PHONG CÁCH NGÔN NGỮ BÁO CHÍ TIẾT 1

Kiến thức: - Hiểu biết sơ bộ về một số loại báo chí: phân biệt theo phương tiện báo viết, báo hình, báo nói, báo điện tử …, theo định kì xuất bản nhật báo, tuần báo, nguyệt báo, niên báo

Tiết 49 Ngày soạn: 10/11/2020

Giáo án dạy chuyên đề đổi mới phương pháp

GV thực hiện: Nguyễn Mộng Trường

Ngày dạy: Tiết 5 ngày 25/12/2020

Lớp: 11A10

PHONG CÁCH NGÔN NGỮ BÁO CHÍ

( Tiết 1)

A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:

1 Kiến thức:

- Hiểu biết sơ bộ về một số loại báo chí: phân biệt theo phương tiện (báo viết, báo hình, báo nói, báo điện tử …), theo định kì xuất bản (nhật báo, tuần báo, nguyệt báo, niên báo

…), theo lĩnh vực (báo Văn nghệ, Khoa học và đời sống, Kinh tế, Pháp luật …);

- Ngôn ngữ báo chí: được dùng trong các thể loại chủ yếu của báo chí (bản tin, phóng sự, quảng cáo, phỏng vấn, tiểu phẩm …), với chức năng cơ bnar là thông báo tin tức thời sự

và dư luận xã hội theo một chính kiến nhất định

2 Kĩ năng:

- Nhận diện một số thể loại báo chí chủ yếu (bản tin, phóng sự, phỏng vấn, quảng cáo, tiểu phẩm)

- KNS: Giao tiếp: trao đổi, chia sẻ ý kiến về đặc điểm các văn bản báo chí, những vấn đề thời sự, chính kiến, dư luận … trong báo chí; Tư duy sáng tạo: tìm kiếm và xử lí thông tin khi tìm hiểu về các thể loại chủ yếu của văn bản báo chí

3 Thái độ:

-Có ý thức học tập và rèn luyện vốn từ, lối diễn đạt trong sáng, rõ ràng, linh hoạt

4 Năng lực cần hình thành:

-Năng lực giải quyết vấn đề: HS biết viết báo với các thể loại: phóng sự, bản tin, tiểu phẩm

-Năng lực sáng tạo:qua thực hành, HS biết đặt các câu hỏi khác nhau về một vấn đề, xác định và làm rõ thông tin…

-Năng lực hợp tác: thảo luận nhóm

-Năng lực giao tiếp:vận dụng những kiến thức tiếng Việt cũng như tri thức về bài học vào thực hành

B PHƯƠNG TIỆN:

- Sgk, sgv, HDTH chuẩn kiến thức, kĩ năng

- Một số bài báo tham khảo

C.PHƯƠNG PHÁP:

- Phân tích ngữ liệu, tình huống, động não, vấn đáp, trình bày trước lớp

D TIẾN TRÌNH THỰC HIỆN: (kết hợp với giáo án trình chiếu Powerpoint)

1 Ổn định lớp.

2 Kiểm tra bài cũ:

3 Bài mới:

 1 KHỞI ĐỘNG

- GV giao nhiệm vụ: GV sẽ hướng dẫn cho lớp tổ cức một

trò chơi khởi động vào bài ( 5 phút) – Trò chơi“ Đuổi

hình bắt chữ” – Các hình ảnh và đáp án sẽ liên quan đến

các tờ báo trong cuộc sống đời hằng ngày

+ Báo mực tím

+ Báo tuổi trẻ

+ Pháp luật

+ Báo hoa học trò

- HS thực hiện nhiệm vụ:

HS sẽ dẫn chương trình và thực hiện các trò chơi khởi động

nhằm giúp các em nhận diện được các trang báo mà HS hay

xem thường ngày

- GV nhận xét và dẫn vào bài mới: Như vậy chúng ta vừa

tham 1 trò chơi khởi động nho nhỏ, để cùng làm quen, cùng

nhắc lại các trang báo mà chúng ta đã được đọc trong đời

sống thường ngày Và hôm nay chúng ta sẽ cùng tìm hiểu 1

phong cách ngôn ngữ mới trong chương trình đó là phong

cách ngôn ngữ báo chí

- Nhận thức được nhiệm

vụ cần giải quyết của bài học

- Tập trung cao và hợp tác tốt để giải quyết nhiệm vụ

- Tạo thái độ tích cực, hứng thú học tập ở HS

 2 HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

- Mục tiêu: Giúp học sinh nắm vững:

+ Hiểu biết sơ bộ về một số loại báo chí: phân biệt theo phương tiện (báo viết, báo hình, báo nói, báo điện tử …), theo định kì xuất bản (nhật báo, tuần báo, nguyệt báo, niên báo

…), theo lĩnh vực (báo Văn nghệ, Khoa học và đời sống, Kinh tế, Pháp luật …); Theo đối tượng độc giả ( báo nhi đồng, báo Thanh niên, phụ nữ, người cao tuổi…); Theo địa phương: Báo Bình Thuận, Báo Bình Dương…

+ Ngôn ngữ báo chí: được dùng trong các thể loại chủ yếu của báo chí (bản tin, phóng sự, quảng cáo, phỏng vấn, tiểu phẩm …), với chức năng cơ bản là thông báo tin tức thời sự

và dư luận xã hội theo một chính kiến nhất định

- Phương tiện: thiết kế bài giảng, máy chiếu, tivi, bảng phụ

- Phương pháp, kĩ thuật dạy học: Động não, thông tin phản hồi, phát vấn, thực hành

- Hình thức tổ chức dạy học: Chuyển giao nhiệm vụ cho học sinh; học sinh làm việc nhóm và chuẩn bị trước bảng phụ, thực hiện quay video phóng sự…

- Các bước thực hiện:

Hoạt động 1 Tìm hiểu về ngôn ngữ báo

chí.

HS đọc ví dụ SGK tìm hiểu sơ lược về một

số thể loại văn bản và ngôn ngữ báo chí

GV giao nhiệm vụ cho nhóm 1 về tìm

hiểu ngữ liệu Bản Tin: ( thực hiện 7’)

HS đọc bản tin và trả lời câu hỏi:

- Bản tin đưa tin về sự kiện gì?

- Diễn ra ở đâu ?

I Ngôn ngữ báo chí.

1 Tìm hiểu một số thể loại văn bản báo chí.

a Bản tin:

* Tìm hiểu ngữ liệu:

- Bản tin đưa tin về:

+ Sự kiện: Tôn vinh 122 thủ khoa năm 2006 + Địa điểm: Tại Hà Nội

+ Thời gian: Từ ngày 29 đến ngày 31/03/2006

- Vào thời gian nào?

- Nội dung của bản tìn là gì?

- Em có nhận xét gì về thông tin mà bản tin

cung cấp? Thời gian đưa tin? Cách sử dụng

ngôn ngữ ?

Thực hiện nhiệm vụ

HS suy nghĩ và ghi kết quả ra giấy

Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ

HS đại diện trình bày

HS khác nhận xét và bổ sung

Nhận xét đánh giá kết quả thực hiện nhiệm

vụ

GV nhận xét và chuẩn xác kiến thức

- Như vậy theo các em một bản tin cần có

những yếu tố nào ?

GV giao nhiệm vụ cho nhóm 2 về tìm

hiểu ngữ liệu “ Phóng sự” tại SGK/tr

130 ( Thực hiện trong vòng 7’)

HS đọc ngữ liệu phóng sự và trả lời câu

hỏi:

- Đoạn phóng sự cung cấp cho chúng ta

những thông tin như thế nào?

+ Phóng sự đưa tin về sự kiện gì ?

+ Diễn ra ở đâu ?

+ Phóng sự đưa tin vào thời gian nào?

+ Kết quả ra sao?

