọc Công bằng theo chiều ngang là sự đối xử về thuế như nhau đối với các tổ chức, cá nhân có tình trạng và khả năng nộp thuế như nhau, công bằng theo chiều dọc là sự đối xử về thuế khác nhau đối với các cá

nhân và tổ chức có tình trạng và khả năng nộp thuế khác nhau, ai có khả năng nộp thuế cao thì phải nộp thuế cho Nhà nước nhiều hơn

Tính ổn định, được hiểu đó là hệ thống thuế và từng sắc thuế được ban hành, thực thi vào thực tiễn trong một khoảng thời gian thích hợp, hạn chế sự sửa đổi, bổ sung một cách thường xuyên Sự ổn định của hệ thống thuế là một đòi hỏi chính đáng từ phía người nộp thuế và cũng là điều kiện quan trọng để

ổn định môi trường đầu tư kinh doanh, đảm bảo cho các tổ chức và cá nhân lựa chọn kinh doanh, quyết định đầu tư

Tính thuận tiện, tức là hệ thống thuế và từng sắc thuế phải làm sao cho thật đơn giản, rõ ràng, dễ hiểu, dễ thực hiện, dễ quản lý và có khả năng tự điều chỉnh nhất định, phù hợp với trình độ của người nộp thuế và cán bộ quản

lý thu thuế, để có thể động viên nguồn lực tài chính vào NSNN ở mức cao nhất với chi phí thu thấp nhất

Hai là, quản lý thu thuế nhằm tập trung đầy đủ, kịp thời các khoản thuế

theo luật định vào NSNN theo đúng kế hoạch, dự toán đã được giao Công tác

tổ chức quản lý thu thuế được thực hiện ở ba khâu là: lập dự toán, tổ chức thực hiện dự toán và quyết toán thuế

- Lập dự toán thuế, là việc xác định, tính toán các chỉ tiêu tổng hợp, chi tiết về số thuế thu trong năm kế hoạch để đưa ra các biện pháp nhằm thực hiện các chỉ tiêu đó Dự toán được lập phải được tổng hợp theo từng lĩnh vực, chi tiết theo từng sắc thuế; đúng mẫu biểu, nội dung và thời hạn; kèm theo các báo cáo thuyết minh và cơ sở tính

Lập dự toán thu thuế của quận được dựa trên các căn cứ nhiệm vụ phát triển KT-XH, đảm bảo quốc phòng, an ninh trên địa bàn trong từng thời kỳ và trong năm kế hoạch, vừa là nền tảng cơ sở vừa là mục tiêu cho việc xây dựng

kế hoạch phát triển KT-XH nói chung và xây dựng dự toán thuế nói riêng Trong đó chú trọng tốc độ tăng trưởng kinh tế của quận, tốc độ tăng trưởng

của từng ngành, lĩnh vực Các chế độ về thuế và thu NSNN hiện hành cũng là căn cứ pháp lý quan trọng cho việc tính toán, xác định các chỉ tiêu của dự toán thuế Thông tư hướng dẫn của Bộ tài chính về lập dự toán NSNN, hướng dẫn của UBND các cấp về lập dự toán ngân sách địa phương và số kiểm tra

về dự toán thuế do cơ quan có thẩm quyền thông báo Tình hình thực hiện dự toán thuế một số năm liền kề, đặc biệt là năm liền kế trước năm kế hoạch

Dự toán thuế được lập theo hai phương pháp là phân bổ từ trên xuống và tổng hợp từ dưới lên Hàng năm căn cứ vào Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ

về xây dựng kế hoạch phát triển KT-XH, dự toán NSNN, Bộ tài chính thực hiện xây dựng số kiểm tra về dự toán thuế năm kế hoạch, đồng thời căn cứ vào tình hình phát triển KT-XH hội trên từng địa bàn, tình hình thực hiện dự toán thuế của các năm báo cáo, cơ quan thuế cấp trên hướng dẫn lập và giao

số kiểm tra về dự toán thuế cho cơ quan thuế cấp dưới trực thuộc

Cơ quan thuế của quận lập dự toán thu thuế và các khoản thu khác vào NSNN trên địa bàn.Trong quá trình lập dự toán, cơ quan thuế tổ chức làm việc để thảo luận về dự toán với các cơ quan thuế cấp dưới trực thuộc Dự toán thuế sẽ được tổng hợp vào dự toán thu NSNN trình UBND để trình HĐND cùng cấp phê chuẩn Các chỉ tiêu của dự toán thuế năm kế hoạch được HĐND quyết định là chỉ tiêu có tính pháp lệnh, cơ quan Thuế có trách nhiệm xây dựng các biện pháp tổ chức thực hiện

