Phân tích hàng hóa sức lao động của c mác liên hệ vấn đề này với thị trường lao động ở nước ta hiện nay

Phân tích hàng hóa sức lao động của c mác liên hệ vấn đề này với thị trường lao động ở nước ta hiện nay Phân tích hàng hóa sức lao động của c mác liên hệ vấn đề này với thị trường lao động ở nước ta hiện nay Phân tích hàng hóa sức lao động của c mác liên hệ vấn đề này với thị trường lao động ở nước ta hiện nay

ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ GIAO THÔNG VẬN TẢI

KHOA CHÍNH TRỊ - QPAN - GDTC

*****

TIỂU LUẬN

HỌC PHẦN: KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC-LÊNIN

Câu hỏi tiểu luận: “Phân tích hàng hóa sức lao động của C.Mác? Liên hệ vấn đề này với thị trường lao động ở nước ta hiện nay?”

Sinh viên thực hiện:

Mã sinh viên:

Lớp:

Khóa: 71 (2020-2024)

Giảng viên hướng dẫn: Nguyễn Thị Thu Trà

HÀ NỘI – 2021

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 2

1 Phân tích hàng hóa sức lao động của C.Mác 2

1.1 Khái niệm về sức lao động 2

1.2 Điều kiện để sức lao động trở thành hàng hóa 2

1.3 Thuộc tính của hàng hóa sức lao động 3

2 Liên hệ vấn đề với thị trường lao động hiện nay 5

2.1 Vấn đề về thị trường hiện nay 5

2.2 Giải pháp cho các vấn đề về thị trường hiện nay 8

KẾT LUẬN 10

TÀI LIỆU THAM KHẢO 11

MỞ ĐẦU

Trong công cuộc đổi mới đất nước cũng đổi mới toàn diện nền kinh tế cũng như xã hội từ năm 1986 thì trong những năm gần qua Đảng và nhà nước ta đã định hướng chuyển từ nền kinh tế tập trung sang nền kinh tế thị trường, trong đó

đã có nhiều thị trường đã và đang tiếp tục hình thành và phát triển, tuy nhiên thì trình độ phát triển của chúng còn tương đối thấp so với các nước láng giềng Nổi bật trong số đó chính là thị trường sức lao động Qua sự đổi mới và nhờ các bộ luật và nghị định của Chính phủ nước ta nên đã hình thành cơ sở pháp lí cho thị trường này

Trong thời đại mới này thì cả người lao động và người sử dụng lao động trong thị trường sức lao động đều đã có những quyền cơ bản để đảm bảo cho việc tham gia vào thị trường này Chính vì sự đặc biệt trong thị trường sức lao động và em cũng muốn tìm hiểu rõ hơn nên em đã chọn đề tài: “Phân tích hàng hóa sức lao động của C.Mác? Liên hệ vấn đề này với thị trường lao động ở nước

ta hiện nay?”

Do kiến thức và kinh nghiệm chưa nhiều nên bài làm không tránh khỏi những khiếm khuyết Với tinh thần thực sự muốn hiểu biết thêm về đề tài và muốn có nhiều kiến thức thực tế, em rất mong nhận được sự quan tâm, trao đổi

và góp ý của các thầy cô giáo để hoàn hiện hơn nữa bài tiểu luận cũng như kiến thức của mình

NỘI DUNG

1 Phân tích hàng hóa sức lao động của C.Mác

1.1 Khái niệm về sức lao động

Theo C.Mác: “Sức lao động hay năng lực lao động là toàn bộ những năng lực thể chất và tinh thần tồn tại trong cơ thể, trong một con người đang sống, và được người đó đem ra vận dụng mỗi khi sản xuất ra một giá trị sử dụng nào đó” 1

Tóm gọn lại thì sức lao động là toàn bộ thể lực và trí lực tồn tại trong cơ thể con người chúng ta và nó được đem đi vận dụng vào quá trình sản xuất

