(LUẬN văn THẠC sĩ) vai trò của lực lượng cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội trong cư trú từ thực tiễn quận long biên, thành phố hà nội

Tiến hành công tác quản lý cư trú góp phần tạo điều kiện tối đa để công dân thực hiện quyền và nghĩa vụ theo pháp luật, phục vụ cho công tác quản lý xã hội của Nhà nước và công tác phòng

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN NGỌC HÀ

VAI TRÒ CỦA LỰC LƯỢNG CẢNH SÁT QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH VỀ TRẬT TỰ XÃ HỘI TRONG QUẢN LÝ

CƯ TRÚ – TỪ THỰC TIỄN QUẬN LONG BIÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH QUẢN LÝ CÔNG

HÀ NỘI – Năm 2018

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN NGỌC HÀ

VAI TRÒ CỦA LỰC LƯỢNG CẢNH SÁT QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH VỀ TRẬT TỰ XÃ HỘI TRONG QUẢN LÝ

CƯ TRÚ – TỪ THỰC TIỄN QUẬN LONG BIÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH QUẢN LÝ CÔNG

Mã số: 8 34 04 03

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS -TS Nguyễn Thị Thu Hà

HÀ NỘI – Năm 2018

Đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi Các số liệu, tài liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào Những nội dung trong luận văn có sử dụng tài liệu tham khảo đều được trích dẫn nguồn một cách đầy đủ và chính xác!

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Nguyễn Ngọc Hà

Qua quá trình học tập và thực hiện luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ quản lý công tại Học viện Hành chính Quốc gia, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến:

- Toàn thể giảng viên của Học viện Hành chính Quốc gia đã nhiệt tình truyền đạt những tri thức mới, những kinh nghiệm thực tiễn phong phú giúp tôi không ngừng nâng cao khả năng nhận thức và vận dụng thực tiễn vào công tác

- Lãnh đạo và cán bộ chiến sĩ Công an quận Long Biên thành phố Hà Nội đã hỗ trợ tôi trong việc cung cấp số liệu, xử lý thông tin, các ý kiến chuyên gia trong quá trình thực hiện hoàn thành luận văn Thạc sĩ

- PGS.TS Nguyễn Thị Thu Hà đã dành thời gian quý báu tận tình hướng dẫn, chỉ bảo giúp tôi hoàn thành luận văn tốt nghiệp

Trong quá trình nghiên cứu, thực hiện luận văn tôi đã dành nhiều thời gian và công sức Tuy đã cố gắng, nỗ lực nhưng trong giai đoạn đầu của nghiên cứu khoa học, có nhiều kiến thức lý luận và thực tiễn nghiên cứu lần đầu tôi được tiếp cận, vì vậy luận văn không tránh khỏi những thiếu sót Tôi rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của quý thầy, cô và đồng nghiệp giúp tôi ngày càng hoàn thiện hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Tác giả

Nguyễn Ngọc Hà

ANCT : An ninh chính trị

ANQG : An ninh quốc gia

ANTĐ : An ninh Thủ đô

ANTT : An ninh trật tự

BCA : Bộ Công an

CAHN : Công an Hà Nội

CAND : Công an nhân dân

Trang

Mở đầu 1 Chương 1: Cơ sở lý luận về vai trò của lực lượng Cảnh sát quản lý

hành chính về trật tự xã hội trong quản lý cư trú 8

1.1 Khái niệm chung 8 1.2.Chức năng, nhiệm vụ của lực lượng Cảnh sát quản lý hành

chính về trật tự xã hội trong quản lý cư trú 12 1.3 Các yếu tố tác động đến vai trò của lực lượng Cảnh sát quản

lý hành chính về trật tự xã hội trong quản lý cư trú 21

Chương 2: Thực trạng vai trò của lực lượng Cảnh sát quản lý hành

chính về trật tự xã hội trong quản lý cư trú tại quận Long

Biên thành phố Hà Nội 30

2.1 Các yếu tố tác động đến vai trò quản lý cư trú của lực lượng

Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội Công an quận

Long Biên thành phố Hà Nội 30 2.2 Thực trạng công tác quản lý cư trú của lực lượng Cảnh sát

quản lý hành chính về trật tự xã hội Công an quận Long Biên,

thành phố Hà Nội 35

2.3 Đánh giá chung 56

Chương 3: Phương hướng và giải pháp nâng cao vai trò của lực

lượng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội trong

quản lý cư trú tại quận Long Biên thành phố Hà Nội 66

3.1 Phương hướng nâng cao vai trò của lực lượng cảnh sát quản

lý hành chính về trật tự xã hội trong quản lý cư trú 66

hành chính về trật tự xã hội trong quản lý cư trú tại địa bàn

quận Long Biên thành phố Hà Nội 67

Kết luận 93 Danh mục tài liệu tham khảo

Phụ lục

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài luận văn

Quản lý cư trú là một nội dung cơ bản trong quản lý hành chính về ANTT Tiến hành công tác quản lý cư trú góp phần tạo điều kiện tối đa để công dân thực hiện quyền và nghĩa vụ theo pháp luật, phục vụ cho công tác quản lý xã hội của Nhà nước và công tác phòng ngừa, phát hiện đấu tranh chống tội phạm và các hành vi VPPL, tệ nạn xã hội, trong đó lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH đóng vai trò vô cùng quan trọng

Với vị trí là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa - xã hội của cả nước,

Hà Nội có sức hút lớn đối với người dân từ tỉnh khác, các quốc gia trên thế giới đến làm việc, học tập, sinh sống, du lịch Tuy nhiên, sự gia tăng cơ học

về dân số trên địa bàn thành phố Hà Nội cũng tạo ra những vấn đề tiêu cực bất ổn về an ninh trật tự, quản lý cư trú Quận Long Biên là quận được thành lập trên cơ sở tách ra từ huyện Gia Lâm và có vị trí về phía Bắc sông Hồng, Thủ đô Hà Nội Trên địa bàn diễn ra nhiều hoạt động kinh tế xã hội, tập trung nhiều thành phần dân cư, nơi tập trung đầu mối giao thông, giao thương, trung chuyển đi, về của các tỉnh phía về phía Bắc; Quận Long Biên có ga Gia Lâm và bến xe ô tô liên tỉnh Gia Lâm là những trọng điểm phức tạp về trật tự công cộng, nhiều khu đô thị mới được thành lập.Trong những năm qua, chính quyền các cấp đã tăng cường công tác chỉ đạo các lực lượng nghiệp vụ chuyên môn thực hiện nghiêm công tác đăng ký, quản lý cư trú, trong đó có việc phát huy tối đa vai trò của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH trong quản lý cư trú