- Chấp hành dự toán thuế, đối tượng đăng ký thuế theo quy định của pháp luật phải thực hiện đăng ký nộp thuế với cơ quan thuế đúng thời hạn và theo mẫu hướng dẫn Cơ quan thuế có trách nhiệm cấp giấy chứng nhận đăng

ký thuế cho các đối tượng nộp thuế đã thực hiện đăng ký nộp thuế với cơ quan thuế Người nộp thuế phải thực hiện kê khai chính xác, đầy đủ, trung thực các nội dung trong tờ khai thuế theo quy định và nộp đầy đủ các loại chứng từ, tài liệu theo quy định trong hồ sơ khai thuế cho cơ quan quản lý

thuế Đối tượng nộp thuế phải tự tính toán số thuế phải nộp và chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc tự tính số thuế phải nộp vào NSNN, đảm bảo khách quan, công bằng, tuân thủ đúng quy định của pháp luật về thuế, đồng thời gửi hồ sơ khai thuế cho cơ quan quản lý thuế Cơ quan thuế có trách nhiệm thực hiện công tác giám sát, kiểm tra, thanh tra việc tự khai, tính nộp thuế thuộc phạm vi quản lý

- Kế toán và quyết toán thuế, là việc ghi chép, phản ánh số thuế phải thu,

số thuế đã thu, số thuế hoàn trả, số thuế còn phải thu, số thuế truy thu Cuối năm ngân sách, cơ quan thu thuế phải tổng hợp đối chiếu số liệu thu thuế với KBNN, giải quyết những tồn đọng trong công tác quản lý thu, xử lý các khoản tạm thu, tạm giữ Đồng thời, lập báo cáo quyết toán thu NSNN gửi về cơ quan thu cấp trên và cơ quan tài chính của quận để tổng hợp vào báo cáo quyết toán ngân sách Quyết toán thuế được thực hiện cùng với quyết toán NSNN

b Nội dung quản lý thu phí, lệ phí

Phí là khoản tiền mà tổ chức, cá nhân phải trả khi được một tổ chức, cá nhân khác cung cấp dịch vụ

Lệ phí là khoản mà tổ chức, cá nhân phải nộp khi được cơ quan nhà nước hoặc tổ chức được uỷ quyền phục vụ công việc quản lý nhà nước

- Quản lý phí, lệ phí được thực hiện theo các nội dung:

+ Phân cấp thẩm quyền quy định về phí và lệ phí

Chính phủ quy định đối với các loại phí quan trọng, có số thu lớn, liên quan đến chính sách KT-XH của nhà nước, có ý nghĩa pháp lý quốc tế HĐND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương quy định một số loại phí gắn liền với việc quản lý đất đai, tài nguyên thiên nhiên thuộc chức năng quản

lý hành chính của nhà nước chính quyền địa phương, phù hợp với điều kiện

cụ thể của địa phương Bộ tài chính quy định đối với các loại phí còn lại áp dụng thống nhất trong cả nước

+ Xác định mức thu phí và lệ phí

Đối với các dịch vụ do nhà nước đầu tư mức thu phí phải đảm bảo thời gian hợp lý để thu hồi vốn, trong đó cũng cần tính đến những chính sách của Nhà nước trong từng thời kỳ Các dịch vụ do tổ chức, cá nhân đầu tư vốn phải đảm bảo thu hồi vốn trong thời gian hợp lý, phù hợp với khả năng đóng góp của người nộp