1.2 Điều kiện để sức lao động trở thành hàng hóa

Trong tất cả các chế độ xã hội đã tồn tại thì sức lao động là một yếu tố vô cùng quan trọng trong quá trình lao động và sản xuất nhưng không phải sức lao động nào cũng là hàng hóa Để sức lao động trở thành hàng hóa theo C.Mác thì phải có hai điều kiện đó là:

với sức lao động của mình tạo ra hàng hóa để bán, cho nên họ phải bán sức lao

Ở điều kiện đầu tiên ta có thể hiểu rằng sức lao động mà muốn trở thành hàng hóa để xuất hiện trên thị trường thì nó phải do bản thân người có sức lao động đem ra bán và có khả năng chi phối sức lao động của mình Nếu muốn được như vậy thì người có sức lao động muốn bán thì phải có quyền sở hữu sức lao động và năng lực của mình Qua đó cho thấy muốn biến sức lao động thành hàng hóa thì phải loại bỏ chế độ nô lệ và chế độ phong kiến cổ hổ, như vậy ta mới có thể đạt được điều kiện đầu tiên

Với điều kiện thứ hai xảy ra khi người lao động không có đủ tư liệu sản xuất nên không thể tiến hành sản xuất mặc dù vẫn có sức lao động Khi ấy người lao động buộc phải bán sức lao động của mình vì không còn lựa chọn nào khác để

có thể sinh sống và tồn tại

1 C.Mác - Ph Ănghen, Toàn t p, t p 23, Nxb Chính tr quốốc gia, H, 1993, tr.251 ậ ậ ị

2 Giáo trình KInh tếố Chính tr Mác - Lếnin, tr.55 ị

Ngay trong thời chủ nghĩa tư bản thì đã xuất hiện đầy đủ hai điều kiện đó Đầu tiên, cách mạng tư sản đã giải phóng người lao động khỏi sự lệ thuộc

về thân thể vào chủ nô và chúa phong kiến

Thứ hai, do các tác động của quy luật giá trị và các biện pháp tích luỹ nguyên thuỷ của tư bản đã làm phá sản những người sản xuất nhỏ, biến họ trở thành vô sản và tập trung tư liệu sản xuất vào trong tay một số ít người Việc mua bán sức lao động được thực hiện dưới hình thức là thuê mướn Đồng thời sức lao động biến thành hàng hoá chính là điều kiện chủ yếu quyết định sự

1.3 Thuộc tính của hàng hóa sức lao động

Khi sức lao động trở thành hàng hóa thì nó cũng có hai thuộc tính như hàng hóa thông thường Đó là thuộc tính giá trị và thuộc tính giá trị sử dụng

- Giá trị của hàng hóa sức lao động cũng do thời gian lao động xã hội cần thiết để sản xuất và tái sản xuất ra sức lao động quyết định

Xét về cấu thành, do hàng hóa sức lao động tồn tại chỉ tồn tại trong cơ thể con người đang sống, nên để sống và tái sản xuất sức lao động thì người lao động phải tiêu dùng một lượng tư liệu sinh hoạt nhất định

Ngoài ra thì hàng hóa sức lao động là loại hàng hóa đặc biệt, giá trị của hàng hóa sức lao động khác với hàng hóa thông thường nằm ở chỗ nó bao hàm cả yếu

tố tinh thần và lịch sử

+ Yếu tố tinh thần: là những nhu cầu về tinh thần, văn hóa…ngoài những những nhu cầu về vật chất của người lao động

+ Yếu tố lịch sử: là nhu cầu của con người phụ thuộc vào hoàn cảnh lịch sử, trình độ văn minh của mỗi nước vào từng thời kỳ, đồng thời nó còn phụ thuộc vào cả tập quán cũng như điều kiện địa lý và khí hậu của nước đó

Mặc dù bao hàm cả yếu tố tinh thần và lịch sử nhưng đối với mỗi nước nhất định và trong một thời kỳ nhất định thì quy mô những tư liệu sinh hoạt cần thiết

3 https://doisonggiaitri.com/hang-hoa-suc-lao-dong-la-gi-ly-luan-ve-hang-hoa-suc-lao-dong/?amp

