Slide bài giảng đạo đức kinh doanh văn hóa doanh nghiệp

Giới thiệu môn học Môn học được xây dựng gồm có các cơ sở khoa học về đạo đức kinh doanh và văn hóa doanh nghiệp, là học phần thuộc kiến thức cơ sở ngành mang tính chất bổ trợ kiến thứ

Trang 1

ĐẠO ĐỨC KINH DOANH

& VĂN HÓA DOANH

NGHIỆP

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP HỒ CHÍ MINH

KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH

Trang 2

Giới thiệu môn học

Môn học được xây dựng gồm có các cơ sở khoa học về đạo đức kinh doanh và văn hóa doanh nghiệp, là học phần thuộc kiến thức cơ

sở ngành mang tính chất bổ trợ kiến thức cho sinh viên khối ngành kinh tế nói chung và sinh viên khoa quản trị kinh doanh nói riêng Môn học cung cấp cho sinh viên những hiểu biết về:

(1) Vấn đề đạo đức trong các lĩnh vực kinh doanh và cách thức xây

dựng các quy tắc về đạo đức kinh doanh;

(2) Vấn đề văn hóa doanh nghiệp như khái niệm, sự cần thiết, các

nhân tố hình thành, mô hình và kỹ năng cần thiết để xây dựng, duy trì và thay đổi văn hóa của doanh nghiệp.

Khoa Quản tri Kinh doanh – Bộ môn Quản trị Kinh doanh 2 04/22/2024

Trang 3

Nội dung môn học

• Chương 1 Tổng quan về Đạo đức kinh doanh

• Chương 2 Nghiên cứu, tiếp cận hành vi Đạo đức kinh doanh

• Chương 3 Xây dựng hành vi Đạo đức kinh doanh

• Chương 4 Văn hóa doanh nghiệp

• Chương 5 Tạo lập và xây dựng Văn hóa doanh nghiệp

• Chương 6 Duy trì và thay đổi Văn hóa doanh nghiệp

Trang 4

Phương pháp giảng dạy

• Triết lý đào tạo “lấy người học làm trung tâm” được áp dụng

• Do đó chiến lược giảng dạy tương tác được vận dụng; theo

đó, hoạt động giảng dạy của giảng viên luôn định hướng vào: khuyến khích sinh viên quan tâm đến nghề nghiệp; thúc đẩy việc thu nhận kiến thức, hình thành các khuôn mẫu ứng xử

• Giảng viên chủ yếu đóng vai trò là người phổ biến tri thức

khoa học, tổ chức, cố vấn, hỗ trợ người học khám phá, làm chủ tri thức, phát triển khả năng giải quyết vấn đề liên quan đến đạo đức kinh doanh và văn hóa doanh nghiệp trong tổ

chức kinh doanh

Trang 5

Phương pháp đánh giá môn học

• Đánh giá môn học phân thành hai phần:

+ Đánh giá quá trình

- Chuyên cần: Nội dung của đánh giá chuyên cần gồm: tần

suất hiện diện của sinh viên và sự tham gia vào quá trình

học tập tại giảng đường.

- Tiểu luận nhóm: Nội dung đánh giá của hình thức đánh giá kết quả học tập bằng Tiểu luận nhóm là khối lượng kiến thức của học phần đã quy định trong Đề cương này, thể hiện cụ thể qua các chủ đề của tiểu luận nhóm.

Trang 6

Phương pháp đánh giá môn học

- Bài kiểm tra cá nhân: Nội dung đánh giá của Bài kiểm tra cá nhân là khối lượng kiến thức kiểm tra tương ứng với khối

lượng kiến thức của tiến độ dạy học đã được quy định Đề kiểm tra do giảng viên soạn, chịu trách nhiệm về chuyên

môn; tối thiểu có 02 câu hỏi; thời gian kiểm tra tối đa bằng thời gian thi hết học phần.