Trong những năm qua, lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH Công an quận Long Biên đã có rất nhiều đóng góp tích cực, ưu điểm trong quản lý cư trú, góp phần đảm bảo an ninh trật tự trên địa bàn.Tuy nhiên, việc phát huy vai trò của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH trong quản lý cư trú của vẫn còn

tồn tại, hạn chế như việc tổ chức thực hiện, áp dụng Luật Cư trú vẫn còn nhiều khó khăn, bất cập, chưa phù hợp với tình hình thực tế; Công tác tuyên truyền, hướng dẫn quần chúng nhân dân thực hiện quản lý cư trú chưa được phát huy hiệu quả; Hệ thống phương tiện, trang thiết bị như máy móc, phần mềm, phương tiện đi lại, hồ sơ quản lý còn chưa đáp ứng được yêu cầu của tình hình mới, việc quản lý vẫn còn thủ công; Đội ngũ cán bộ trực tiếp thực hiện công tác quản lý cư trú còn thiếu, nhiều cán bộ còn hạn chế về nhận thức pháp luật, nghiệp vụ và các kỹ năng công tác khác; Tình trạng cán bộ xa rời địa bàn, chưa làm tốt trong công tác tuyên truyền; hoạt động kiểm tra, giám sát tại địa bàn chưa thực sự chặt chẽ; Cơ chế quản lý người lao động ngoại tỉnh, học sinh, sinh viên trên địa bàn quận chưa hợp lý; Số lượng CBCS thực hiện nhiệm vụ quản

lý cư trú trên địa bàn còn thiếu; Sự phối hợp giữa lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH với các lực lượng khác vẫn nặng về hình thức, nội dung chưa đồng bộ, phương pháp tiến hành chưa thực sự hiệu quả; Nhiều khu đô thị, chung cư cao tầng được xây dựng mới, kéo theo hàng nghìn hộ, nhân khẩu về cư trú nhưng quá trình quy hoạch, phê duyệt chưa có sự tham gia đóng góp ý kiến của Cảnh sát QLHC về TTXH dẫn đến khó khăn trong bố trí cán bộ, tổ chức công tác quản lý cư trú Tình hình thực tiễn trên đòi hỏi cấp thiết phải thay đổi, nâng cao hiệu quả hoạt động, phát huy vai trò của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH tại địa bàn cơ sở trong quản lý cư trú

Dưới góc độ lý luận, mặc dù đã có một số công trình nghiên cứu về vai trò của lực lượng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội trong quản lý nhà nước về an ninh trật tự, tuy nhiên thời gian nghiên cứu đã lâu, chưa đi sâu trực tiếp vào công tác quản lý cư trú, đặc biệt trên địa bàn quận Long Biên thành phố Hà Nội Đây vẫn là khoảng trống đòi hỏi cần được nghiên cứu, bổ

sung và hoàn thiện Chính vì vậy, việc chọn vấn đề: “Vai trò của lực lượng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội trong quản lý cư trú - từ thực

tiễn quận Long Biên thành phố Hà Nội” làm đề tài luận văn Thạc sĩ có ý

nghĩa thiết thực trên phương diện lý luận và thực tiễn

2 Tình hình nghiên cứu

Từ trước tới nay, đã có nhiều công trình, đề tài nghiên cứu về lĩnh vực

cư trú và quản lý cư trú, vai trò của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH trong quản lý cư trú Có thể kể đến các công trình, đề tài sau: đề tài khoa học

cấp Bộ Công an năm 2006 của GS- TS Nguyễn Xuân Yêm: “Đổi mới quản

lý cư trú của công dân Việt Nam trong tình hình hiện nay”; Quản lý nhà nước về cư trú - thực trạng và giải pháp (từ thực tiễn thành phố Hà Nội),

Luận văn thạc sĩ của tác giả Nguyễn Văn Ẩn, Học viện Chính trị - Hành

chính quốc gia năm 2009; “ Quản lý cư trú - Qua thực tiễn ở Hải Phòng”,

Luận văn thạc sĩ của tác giả Bùi Thị Tư, Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà

Nội, 2014 Bên cạnh đó còn có một số bài viết chuyên đề như: “Một số vấn

đề đặt ra cần được tiếp tục nghiên cứu trong xây dựng Luật Cư trú Việt Nam” đăng trên tạp chí CAND tháng 7 năm 2007 của PGS, TS Đinh Trọng Hoàn; bài viết: “Mô hình quản lý cư trú theo Luật cư trú ở Việt Nam trong tình hình mới” của GS, TS Nguyễn Ngọc Anh đăng trên tạp chí CSND tháng 8 năm 2008; bài viết “Thay đổi bước ngoặt trong quản lý cư trú” đăng trên báo An ninh Thủ đô tháng 11 năm 2017; bài viết “Nâng cao hiệu quả công tác đăng ký, quản lý cư trú phục vụ phát triển kinh tế, xã hội, bảo đảm an ninh trật tự, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn thành phố Hải Phòng” của tác giả Vũ Thanh Chương đăng trên tạp chí CSND tháng 3 năm

2018

Các đề tài, công trình nghiên cứu trên đã nghiên cứu những vấn đề mang tính tổng thể hoặc những khía cạnh, phạm vi cụ thể khác nhau của hoạt động tổ chức thực hiện pháp luật về cư trú Nhưng đến nay chưa có công trình nghiên cứu nào đi sâu về việc tổ chức thực hiện pháp luật về cư trú trên địa

bàn quận Long Biên, thành phố Hà Nội Có thể khẳng định, đề tài “Vai trò của lực lượng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội trong quản lý cư trú - từ thực tiễn quận Long Biên thành phố Hà Nội” là đề tài đầu tiên nghiên

cứu về khía cạnh này tại quận Long Biên, thành phố Hà Nội

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

+ Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả vai trò của lực lượng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội trong quản lý cư trú trên địa bàn quận Long Biên thành phố Hà Nội trong thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

- Đối tượng nghiên cứu:

Vai trò của lực lượng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội trong quản lý cư trú trên địa bàn quận Long Biên thành phố Hà Nội

- Phạm vi nghiên cứu:

+ Về nội dung: Luận văn nghiên cứu vai trò của lực lượng Cảnh sát

QLHC về TTXH trong quản lý cư trú đối với công dân Việt Nam trên địa bàn quận Long Biên thành phố Hà Nội gắn liền với các công tác quản lý thường trú, tạm trú, lưu trú, tạm vắng, xây dựng và vận hành hệ thống cơ sở dữ liệu

về dân cư, cư trú

+ Về đối tượng: Luận văn tập trung nghiên cứu trong phạm vi hoạt động của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH chuyên môn thuộc Đội Cảnh sát QLHC về TTXH ở Công an quận và lực lượng Cảnh sát khu vực tại Công

an phường

+ Địa bàn nghiên cứu: Địa bàn quận Long Biên thành phố Hà Nội

+ Phạm vi thời gian: Từ năm 2014 đến nay

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn

- Phương pháp luận:

Đề tài luận văn được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin; tư tưởng Hồ Chí Minh; quán triệt các chủ trương, đường lối, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam, pháp luật của Nhà nước, phương châm, nguyên tắc của Ngành Công an trong quản lý về an ninh, trật

tự nói chung, trong công tác quản lý cư trú nói riêng

-Phương pháp nghiên cứu:

