Mùa hè 2021, Chúng em những sinh viên năm thứ 3 của khoa công tác xã hội – trường Đại Học Lao Động Xã Hội đã về xóm 3 – thôn Đông Cao – xã Tráng Việt, huyện Mê Linh – thành phố Hà Nội, thực hành theo mô hình linh hoạt của khoa. Trong gần hai tháng ăn, ở và làm việc tại địa phương chúng em đã thực hành được 3 môn học của mình là Phát triển cộng đồng, Công tác xã hội nhóm và Công tác xã hội cá nhân. Chuyến đi này của chúng em tuy không quá dài nhưng quãng thời gian thực hành ở đây đã giúp chúng em có những hiểu biết về cuộc sống và công việc của những người dân lao động, những kỹ năng trong đời sống thường ngày, những kiến thức cho bản thân cho mỗi người trưởng thành hơn… Nhóm sinh viên đã cùng người dân tìm hiểu và lựa chon ra một vấn đề nhỏ. Chúng em đã chung sức cùng bà con giải quyết vấn đề đó, với một kết quả tốt. Sau đây là toàn bộ những công việc, cảm xúc và suy nghĩ đồng thời là báo cáo của riêng cá nhân em về đợt thực hành lý thú và bổ ích này.
Trang 1LỜI MỞ ĐẦU
Mùa hè 2010, Chúng em - những sinh viên năm thứ 3 của khoa côngtác xã hội – trường Đại Học Lao Động Xã Hội đã về xóm 3 – thôn ĐôngCao – xã Tráng Việt, huyện Mê Linh – thành phố Hà Nội, thực hành theo môhình linh hoạt của khoa Trong gần hai tháng ăn, ở và làm việc tại địaphương chúng em đã thực hành được 3 môn học của mình là Phát triển cộngđồng, Công tác xã hội nhóm và Công tác xã hội cá nhân Chuyến đi này củachúng em tuy không quá dài nhưng quãng thời gian thực hành ở đây đã giúpchúng em có những hiểu biết về cuộc sống và công việc của những ngườidân lao động, những kỹ năng trong đời sống thường ngày, những kiến thứccho bản thân cho mỗi người trưởng thành hơn…
Nhóm sinh viên đã cùng người dân tìm hiểu và lựa chon ra một vấn đềnhỏ Chúng em đã chung sức cùng bà con giải quyết vấn đề đó, với một kếtquả tốt Sau đây là toàn bộ những công việc, cảm xúc và suy nghĩ đồng thời
là báo cáo của riêng cá nhân em về đợt thực hành lý thú và bổ ích này
Trang 2* Tuần đầu tiên: Thầy cô hướng dẫn về đợt thực hành; sinh viên liên hệ với chính quyền địa phương
Ngày 22 tháng 6 năm 2010 - Thầy cô hướng dẫn về đợt đi thực hành theo
mô hình linh hoat
Tuy còn một môn nữa mới kết thúc kỳ thi hết học phần năm thứ 3 củatụi sinh viên chúng em Nhưng hôm nay nhóm chúng em ai cũng háo hứctới trường để gặp thầy cô, nghe những hướng dẫn của thầy cô cho đợt thựchành sắp tới Như sự bàn bàn bạc từ trước thì nhóm sinh viên đã chọn Xóm
3 – thôn Đông Cao – xã Tráng Việt – Huyện Mê Linh – Thành phố Hà Nộilàm địa điểm thực hành sắp tới của nhóm mình Do địa điểm này chính lànơi em đã được sinh ra và lớn lên vì vậy mà em cũng khá am hiểu nơi đây,thêm nữa với khoảng cách tới trường là 27km nên đã được thầy cô đồng ýcho nhóm chọn làm điểm thực hành
Công việc ban đầu thầy cô yêu cầu nhóm cũng đơn giản Trước mắt
là bầu nhóm trưởng, khảo sát, tìm hiểu địa bàn, rồi xin giấy giới thiệu củatrường về liên hệ và xin ý kiến của chính quyền địa phương, đưa ra kếhoạch sơ bộ ban đầu…
Được các bạn trong nhóm yêu quý và tin tưởng nên em đã được bầulàm nhóm trưởng của nhóm, một cảm giác vừa vui mừng, vừa lo lắng vìkhông biết liệu mình có đảm nhiệm được trách nhiệm các bạn giao phókhông Nhưng với sự nhiệt tình và háo hức của đợt thực hành sắp tới, em tựnhủ mình sẽ phải cố gắng thật nhiều để cùng nhóm làm tốt mọi công việcthực hành trong những ngày hè phía trước…
Trang 3Ngày 23 tháng 6 năm 2010 - Xin ý kiến chính quyền địa phương.