- Thi cuối kỳ: Trắc nghiệm

50 câu trắc nghiệm bao quát kiến thức của 6 chương (50 câu

* 0,2 = 10 điểm)

Trang 7

Tài liệu tham khảo

• Giáo trình

[1] Nguyễn Mạnh Quân (2015) Đạo đức kinh doanh và văn

hóa công ty NXB Đại học Kinh tế Quốc dân.

[2] Dương Thị Liễu (2012) Văn hóa kinh doanh NXB Đại học

Kinh tế Quốc dân.

• Tài liệu tham khảo

[3] Đạo đức kinh doanh Cẩm nang quản lý doanh nghiệp kinh doanh có trách nhiệm trong các nền kinh tế thị trường mới nổi

Bộ Thương mại Hoa Kỳ (2007)

Trang 8

TỔNG QUAN VỀ ĐẠO ĐỨC KINH

DOANH

CHƯƠNG 1

Trang 9

 Đạo đức là những nguyên tắc luân lý căn bản & phổ

biến mà mỗi người phải tuân theo xã hội.

 Phương Tây “Đạo đức là biết phân biệt đúng sai & làm điều đúng”.

Trang 10

I Các khái niệm

1 Đạo đức

 Hiện nay, “Đạo đức là

toàn bộ quy tắc, chuẩn

mực xã hội nhờ đó con

người tự giác điều chỉnh

& đánh giá hành vi của

mình trong quan hệ với

bản thân, xã hội & tự

nhiên.

Trang 11

Đặc điểm của đạo đức

+ Hình thái ý thức xã hội:

+ Phương thức điều chỉnh hành vi

+ Hệ thống giá trị và đánh giá

+ Tự nguyện và tự giác ứng xử

Trang 12

Thảo luận nhóm: Sự khác biệt giữa đạo đức và pháp luật

- Đạo đức xuất hiện trước pháp luật, còn pháp luật ra đời khi có sự phân chia giai cấp.

- Đạo đức xuất phát từ động cơ hành vi ở bên trong chủ thể còn pháp luật ở bên ngoài vì bắt buộc.

- Phạm vi điều chỉnh và ảnh hưởng của đạo đức rộng hơn pháp luật: Pháp luật chỉ làm rõ những mẫu số chung nhỏ nhất của các hành vi hợp lẽ phải, hành vi đạo lý đúng

đắn tồn tại trên luật.

Trang 13

2 Kinh doanh

- Kinh doanh (luật DN 2020) là việc thực hiện liên tục một hoặc một số hoặc tất cả công đoạn của quá trình từ đầu

tư, sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng dịch

vụ trên thị trường nhằm mục đích tìm kiếm lợi nhuận Có thể bao gồm:

 Sản xuất kinh doanh

 Thương mại

 Dịch vụ

 Đầu tư

Trang 14

Các vấn đề xoay quanh kinh doanh:

Trang 15

3 Đạo đức kinh doanh

- Người ta thường nói về kinh doanh theo ý nghĩa sản

phẩm, việc làm, và lợi nhuận, nhưng khắp thế giới đều thừa nhận 1 doanh nghiệp kinh doanh vẫn là 1 thành

viên của cộng đồng.

- Việc theo đuổi mục tiêu lợi nhuận & sự tiến bộ kinh tế,

không có nghĩa là doanh nghiệp được phép bỏ qua các quy chuẩn, giá trị, tôn trọng, sự liêm chính & chất lượng của cộng đồng.

- Đối với DN thành công sau cùng được đo lường bằng

lợi nhuận & 1 hình ảnh DN có trách nhiệm XH  tạo vốn & duy trì hoạt động về lâu dài.