+ Phương pháp nghiên cứu lý luận: Nghiên cứu hệ thống các giáo trình, tài liệu tham khảo, đề tài nghiên cứu khoa học, nghiên cứu hệ thống văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến hoạt động quản lý cư trú theo chức năng của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH Qua đó, tác giả đã bổ sung cách nhìn tổng quát, các vấn đề đã được các tài liệu chỉ ra về lý luận, thực tiễn của

lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH

+ Phương pháp phân tích, tổng hợp: Đây là phương pháp được sử dụng xuyên suốt trong nội dung luận văn để làm rõ các vấn đề lý luận, đánh giá đúng tình hình thực trạng Trên cơ sở tổng hợp các số liệu, thông tin từ các

báo cáo tổng kết, báo cáo chuyên đề của Công an quận, đội Cảnh sát QLHC

về TTXH, Công an các phường, qua đó xây dựng thành hệ thống bảng phụ lục, biểu đồ để so sánh về dữ liệu dân cư qua các năm

+ Phương pháp chuyên gia: Gặp gỡ, trao đổi khoa học với cán bộ thực tiễn nhiều kinh nghiệm trực tiếp thực hiện quản lý cư trú Mặt khác, trao đổi với cán bộ thực tiễn làm công tác quản lý cư trú trên địa bàn quận Long Biên, thành phố Hà Nội để làm rõ những khó khăn, vướng mắc trong thực hiện công tác này Ngoài ra, phương pháp chuyên gia còn được sử dụng khi trao đổi, tham vấn các nhà khoa học, nhà nghiên cứu về những vấn đề lý luận có liên quan đến đề tài luận văn Đồng thời, xin ý kiến chuyên gia về bố cục, nội dung phân tích trong luận văn, ngôn ngữ, văn phong trong quá trình hoàn thiện luận văn

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn

- Ý nghĩa lý luận:

Kết quả nghiên cứu luận văn góp phần hoàn thiện lý luận vai trò của lực lượng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội trong quản lý cư trú của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH và góp phần xây dựng hệ thống tài liệu tham khảo phục vụ học tập, nghiên cứu về chuyên ngành quản lý hành chính về ANTT

- Ý nghĩa thực tiễn:

Luận văn trực tiếp đánh giá, phân tích tình hình VPPL về cư trú; thực trạng hoạt động của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH về cư trú trên địa bàn quận Long Biên, thành phố Hà Nội Từ đó, tìm ra những hạn chế, nguyên nhân của những tồn tại và đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả vai trò công tác quản lý cư trú của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH trên địa bàn quận Long Biên thành phố Hà Nội

Kết quả nghiên cứu luận văn có thể được sử dụng nhằm giúp cho lực

lượng Cảnh sát QLHC về TTXH Công an quận Long Biên thành phố Hà Nội chỉ đạo, tiến hành quản lý cư trú phục vụ trong quản lý xã hội và phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phần phụ lục, nội dung luận văn được cấu trúc thành 3 chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về vai trò của lực lượng Cảnh sát quản lý

hành chính về trật tự xã hội trong quản lý cư trú

Chương 2: Thực trạng vai trò của lực lượng Cảnh sát quản lý hành chính

về trật tự xã hội trong quản lý cư trú tại quận Long Biên thành phố Hà Nội

Chương 3: Phương hướng và giải pháp nâng cao vai trò của lực lượng

Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội trong quản lý cư trú tại quận Long Biên thành phố Hà Nội

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ CỦA LỰC LƯỢNG CẢNH SÁT QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH VỀ TRẬT TỰ XÃ HỘI TRONG

QUẢN LÝ CƯ TRÚ 1.1 Khái niệm chung

1.1.1 Khái niệm về cư trú

Theo Giản yếu Hán - Việt từ điển giải thích: “Cư trú là ở tại một chỗ nào trong một thời gian dài”[1,tr.23]

Trong lịch sử, vấn đề cư trú đã được chế độ phong kiến quan tâm nhằm phục vụ cho chính sách bình định, đánh thuế, di dân và đi lính Công dân khi

đi ra khỏi địa bàn nơi họ sinh sống thường xuyên phải khai báo với chính quyền Nghĩa của từ cư trú qua các giai đoạn gắn với sự đa dạng trong hoạt động ở, nghỉ, đi lại của công dân và trong góc độ pháp luật đã dẫn đến sự đa dạng trong cách hiểu

Cư trú theo nghĩa của Đại từ điển Tiếng Việt xác định là:“sự hiện diện của cá nhân tại một số nơi ở”[46, tr.17] Một người có thể cư trú ở hai hoặc

nhiều nơi, như trong một thành phố và người ở trong nước, nhưng chỉ có một nơi cư trú mang tính ổn định Cư trú có nghĩa là sống tại một địa phương cụ

thể, nơi cư trú sinh sống tại địa phương đó với ý định cố định và lâu dài

Tự do cư trú, đi lại là một trong những quyền cơ bản của công dân được khẳng định tại Điều 23 Hiến pháp Nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt

Nam năm 2013: "Công dân có quyền tự do đi lại và cư trú trong cả nước, có quyền ra nước ngoài và từ nước ngoài về nước Việc thực hiện các quyền này

do pháp luật quy định"[40, tr.15] Như vậy, quyền cư trú của công dân là một

trong những quyền cơ bản được pháp luật bảo vệ Công dân có quyền sống, làm việc, cư trú trên lãnh thổ Việt Nam Điều 1 Luật Cư trú 2006 quy định:

“Cư trú là việc công dân sinh sống tại một địa điểm thuộc xã, phường, thị trấn dưới hình thức thường trú hoặc tạm trú” [42, tr.5] Cư trú của công dân

được xác định tại từng vị trí theo địa giới hành chính phường, xã, thị trấn bằng hai hình thức đăng ký thường trú hoặc đăng ký tạm trú với cơ quan Công an