8h sáng có mặt ở cổng UBND xã Tráng Việt, không hiểu do ngại, hay
do trách nhiệm hôm nay rất lớn đối với em mà em cảm thấy hồi hộp quá.Cuối cùng cũng đã lấy hết tự tin, quyết định xin bác bảo vệ cho gặp bác chủtịch xã Được bác gọi vào, mời nước, và nhẹ nhàng hỏi… khiến em cảm thấy
sự hồi hộp căng thẳng tan biến, khi đó em đã trò chuyện cởi mở và trình bàyvới bác về việc muốn xin cho các bạn trong nhóm sinh viên của mình được
về địa phương thưc hành trong 2 tháng tới…
Bác hỏi han về nhóm sinh viên, những công việc nhóm định làm, và
số lượng người về rồi bác nói “ bác rất hoan nghênh các cháu về địa phươngthực hành, bác sẽ có ý kiến với các ban nghành đoàn thể giúp đỡ cho cáccháu trong thời gian thực hành ở địa phương”… Vậy là nhiệm vụ ban đầucủa em đã hoàn thành, thật không có gì vui hơn
Ngày 24 tháng 7 năm 2010 - Chuẩn bị chỗ ở cho nhóm.
Chỗ ở cũng là một vấn đề lo lắng của em và nhóm, tuy ở quê đất rộng,nhưng lại không có nhà trọ, rất hiếm nhà trống… nhiều suy nghĩ đã nảy ratrong đầu em : nếu xin ở nhờ nhà dân thì chưa chắc họ đồng ý, nếu đồng ýthì nhóm sẽ bị phân tán, khó tập trung để làm việc với nhau nên đây cũng làvấn đề lan giải của cả nhóm Cũng may là em đã được bố mẹ góp ý xin cho
ở nhờ nhà cụ ngoại em Đó là ngôi nhà ngói 3 gian, cùng xóm và gần vớigia đình em Hiện nay cụ đã mất , cụ có 5 người con gái, bây giờ ngôi nhàkhông có ai ở và chỉ để làm nơi cúng rỗ và tụ họp của con cháu những ngày
lễ, tết Nhờ bố mẹ em hỏi giúp, cũng nhờ các bà (con của cụ ) dễ tính, nhiệttình …mà tụi em đã được đồng ý cho ở nhờ
Trang 4Như vậy, hai nhiệm vụ trước mắt của cả nhóm đã được hoàm thành,trong lòng em cũng thấy nhẹ nhõm hơn và một cảm giác mong chờ các bạn
về quê để bắt đầu đợt thực hành đã tới!
* Tuần thứ 2: Từ ngày 28 tháng 06 tới ngày 03 tháng 07 năm 2010 Nhóm về địa phương chào hỏi chính quyền địa phương, thăm bà con và khảo sat cộng đồng.
-Ngày 28 tháng 6.