4 https://vndoc.com/hai-thuoc-tinh-cua-hang-hoa-suc-lao-dong-228439

Chính vì như vậy nên thời gian lao động xã hội cần thiết để tái sản xuất ra sức lao động sẽ được quy thành thời gian lao động xã hội cần thiết để sản xuất ra những tư liệu sinh hoạt mà người lao động tiêu dùng Nói một cách đơn giản thì tức là, về cách tính giá trị của hàng hóa sức lao động sẽ được đo lường gián tiếp thông qua lượng giá trị của các tư liệu sinh hoạt để tái sản xuất ra sức lao động Cho nên, cấu thành giá trị của hàng hóa sức lao động sẽ bao gồm:

Một là, giá trị tư liệu sinh hoạt cần thiết (cả vật chất và tinh thần) để tái sản xuất ra sức lao động

Hai là, phí tổn đào tạo người lao động;

Ba là, giá trị những tư liệu sinh hoạt cần thiết (cả vật chát và tinh thần) nuôi con của người lao động

Nếu đúng theo nguyên tắc ngang giá trong nền kinh tế thị trường thì giá cả

Nói đơn giản hơn nữa thì khi muốn tái sản xuất sức lao động của một người công nhân thì sẽ phải tiêu dùng một lượng tư liệu sinh hoạt nhất định để ăn,

của gia đình và con cái của người công nhân đó Chỉ có như vậy thì sức lao động của người công nhân mới được sản xuất và tái sản xuất liên tục

- Giá trị sử dụng của hàng hóa sức lao động cũng là để thỏa mãn nhu cầu của người mua

Khác với các nhu cầu bình thường thì khi sử dụng hàng hóa sức lao động, người mua hàng hóa sức lao động mong muốn thỏa mãn nhu cầu có được giá trị lớn hơn, giá trị tăng thêm

Như đã nói ở trên thì hàng hóa sức lao động là loại hàng hóa đặc biệt, nó mang những yếu tố tinh thần và lịch sử Hơn thế, giá trị sử dụng của hàng hóa sức lao động có tính năng đặc biệt mà không có hàng hóa thông thường khác có được, đó chính là trong quá trình sử dụng nó thì giá trị của nó không những được bảo tồn mà nó còn tạo ra được lượng giá trị lớn hơn Vì trong quá trình sử dụng hay tiêu dùng thì:

5 Giáo trình Kinh tếố Chính tr Mác - Lếnin, tr.55 ị

+ Đối với các hàng hóa thông thường thì sau quá trình tiêu dùng hay sử dụng thì cả giá trị lẫn giá trị sử dụng của nó đều tiêu biến mất theo thời gian

+ Đối với hàng hóa sức lao động, quá trình tiêu dùng chính là quá trình sản xuất ra một loại hàng hóa nào đó, đồng thời là quá trình tạo ra một giá trị mới lớn hơn giá của bản thân hàng hóa sức lao động Phần lớn hơn đó chính là giá trị

Đây chính là chiếc chìa khóa chỉ rõ được nguồn gốc của giá trị lớn hơn nêu

ở trên từ đâu mà có Điều này cũng giải thích cho sự chuyển hóa của tiền thành

tư bản đã đã được nêu ở bên trên

C.Mác khẳng định rằng nguồn gốc của giá trị thặng dư là do hao phí sức lao

Trong khi đó thì con người là chủ thể của hàng hoá sức lao động vì vậy việc cung ứng sức lao động phụ thuộc còn vào các đặc điểm, yếu tố về tâm lý, kinh

tế, cơ sở vật chất cũng như chính trị, xã hội của người lao động Như vậy thì đối với hầu hết các thị trường khác thì cầu phụ thuộc vào con người với những đặc điểm và nhu cầu của họ, nhưng đối với thị trường lao động thì con người lại có ảnh hưởng quyết định tới cung

2 Liên hệ vấn đề với thị trường lao động ở nước ta hiện nay

2.1 Vấn đề về thị trường lao động hiện nay

Thị trường lao động là thị trường trong đó có người cần bán sức lao động, cung cấp dịch vụ lao động (người lao động); có người cần mua sức lao động (người sử dụng lao động); có các yếu tố cung- cầu lao động, giá cả sức lao động

cơ bản và có một vị trí đặc biệt trong hệ thống các thị trường của nền kinh tế Quá trình hình thành và phát triển cũng như sự vận động của thị trường lao động

có những đặc điểm vô cùng đặc biệt Thị trường lao động cũng như các loại thị trường khác tuân thủ theo những quy luật của thị trường như quy luật cung cầu,