Công dân có quyền tự do cư trú theo quy định của Luật Cư trú và các quy định khác của pháp luật có liên quan Công dân có đủ điều kiện đăng ký thường trú, tạm trú thì có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền đăng ký thường trú, tạm trú Tuy nhiên, quyền tự do cư trú của công dân chỉ

bị hạn chế theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền và theo trình

tự, thủ tục do pháp luật quy định Để đảm bảo thực hiện quyền cư trú của công dân, Nhà nước thực hiện nhiều biện pháp khác nhau như bảo đảm quyền

tự do cư trú của công dân Cơ quan, tổ chức, cá nhân xâm phạm quyền tự do

cư trú của công dân phải bị xử lý nghiêm minh Mặt khác, nhà nước có chính sách và biện pháp đồng bộ để bảo đảm ngày càng tốt hơn quyền tự do cư trú của công dân Đồng thời, nhà nước bảo đảm ngân sách, cơ sở vật chất, nguồn nhân lực, đầu tư phát triển công nghệ, kỹ thuật tiên tiến cho hoạt động đăng

ký về cư trú

Như vậy, có thể hiểu: Cư trú là việc công dân sinh sống tại một địa điểm thuộc xã, phường, thị trấn, huyện đảo nơi không tổ chức đơn vị hành chính cấp xã dưới hình thức thường trú hoặc tạm trú có đăng ký với cơ quan

có chức năng quản lý cư trú

1.1.2 Khái niệm quản lý cư trú của lực lượng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội

Ở nước ta, quyền lực nhà nước là thống nhất, nhưng có sự phân công, phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực thi ba quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp Theo cơ chế đó, quyền lập pháp được trao

cho một cơ quan duy nhất thực hiện là Quốc hội Ngoài chức năng chủ yếu là lập pháp, quyền hành pháp được trao cho Chính phủ và bộ máy hành chính địa phương thực hiện bao gồm quyền lập quy và điều hành hành chính, quyền

tư pháp được trao cho hệ thống Viện Kiểm sát nhân dân các cấp và hệ thống Tòa án nhân dân các cấp thực hiện

Quản lý nhà nước là hoạt động mang tính quyền lực nhà nước để điều chỉnh các quan hệ xã hội và hành vi hoạt động của con người phục vụ đảm bảo ANTT và phát triển đất nước Quản lý nhà nước có nội dung và đối tượng điều chỉnh rất rộng, liên quan đến tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, như về kinh tế, văn hóa, xã hội, giáo dục, y tế, khoa học, công nghệ, môi trường, thông tin, truyền thông, đối ngoại, quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, trong đó, quản lý cư trú là một bộ phận của quản lý nhà nước về an ninh, trật tự Để quản lý xã hội, Nhà nước quản lý nhiều đối tượng khác nhau, trong

đó con người là đối tượng cần chú ý nhất Để quản lý con người, nhà nước thực hiện các nội dung, biện pháp khác nhau trong đó có quản lý cư trú

Nhà nước giao cho Bộ Công an thực hiện chức năng quản lý cư trú và lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH được giao nhiệm vụ trực tiếp tiến hành quản lý toàn diện hoạt động cư trú của công dân Hiện nay, các lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH chuyên môn thực hiện nhiệm vụ quản lý cư trú bao gồm: Cảnh sát QLHC về TTXH ở cấp quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh; Cảnh sát đăng ký, quản lý dữ liệu quốc gia về dân cư; CSKV tại các địa bàn có bố trí Công an chính quy Quản lý cư trú là quá trình các lực lượng chức năng dựa vào các quy định của pháp luật để tổ chức hoạt động đăng ký, thực hiện công tác quản lý đối với hoạt động cư trú của công dân nhằm phục

vụ hoạt động quản lý xã hội của nhà nước, bảo vệ vững chắc quốc phòng, an ninh, đảm bảo việc thực hiện nghiêm quyền và nghĩa vụ của công dân

Quản lý cư trú gồm hai bước lớn là tổ chức đăng ký và tiến hành việc

quản lý các nội dung có liên quan Các nội dung cụ thể để thực hiện hoạt động đăng ký, quản lý thường trú, tạm trú, lưu trú, tạm vắng Để thực hiện tốt các nội dung đó, lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH thực hiện công tác điều tra nghiên cứu nắm tình hình về hoạt động cư trú; trực tiếp hoặc phối hợp tuyên truyền, vận động quần chúng nhân dân thực hiện các quy định về cư trú; tổ chức tiếp nhận, giải quyết các hồ sơ đăng ký thường trú, tạm trú, khai báo tạm vắng, thông báo lưu trú, điều chỉnh, bổ sung thông tin, hay hồ sơ quản lý cư trú; sử dụng công tác nghiệp vụ cơ bản; kiểm tra, xử lý vi phạm hành chính trong quá trình công dân cư trú, kinh doanh cho thuê lưu trú trên địa bàn được phân công phụ trách, tiến hành việc phối hợp, hợp tác quốc tế trong quản lý

cư trú,… Trong quá trình thực hiện quản lý cư trú, lực lượng Cảnh sát QLHC

về TTXH căn cứ vào các quy định của pháp luật, các quy định của ngành Công an Thực hiện quản lý cư trú của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH với nhiều mục đích khác nhau như thực hiện quản lý xã hội cho Nhà nước, phòng ngừa đấu tranh chống tội phạm và đảm bảo cho công dân thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình theo pháp luật quy định

Như vậy, có thể hiểu: “Quản lý cư trú của Cảnh sát quản lý hành chính

về trật tự xã hội là quá trình các chủ thể theo phạm vi chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được giao tiến hành đăng ký, quản lý hoạt động thường trú, tạm trú, tổ chức tiếp nhận, quản lý lưu trú và tạm vắng đối với công dân Việt Nam tại các phường, thị trấn hoặc huyện đảo nơi chưa tổ chức đơn vị hành chính cấp xã nhằm phục vụ công tác quản lý dân cư của Nhà nước, góp phần phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật khác, đảm bảo việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của công dân[30, tr.17]

1.1.3 Khái niệm về vai trò của lực lượng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội trong quản lý cư trú

Vai trò thường là từ chỉ tính chất của sự vật, sự việc, hiện tượng, dùng

để nói về vị trí chức năng, nhiệm vụ, mục đích của sự vật, sự việc, hiện tượng trong một hoàn cảnh, bối cảnh và mối quan hệ nào đó [37, tr.148]

Ví dụ : Vai trò của Đảng đối với sự phát triển đất nước, vai trò của tác phẩm văn học nào đó đối với sự nghiệp sáng tác văn học của tác giả, vai trò của từ đối với câu

Vai trò của lực lượng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội trong quản lý cư trú là vị trí, chức năng, nhiệm vụ tầm quan trọng của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH đối với hoạt động quản lý cư trú của công dân nhằm thực hiện các mục đích về quản lý cư trú trong khuôn khổ quy định của pháp luật nói chung, pháp luật về cư trú nói riêng

1.2 Chức năng, nhiệm vụ của lực lượng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội trong quản lý cư trú

1.2.1 Điều tra nghiên cứu, nắm tình hình về đối tượng quản lý cư trú

có nghi vấn hoạt động phạm tội; những hộ gia đình có mâu thuẫn tranh chấp trong nội bộ, những người tham gia hoạt động làm nghề kinh doanh có điều kiện về ANTT, để có kế hoạch quản lý cho phù hợp