“9h rồi,lại 10h trôi qua sao vẫn chưa thấy bạn nào gọi điện để mình điđón nhỉ, sốt ruột quá! ” Cuối cùng khoảng 10h15’ em đã nhận được điệnthoại của bạn Lan Anh, thông báo: “mọi người đã thuê một chuyến taxi sắp
về tới Đền Hai Bà Trưng”, thế là em bắt đầu xuất phát đi đón các thành viênmới của xóm, mọi việc sôi nổi và tất tả hơn Sau khi đã đón được mấy bạn
về trước, rồi còn mấy bạn đi xe buýt về sau…cuối cùng đã đông đủ cảnhóm Em đưa mọi người tới nhận nhà mới, ai cũng vui mừng, háo hức đónchào nơi ở mới nhưng xen vào đó là vẫn còn những cảm giác hơi lo lắng, engại vì ngôi nhà thấp, lâu không tu sửa sẽ rất nóng và có thể bị giột mỗi khi
có mưa, rồi cả những con muỗi hoa hiếu khách nữa…hihi
Bữa trưa vì chưa có dụng cụ để nấu nên cả nhóm đã ăn một bữa lobụng với bún, 2 tiếng đồng hồ trôi qua nhanh lúc đó dã 2h chiều , công việcđầu tiên là cả nhóm tới UBND xã chào hỏi chính quyền địa phương Vì cácbác bận họp nên đã gặp cả nhóm một lúc rồi để chị bí thư đoàn đón tiếp,chuyện trò, giới thiệu về xã, chị rất niềm nở nhiệt tình và nói sẽ giúp đỡ cảnhóm trong quá trình thực hành ở đây Cả nhóm rất mừng… chào chị ra vềvui vẻ
Theo lịch đã hẹn trước, cả nhóm rời xã về gặp chính quyền thôn,được gặp cả bác trưởng thôn, phó thô, trưởng xóm 3, và các bác bên các ban
Trang 5ngành đoàn thể khác, các bác tiếp đón niềm nở, hỏi han nhiệt tình, khiếncho cả nhóm sinh viên ai cũng thấy vui vẻ và đầy thuận lợi
Ngay buổi chiều đó các bạn cũng đã làm quen được mấy gia đìnhtrong xóm, rồi mỗi người một công việc ( người mượn xong nồi, người dọn
cỏ vườn , người quét nhà, quét sân, người đi chợ, người lấy củi…) 7h tối đãchúng em đã được ngôì quây quần bên nhau ăn bữa tối, sau đó là bàn kếhoạch cho tới cuối tuần, và không thể thiếu mấy câu chuyện hài kể tới tậnđêm…
Ngày 29 tháng 6.
Bình minh lên là cả nhóm sinh viên đã cùng chia nhau việc để làm
Vì ngôi nhà lâu không có người ở nên mọi thứ đều rất hoang sơ, ẩmmốc,thiếu thốn, mọi người phải đi dựng nhà tắm, cải tạo nhà vệ sinh, chát lại
xị măng vào bể nước, dọn dẹp và lau nhà, mượn thêm giường của các báchàng xóm để ngủ… tất cả đều được tiến hành nhanh chóng và suôn sẻ Em
là chủ nhà ở đây nên những công việc ban đầu hơi nhiều, cũng đôi chút mệtmỏi nhưng rất vui, chỉ thương các bạn vì chưa quen nên bị muỗi hoa đốtnhiều , ai cũng kêu ngứa và xưng chân.!