6 https://vndoc.com/hai-thuoc-tinh-cua-hang-hoa-suc-lao-dong-228439

7 Giáo trình Kinh tếố Chính tr , tr.56 ị

8 https://luatduonggia.vn/thi-truong-lao-dong-la-gi-ban-chat-dac-trung-va-y-nghia-cua-thi-truong-lao-dong/

quy luật giá trị và quy luật cạnh tranh Điểm khác biệt lớn nhất ở đây chính là do tính chất đặc biệt của hàng hoá sức lao động như đã trình bày phần ở trên Qua ý trên cho thấy rằng hàng hoá sức lao động có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng thị trường lao động ở nước ta hiện nay Chính vì vậy mà Đảng và Nhà nước ta đã thừa nhận sức lao động là hàng hoá khi có đủ các điều kiện để tạo thành Vì vậy cho nên việc xây dựng thị trường sức lao động là việc diễn ra tất yếu Được xác định là vấn đề cốt lõi và trọng tâm của nước ta nên việc phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa được Đảng và nhà nước

vô cùng quan tâm Theo như Nghị quyết Đại hội IX thì nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta xác định mô hình kinh tế tổng quát của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam là phát triển kinh tế hàng hóa nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước

tế nhiều các thành phần kinh tế một cách hợp lí trong thời kỳ đổi mới ở nước ta bao gồm: kinh tế quốc doanh; các hợp tác xã; kinh tế của cá nhân, nông dân và thủ công nghệ; tư bản của tư nhân và cuối cùng là tư bản của nhà nước Hồ Chí Minh nhấn mạnh, sự tồn tại của các thành phần kinh tế khác nhau là một tất yếu khách quan và có vai trò nhất định đối với sự phát triển của nền kinh tế trong suốt thời kỳ quá độ Do đó, cần phải duy trì cơ cấu hợp lý để tận dụng một cách

Để thực hiện đường lối đổi mới cũng như vận dụng quan điểm, tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh thì Đảng và Nhà nước đã ban hành hệ thống các chính sách cho sự phát triển kinh tế hàng hoá nhiều thành phần, tạo ra nhiều điều kiện

9 https://hanoimoi.com.vn/tin-tuc/Chinh-tri/989271/dai-hoi-dai-bieu-toan-quoc-lan-thu-ix-phat-trien-nen-kinh-te-thi-truong-dinh-huong-xa-hoi-chu-nghia

10

Trích trong Vì độc lập, tự do, vì chủ nghĩa xã hội, Nxb Sự thật, Hà Nội, 1970, tr.135-139

11

Trích trong Vì độc lập, tự do, vì chủ nghĩa xã hội, Nxb Sự thật, Hà Nội, 1970, tr.135-139

12 https://tapchitaichinh.vn/nghien-cuu-trao-doi/van-dung-tu-tuong-ho-chi-minh-trong-xay-dung-va-phat-trien-kinh-te-viet-nam-321716.html

thuận lợi để các ngành, các vùng đều có thể phát triển đồng thời tạo nhiều việc hơn làm đáp ứng các yêu cầu về việc làm và đời sống của người lao động Nhờ vậy mà cơ hội lựa chọn việc làm của người lao động ngày càng được mở rộng Trong Đại hội VIII của Đảng đã nêu rõ: “Khuyến khích mọi thành phần kinh tế, mọi công dân, mọi nhà đầu tư mở mang ngành nghề, tạo nhiều việc cho người lao động Mọi công dân đều được tự do hành nghề, thuê mướn nhân công theo pháp luật Phát triển dịch vụ việc làm Tiếp tục phân bố lại dân cư và lao động trên địa bàn cả nước, tăng dân cư trên các địa bàn có tính chiến lược về kinh tế,

an ninh quốc phòng Mở rộng kinh tế đối ngoại, đẩy mạnh xuất khẩu Giảm

mà người lao động đã có thể chủ động hơn trong việc tự tìm việc làm trong các thành phần kinh tế

