Trênthếgiới“Các quyền con người được thế giới thừa nhận, bảo vệ và được tuyên bố trong nhiều văn kiện pháp lý quốc tế mà đặc biệt là trong ba vãn kiện quan trọng nhất được coi là Bộ luật quốc tế về quyền con người đó là: Tuyên ngôn thế giới về nhân quyền năm 1948 (The Universal Declaration of Human Rights UDHR), Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị năm 1966 (International Covenant on Civil and Political Rights ICCPR), Công ước quốc tế về các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa năm 1966 (International Covenant on Economic, Social and Culturaỉ Rights ICESCR). Xem xét ba văn kiện quan trọng trên, chúng ta có thể phân chia quyền con người thành 2 nhóm: Các quyền dân sự, chính trị; các quyền kinh tế, văn hóa, xã hội. ’’
Trang 1KHOA
ĐỀ TÀI:
QUYỀN CON NGƯỜI VỀ NHÓM QUYỀN KINH TẾ VÀ VĂN HÓA,
XÃ HỘI TROG HIẾN PHÁP VIỆT NAM NĂM 2013
CƠ CHẾ ĐẢM BẢO VÀ GIẢI PHÁP THỰC HIỆN
Giảng viên hướng dẫn : .
Sinh viên thực hiện :
Lớp : .
MSSV : ………
TIỂU LUẬN
Trang 3MỞ ĐẦU 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Mục đích nghiên cứu 1
3 Đối tượng nghiên cứu 2
3 Phạm vi nghiên cứu 2
4 Phương pháp nghiên cứu 2
NỘI DUNG 2
Chương 1: Quyền con người về nhóm quyền kinh tế và văn hóa, xã hội trong Hiến pháp Việt Nam năm 2013 .2 1.1 Khái niệm về quyền kinh tế và văn hóa, xã hội 2
1.1.1 Khái niệm về quyền con người 2
1.1.2 Khái quát nhóm quyền kinh tế và văn hóa, xã hội của con người 3
1.2 Quyền con người về nhóm quyền kinh tế và văn hóa, xã hội trong Hiến pháp Việt Nam năm 2013 5
1.2.2 Quyền kinh tế, văn hóa, xã hội trong Hiến Pháp Việt Nam 2013 5
1.2.2.1 Quyền kinh tế 6
1.2.2.2 Quyền văn hóa 7
1.2.2.3 Quyền xã hội 8
1.2.3 Nhận xét quyền kinh tế và văn hóa, xã hội trong Hiến Pháp Việt Nam 2013 9
Chương 2: Cơ chế đảm bảo và giải pháp thức hiện quyền con người trong Hiến pháp Việt Nam 2013 10
2.1 Cơ chế đảm bảo quyền con người trong Hiến Pháp 2013 10
2.1.1 Nội luật hóa các điều ước quốc tế 11
2.1.2 Tham gia các tổ chức nhân quyền thế giới và khu vực 11
2.1.3 Hiện thực hóa Điều 119 Hiển pháp 2013 12
2.2 Giải pháp thực hiện quyền con người trong Hiến pháp Việt Nam 2013 13
2.2.1 Xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật quốc gia 13
2.2.2 Thông tin ,tuyên truyền chính sách ,thành tựu quyền con người 14
2.2.3 Xóa đói, giảm nghèo, thực hiện công bằng xã hội, giảm sự phân hoá giàu nghèo 14
2.2.4 Tăng cường bảo vệ quyền con người trong lĩnh vực tư pháp hình sự 15
Trang 5RightsICCPR International Covenant on Civil and
Political RightsICESCR International Covenant on Economic,
Social and Culturaỉ RightsOHCHR Office of High Commissioner for
Human Rights
Commission on Human Rights
Promotion and Protection of theRights of Women and Children
Trang 6MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Trên thế giới “Các quyền con người được thế giới thừa nhận, bảo
vệ và được tuyên bố trong nhiều văn kiện pháp lý quốc tế mà đặcbiệt là trong ba vãn kiện quan trọng nhất được coi là Bộ luật quốc
tế về quyền con người đó là: Tuyên ngôn thế giới về nhân quyềnnăm 1948 (The Universal Declaration of Human Rights - UDHR),Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị năm 1966(International Covenant on Civil and Political Rights - ICCPR), Côngước quốc tế về các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa năm 1966(International Covenant on Economic, Social and Culturaỉ Rights -ICESCR) Xem xét ba văn kiện quan trọng trên, chúng ta có thểphân chia quyền con người thành 2 nhóm: Các quyền dân sự,chính trị; các quyền kinh tế, văn hóa, xã hội.1’’