Tuy vậy, nhưng mọi người không hề nản chí mà vẫn rất hăng hái, Tốiđến còn tới thăm gia đình Bác trưởng thôn, rồi về nhà bác trưởng xóm,trình bày qua kế hoạch ban đầu của nhóm với các bác, và xin bác danh sáchnhững hộ gia đình chính sách trong xóm cùng các bác bên các ban nghànhđoàn thể trong xóm, để nhóm tới thăm hỏi trước Bác nào cũng dễ tính, chấtphác, nhiệt tình…
Trang 6Từ 30 tháng 6 đến ngày 3 tháng 7 - Làm quen và thăm hỏi bà con:
Với mục tiêu tạo lập mối quan hệ, mấy ngày vừa qua cả nhóm cùngnhau đi làm quen, thăm hỏi các bà con trong xóm Vì mọi người đa số làmruộng nên chúng em thường phải sắp xếp thời gian đi về trưa và những buổitối Mỗi gia đình một hoàn cảnh, một nếp sống riêng nhưng đa số bà con ởđây cuộc sống còn khá bận rộn, vất vả, ai ai cũng thân thiện niềm nở và quýmến sinh viên khiến cho nhóm sinh viên chúng em cảm thấy vui vẻ và đầytinh thần Nhiều bà con mời sinh viên uống nước, ăn quả trong vườn, thầmchí mời ăn cơm với gia đình… đi đâu nhóm cũng để lại ấn tượng tốt và đầythân thiết với mọi người
Mấy ngày qua cũng là mấy ngày chúng em đi thăm hết những giađình chính sách trong xóm, vào nhà ai cũng thấy một sự gần gũi và cảmthông, có những hộ gia đình nghèo lắm, như gia đình nhà cô Hoàn, trong nhàchỉ có một bàn thờ tổ tiên, một chiếc giường để hai mẹ con ngủ…, nhà chúChứ thì chồng bị tật, vợ thì ốm đau, gầy gò, con còn nhỏ dại, thấy cảnhthằng bé dáng người mỏng manh đứng cạnh cột nhà nhìn các anh chị sinhviên ra về sao mà thấy thương thương; nhà bà tư thì chỉ có mình bà vìkhông còn người con nào nữa
Trang 7tiếp xúc với người dân, cả nhóm lại cùng nhau lập lên kế hoach cho tuầnmới Đầu tuần ai cũng ra quân với tinh thần đầy khí thế.
Em và bạn Lan sáng nay đã đại diện cho cả nhóm xuống xã làm giấytạm trú, tạm vắng cho mọi người, cứ tưởng các bác công an sẽ mắng vì sauhơn một tuần về địa phương mới làm, nhưng ngược lại sau khi trình bày một
số khó khăn và sơ suất của nhóm, thì các bác rất niềm nở và giúp đỡ để làmthủ tục nhanh chóng, công việc của buổi sáng khá thuận lợi
Vẫn giống mọi buổi, tranh thủ thời gian bà con có ở nhà vào buổitrưa, và tối cả nhóm đã đi thăm tiếp những hộ gia đình, trong quá trình đithăm hỏi và làm quen với mọi người như vậy thì chúng em đã hỏi đượcnhững thông tin về lược sử của xóm về những sự kiện lớn trong 15 năm trởlại đây qua những bác và những ông bà cao tuổi trong xóm Để xác địnhnhững thông tin đó được chính xác hơn thì buổi tối cả nhóm đã cùng nhautới gặp bác trưởng thôn và bác Đoàn trưởng xóm để hỏi…bổ sung từ 2nguồn thông tin đó, cuối cùng chúng em đã thu được kết quả ban đầu rồi.Hôm nay là một ngày làm việc khá hiệu quả!
Ngày 6/ 7/ 2010.
Vẫn tiếp tục công việc thăm hỏi bà con như mọi ngày, việc tạo lậpmối quan hệ của nhóm với người dân nơi đây càng dần càng có kết quả tốthơn rồi Hôm nay, sinh viên chúng em đi đâu, gặp các bác, các cô đã quen,mọi người đều gọi, nói chuyện rất thân mật và còn mời vào nhà chơi CôQuang- chủ một quán bán tạp hóa ở xóm, cô thấy nhóm sinh viên đi giữatrưa nắng, cô chêu “ nắng thế này, tạm nghỉ đi các cháu, vào đây cô khuyếnmại cho ly nước…hihi” Cả nhóm vui lắm những vẫn tiếp tục hành trình, cốgắng đi tiếp để hoàn thành công việc
Buổi tối bận rộn hơn mọi khi, vì nhận được lời mời của anh bí thưđoàn xóm về việc sẽ tham gia một tiết mục văn nghệ cho trại hè tối 31/7 Vì
Trang 8thế mà tối nay mọi người phải bắt đầu quá trình tập dược Vừa vui, lại vừamệt vì ngày nào công việc cũng là nói và đi lại, một giấc ngủ ngon tới đón
cả nhóm rồi…ngủ thôi
Ngày 7/7/2010.