Để xác định mức thu phí, người ta dựa vào vốn đầu tư để trang trải các chi phí thực hiện các dịch vụ thu phí, bao gồm chi phí để thực hiện việc thu phí, khả năng thu phí, hiệu quả thu phí dự kiến trong đề án thu phí; tính chất đặc thù của dịch vụ thu phí; chủ trương chính sách của Nhà nước, tình hình KT-XH, đặc điểm của từng vùng trong từng thời kỳ Việc xây dựng mức thu phí đối với những loại phí thuộc thẩm quyền của Chính phủ quy định thực hiện theo quy định của Chính Phủ cho từng loại phí cụ thể Những loại phí thuộc thẩm quyền của Bộ tài chính, thẩm quyền HĐND cấp Tỉnh, thành phố

do UBND cấp tỉnh trình được thực hiện theo hướng dẫn của Bộ Tài chính + Đối tượng nộp phí, lệ phí

Là các cá nhân, tổ chức được các tổ chức, cơ quan của Nhà nước cung cấp các dịch vụ công cộng theo quy định của Pháp luật có thu phí hoặc lệ phí Các tổ chức, cá nhân là đối tượng nộp phí, lệ phí có nghĩa vụ thực hiện nộp phí, lệ phí theo đúng quy định của Pháp Luật Các khoản phí, lệ phí được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định mới được thu Các cơ quan thực hiện thu phí, lệ phí gồm: Thuế; Hải quan; Các cơ quan khác của nhà nước; tổ chức kinh tế, đơn vị sự nghiệp, đơn vị vũ trang nhân dân, tổ chức khác và các cá nhân cung cấp dịch vụ, thực hiện những công việc theo quy định của pháp luật được thu phí, lệ phí và các cá nhân, tổ chức được cơ quan nhà nước có thẩm quyền uỷ quyền việc thu phí, lệ phí

c Quản lý các khoản thu khác ngân sách nhà nước

Các khoản thu khác như thu từ lợi tức góp vốn cổ phần của Nhà nước,

thu hồi vốn của Nhà nước đầu tư vào các cơ sở kinh tế; thu đóng góp tự nguyện của các tổ chức, cá nhân; các khoản viện trợ không hoàn lại; các khoản đóng góp tự nguyện khác theo quy định của pháp luật Các khoản thu này phát sinh không thường xuyên, không lớn, nhưng chúng lại có tính chất không hoàn trả, nên có tác dụng quan trọng trong việc tăng cường, bổ sung thêm nguồn lực tài chính cho NSNN

Ở quận các khoản thu khác NSNN chủ yếu là khoản thu phạt hành chính trong các lĩnh vực; thu tịch thu Các khoản thu này thường được thu nộp trực tiếp qua KBNN hoặc thu nộp vào cơ quan thu theo các quy định hiện hành đối với từng khoản thu

1.1.5 Khái niệm, đặc điểm quản lý thu ngân sách nhà nước cấp quận

a Khái niệm quản lý thu ngân sách nhà nước

Quản lý thu Ngân sách nhà nước là quá trình Nhà nước sử dụng hệ thống các công cụ chính sách, pháp luật để tiến hành quản lý thu thuế và các khoản thu ngoài thuế vào Ngân sách nhà nước nhằm đảm bảo tính công bằng khuyến khích sản xuất kinh doanh phát triển

Đối tượng tác động của quản lý thu NSNN là toàn bộ các khoản thu được lập kế hoạch trong dự toán NSNN năm nhằm phục vụ cho việc thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước trong từng giai đoạn lịch sử nhất định Quản lý thu NSNN là sự liên kết hữu cơ giữ Nhà nước với tư cách chủ thể quản lý với khách thể quản lý (các tầng lớp dân cư, thành phần kinh tế trong xã hội) và đối tượng quản lý (các khoản thu NSNN) Tác động của quản

lý thu NSNN mang tính tổng hợp, hệ thống gồm nhiều biện pháp khác nhau được biểu hiện dưới dạng cơ chế quản lý Cơ sở của quản lý thu NSNN là sự vận dựng các quy luật kinh tế - xã hội phụ hợp với thực tiễn khách quan Mục tiêu cơ bản của quản lý thu NSNN là các khoản thu NSNN phải được tập trung đúng, đầy đủ, kịp thời và được phân chia chính sác cho các cấp ngân sách