- Em có nhận xét gì về cách tường thuật và

cách sử dụng từ ngữ của phòng sự?

Thực hiện nhiệm vụ

HS suy nghĩ và ghi kết quả ra giấy

Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ

HS đại diện trình bày

HS khác nhận xét và bổ sung

Nhận xét đánh giá kết quả thực hiện nhiệm

vụ

GV nhận xét và chuẩn xác kiến thức

- Vậy theo các em phóng sự là gì ?

GV giao nhiệm vụ cho nhóm 3 về tìm

hiểu ngữ liệu “ Tiểu Phẩm” tại SGK/tr

130 ( Thực hiện trong vòng 6’)

- Tiểu phẩm “nhà chằn tinh” bàn về vấn

+ Nội dung: Tuyên dương 98 thủ khoa của kì thi đại học và các kì thi Ô-lim-pich quốc tế,

24 thủ khoa tốt nghiệp đại học năm 2006; Các thủ khoa sẽ nhận phần thưởng và học bổng trị giá một triệu đồng

+ Thời gian đưa tin: Thứ ba, ngày

27.03.2006 lúc 10:58

- Nhận xét:

+ Thông tin: chính xác + Thời gian đưa tin: cập nhật nhanh

+ Cách sử dụng ngôn ngữ: Từ ngữ phổ thông, nghĩa tường minh

 Như vậy, một bản tin cần có thời gian, địa

điểm, sự kiện chính xác, nhằm cung cấp những tin tức mới cho người đọc

b Phóng sự:

* Tìm hiểu ngữ liệu (sgk trang 130)

- Đoạn phóng sự đưa tin về:

+Sự kiện: Nơi đầu tiên xóa xong nhà tạm

cho đồng bào dân tộc

+ Địa điểm: Ở cửa khẩu Cà Roòng – Noọng Ma

+ Thời gian đưa tin: 22- 01-2007 + Kết quả: Làm được gần 500 ngôi nhà vững chãi cho đồng bào các dân tộc người

Ma Coong, người Khùa, người Mường

* Nhận xét:

+ Tường thuật chi tiết sự kiện

+ Dùng nhiều từ ngữ gợi hình, gợi cảm: cả trăm ki lô mét đường rừng, qua cua chữ

A, ngôi nhà vững chãi, khang trang, mái tôn đỏ thẫm, .sức mạnh của cộng đồng, tiếng hát, tiếng cười nối dài dội vào vách núi.

 Như vậy: Phóng sự thực chất cũng là bản

tin, nhưng mở rộng phần tường thuật chi tiết

sự kiện và miêu tả bằng hình ảnh, để cung cấp cho người đọc một cái nhìn đầy đủ, sinh động và hấp dẫn

c Tiểu phẩm:

* Tìm hiểu ngữ liệu (sgk trang 130):

đề gì ?

- Thái độ của người bàn luận như thế nào?

- Em có nhận xét gì về nội dung bàn luận

của tiểu phẩm? Cách diễn đạt? giọng điệu?

dung lượng?

Thực hiện nhiệm vụ

HS suy nghĩ và ghi kết quả ra giấy

Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ

HS đại diện trình bày

HS khác nhận xét và bổ sung

Nhận xét đánh giá kết quả thực hiện nhiệm

vụ

GV nhận xét và chuẩn xác kiến thức

- Vậy theo các em tiểu phẩm là thể loại như

thế nào trong báo chí ?

Chuyển giao nhiệm vụ cho nhóm 4 tìm

hiểu về văn bản báo chí: ( thực hiện

trong vòng 5’)

- Em biết hiện nay báo chí có bao nhiêu thể

loại ?

- Báo chí tồn tại ở những dạng nào ?

- Cách phân loại báo chí như thế nào?

Thực hiện nhiệm vụ

HS suy nghĩ và ghi kết quả ra giấy

Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ

HS đại diện trình bày

HS khác nhận xét và bổ sung

Nhận xét đánh giá kết quả thực hiện nhiệm

vụ

GV nhận xét và chuẩn xác kiến thức

GV minh họa bằng Video để học sinh

nhận diện được báo nói và báo hình.