Đối với cá nhân thường trú, tạm trú hiện đang cư trú tại địa bàn, từ đủ

14 tuổi trở lên đều phải điều tra nắm vững 4 nội dung yêu cầu cụ thể về:lai lịch bản thân; mối quan hệ gia đình; nghề nghiệp, đời sống kinh tế, thái độ chính trị hiện tại Nắm vững các thông tin về số lượng người lưu trú, các

thông tin lai lịch của nhân khẩu lưu trú, mục đích lưu trú,

1.2.2 Tuyên truyền, hướng dẫn quần chúng nhân dân thực hiện quy định về cư trú

Thông qua quá trình thực hiện nhiệm vụ công tác chuyên môn, Cảnh sát QLHC về TTXH thường xuyên thực hiện nội dung công tác tuyên truyền, phổ biến các kiến thức pháp luật về cư trú cho quần chúng nhân dân Nội dung tuyên truyền tập trung vào các chính sách của Đảng, Nhà nước trong vấn đề về cư trú Quy định của pháp luật có liên quan về chế độ đi lại, thường trú, tạm trú, tạm vắng, lưu trú, quy định về quản lý các ngành nghề kinh doanh cho thuê lưu trú để người dân nắm rõ và thực hiện nghiêm túc, đặc biệt

là các quy định mới được ban hành Giải thích các quy định, trình tự thủ tục giải quyết các vấn đề liên quan đến việc thực hiện quyền cư trú để công dân thực hiện quyền của mình, đồng thời thực hiện các nghĩa vụ có liên quan Một nội dung quan trọng khác là vận động quần chúng nhân dân đồng lòng, ủng

hộ, hỗ trợ Cảnh sát QLHC về TTXH trong thực hiện công tác quản lý cư trú như đóng góp ý kiến, hỗ trợ trong việc thu thập dữ liệu quốc gia về dân cư, hợp tác trong công tác kiểm tra, bổ sung thông tin cư trú, giải quyết các vướng mắc, tuyên truyền tới công dân khác,

Nội dung tuyên truyền tập trung đi sâu hướng dẫn nhân dân nắm và thực hiện các quy định trong Luật Cư trú, các văn bản hướng dẫn có liên quan Đồng thời phải nắm vững các văn bản, hướng dẫn, chỉ đạo của Bộ Công an và các cơ quan chức năng trong quản lý cư trú Những nội dung tuyên truyền phải thiết thực, ngắn gọn, dễ hiểu, dễ nhớ, phù hợp với khả năng nhận thức của

người dân, gắn với quản lý cư trú Các cơ quan chức năng, Công an các địa phương cần tập trung thể chế hoá các quy định quản lý cư trú thành các nội quy, quy ước để mọi người dân, cơ quan, tổ chức dễ nắm và thực hiện

Quá trình tuyên truyền, vận động thực hiện các nội dung, cần phải khai thác và dựa vào các lực lượng nòng cốt, các tổ chức, đoàn thể quần chúng và gắn liền với các cuộc vận động lớn ở từng địa bàn, khu vực, cụm dân cư Ngoài việc sử dụng các hình thức, phương tiện tuyên truyền tập trung như: Loa, đài, báo chí, truyền thanh, truyền hình, cần khai thác sử dụng kết hợp với các hình thức vận động cá biệt Trong tuyên truyền vận động cần chú ý đi sâu vào việc hướng dẫn những nội dung yêu cầu cụ thể đối với từng trường hợp để người dân có thể dễ dàng tham gia thực hiện việc quản lý thường trú

1.2.3 Tổ chức đăng ký cư trú cho công dân

Thủ tục hành chính là trình tự, cách thức thực hiện, hồ sơ và yêu cầu, điều kiện do cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền quy định để giải quyết một công việc cụ thể liên quan đến cá nhân, tổ chức Thủ tục hành chính nhà nước rất đa dạng, bao gồm nhiều hệ, loại do nhiều cơ quan ban hành, trên các lĩnh vực quản lý khác nhau, trong đó có thủ tục hành chính trong quản lý về thường trú quản lý cư trú, đặc biệt đăng ký cư trú là một trong những biện pháp quan trọng của Nhà nước trong xác định quyền cư trú của công dân trên một địa bàn nhất định Qua công tác đăng ký cư trú giúp cơ quan Công an nắm được số người đã đăng ký cư trú và người cư trú nhưng chưa đăng ký cư trú trên địa bàn phục vụ cho công tác quản lý xã hội của Nhà nước như thống

kê dân số; quy hoạch, bố trí dân cư; đăng ký nghĩa vụ quân sự; thực hiện bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế; trả lương hưu cho người về hưu, và công tác nghiệp vụ của ngành Công an Đồng thời, đây là cơ sở để các cơ quan thống

kê, tổng hợp số liệu, tài liệu về dân số, tình hình dân cư cung cấp cho Nhà nước, các cấp, các ngành nghiên cứu sử dụng trong số mặt công tác quản lý

xã hội của Nhà nước Đảm bảo quyền tự do cư trú hợp pháp của công dân, phục vụ lợi ích chính đáng và đảm bảo cho công dân thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình theo pháp luật Đăng ký cư trú bao gồm đăng ký thường trú, đăng ký tạm trú, đăng ký lưu trú và khai báo tạm vắng Tuỳ vào từng trường hợp khác nhau, ngành Công an có sự phân công thực hiện công tác đăng ký khác nhau như đối với địa bàn thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thị xã, quận thuộc thành phố trực thuộc trung ương do lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH của Công an quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh đăng ký thường trú, đối với địa bàn xã, thị trấn thuộc huyện trực thuộc tỉnh do Công an cấp xã tiến hành đăng ký thường trú; đối với đăng ký tạm trú, tạm vắng, lưu trú do Công an cấp phường, xã, thị trấn tiến hành đăng ký

1.2.4 Rà soát, điều tra, phân loại nhân khẩu

Với mục đích trên, quá trình tiến hành quản lý cư trú đòi hỏi phải đầy

đủ, chính xác, khách quan, toàn diện, thường xuyên và kịp thời, phải đi sâu nắm vững cả những mặt tốt, mặt xấu, mặt tích cực và mặt tiêu cực của mỗi hộ gia đình và từng cá nhân đã đăng ký cư trú và chưa đăng ký cư trú Tập trung

đi sâu nắm vững những vấn đề cơ bản về từng hộ gia đình và từng người từ

đủ 14 tuổi trở lên Để đảm bảo yêu cầu trên, lực lượng Công an, đặc biệt là các lực lượng trực tiếp tiến hành quản lý cư trú ở cơ sở phải có kế hoạch thường xuyên đi sâu điều tra nghiên cứu nắm vững tình hình, các thông tin, tài liệu về từng người dân ở từng địa bàn, khu vực Quá trình tiến hành cần tập trung thu thập các thông tin, tài liệu sau:

Đối với các hộ gia đình cần phải nắm vững tổng số, tình hình đặc điểm, tính chất, sự di biến động và những vấn đề thay đổi về nơi cư trú, của từng người trong hộ gia đình đó Phải nắm vững được số hộ gia đình đã đăng ký cư trú và số đang có mặt trên địa bàn nhưng chưa được đăng ký cư trú, lý do và các biện pháp đã áp dụng giải quyết đối với từng trường hợp Tập trung đi sâu

nắm vững những hộ gia đình có những vấn đề đặc biệt phức tạp như: Có người là đối tượng trong diện quản lý; có người là đối tượng có nghi vấn hoạt động phạm tội; những hộ gia đình có mâu thuẫn tranh chấp trong nội bộ, những người tham gia hoạt động làm nghề kinh doanh có điều kiện về ANTT, để kịp thời có các kế hoạch và biện pháp quản lý cho phù hợp