Cơ quan tài chính tham gia quy trình hiện đại hóa thu NSNN là Sở Tài chính, Phòng Tài chính -Kế hoạch quận, huyện và cơ quan tài chính cấp xã Các cơ quan nàycó trách nhiệm:

- Báo cáo quyết toán thu NSNN thuộc phạm vi quản lý theo chế độ quy định; Phối hợp với cơ quan thu, KBNN trong việc thu và quản lý các khoản thu NSNN; đôn đốc các đối tượng thuộc phạm vi quản lý nộp đầy đủ, kịp thời các khoản thu NSNN vào KBNN;

- Phối hợp với KBNN đảm bảo hạch toán đầy đủ, chính xác, đúng mục lục NSNN và tỷ lệ phân chia cho ngân sách các cấp; rà soát, đối chiếu các khoản thu ngân sách do cơ quan tài chính trực tiếp quản lý;

- Thẩm định báo cáo quyết toán thu NSNN của ngân sách cấp dưới; tổng hợp và lập báo

Đây là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, điều hành hoạt động thu các khoản đóng góp vào ngân sách và kiểm tra, giám sát quá trình này

b Đặc điểm của quản lý thu NSNN cấp quận

Thực chất của thu NSNN đó là dựa trên quyền lực của nhà nước để giải quyết hài hòa lợi ích kinh tế giữa nhà nước với các cá nhân, chủ thể kinh tế Quản lý thu NSNN là một quá trình mà các cơ quan nhà nước của quận sử dụng quyền lực nhằm huy động một bộ phận giá trị của cải xã hội để hình thành quỹ ngân sách đáp ứng nhu cầu chi tiêu của quận

Quản lý thu NSNN có đặc điểm như sau:

Một là, phần lớn các khoản thu NSNN được xây dựng trên nền tảng nghĩa

vụ công dân, điển hình là thuế, các khoản phí, lệ phí, thu khác thuộc NSNN

Hai là, các khoản thu không mang tính bồi hoàn trực tiếp, Nhà nước sẽ

dùng các khoản tiền thu được để tạo ra hàng hoá và dịch vụ công, các hàng hoá này sẽ được chính người dân hưởng thụ Như vậy các khoản thu nhập công được chuyển lại cho người dân theo một cách gián tiếp và công cộng

Ba là, thu NSNN được gắn với việc thực hiện các nhiệm vụ của nhà

nước Nhà nước thu để thực hiện chi tiêu công chứ không phải thu để tìm kiếm lợi nhuận

Bốn là, thu NSNN gắn liền với các dịch vụ công như dịch vụ thu thuế,

phí, lệ phí của các cơ quan được Nhà nước uỷ quyền

1.1.6 Vai trò quản lý thu ngân sách nhà nước

Quản lý thu NSNN đóng vai trò rất quan trọng, thể hiện:

Thứ nhất, quản lý thu NSNN là công cụ quản lý của Nhà nước để kiểm

soát, điều tiết các hoạt động sản xuất kinh doanh của mọi thành phần kinh tế, kiểm soát thu nhập của mọi tầng lớp dân cư trong xã hội nhằm động viên sự đóng góp đảm bảo công bằng, hợp lý Các nhà nước trong lịch sử đều sử dụng công cụ thuế để ổn định và phát triển nền kinh tế,chống lại các hành vi kinh doanh phạm pháp

Thứ hai, quản lý thu NSNN là công cụ động viên, huy động các nguồn

lực tài chính cần thiết nhằm tạo lập quỹ tiền tệ tập trung của NSNN Huy động các nguồn tài chính cần thiết vào nhà nước là nhiệm vụ chủ yếu của hệ thống thu dưới bất kỳ chế độ nào, đó là đòi hỏi tất yếu của mọi nhà nước Nhà nước muốn thực hiện các chức năng, nhiệm vụ lịch sử của mình tất yếu phải

có nguồn tài chính Nguồn tài chính mà Nhà nước có được đại bộ phận do quản lý tốt nguồn thu ngân sách mang lại