(GV dùng bảng phụ để minh họa cho học

sinh hiểu hơn về phân loại báo chí)

GV hướng dẫn học sinh tìm hiểu ngôn

- Tiểu phẩm bàn về:

+ Việc xây nhà trái phép + Thái độ: mỉa mai, châm biếm

- Nhận xét:

+ Nội dung bàn luận: Việc làm sai trái trong

xã hội

+ Cách diễn đạt: Từ ngữ tự do, đa nghĩa; + Giọng điệu: Dân dã, hài hước, mỉa mai + Dung lượng: ngắn gọn

 Như vậy: Tiểu phẩm là thể loại báo chí

gọn nhẹ, với giọng văn thân mật, dân dã, thường có sắc thái mỉa mai, châm biếm nhưng hàm chứa một chính kiến về thời cuộc

2 Nhận xét chung về văn bản báo chí và ngôn ngữ báo chí:

a Văn bản báo chí:

- Báo chí có nhiều thể loại: bản tin, phóng

sự, tiểu phẩm, phỏng vấn, thư bạn đọc, quảng cáo, bình luận thời sự,

- Báo chí tồn tại ở các dạng (theo phương tiện biểu hiện): Báo viết, báo nói, báo hình, báo điện tử

- Phân loại báo chí: ( GV dùng bảng phụ minh họa)

+ Theo định kỳ xuất bản: báo hàng ngày (nhật báo), báo hàng tuần (tuần báo), báo hàng tháng ( nguyệt báo, nguyệt san), +Theo lĩnh vực thông tin: Báo Văn nghệ, báo Khoa học, báo Pháp luật, báo Thương mại, báo Giáo dục và Thời đại

+Theo đối tượng độc giả: báo Nhi đồng, báo Tiền phong, báo Thanh niên, báo Phụ nữ, báo Lao động

+ Theo địa phương: Báo Bình Thuận, Báo Bình Dương…

ngữ báo chí (7’)

- Thế nào là ngôn ngữ báo chí ?

- Yêu cầu về sử dụng ngôn ngữ trong văn

bản báo chí ?

- Mặc dù có nhiều thể loại khác nhau

nhưng ngôn ngữ báo chí có chung một

chức năng gì?

* Lưu ý: Tuy nhiên, do phạm vi thông tin

rộng rãi nên ngôn ngữ báo chí không bị

giới hạn: có thể sử dụng ngôn ngữ của các

phong cách khác như hành chính, khoa

học, nghệ thuật, sinh hoạt

b Ngôn ngữ báo chí:

- Khái niệm: Ngôn ngữ báo chí là ngôn ngữ thông tin, được dùng trong các thể loại văn bản báo chí

- Yêu cầu về sử dụng: ( GV dùng bảng phụ minh họa)

+ Bản tin: Từ ngữ phổ thông, giản dị, nghĩa tường minh, câu đơn giản

+ Phóng sự: Ngôn ngữ chuẩn xác, có cá tính,

có giá trị gợi hình gợi cảm

+ Tiểu phẩm: Ngôn ngữ tự do, đa nghĩa, hài hước dí dỏm

+ Quảng cáo: Ngôn ngữ ngoa dụ, hấp dẫn, có hình ảnh

+ Phỏng vấn: Ngôn ngữ linh hoạt, chính xác, hấp dẫn

+ Bình luận: Thuật ngữ chuyên môn chính xác, cấu trúc chặt chẽ

 Mỗi thể loại văn bản báo chí có yêu cầu riêng về sử dụng ngôn ngữ

- Chức năng:

+ Cung cấp tin tức thời sự, phản ánh dư luận

và ý kiến của quần chúng

+ Nêu lên quan điểm, chính kiến của tờ báo

Thúc đẩy sự phát triển của xã hội

 3 HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP (3 phút)

Hoạt động 2 Hướng dẫn HS luyện tập.