Hiến Pháp 2013 sự kết tinh về quyền con người đáp ứng cácnhu cầu về quyền con người cần có đối với quốc tếchính là bướcđánh dấu giai đoạn phát triển mới về quyền con người,quyền côngdân trong tư duy lập hiến Việt Nam Bởi vì tầm quan trọng của nótác giả muốn thông qua nghiên cứu này để tìm hiểu thêm về cácchế định về quyền con người trong Hiến pháp Việt Nam đặc biệt là
về nhóm quyền kinh tế và văn hóa,xã hội trong Hiến pháp ViệtNam 2013
2 Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu này tác giả đưa đến những kiến thức quyền cònngười về nhóm quyền kinh tế và văn hóa,xã hội trong Hiến phápViệt Nam năm 2013 qua đó đóng góp cho người đọc hiểu về những
1 https://luatminhkhue.vn 2022 Quyền con người là gì? Đặc điểm, phân loại các quyền con người [trực tuyến] Có tại:
<https://luatminhkhue.vn/quyen-con-nguoi-la-gi -khai-niem cach-hieu-ve-quyen-con-nguoi.aspx> [Truy cập ngày 24 tháng 1 Năm 2022].
Trang 7quyền con người cùng tầm quan trọng của nó để xây dựng phápluật, nhằm đóng góp tạo nên cơ sở pháp lý vững chắc bảo đảmquyền con người được thực thi trong thực tiễn, nêu lên nhưng giảipháp thực hiện quyền con người đây cũng chính là động lực choviệc phát triển vì một đất nước Việt Nam dân chủ, công bằng, vănminh.
3 Đối tượng nghiên cứu
Quyền con người về nhóm quyền kinh tế và văn hóa,xã hội trongHiến pháp Việt Nam 2013 Các cơ chế đảm bảo quyền con người
và các giải pháp thực hiện quyền con người về nhóm quyền kinh tế
và văn hóa, xã hội trong Hiến pháp Việt Nam năm 2013
3 Phạm vi nghiên cứu
Trong phạm vi nghiên cứu của mình, bài tiểu luận chỉ giới hạn ởviệc phân tích quy định quyền con người về quyền kinh tế và vănhóa, xã hội trong Hiến pháp Việt Nam năm 2013 Trên cơ sở đó,bài tiểu luận còn đối chiếu với quy định quyền kinh tế và văn hóa,
xã hội trong trong các bản Hiến pháp của Việt Nam, để từ đó đưa
ra những hiểu biết nhằm góp phần xây dựng pháp luật thêm vữngchắc
4 Phương pháp nghiên cứu
Tác giả dựa trên tính chất của chủ đề, nội dung và quy mônghiên cứu, các phương pháp nghiên cứu của bài tiểu luận chủ yếu
là dựa trên việc tập hợp, so sánh và phân tích văn bản pháp luật,tài liệu từ các nghiên cứu trước đó cũng như nghiên cứu của tác
giả
Trang 8NỘI DUNG
Chương 1: Quyền con người về nhóm quyền kinh tế và văn hóa, xã hội trong Hiến pháp Việt Nam năm 2013
1.1 Khái niệm về quyền kinh tế và văn hóa, xã hội
1.1.1 Khái niệm về quyền con người
Mỗi người khi sinh ra đều có nhưng quyền nhất định trong đó
quyền con người là một quyền tự nhiên nhất được thể hiện từ nhucầu và lợi ích trong xã hội của mỗi cá nhân trong xã hội được phápluật công nhận, tôn trọng và bảo vệ Đây là quyền mà khi cá nhânđược sinh ra trong xã hội thì đã có và được hình thành từ bản chấtcon người mà không phải từ pháp luật quy định hay nhà nước traoquyền Theo định nghĩa của Văn phòng Cao ủy Liên Hợp Quốc,nhân quyền hay quyền con người là những bảo đảm pháp lý toàncầu có tác dụng bảo vệ các cá nhân và các nhóm chống lại nhữnghành động hoặc sự bỏ mặc mà làm tổn hại đến nhân phẩm, những
tự do cơ bản của con người2 3Trong bản Tuyên ngôn Độc lập Hoa
Kỳ, Thomas Jefferson đã đưa ra một nguyên tắc cơ bản làm cơ sởcho sự thành lập chính phủ dân chủ Các chính phủ trong thể chếdân chủ không ban phát các quyền tự do cơ bản mà Jefferson đãnêu, mà chính các chính phủ đó để bảo vệ các quyền tự do đó –các quyền mà mọi cá nhân "hiển nhiên có" do sự tồn tại củamình4
Ở Việt Nam, đã có nhiều định nghĩa về quyền con người do một sốcác cơ quan nghiên cứu và chuyên gia đưa ra tuy không giống