Thứ ba, quản lý thu NSNN là nhằm khai thác, phát hiện, tính toán chính

xác các nguồn tài chính của đất nước để có thể động viên được và cũng đồng thời không ngừng hoàn thiện các chính sách, các chế độ thu để có cơ chế tổ chức quản lý hợp lý Đây là một nhiệm vụ quan trọng của Nhà nước trong quá trình tổ chức quản lý kinh tế (QLKT)

Thứ tư, quản lý thu ngân sách góp phần tạo môi trường bình đẳng, công

bằng giữa các thành phần kinh tế, giữa các doanh nghiệp trong và ngoài nước

trong quá trình sản xuất kinh doanh SXKD Với hình thức thu và mức thu thích hợp kèm với các chế độ miễn giảm công bằng, thu NSNN có tác động trực tiếp đến quá trình SXKD của cơ sở Với sự tác động quản lý thu ngân sách

sẽ góp phần tạo nên môi trường kinh tế thuận lợi đối với quá trình SXKD Đồng thời nó là công cụ quan trọng góp phần thực hiện chức năng kiểm tra, kiểm soát của Nhà nước đối với toàn bộ hoạt động SXKD của xã hội

Thứ năm, quản lý thu ngân sách có vai trò tác động đến sản lượng và sản

lượng tiềm năng, cân bằng của nền kinh tế Việc tăng mức thuế quá mức thường dẫn tới giảm sản lượng trong nền kinh tế, tức là thu hẹp quy mô của nền kinh tế Ngược lại, giảm mức thuế chung có xu thế làm tăng sản lượng cân bằng Trong nền kinh tế thị trường, người ta sử dụng tính chất này để điều chỉnh quy mô sản lượng của nền kinh tế cũng như các doanh nghiệp và hộ kinh doanh

1.1.7 Nguyên tắc quản lý thu Ngân sách nhà nước

- Việc tổ chức thu NSNN được thực hiện theo quy định của Luật NSNN, Luật Quản lý thuế và quy định khác của pháp luật về thu NSNN Mọi cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân, kể cả các tổ chức và cá nhân nước ngoài hoạt động trên lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam có nghĩa vụ chấp hành nộp đầy đủ, đúng hạn các khoản thuế, phí, lệ phí và các khoản phải nộp khác vào NSNN qua tài khoản của KBNN tại NHTM hoặc nộp trực tiếp vào KBNN theo đúng quy định hiện hành của pháp luật; trường hợp không nộp hoặc chậm nộp mà không được pháp luật cho phép thì bị xử lý theo quy định hiện hành của pháp luật

- Về nguyên tắc, các khoản thu NSNN phải được nộp qua ngân hàng hoặc nộp trực tiếp tại KBNN Trường hợp ở những địa bàn có khó khăn trong việc nộp qua ngân hàng hoặc nộp trực tiếp tại KBNN hoặc không tổ chức thu tiền tại địa điểm làm thủ tục hải quan, thì cơ quan thu được trực tiếp thu hoặc

ủy nhiệm cho tổ chức thu tiền mặt từ người nộp NSNN và sau đó, phải nộp đầy đủ, đúng thời hạn vào KBNN theo quy định; trường hợp cơ quan Thuế ủy nhiệm thu tiền mặt đối với số thuế phải nộp của các hộ khoán, thì thực hiện theo quy định của Bộ Tài chính và hướng dẫn của Tổng cục Thuế Các khoản viện trợ không hoàn lại bằng tiền (trừ các khoản viện trợ nước ngoài trực tiếp cho các dự án) phải chuyển tiền nộp kịp thời vào thu NSNN

- Tất cả các khoản thu NSNN được hạch toán bằng đồng Việt Nam, chi tiết theo niên độ ngân sách, mục lục NSNN và được phân chia cho các cấp ngân sách theo tỷ lệ phần trăm (%) do cấp có thẩm quyền quy định Các khoản thu NSNN bằng ngoại tệ được quy đổi ra đồng Việt Nam theo tỷ giá hạch toán ngoại tệ tại thời điểm hạch toán

- Việc hoàn trả các khoản thu NSNN được thực hiện theo quy định Quy trình thu, thủ tục thu, nộp, miễn, giảm, hoàn trả các khoản thu NSNN phải được thông báo và niêm yết công khai tại cơ quan thu và KBNN nơi giao dịch trực tiếp với người nộp NSNN [4, điều 3]