GV đặt câu hỏi

HS làm việc cá nhân và trả lời.

Bài tập 1 Phân biệt hai thể loại văn bản

báo chí: bản tin và phóng sự ?

Bài tập 1: Phân biệt hai thể loại báo chí: bản

tin và phóng sự

Bản tin Phóng sự Giốn

g - Đều thuộc phong cách ngôn ngữbáo chí

- Thông tin về sự việc đầy đủ, chính xác

Khác - Thông tin sự

việc ngắn gọn,

cụ thể;

- Thông tin kịp thời

- Thông tin sự việc chi tiết và miêu tả sinh động, hấp dẫn

- Gợi cảm xúc, gây hứng thú

Bài tập 2 trắc nghiệm: Củng cố kiến thức

Câu 1: Đoạn văn sau viết theo thể loại nào

của phong cách ngôn ngữ báo chí ?

“ Chiều 6 – 10, tại Trung tâm Công nghệ phần mềm đã diễn ra lễ bế giảng lớp đào tạo tin học dành cho cán bộ công chức các

sở, ban, ngành trong toàn tỉnh ”

A Bình luận

B Tiểu phẩm

C.Phóng sự

D Bản tin

Câu 2: Một phóng viên mới vào nghề,

được

căn dặn là viết càng ngắn gọn càng tốt Anh

ta

gửi về toà soạn bản tin một vụ tai nạn như sau:

“Ông T.T.D bật diêm để xem xăng trong xe còn hay không Xăng còn Nạn nhân thọ 48 tuổi.”

Nhận xét nào đúng về cách viết trên?

A Ngắn gọn, phù hợp với PCNNBC

B Độc đáo, hấp dẫn người đọc

C Đảm bảo tính thông tin, thời sự

D Quá vắn tắt, không phù hợp với

PCNNBC

Câu 3: Đoạn văn sau viết theo kiểu nào của phong cách ngôn ngữ báo chí ? Các nhà thơ nữ ở Huế không đông đảo, nhưng những trang thơ của họ lấp lánh vẻ đẹp trí tuệ hiện đại, tiềm ẩn những khát vọng nhân văn; thì thầm những nỗi niềm

( Trích bài báo “ Thơ phái đẹp ở Huế - một nét nhìn ngang “ của Hồ Thế Hà, đăng trên báo Thừa Thiên - Huế cuối tuần ngày 17 –

10 – 2020

A Bình luận

B Tin tức

C Tiểu phẩm

D.Thư bạn đọc

 4 HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG (4 phút)

GV giao nhiệm vụ: Viết 1 bản tin ngắn về việc mời

các bạn trong trường tham gia buổi đọc thơ về Bác

(Hồ Chí Minh) do lớp 11A10 thực hiện

- HS thực hiện nhiệm vụ:

- HS báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ

- Thông tin đưa ra phải chính

xác, kịp thời, có chọn lựa;

- Chú ý những chi tiết cụ thể về

thời gian, địa điểm, nội dung của bản tin

 5 HOẠT ĐỘNG 5: TÌM TÒI, MỞ RỘNG ( 1 phút)

GV giao nhiệm vụ:

- Sưu tầm những tờ báo chính thống để tìm hiểu

cách viết văn bản như Bản tin, phóng sự, tiểu

phẩm… theo phong cách ngôn ngữ báo chí;

- Tập viết tin ngắn, tiểu phẩm theo chủ đề “ Tết

nguyên đán” theo phong cách ngôn ngữ báo chí.

-HS thực hiện nhiệm vụ:

- HS báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ

- Tìm kiếm báo chí trên thư viện,

báo mạng

- Viết văn bản theo phong cách ngôn ngữ báo chí

4 Dặn dò.

- Học bài cũ Hoàn thành bài tập về nhà

- Chuẩn bị phần II các phương tiện diễn đạt và đặc trưng của ngôn ngữ báo chí

5 Rút kinh nghiệm.

………

………

………