nhau nhưng nhìn chung khái niệm“quyền con người thường được
2 Liên hợp quốc, UNHCHR, Những câu hỏi thường gặp về cách tiếp cận dựa trên quyền
con người để hợp tác phát triển, New York và Geneva, 2006, tr.8
3 Giáo Trình Lý Luận Và Pháp Luật Về Quyền Con người Chương 2: Khái quát về quyền con người Pdf
4 Nhân Quyền - Wikipedia Tiếng Việt (2022) Lấy 25 tháng 1 năm 2022, từ https://vi.wikipedia.org/wiki/nherm
%c3%a2n_quy%e1%bb%81n#cite_note-2
Trang 9hiểu là những nhu cầu, lợi ích tự nhiên, vốn có của con người được ghi nhận và bảo vệ trong pháp luật quốc gia và các thỏa thuận pháp lý quốc tế 5.”
Như vậy, có thể khái quát, quyền con người là những đặc quyền tựnhiên vốn có của tất cả mọi người không phân biệt quốc tich haynơi cư trú, giới tính hay nguồn gốc, được các quốc gia trên thế giới
và trong nước thừa nhận, tôn trọng, bảo vệ Mọi người được hưởngcác quyền của mình một cách bình đẳng không có sự phân biệt đối
xử những quyền này có mối liên hệ phụ thuộc lẫn nhau và khôngthể tách rời và được bảo đảm bằng hệ thống pháp luật quốc gia
Sự vi phạm một quyền sẽ trực tiếp hoặc gián tiếp gây ảnh hưởngđến việc bảo đảm các quyền khác của con người Ngược lại, tiến
bộ trong việc bảo đảm một quyền sẽ trực tiếp hoặc gián tiếp tácđộng tích cực đến việc phát triển bảo đảm các quyền khác Nhómquyền kinh tế và văn hóa, xã hội cũng có mỗi liên hệ với các nhómquyền dân sự và chính trị nhóm quyền này hướng tới việc tạo lậpcác điều kiện và sự đối xử bình đăng, công bằng của con ngườitrong xã hội
5 “Giáo Trình Lý Luận Và Pháp Luật Về Quyền Con ngườ” 11/2009 Nxb đại học quốc gia
Hà Nội, trang 38
Trang 10Quyền kinh tế, văn hóa, xã hội có một vị trí rất quan trọng trong
hệ thống quyền con người
Theo tài liệu chuyên đề (Fact Sheet) số 33 của Văn phòng Cao ủyNhân quyền Liên hợp quốc (OHCHR), các quyền kinh tế văn hóa và
xã hội là những quyền con người liên quan đến nơi làm việc, ansinh xã hội, cuộc sống gia đình, tham gia đời sống văn hóa và đượctiếp cận nhà ở, thực phẩm, nước uống, y tế và giáo dục Cụ thểnhững quyền cơ bản trong nhóm này gồm các quyền lao động,quyền an sinh và bảo trợ xã hội, bảo vệ và trợ giúp gia đình, quyền
có mức sống thích đáng, quyền về y tế, quyền được giáo dục, cácquyền văn hóa6 Nhìn chung, có thể thấy, những quyền này liênquan đến những điều kiện kinh tế-xã hội-văn hóa cơ bản cần thiết
để mỗi cá nhân có được một cuộc sống trong nhân phẩm và tự do7.Ngày nay, những quyền này đều được ghi nhận trong hiến pháp và
hệ thống pháp luật của nhiều quốc gia,và trong nhiều văn kiệnnhân quyền quốc tế và khu vực như Tuyên ngôn toàn thế giới vềnhân quyền (UDHR, 1948), Công ước quốc tế về các quyền dân sự
và chính trị (ICCPR, 1966), Công ước quốc tế về các quyền kinh tế,
xã hội và văn hóa (ICESCR, 1966),…
Ở Việt Nam các quyền về kinh tế xã hội và văn hóa tuy không phảinằm trong nội dung các quyền mà được thể hiện trong việc thựcthi quyền con người và theo chủ thể quyển: gồm quyền của cánhân, quyền của nhóm như phụ nữ, trẻ em và quyền quốc giaquyền của quốc gia, dân tộc thiểu số, quyền phát triển Quyền củanhóm là quyền cá nhân được quy định cho một nhóm xã hội dựatrên một số đặc điểm chung nào đó, ví dụ như dễ bị tổn thương
6 Frequently Asked Questions on Economic, Social and Cultural Rights (Fact Sheet No.33) [truy cập: 25/1/2020] tại:
https://www.ohchr.org/Documents/Issues/ESCR/FAQ%20on%20ESCR-en.pdf ,
7 Trung tâm Nghiên cứu Quyền con người & Quyền công dân (2012a), Giới thiệu Công ước quốc tế về các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa (ICESCR, 1966), Nxb Hồng Đức, Hà Nội, tr.44.