Buổi sáng Bắc, Hương, Trương ở nhà văn bản hóa bản lược sử cộngđồng của xóm Còn em, Hà và Lan thì đi dự lớp tập huấn trên huyện đoàn,(Do bác trưởng xóm và anh bí thư đoàn tạo điều kiện cho đi ) Buổi chiều cảnhóm tập hát, hai bài hát tập thể Hát đứt hơi mà vẫn chưa thuộc được nhạc
và lời Bài hát không qúa khó nhưng có thể do nhóm không ai có năngkhiếu nên giờ mới thấy vất vả và gian nan Buổi tối cả gia đình nhỏ lại xuấtphát đến thăm một số hộ đân ở cuối xóm Hôm nay là một ngày quay nhưchong chóng, khiến ai cũng mệt mỏi kèm thoe một cảm giác sợ việc vàthậm chí ăn không được ngon miệng nữa thì phải Là một trưởng nhóm nếunói ra cho các bạn biết là mình suy nghĩ như vậy, chắc các bạn sẽ nản mất,làm sao đây? Phải cố gắng thôi…
Từ ngày 8/ 7 đến ngày 11 tháng 7.năm 2010.
Sau mấy ngày này nhóm đã hoàn thành cơ bản việc đi thăm hỏi những
hộ gia đình trong xóm Mọi người lại bắt tay vào những công việc mới khókhăn và không kém phần quan trọng Sáng 8/7 bác trưởng thôn, anh bí thưđoàn, và cả bác Vui- người dân của xóm đã gặp gỡ cả nhóm và cung cấpcho chúng em những thông tin cần thiết của xóm như tình hình kinh tế,chính trị,văn hóa và hoàn thành bản đồ xã hội với nhóm sinh viên
Ngay sau đó chúng em đã xây dựng phiếu hỏi và lựa chọn 18 hộ đânvới đầy đủ các thành phần để chẩn bị phỏng vấn sâu, tìm hiểu vấn đề củaxóm
Trang 9Trong quá trình đi đến từng hộ gia đình tiến hành phỏng vấn, bên cạnhnhững hộ gia đình hiểu vấn đề nhanh và giúp đỡ nhiệt tình thì còn một vàigia đình họ không muốn trả lời sinh viên vì họ nghĩ có thể mình sẽ trả lờisai, cũng có hộ nghĩ nhỡ sinh viên cho lên báo…Thế là chúng em lại tíchcực giải thích, cuối cùng mọi người cũng hiểu ra và hợp tác, trả lời phỏngvấn
Tuy về xóm được 2 tuần nhưng em nhận thấy bạn nào cũng trưởngthành hơn nhiều thì phải, từ những người nhút nhát và ít nói như bạn Trươngthì giờ cũng được các bác khen là nhanh mồm, hoạt bat; bạn Bắc có tật nói
ấp úng thì khi nói chuyện với bà con giờ đã rất trôi chảy, Lan nổi tiếng cóchất giọng the thé, đanh đá trong nhóm thì khi nói chuyện với bà con ai cũngkhen nhẹ nhàng…Các ông bà, các bác và cô chú trong xóm gặp đều bảocác bạn sinh viên giỏi và ngoan Mặc dù công việc còn nhiều, vất vả và đầythử thách cho nhóm sinh viên chúng em nhưng em vẫn cảm thấy vui và cómột động lực lớn để thúc đẩy mình và mọi người tiếp tục
* Tuần thứ 4: Chuẩn bị các công tác họp dân.