Trang 16

Bài tập: Liệt kê các bên liên quan của DN kinh doanh

- Khách hàng & người tiêu dung

- Chủ sở hữu, cổ đông & chủ nợ

- Nhân viên & người thừa hành

- Môi trường tự nhiên

Trang 17

- Hành vi kinh doanh có trách nhiệm tồn tại cả 4 cấp độ nhận

dạng của 1 doanh nghiệp:

 Tuân thủ pháp luật

 Quản trị rủi ro

 Nâng cao uy tín

 Giá trị gia tăng cho cộng đồng

- HVKD có trách nhiệm bao gồm những lựa chọn & hành động của chủ sở hữu, nhà quản lý, nhân viên, những hành động này:

 Nằm trong phạm vi thẩm quyền của họ

 Được thông tin đầy đủ

 Nhắm đến theo đuổi mục tiêu chung của DN & đáp ứng những

mong đợi hợp lý của các bên liên quan

 Bền vừng theo thời gian

Trang 18

- Có 1 công cụ quản lý mà chủ sở

hữu & nhà quản lý sử dụng để

khuyến khích hành vi kinh doanh

có trách nhiệm, thường được gọi

là chương trình đạo đức kinh

doanh.

- Một chương trình ĐĐKD giúp chủ

sở hữu & nhà quản lý giải quyết

khái niệm ”kết quả ba thành phần

gồm mặt tài chính, xã hội & môi

trường từ HĐKD của DN”.

Trang 19

- Chương trình ĐĐKD giúp họ cải thiện kết quả KD, tạo ra lợi nhuận & đóng góp sự tiến bộ kinh tế bằng cách:

 Nhận biết những áp lực về CT, KT, XH, & CN

 Hiểu rõ hơn văn hoá tổ chức

 Nuôi dưỡng những mong đợi hợp lý của các bên liên quan

 Phát triển những tập quán quản lý có trách nhiệm để đáp

ứng mong đợi của các bên liên quan

 Học hỏi từ những quyết định & hoạt động của công ty

Trang 20

Câu hỏi: Bạn sẽ quyết định gì?

Trang 21

4 Những lợi ích quan trọng khi DN thực hiện chương trình đạo đức kinh doanh

- Nâng cao danh tiếng và thiện chí

- Giảm rủi ro

- Giảm chi phí

- Bảo vệ khỏi những nhân viên & người lao động thiếu đạo đức

- Nâng cao kết quả, năng suất, và vị thế cạnh tranh

- Mở rộng khả năng tiếp cận vốn, tín dung & đầu tư nước ngoài

- Tăng lợi nhuận & duy trì tăng trưởng dài hạn

- Sự tôn trọng của quốc tế

Trang 22

Phần tham khảo: Nguyên tắc và chuẩn mực đạo đức kinh doanh

+ Tính trung thực:

Đảm bảo chữ tín trong kinh doanh, thực hiện đúng cam

kết thỏa thuận, nhất quán trong nói và làm, nghiêm túc

chấp hành quy định pháp luật, không kinh doanh phi pháp như trốn hoặc gian lận thuế, kinh doanh hàng hoá và dịch

vụ quốc cấm, vi phạm thuần phong mỹ tục

Trang 23

+ Tôn trọng con người:

- Tôn trọng cộng sự và cấp quyền, tôn trọng phẩm giá,

quyền lợi chính đáng của nhân viên, quan tâm đúng

mức, tôn trọng quyền tự do và các quyền hạn hợp pháp khác

- Đối với khách hàng: tôn trọng nhu cầu, sở thích và tâm

lý khách hàng

- Đối với đối thủ cạnh tranh, tôn trọng lợi ích của đối thủ.

- Gắn lợi ích của doanh nghiệp với lợi ích của khách hàng

và xã hội.

Trang 24

• Chuẩn mực của đạo đức kinh doanh

+ Nghĩa vụ về kinh tế: Cung cấp sản phẩm, dịch vụ, tạo

công ăn việc làm, cạnh tranh bảo tồn và phát triển giá trị.

+ Nghĩa vụ về pháp lý: Điều tiết cạnh tranh, bảo vệ người

tiêu dùng, bảo vệ môi trường, an toàn và bình đẳng,

khuyến khích phát hiện và ngăn chặn hành vi sai trái.

+ Nghĩa vụ về đạo đức: Thể hiện thông qua các tiêu

chuẩn, chuẩn mực hay quan niệm, kỳ vọng của các đối tượng hữu quan.

+ Nghĩa vụ về nhân văn: Những đóng góp cho cộng đồng

và xã hội.