Trang 11hoặc bị thiệt thòi như phụ nữ, trẻ em, người tị nạn, người lao độngnhập cư, người bị giam giữ theo thủ tục tố tụng hình sự Quyềnphát triển là quyền của các quốc gia, dân tộc, đồng thời cũng làquyển của cá nhân Theo nội dung quyển thì nhóm quyền kinh tế,văn hoá, xã hội gồm các quyền sở hữu, quyền làm việc, quyềnđược bảo vệ sức khỏe; quyền học tập, quyền hưởng thụ văn hoá Nước ta, quyền con người được quy định trong nhiều văn bản quyphạm pháp luật như Hiến pháp, Bộ luật dân sự, Bộ luật hình sự, Bộtuật tố tụng hình sự, Bộ luật lao động, Luật hôn nhân và gia đình,các luật về bầu cử, Luật bảo vệ, chăm sóc, giáo dục trẻ em, Pháplệnh tín ngưỡng, tôn giáo Những nguyên tắc chung của pháp luậtViệt Nam luôn tôn trọng và bảo vệ quyền con người những quyđịnh đó cũng chính là điều kiện để cụ thể hóa các chế định, quyphạm về quyền con người đặc biệt là Hiến pháp bởi đây là văn bản
Kỳ họp thứ 6 Quốc hội khóa XIII nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩaViệt Nam thông qua Hiến pháp năm 2013 gồm 11 chương, 120điều, riêng chế định về quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bảncủa công dân trong Chương II từ Điều 14 đến Điều 49 gồm 36/120
Trang 12điều, là chương chứa đựng nhiều điều nhất và nhiều điểm mớinhất Tuy nhiên, quyền con người không chỉ được quy định tậptrung trong Chương II mà còn là quan điểm, nội dung xuyên suốttrong toàn bộ Hiến pháp năm 20138.
So với hiến Pháp 1992 Quyền con người được sửa đổi bổ sung tạilại chương VI của Hiến Pháp 1992 lên chương II của Hiến phápkhông đơn thuẩn chỉ là sửa đổi bổ sung nó mà đây còn là sự đềcao tầm quan trọng của quyền con người trong Hiến pháp 2013những nội dung được quy định tại Chương II và các Chương có liênquan về kinh tế, xã hội, văn hóa Những quy định này đã thể hiệnquan điểm, đường lối của Đảng, Nhà nước và ý nguyện của Nhândân Đây là cơ sở hiến định, là bảo đảm về mặt chính trị - pháp lý
để phát triển kinh tế - xã hội của nước ta trong thời kỳ mới
lý do quốc phòng, an ninh hoặc vì lợi ích quốc gia, tình trạng khẩncấp, phòng, chống thiên tai, Nhà nước trưng mua hoặc trưng dụng
có bồi thường tài sản của tổ chức, cá nhân theo giá thị trường.
8 www.studocu.com 2022 Quyền con người trọng hiến pháp năm 2013 [trực tuyến] Có tại:
con-nguoi-trong-hien -phap-2013/20810915> [Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2022].