Đối với mỗi hộ gia đình cần nắm vững những đặc điểm về nhân khẩu học bao gồm: chủ hộ và những người hiện có trong hộ gia đình, nắm được đặc điểm từng người theo yêu cầu quản lý Mỗi nhà ở tập thể, nhà chung cư ngoài việc phải nắm được đặc điểm, tính chất của nhà ở tập thể, nhà chung cư đó còn phải đi sâu nắm vững các đặc tính, tính chất và sự hoạt động, việc chấp hành chính sách, pháp luật, các quy định về cư trú và các quy định khác của địa phương, của từng cá nhân trong nhà ở tập thể, nhà chung cư Kịp thời nắm bắt những vấn đề phức tạp liên quan đến ANTT đối với mỗi hộ gia đình, nhà

ở tập thể, nhà chung cư về việc thực hiện các quy định về đăng ký, quản lý cư

trú để có biện pháp giải quyết cụ thể

Đối với từng cá nhân đã đăng ký cư trú không phải trong các hộ gia đình hiện có mặt trên địa bàn đều phải được tiến hành quản lý Đối với tất cả

số cá nhân cư trú hiện đang cư trú tại địa bàn, từ đủ 14 tuổi trở lên đều phải điều tra nắm vững 4 nội dung yêu cầu cụ thể về: lai lịch bản thân; mối quan

hệ gia đình; nghề nghiệp, đời sống kinh tế, thái độ chính trị hiện tại

Trong quá trình điều tra nắm vững tình hình về những người từ đủ 14 tuổi trở lên cần có trọng tâm, trọng điểm, tập trung vào một số trường hợp sau đây: những người được coi là đối tượng nằm trong diện quản lý, giáo dục ở địa bàn cơ sở; những người có lai lịch không rõ ràng hoặc có những vấn đề nghi vấn về chính trị, hình sự, có những quan hệ bất minh về kinh tế, hình sự,

ma tuý, cần tìm hiểu để có kết luận; những người mới chuyển đến lưu trú hoặc tạm trú tại địa bàn và có những thay đổi về cư trú

1.2.5 Kiểm tra, kiểm soát, phát hiện, xử lý vi phạm trong thực hiện các quy định về cư trú của các cơ quan, cá nhân

Biện pháp kiểm tra, kiểm soát thực hiện các quy định về cư trú không thể thiếu trong các hoạt động quản lý xã hội của Nhà nước, không có kiểm tra hướng dẫn thì coi như không có tổ chức thực hiện Trong quản lý cư trú, vấn

đề kiểm tra, hướng dẫn có ý nghĩa và tầm quan trọng đặc biệt, nó có tính chất quyết định đến chất lượng và hiệu quả của cả quá trình công tác Vì vậy, đi đôi với việc tuyên truyền, vận động quần chúng tham gia thực hiện các quy định về thường trú, điều tra nghiên cứu nắm chắc tình hình về cư trú, các cơ quan có trách nhiệm phải tiến hành kiểm tra hướng dẫn, phát hiện và xử lý các trường hợp vi phạm các quy định trong đăng ký, quản lý cư trú Việc kiểm tra hướng dẫn không phải chỉ tiến hành có tính chất định kỳ, hình thức

mà phải được tiến hành một cách thường xuyên, có hệ thống

Theo quy định hình thức kiểm tra cư trú được tiến hành định kỳ, đột xuất hoặc do yêu cầu phòng ngừa, đấu tranh phòng chống tội phạm, giữ gìn ANTT Đối tượng kiểm tra cư trú được áp dụng đối với công dân Việt Nam,

hộ gia đình, cơ quan đăng ký cư trú các cấp, cơ quan tổ chức liên quan đến quản lý cư trú Nội dung kiểm tra việc đăng ký, quản lý cư trú bao gồm việc triển khai và tổ chức thực hiện các nội dung đăng ký, quản lý cư trú; quyền và trách nhiệm của công dân, hộ gia đình, cơ quan, tổ chức trong đăng ký, quản

lý cư trú và các nội dung khác theo pháp Luật Cư trú

Cán bộ, chiến sĩ Công an được giao chuyên trách quản lý cư trú tại địa bàn có quyền kiểm tra trực tiếp việc chấp hành pháp Luật Cư trú đối với công dân, hộ gia đình, cơ quan tổ chức thuộc địa bàn quản lý, việc kiểm tra được quyền huy động lực lượng quần chúng làm công tác bảo vệ ANTT ở cơ sở, bảo vệ cơ quan doanh nghiệp, tổ chức cùng tham gia Khi cơ quan Công an cấp trên tiến hành kiểm tra cư trú tại địa bàn dân cư phải có cán bộ, chiến sĩ

Công an được giao chuyên trách quản lý cư trú tại địa bàn chứng kiến

Việc kiểm tra, xử lý vi phạm trong đăng ký, quản lý cư trú cần đạt được một số các nội dung yêu cầu cụ thể sau: Việc kiểm tra phải được tiến hành thường xuyên có hệ thống, kết hợp chặt chẽ giữa việc kiểm tra định kỳ với kiểm tra đột xuất, có trọng tâm trọng điểm Quá trình tiến hành kiểm tra phải

có chương trình, kế hoạch và các nội dung yêu cầu cụ thể Quá trình kiểm tra,

xử lý vi phạm trong đăng ký, quản lý cư trú phải nắm chắc tình hình việc chấp hành các quy định về đăng ký, quản lý cư trú của từng cá nhân, tổ chức ở từng khu vực, địa bàn Kịp thời phát hiện những vấn đề vướng mắc, những bất hợp

lý để điều chỉnh, bổ sung, sửa đổi Phát hiện những trường hợp lợi dụng đăng

ký, quản lý thường trú để VPPL hoặc thực hiện không đúng quy định về đăng

ký, quản lý cư trú Thông qua kiểm tra chủ động áp dụng các biện pháp giải quyết xử lý vi phạm theo đúng phạm vi thẩm quyền Quá trình kiểm tra cần phát hiện các đối tượng từ địa phương khác đến hoạt động, các cá nhân, tổ chức không chấp hành các quy định về đăng ký, quản lý cư trú, lợi dụng việc

cư trú để hoạt động VPPL, để đề xuất các biện pháp giải quyết, xử lý

Kịp thời phát hiện những tồn tại, thiếu sót của lực lượng Công an trong quá trình tiến hành, những bất hợp lý, những cản trở, khó khăn phức tạp trong đăng ký, quản lý cư trú để có biện pháp khắc phục hoặc đề xuất các biện pháp khắc phục