1.2 NỘI DUNG QUẢN LÝ THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

Quản lý thu ngân sách về mặt tổng thể đó là khai thác hiệu quả nguồn thu, song để đạt được mục tiêu quản lý này cần thực hiện thông qua các khâu công tác quản lý ngân sách, đó là: lập dự toán thu ngân sách, phân bổ và giao

dự toán thu ngân sách; chấp hành dự toán thu ngân sách; quyết toán thu ngân sách và thanh tra, kiểm tra trong quản lý thu ngân sách nhà nước

1.2.1 Công tác lập dự toán thu ngân sách nhà nước cấp quận

Việc quản lý quá trình lập dự toán thu ngân sách cấp quận do UBND quận, Phòng Tài chính - Kế hoạch quận thực hiện Trong đó, chức năng, nhiệm vụ của mỗi cơ quan được quy định cụ thể như sau:

a Đối với UBND quận

- Hướng dẫn, tổ chức và chỉ đạo các đơn vị trực thuộc, chính quyền cấp dưới lập dự toán thu ngân sách thuộc phạm vi quản lý;

- Tổng hợp và lập dự toán thu ngân sách nhà nước trên địa bàn; báo cáo Thường trực Hội đồng nhân dân xem xét trước khi báo cáo UBND thành phố;

- Căn cứ dự toán thu, chi ngân sách được UBND thành phố Giao, UBND quận trình HĐND quận quyết định dự toán ngân sách địa phương và phương

án phân bổ ngân sách cấp mình, đồng thời báo cáo UBND thành phố, Sở Tài chính, Sở Kế hoạch - Đầu tư dự toán ngân sách quận và kết quả phân bổ dự toán ngân sách cấp quận đã được HĐND quận quyết định;

- Căn cứ vào Nghị quyết của Hội đồng nhân dân quận, giao dự toán thu, chi ngân sách cho từng cơ quan, đơn vị trực thuộc, dự toán thu, chi và mức bổ sung ngân sách cho cấp phường trên cơ sở phương án phân bổ ngân sách cấp quận được Nghị quyết của Hội đồng nhân dân quận thông qua;

- Lập phương án điều chỉnh dự toán ngân sách địa phương và phương án phân bổ dự toán thu, chi ngân sách cấp quận, trình Hội đồng nhân dân quận quyết định theo yêu cầu của cơ quan hành chính nhà nước cấp trên trong trường hợp Nghị quyết của Hội đồng nhân dân quận không phù hợp với dự toán thu, chi ngân sách cấp trên giao;

- Yêu cầu Hội đồng nhân dân cấp phường điều chỉnh lại dự toán ngân sách trong trường hợp cần thiết

b Đối với Phòng Tài chính- Kế hoạch quận

- Tổ chức thảo luận về dự toán ngân sách hằng năm với các cơ quan, đơn

vị cùng cấp

Đối với năm đầu thời kỳ ổn định ngân sách, Phòng Tài chính- kế hoạch

tổ chức làm việc, thống nhất với các cơ quan, đơn vị cùng cấp, Ủy ban nhân dân cấp phường về dự toán thu ngân sách; yêu cầu bố trí lại những khoản thu trong dự toán chưa hợp lý, chưa phù hợp với khả năng thu ngân sách trong từng lĩnh vực, từng địa phương

Đối với các năm tiếp theo trong thời kỳ ổn định ngân sách, Phòng Tài chính - kế hoạch quận chỉ tổ chức thảo luận với Ủy ban nhân dân cấp phường trực tiếp khi Ủy ban nhân dân cấp phường đề nghị

Trường hợp còn ý kiến khác nhau giữa Phòng Tài chính - kế hoạch quận với các cơ quan, đơn vị cùng cấp và Ủy ban nhân dân cấp phường, thì Phòng Tài chính - kế hoạch quận báo cáo Ủy ban nhân dân quận xem xét, quyết định

- Thực hiện tổng hợp, lập dự toán ngân sách, phương án phân bổ dự toán thu ngân sách của cấp mình;

- Chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan đề xuất các phương án các biện pháp nhằm thực hiện chính sách tăng thu ngân sách [7, Điều 28]