Trang 13<https://www.studocu.com/vn/document/dai-hoc-kinh-te-quoc-dan/acca-sbr-book-2019/quyen-Cùng với việc quy định về quyền kinh tế cơ bản của con người tạichương II, thì Hiến pháp cũng thể hiện quan điểm của Đảng, Nhànước về phát triển kinh tế, được quy định tại chương II các Điều 50,Điều 51, Điều 52, Điều 53, Điều 54, Điều 55, Điều 57, Điều 62 củaHiến Pháp trong đó Nhà nước khuyến khích, tạo điều kiện đểdoanh nhân, doanh nghiệp và cá nhân, tổ chức khác đầu tư, sảnxuất, kinh doanh, tạo việc làm; phát triển bền vững các ngành kinh
tế, góp phần xây dựng đất nước Tài sản hợp pháp của cá nhân, tổchức đầu tư, sản xuất, kinh doanh được pháp luật bảo hộ và không
bị quốc hữu hóa
Hiếp pháp 2013 xác định nền kinh tế Việt Nam quy định tại điều
51 là nền kinh tế nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần trong
đó kinh tế nhà nước nắm vài trò chủ đạo các thành phần kinh tếtrở thành tầm quan trọng của nên kinh tế và các chủ thể thuộcthành phần kinh tế bình đẳng bình đẳng, hợp tác và cạnh tranhtheo pháp luật9
Theo đó điều 50 Hiến Pháp 2013 quy định mục tiêu phát triển bềnvững trong đó thể hiện quan “phát triển kinh tế gắn kết chặt chẽvới phát triển văn hóa, thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội, bảo
vệ môi trường10"
Các Điều 51, Điều 52 và Điều 53 Hiến pháp năm 2013 chính là vaitrò của nhà nước trong việc thực hiện quyền kinh tế thể hiện trongTheo đó Nhà nước khuyến khích, tạo điều kiện để doanh nhân,doanh nghiệp và cá nhân, tổ chức khác đầu tư, sản xuất, kinhdoanh, phát triển bền vững các ngành kinh tế, góp phần xây dựngđất nước; Nhà nước có vai trò xây dựng và hoàn thiện thể chế kinh
tế, điều tiết nền kinh tế trên cơ sở tôn trọng các quy luật của thị
9 Quốc hội (2013), Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Hà Nội,điều 51.
10 Quốc hội (2013), Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Hà Nội.,điều 50.
Trang 14trường; thực hiện sự phân công, phân cấp, phân quyền trong quản
lý nhà nước, thúc đẩy liên kết kinh tế vùng, bảo đảm tính thốngnhất của nền kinh tế quốc dân; Nhà nước còn có chức năng đạidiện chủ sở hữu và thống nhất quản lý đối với các loại tài nguyênthiên thiên, tài sản thuộc sở hữu toàn dân để các loại tài nguyên,tài sản này được sử dụng vì lợi ích của nhân dân
Ngoài ra, liên quan đến vai trò của Nhà nước trong nền kinh tế, tạicác chương về bộ máy nhà nước, Hiến pháp năm 2013 đã cónhững quy định nhiệm vụ, quyền hạn tương ứng của Quốc hội,Chính phủ, chính quyền địa phương, Kiếm toán Nhà nước
1.2.2.2 Quyền văn hóa
Hiến Pháp 2013 với sự phát triển dân chủ, tiến bộ, đóng góp tíchcực trong nền văn hóa nói chung Các quyền văn hóa có vị trí làquan trọng trong yêu cầu hội nhập quốc tế của đất nước thì đóchính là nguồn lực tinh thần, có sức mạnh to lớn trong công cuộcxây dựng đất nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa
Hiến pháp 2013 các quyền văn hóa được quy định tại các Điều:Điều 39, Điều 40, Điều 41, Điều 42
Về giáo dục, tại điều 39 Hiến pháp quy định “công dân có quyền
và nghĩa vụ học tập11"
Về khoa học và công nghệ, điều 40 và 41 Hiến pháp quy định "Mọingười có quyền nghiên cứu khoa học và công nghệ, sáng tạo vănhọc, nghệ thuật và thụ hưởng lợi ích từ các hoạt động đó";"mọingười có quyền hưởng thụ và tiếp cận các giá trị văn hoá, tham giavào đời sống văn hóa, sử dụng các cơ sở văn hóa";
11 Quốc hội (2013), Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Hà Nội,điều 39.