Nắm chắc tình hình, phát hiện những thiếu sót, bất hợp lý trong các quy định về thủ tục, chế độ đăng ký, quản lý và các quy định trong các văn bản hướng dẫn của Nhà nước và của từng địa phương kịp thời báo cáo đề nghị các cấp có thẩm quyền bổ sung, sửa đổi hoàn chỉnh các quy định trong đăng ký, quản lý cư trú

Nắm vững tình hình, số liệu về tình hình đăng ký, quản lý cư trú trong từng thời gian đối với mỗi địa phương để phục vụ yêu cầu quản lý xã hội của

Nhà nước và việc thực hiện đường lối chính sách, các nội dung yêu cầu trong phòng ngừa, đấu tranh phòng chống tội phạm của lực lượng Công an

Phát hiện các trường hợp vi phạm trong đăng ký, quản lý cư trú, kịp thời nhắc nhở giáo dục hoặc xử lý, phát hiện các đối tượng có các biểu hiện nghi vấn hoạt động phạm tội, các đối tượng truy nã, truy tìm các loại đối tượng khác để kịp thời có biện pháp ngăn chặn, bắt giữ hoặc theo dõi giám sát Tuyên truyền, giáo dục, đôn đốc các cá nhân, tổ chức chấp hành nghiêm chỉnh các quy định của Nhà nước và địa phương về đăng ký, quản lý cư trú

Việc kiểm tra định kỳ trong quản lý cư trú được tiến hành theo định kỳ

12 tháng một lần ở các địa phương Việc kiểm tra đột xuất trong đăng ký, quản lý cư trú được tiến hành áp dụng đối với từng hộ gia đình, cá nhân đã đăng ký thường trú, trong những trường hợp cần thiết đột xuất theo yêu cầu chính trị, nghiệp vụ Thông qua hình thức kiểm tra này chủ yếu nhằm phát hiện các trường hợp vi phạm để kịp thời có biện pháp xử lý Hình thức này thường được áp dụng đối với những trường hợp đã nhiều lần vi phạm các quy định về đăng ký, quản lý quản lý cư trú, đã được giáo dục mà không chịu sửa chữa, cần có căn cứ cơ sở để xử lý, quản lý Đồng thời được áp dụng đối với những trường hợp có nhiều biểu hiện nghi vấn hoạt động phạm tội, những hộ nghi có đối tượng phạm tội lẩn trốn hoặc trường hợp cần kiểm tra nhằm phục

vụ cho các yêu cầu nghiệp vụ khác của lực lượng Công an

Qua kiểm tra phát hiện những trường hợp vi phạm thì tuỳ theo tính chất mức độ vi phạm mà vận dụng các hình thức xử lý cho phù hợp Việc xử lý phải căn cứ vào pháp luật của Nhà nước, Luật Xử lý vi phạm hành chính và các quy định về xử lý vi phạm trong lĩnh vực ANTT Nếu phát hiện các trường hợp nghi vấn hoạt động phạm tội, phạm pháp quả tang, đối tượng có lệnh truy nã, truy tìm phải hết sức thận trọng có kế hoạch và biện pháp kết hợp với các lực lượng nghiệp vụ để thực hiện đạt hiệu quả cao

1.2.6 Cập nhật, quản lý, khai thác hệ thống thông tin, tài liệu quản lý cư trú

Công tác đăng ký, quản lý cư trú là quá trình điều tra nghiên cứu về người dưới góc độ ANTT và điều tra nghiên cứu về các biện pháp để quản lý con người Quá trình tiến hành nó không chỉ phục vụ yêu cầu trước mắt mà nó còn có ý nghĩa phục vụ cho các yêu cầu lâu dài, là cơ sở và tạo tiền đề cho cho các hoạt động nghiệp vụ của lực lượng Công an Hơn nữa, các thông tin tài liệu qua đăng ký, quản lý cư trú còn là cơ sở để các ngành, các cấp dựa vào

đó khai thác sử dụng Hoạt động đăng ký, quản lý cư trú được xác định là biện pháp quan trọng của Nhà nước trong việc quản lý xã hội Vì vậy, trong quá trình tiến hành đăng ký quản lý quản lý cư trú không thể tiến hành qua loa, đại khái cho xong hoặc mang tính chất hành chính đơn thuần Đây là một công tác thường xuyên, lâu dài gắn liền với việc thực hiện các nội dung khác của quản lý hành chính nhà nước về ANTT, quá trình tiến hành đòi hỏi phải

có ý thức thu thập tài liệu, củng cố hồ sơ sổ sách phục vụ cho yêu cầu quản lý trước mắt và lâu dài của lực lượng Công an

Việc thu thập tài liệu về đăng ký, quản lý cư trú phải đảm bảo các yêu cầu cụ thể sau đây: Quá trình thu thập tài liệu phải tiến hành thường xuyên có

hệ thống theo quy định ngay từ khâu đăng ký và các nội dung của biện pháp quản lý thường trú Các tài liệu phải phản ánh đầy đủ chính xác về từng hộ gia đình, từng cá nhân thường trú và về quá trình tổ chức thực hiện đăng ký, quản

lý thường trú Tài liệu qua hoạt động đăng ký quản lý cư trú phải đảm bảo chính xác khách quan Việc thu thập, tích luỹ, chuyển giao, lưu giữ và xử lý tài liệu đăng ký, quản lý thường trú phải theo đúng nguyên tắc thủ tục quy định

Những tài liệu cần phải thu thập tích luỹ phục vụ việc lập hồ sơ đăng

ký, quản lý cư trú bao gồm rất nhiều loại khác nhau Trong đó chủ yếu là một

số loại tài liệu chính cần thiết sau đây: các tài liệu thu thập được thông qua

các nội dung của QLHC về ANTT có liên quan đến đăng ký, quản lý cư trú, liên quan đến hoạt động của con người Những tài liệu thu thập được qua việc điều tra nắm tình hình về cư trú, thông qua các hoạt động đăng ký, quản lý cư trú Các tài liệu do quần chúng cung cấp, báo cáo, tố giác, đề nghị liên quan đến việc đăng ký, quản lý cư trú Tài liệu do các đối tượng VPPL hoặc các nhân khẩu cư trú tự khai trong quá trình làm thủ tục đăng ký, quản lý