Trang 10lắng và không tự tin lắm Nhưng sau những giây phút hát hò, rồi cùng làmbánh bao ăn tới tận khuya, cả nhóm đã thư rãn đầu óc, quyết tâm phấn đấuhoàn thành mục tiêu cho tuần tiếp theo…
Ngày 15 tháng 7 năm 2010.
Với vai trò là trưởng nhóm, sáng nay em đã lên kế hoạch cụ thể chonhững công việc của nhóm trong tuần này Nhưng ngẫu nhiên em lại làmcho hai bạn Lan và Hương cáu nhau vì mâu thuẫn kế hoạch trong mỗingười…không ai chịu nghe ai nói, em – trưởng nhóm đứng lên giải hòanhưng chưa thấy hiệu quả, không khí của cả nhóm lúc đó rất căng thẳng, sau
15 phút sự căng thẳng đó đã biến mất Không hiểu có phải vì sự thua cuộccủa trưởng nhóm( không đấu lời to bằng hai bạn… hihi) mà các bạn tự thấy
có lỗi, hay vì bạn Hà béo vui vẻ gọi mọi người, vì Bắc và Trương chịu khólàm việc nhà độ xuất do ngủ dậy muộn…hay vì tất cả nữa Nhưng dù thếnào, em cảm thấy sau lúc đó ai cũng có tinh thần trách nhiệm để làm việchơn…Tiếp tục những công việc Hoàn thành bản đồ xã hội, lược sử cộngđồng trên giấy Ao và in tài liệu…
Trang 11Ngày 17 tháng 7 năm 2010.
Dựa theo kết quả từ bảng hỏi và việc phỏng vấn sâu người dân trongxóm,chúng em đã lựa chọn được 4 vấn đề:
- Nghiệp vụ đoàn và hoạt động của đoàn thanh niên còn yếu
- Hệ thống kênh mương chưa được khơi thong vào mùa cạn
- Hoạt động của người cao tuổi chua phong phú
- Ô nhiễm môi trường do nước thải chăn nuôi và nước thải sinh hoạt.Sau đó cả nhóm đã cùng ngồi với nhau thảo luận ngay để tìm hiểu rõnguyên nhân, thực trạng, hậu quả của những vấn đề đó Để làm rõ và đánhmáy hoàn thiện được 4 vấn đề chúng em đã phải mất một ngày làm việc khácăng thẳng và mệt mỏi Nhưng sau khi đã tìm và làm rõ được 4 vấn đề emcảm thấy nhẹ nhõm bớt phần nào cho những nhiệm vụ sắp tới…
Ngày 18 tháng 7 năm 2010.
` Buổi thảo luận hôm nay, em đã đề nghi cả nhóm nghĩ ý tưởng, dựngtrương trình, và lời dẫn chương trình cho buổi họp dân Mỗi bạn nghĩ đượcmột khâu, cùng nhau đóng góp rồi bổ sung, ban đầu thì còn lủng củng về câu
cú, bố cục, sau một hồi chỉnh sửa, chúng em đã có một khung chương trìnhhoàn hảo cho buổi họ dân rồi Công việc đó hoàn thành, mọi người ai cũngbớt căng thẳng hơn, vì vậy văn nghệ lại được bắt đầu, 2 bài hát tập thể vanglên hung hồn….ai cũng mệt đứt hơi.hihi
* Tuần thứ 5: Ngày 19 đến 25 tháng 7 năm 2010 – Họp dân =>chọn ra vấn đề ưu tiên và lên kế hoạch cho vấn đề đó.
Ngày 19 tháng 7 năm 2010.
Sau khi ăn sáng, chúng em đã bắt đầu làm việc, hôm nay em đã phâncông cho mọi người công việc rõ ràng chuẩn bị cho buổi họp dân Như