Ngoài ra thì người sử dụng lao động được khuyến khích làm giàu hợp pháp, nên đẩy mạnh đầu tư tạo việc làm vì khu vực kinh tế tư nhân đã được thừa nhận

và khuyến khích phát triển, mở ra khả năng to lớn giải quyết việc làm tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người lao động muốn bán sức lao động của mình Ngày nay thì vai trò của Nhà nước trong giải quyết việc làm về cơ bản đã được thay đổi Nhờ sự tập trung vào việc tạo ra cơ chế, chính sách thông thoáng, xoá bỏ ngăn cản về hành chính, pháp luật và tạo điều kiện vật chất đảm bảo cho mọi người được tự do đầu tư phát triển sản xuất, tạo thêm việc làm, tự do hành nghề, hợp tác và thuê muớn lao động của Nhà nước thì cơ hội việc làm của người lao động đã được tăng lên và ít bị ràng buộc bởi các nguyên tắc hành chính và ý chí chủ quan của Nhà nước Với từng bước hình thành và đổi mới các

cơ chế thì Nhà nước đã chuyển hẳn từ cơ chế quản lý hành chính về lao động sang cơ chế thị trường Đồng thời với các cải tiến trong quản lý hành chính, hộ khẩu, hoàn thiện chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, tiền tệ hoá tiền lương, tách chính sách tiền lương, thu nhập khỏi chính sách xã hội Việc này đã góp phần quan trọng vào công cuộc xây dựng đất nước và ổn định xã hội trong

13 Văn ki n Đ i h i đ i bi u toàn quốốc lầần th VIII, trang 114-115 ệ ạ ộ ạ ể ứ

thời gian qua trong đó mở ra tiềm năng mới và giải phóng các tiềm năng lao động cũng như tạo ra việc làm

Một trong những vấn đề về thị trường lao động đang gây nhức nhối tại nước

ta hiện nay chính là việc thiếu việc làm, thất nghiệp của người lao động vì do chúng ta đang thiếu vốn đầu tư nghiêm trọng, cơ cấu kinh tế đang trong quá trình chuyển dịch, nhưng diễn ra chậm chạm và khó khăn Ngoài ra nó còn gây

ra bởi tỉ lệ người lao động tăng cao, dẫn đến mỗi năm có khoảng 1 triệu người bước vào độ tuổi lao động Lượng người tham gia vào thị trường lao động ngày một đông và với khả năng tự giải quyết việc làm rất khác nhau nhưng thường có điểm chung là không được đào tạo nghề

2.2 Giải pháp cho các vấn đề về thị trường lao động ở nước ta hiện nay

Để giải quyết các vấn đề về thị trường lao động ở nước ta hiện nay thì em có đưa ra một vài giải pháp cho vấn đề cấp bách này mong rằng nó sẽ có thể thực

sự giải quyết được:

+ Tạo ra nhiều công ăn việc làm và có mức tiền lương tốt hơn để tại mỗi mức lương thu hút được nhiều lao động hơn

+ Tạo ra các trường nghề, đảm bảo thực hiện tốt công tác dạy nghề và phổ cập nghề cho người đến độ tuổi lao động

+ Tạo điều kiện cho các lao động bị mất việc và hoàn thiện các chính sách

về bảo hiểm thất nghiệp

Vì vậy, tạo ra việc làm, công tác dạy nghề, phổ cập nghề, tạo điều kiện cho lao động mất việc đồng thời hoàn thiện chính sách về bảo hiểm thất nghiệp trở thành vấn đề cấp bách, là khâu then chốt để nâng cao chất lượng lao động, giảm

tỉ lệ thất nghiệp và hỗ trợ người bị mất việc trong thị trường lao động ở nước ta hiện nay

Là một sinh viên của trường thì em biết rằng trong thực tế có rất nhiều sinh viên khi ra trường đều thất nghiệp mà nguyên nhân chủ yếu là do khi còn ngồi trên ghế nhà trường thì không chú ý tập trung nghe giảng, lười học dẫn đến kết