1.2.2 Công tác phân bổ và giao dự toán thu NSNN

Căn cứ quyết định của UBND thành phố về giao nhiệm vụ thu, chi ngân sách, UBND quận trình Hội đồng nhân dân cùng cấp quyết định dự toán thu ngân sách quận và phương án phân bổ dự toán ngân sách cấp quận bảo đảm

dự toán ngân sách cấp phường được quyết định trước ngày 31 tháng 12 năm trước Sau khi dự toán ngân sách được Hội đồng nhân dân quyết định, Ủy ban nhân dân quận báo cáo Ủy ban nhân dân thành phố và Sở Tài chính về dự toán ngân sách đã được Hội đồng nhân dân quyết định

Căn cứ vào Nghị quyết của Hội đồng nhân dân cấp quận, Ủy ban nhân dân cấp cấp quyết định giao dự toán thu, chi ngân sách cho từng cơ quan, đơn

vị trực thuộc tỉnh; dự toán thu, chi ngân sách, mức bổ sung từ ngân sách cấp thành phố cho từng đơn vị trực thuộc quận Trường hợp cấp quận không có tổ chức HĐND, dự toán thu ngân sách quận và phương án phân bổ dự toán ngân sách cấp quận do UBND quận quyết định [7, Điều 29]

1.2.3 Chấp hành dự toán thu NSNN

Chấp hành dự toán thu ngân sách là quá trình tổ chức thu và quản lý nguồn thu của ngân sách nhà nước

Hệ thống tổ chức thu ngân sách nhà nước bao gồm các cơ quan thuế, hải quan và Uỷ ban nhân dân cấp phường và các cơ quan khác được giao nhiệm

vụ thu Các cơ quan này phải có trách nhiệm kiểm soát các nguồn thu NSNN, xác định và thông báo số phải nộp cho NSNN cho các cá nhân, tổ chức

Toàn bộ các khoản thu nộp trực tiếp vào Kho bạc Nhà nước Trường hợp được phép thu qua ủy nhiệm thu thì phải nộp đầy đủ, đúng thời hạn vào Kho bạc Nhà nước theo quy định của Bộ Tài chính [7, Điều 32]

1.2.4 Quyết toán thu NSNN cấp quận

Cuối năm ngân sách, cơ quan thu thuế phải tổng hợp đối chiếu số liệu thu thuế với KBNN, giải quyết những tồn đọng trong công tác quản lý thu, xử lý các khoản tạm thu, tạm giữ Đồng thời, lập báo cáo quyết toán thu NSNN gửi

về UBND quận và Phòng Tài chính - Kế hoạch của quận để tổng hợp vào báo cáo quyết toán ngân sách

- Phòng Tài chính – Kế hoạch quận thực hiện, có sự đối chiếu, thống nhất

số liệu với cơ quan Thuế, Kho bạc nhà nước và đơn vị trực tiếp chấp hành dự toán thu ngân sách Phòng Tài chính - Kế hoạch thực hiện thẩm định quyết toán các khoản thu, đảm bảo thu đúng thu đủ, cơ quan thuế quyết toán các khoản thu thuế, đối chiếu số liệu từ KBNN và cơ quan tài chính trên địa bàn lập báo cáo quyết toán các khoản thu ngân sách cùng với các khoản chi ngân sách Tham mưu UBND quận báo cáo quyết toán gửi Sở Tài chính thẩm định

1.2.5 Thanh tra, kiểm tra trong quản lý thu NSNN

Việc kiểm tra được thực hiện trong tất cả các khâu của chu trình quản lý thu ngân sách, từ khâu lập, phân bổ, giao dự toán thu ngân sách đến việc chấp hành dự toán và quyết toán thu ngân sách cấp quận Việc thanh tra, kiểm tra được gắn với chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan quản lý nhà nước cấp quận