Trang 25

II Sự cần thiết của Đạo đức kinh doanh

1 Các vấn đề đạo đức trong kinh doanh

- Vấn đề đạo đức thường bắt nguồn từ mâu thuẫn, mâu thuẫn xuất hiện trong nhiều hoàn cảnh, tình huống, lĩnh vực, phổ biến nhất là những vấn đề liên quan đến lợi ích.

2 Các khía cạnh mâu thuẩn

Trang 26

Các lĩnh vực thường xảy ra mâu thuẫn

+ Marketing

- Quan hệ giữa người tiêu dùng và người sản xuất bắt

đầu từ hoạt động marketing

- Lợi ích của người sản xuất và người tiêu dùng dựa vào những thông tin nghiên cứu thị trường, quảng cáo, tuy nhiên vấn đề đạo đức cũng có thể nảy sinh từ những hoạt động này.

Trang 27

+ Phương tiện kỹ thuật

- Phương tiện kỹ thuật được doanh nghiệp sử dụng làm công cụ giám sát, quản lý, thực hiện quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh.

- Vấn đề đạo đức có thể xuất hiện khi doanh nghiệp áp

dụng kỹ thuật để thiết kế, chế tạo sản phẩm nhằm giảm chi phí, tăng khả năng cạnh tranh nhưng lại không quan tâm đúng mức đến các yếu tố gây ảnh hưởng tới môi

trường và an sinh xã hội.

Trang 28

+ Nhân lực

- Liên quan đến chức năng quản lý của doanh nghiệp: tuyển dụng, bổ nhiệm, kiểm tra, đánh giá nhân viên có thể nảy sinh là tình trạng phân biệt đối xử, thiếu công bằng, khách quan.

- Đánh giá nhân viên cũng là công việc của quản lý, có thể xuất hiện các vấn đề về đạo đức kinh doanh

Trang 29

+ Kế toán – tài chính

- Trong doanh nghiệp, công tác kế toán – tài chính đóng vai trò quan trọng và thường nảy sinh các vấn đề đạo đức từ mối quan hệ bên trong - bên ngoài.

- Nếu số liệu bị làm sai lệch có thể dẫn đến vi phạm pháp luật, quyết định sai lầm gây thiệt hại khó lường.

Trang 30

+ Nhà quản lý

- Người quản lý được ủy thác làm đại diện cho chủ sở hữu doanh nghiệp trong điều hành – quản lý hoạt động kinh doanh vì lợi ích của chủ sở hữu, và cân bằng với lợi ích các bên liên quan.

- Câu hỏi: Liệu có xuất hiện những mâu thuẩn giữa nhà

quản lý với chủ sở hữu doanh nghiệp dưới khía cạnh

đạo đức kinh doanh hay không?

Trang 31

+ Chủ sở hữu doanh nghiệp

- Chủ sở hữu doanh nghiệp phải xây dựng các tiêu chuẩn cho hành vi kinh doanh có trách nhiệm.

- Họ bị chi phối bởi nhiều yếu tố liên quan đến kinh tế,

pháp lý, xã hội và quy tắc – chuẩn mực đạo đức kinh

doanh.

Trang 32

+ Nhân viên/người lao động

- Là những người thực hiện các công việc chuyên môn, tác nghiệp trong doanh nghiệp

- Cũng là đối tượng có hành vi bị chi phối bởi quy tắc đạo đức kinh doanh.

- Sự khác biệt về nhận thức và quan điểm đạo đức giữa người quản lý và đối tượng lao động có thể là nguyên nhân của những vấn đề về đạo đức.

Trang 33

+ Khách hàng

Trang 34

+ Cộng đồng, xã hội và môi trường

Trang 35

+ Chính phủ

- Các cơ quan chức năng có thể can thiệp để đảm bảo quyền lợi hợp pháp cho một số hoặc tất cả các bên liên quan.

- Câu hỏi: khi nào chính phủ bắt buộc phải hành động để giải quyết những vấn đề xoay quanh đạo đức kinh doanh?