Hàng năm, cơ quan Thanh tra quận xây dựng kế hoạch thanh tra tình hình

sử dụng ngân sách trên địa bàn trình Chủ tịch UBND quận phê duyệt và triển khai thực hiện Thanh tra quận có nhiệm vụ thanh tra tình hình thu ngân sách và việc chấp hành các chế độ về quản lý thu ngân sách của các đơn vị dự toán Phòng Tài chính – Kế hoạch, KBNN quận, đơn vị dự toán thuộc cấp quận theo chức năng nhiệm vụ được phân công có trách nhiệm tổ chức thực hiện chế độ kiểm tra thường xuyên, định kỳ đối với các đơn vị, cá nhân, đơn

vị sử dụng ngân sách cấp quận Trong quá trình kiểm tra, đối chiếu nếu phát hiện các khoản thu không đúng quy định của pháp luật hoặc chưa thực hiện nộp Kho bạc nhà nước theo quy định của pháp luật phải truy thu đề nghị nộp NSNN

Chi cục thuế, Phòng Tài chính - Kế hoạch quận, Kho bạc nhà nước trên địa bàn quận có trách nhiệm hàng tháng, hàng quý báo cáo HĐND quận, UBND quận về tiến độ chấp hành dự toán thu của các đơn vị được giao dự toán thu NSNN để kịp thời đốc thúc, đưa ra biện pháp giải quyết những khó khăn trong chấp hành dự toán thu NSNN

1.3 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

Ngân sách nhà nước là một trong các nguồn tài chính trong nền kinh tế thị trường Do vậy quá trình quản lý ngân sách nhà nước chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố sau:

1.3.1 Điều kiện tự nhiên

Điều kiện tự nhiên là nhân tố quan trọng ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế của địa phương, từ đó quyết định đến mức thu NSNN Vị trí địa lý của địa phương thuận lợi trong giao lưu kinh tế - xã hội hoặc nằm gần trung tâm kinh tế lớn sẽ có tác động lớn đến sự phát triển kinh tế, tạo điều kiện để tăng nguồn thu ngân sách

1.3.2 Cơ chế quản lý tài chính

Thể chế tài chính quy định phạm vi, đối tượng thu của các cấp chính quyền; Quy định chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền của cơ quan nhà nước trong quá trình quản lý thu ngân sách Thể chế tài chính quy định, chế định những nguyên tắc, chế độ, định mức chi tiêu Do vậy, nói đến nhân tố ảnh hưởng đến quản lý thu ngân sách trước hết phải nói đến thể chế tài chính Vì

nó chính là những văn bản của Nhà nước có tính quy phạm pháp luật chi phối mọi quá trình hoạt động của các cơ quan nhà nước trong quá trình quản lý thu ngân sách Thực tế cho thấy nhân tố về thể chế tài chính có ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả quản lý thu ngân sách trên một lãnh thổ địa bàn nhất định, do vậy đòi hỏi phải ban hành những thể chế tài chính đúng đắn phù hợp mới tạo điều kiện cho công tác nói trên đạt được hiệu quả

1.3.3 Phân cấp quản lý thu ngân sách trong một hệ thống NSNN

Xác định phạm vi trách nhiệm và quyền hạn của chính quyền Nhà nước các cấp trong việc quản lý, điều hành thực hiện nhiệm vụ thu, chi của ngân sách, gắn NSNN vào các hoạt động kinh tế - xã hội từng địa phương một cách

cụ thể nhằm nâng cao tính năng động tự chủ

Nguồn thu NSNN là từ thuế, từ hoạt động kinh tế của nhà nước, các khoản thu huy động được nhằm bù đắp thiếu hụt ngân sách và một số khoản thu khác Do thu ngân sách mang tính chất bắt buộc cưỡng chế, trên cơ sở quyền lực của mình nhà nước định ra các chính sách thu cho NSNN Mức thu cao hay thấp cho từng thời kỳ phụ thuộc vào thực trạng hoạt động kinh tế từng ngành, lĩnh vực Việc hoạch định chính sách thu là công việc khó khăn, đòi hỏi phải có tư duy khoa học kinh nghiệm thực tiễn và tầm chiến lược kinh tế Bên cạnh đó thu NSNN phải căn cứ vào nhiệm vụ phát triển kinh tế -

xã hội và đảm bảo an ninh quốc phòng, để xác định dự toán thu phù hợp Dự toán phụ thuộc vào từng ngành, từng mục tiêu cụ thể