Trang 36

3 Nhận diện các vấn đề đạo đức kinh doanh

- Vấn đề đạo đức kinh doanh tiềm ẩn trong hoạt động kinh doanh là nguồn gốc dẫn đến những hậu quả nghiêm

trọng đối với uy tín, sự tồn tại, phát triển của một doanh nghiệp

- Việc nhận định vấn đề đạo đức kinh doanh phụ thuộc

vào mức độ hiểu biết về mối quan hệ giữa các tác nhân liên quan trong hoạt động kinh doanh.

Trang 37

+ Quy trình nhận biết các vấn đề đạo đức kinh doanh

- Thứ nhất: xác minh các bên hữu quan:

- Thứ hai: xác minh mối quan tâm, mong muốn của các

các bên liên quan thông qua một sự việc, tình huống cụ thể.

- Thứ ba: xác định bản chất vấn đề đạo đức kinh doanh.

Trang 38

Phần tham khảo: Các khía cạnh của nghĩa vụ trong

trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp

Khái niệm trách nhiệm xã hội

- Trách nhiệm xã hội là cam kết của doanh nghiệp đóng góp cho việc phát triển kinh tế bền vững Điều này thể

hiện qua việc tuân thủ chuẩn mực về: bảo vệ môi

trường, bình đẳng về giới tính, an toàn lao động, quyền lợi lao động, trả lương công bằng, đào tạo và phát triển nhân viên, phát triển cộng đồng…theo

cách có lợi cho cả doanh nghiệp cũng như phát triển chung của xã hội.

Trang 39

Nghĩa vụ về kinh tế

- Nghĩa vụ kinh tế của doanh nghiệp được thể chế hóa

bởi các nghĩa vụ pháp lý như: nghĩa vụ kinh tế đối với

nguồn nhân lực trong tổ chức, nhà đầu tư, người tiêu

dùng và phúc lợi xã hội, đảm bảo sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp.

Trang 40

Nghĩa vụ về pháp lý

- Hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp ảnh hưởng

trực tiếp tới quyền lợi công dân và an sinh xã hội, vì vậy đòi hỏi doanh nghiệp phải tuân thủ quy định pháp luật

- Nghĩa vụ pháp lý cơ bản được quy định bao gồm: sự

cạnh tranh lành mạnh, bảo vệ người tiêu dùng và môi

trường, an toàn, bình đẳng, khuyến khích phát hiện,

ngăn chặn hành vi sai trái.

Trang 41

Nghĩa vụ về đạo đức

- Nghĩa vụ đạo đức trong trách nhiệm xã hội của doanh

nghiệp được thể hiện thông qua các tiêu chuẩn, chuẩn mực hay kỳ vọng phản ánh mối quan tâm của các bên liên quan chủ yếu như: người tiêu dùng, người lao động, đối tác, chủ sở hữu, cộng đồng.

Trang 42

Nghĩa vụ về nhân văn

Nghĩa vụ nhân văn của doanh nghiệp phụ thuộc vào các hành động của doanh nghiệp liệu nó có phải là một doanh nghiệp năng động và đóng góp sự tiến bộ của xã hội.

Trang 43

NGHIÊN CỨU, TIẾP CẬN HÀNH VI ĐẠO ĐỨC KINH DOANH

CHƯƠNG 2

Trang 44

I Các khía cạnh thể hiện của Đạo đức kinh doanh trong doanh nghiệp

1 Xét trong từng chức năng kinh doanh của doanh

nghiệp

a Khía cạnh đạo đức kinh doanh trong quản trị nguồn

nhân lực

 Tuyển dụng, bổ nhiệm, sử dụng lao động

 Đánh giá mức độ hoàn thành công việc và năng lực làm việc của nhà quản lý, nhân viên và người thừa hành

 Góc nhìn từ nhà quản lý cho vấn đề của hành vi kinh doanh, hành vi quản lý và chương trình đạo đức kinh doanh

Định dạng
Số trang	205
Dung lượng	31,16 MB