Những tài liệu trên về đăng ký, quản lý thường trú không tồn tại ở một nguồn, mà nằm rải rác ở các nguồn khác nhau Do vậy, khi thu thập tích luỹ cần phải kết hợp các biện pháp, các lực lượng tiến hành điều tra khai thác các nguồn tài liệu có liên quan Trong đăng ký, quản lý cư trú cần tập trung vào các nguồn tài liệu chính đó là nguồn tài liệu nghiệp vụ thông qua các biện pháp công tác nghiệp vụ trong đấu tranh phòng chống tội phạm lực lượng Công an đã thu thập tích luỹ được, nguồn tài liệu do quần chúng phản ánh, cung cấp và do các tổ chức, đoàn thể, ban ngành khác cung cấp Trong quá trình tiến hành cần phải kiểm tra đối chiếu so sánh các tài liệu thu thập ở các nguồn để kết luận chính xác trước khi đưa vào lưu giữ trong tàng thư, cơ sở

dữ liệu về cư trú phục vụ cho việc khai thác, sử dụng

Tài liệu thu thập được sau khi đã kiểm tra xác minh cần phải tích luỹ và chuyển giao cho bộ phận tàng thư cơ sở dữ liệu để bảo quản, sắp xếp khai thác sử dụng phục vụ cho các yêu cầu đặt ra Việc chuyển giao, lưu giữ, khai thác sử dụng tài liệu về đăng ký, quản lý thường trú phải tuân thủ các nguyên tắc, thủ tục quy định về hồ sơ tài liệu nghiệp vụ của ngành và chế độ thông tin nghiệp vụ trong lực lượng CAND

1.3 Các yếu tố tác động đến vai trò của lực lượng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội trong quản lý cư trú

1.3.1 Yếu tố thể chế chính trị, hệ thống pháp luật

Thể chế chính trị là hoạt động của các chính đảng, các tổ chức đại diện

nhóm lợi ích xã hội trong việc giành, chia sẻ và thực thi quyền lực nhà nước Nhà nước giữ vai trò trung tâm trong hệ thống chính trị của mỗi quốc gia

Ở Việt Nam, tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị là sự phản ánh

cơ chế thực hiện quyền lực chính trị của nhân dân lao động Hệ thống chính trị ở nước ta bao gồm Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội Các quyết sách chính trị của Đảng Cộng sản Việt Nam là cơ sở chính trị, định hướng cho hoạt động của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH trong quản lý cư trú, bởi vậy, hoạt động này mang tính chính trị sâu sắc, gắn bó chặt chẽ với chính trị, có cơ sở chính trị vững chắc

Cụ thể là:

Thứ nhất, Nhà nước ban hành và và tổ chức thực thi các chính sách, pháp luật dựa trên các quyết sách chính trị của Đảng để đưa các mục tiêu chính trị của Đảng vào cuộc sống

Thứ hai, lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH nói riêng, lực lượng CAND và các cơ quan hành chính nhà nước nói chung tổ chức thực hiện các chính sách, pháp luật đã ban hành dưới sự lãnh đạo của tổ chức Đảng trong mỗi cơ quan Tổ chức đảng thực hiện vai trò lãnh đạo thông qua việc ban hành các nghị quyết và giám sát việc triển khai các nghị quyết đó

Thứ ba, các hoạt động quản lý cư trú được triển khai thực hiện với sự tham gia tích cực của đội ngũ đảng viên trong bộ máy nhà nước nói chung, lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH nói riêng Các đảng viên trong cơ quan hành chính nhà nước nói chung, lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH nói riêng có nghĩa vụ gương mẫu thực hiện chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước phù hợp với cương vị, chức trách, nhiệm vụ được giao Các đảng viên ưu tú của Đảng được bổ nhiệm giữ các chức vụ trong các cơ quan hành chính nhà nước hợp thành đội ngũ những người lãnh đạo, các công chức cấp cao, chuyên gia, chuyên viên Thông qua đội ngũ này, các đường lối, chủ

trương của Đảng được chuyển hóa thành hoạt động cụ thể, sinh động trong bộ máy nhà nước

Thứ tư, hoạt động quản lý cư trú của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH chịu sự kiểm tra, giám sát của Đảng Hoạt động quản lý nhà nước chịu

sự kiểm tra, giám sát của các cơ quan, tổ chức (Quốc hội, Hội đồng nhân dân,

cơ quan tư pháp, Mặt trận Tổ quốc ), đồng thời cũng chịu sự kiểm tra, giám sát của Đảng

Hệ thống pháp luật về cư trú là cơ sở pháp lý của quản lý cư trú Nhà nước cũng như pháp luật là công cụ và phương tiện đảm đương vai trò dẫn dắt

và chi phối xã hội bằng việc kiến tạo môi trường, cơ hội pháp lý như nhau đối với các thành viên trong xã hội thuộc mọi thành phần kinh tế khác nhau phát huy khả năng của mình để khởi nghiệp và phát triển Pháp luật đảm đương vai trò kiến tạo môi trường, cơ hội pháp lý bình đẳng cho mọi thành viên của xã hội phát huy tài năng, trí tuệ, sức lực để hoàn thiện và phát triển bản thân mình, đồng thời phát triển xã hội Với vai trò này, xã hội nói chung và các

thành viên của xã hội nói riêng sẽ có điều kiện để phát triển

Để tạo cơ sở pháp lý cho việc nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước về cư trú trong thời kỳ đổi mới và nhằm cụ thể hoá quy định của Hiến pháp năm 1992 về quyển tự do cư trú công dân, Luật Cư trú đã được xây dựng và ngày 29/11/2006 tại kỳ họp thứ 10 Quốc hội khoá XI đã thông qua,

có hiệu lực thi hành ngày 01 tháng 07 năm 2007 Luật Sửa đổi, bổ sung một

số điều của Luật cư trú (Luật số: 36/2013/QH13 ngày 20 tháng 6 năm 2013)

Có thể nói Luật Cư trú đã tạo được bước tiến mới trong việc tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật nói chung, pháp luật về quản lý cư trú của Nhà nước nói riêng

Luật Cư trú quy định về quyền tự do cư trú của công dân trên lãnh thổ nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, người Việt Nam định cư ở nước

ngoài vẫn còn quốc tịch Việt Nam trở về Việt Nam sinh sống

Thủ tướng, các Bộ trưởng các bộ hữu quan (Bộ Công an, Bộ Tư pháp, Văn phòng Chính phủ) đã ban hành các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn thi hành

Hệ thống pháp luật về cư trú phục vụ thiết thực và tác động lớn tới vai trò của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH trong quản lý cư trú

1.3.2 Yếu tố kinh tế xã hội, phong tục tập quán của địa phương

Hệ thống các quy phạm xã hội ở nước ta hiện nay bao gồm: quy phạm đạo đức, phong tục, tập quán, hương ước, quy ước của cộng đồng dân cư, những thể chế của các tổ chức xã hội và tổ chức tôn giáo Tuy các quy phạm

xã hội ấy không mang tính cưỡng chế cao như quy phạm pháp luật, song lại

có tính đa dạng đặc biệt ở chỗ có sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa cưỡng chế với tự nguyện, xử phạt với giáo dục, răn đe với thuyết phục Hơn nữa, các quy phạm ấy không chỉ trực tiếp điều tiết mọi hành vi mà còn chế ước cả về phương diện tư tưởng - tâm lý của từng người Chính vì vậy, để việc quản lý

cư trú của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH đạt hiệu quả cao, phản ánh đầy đủ tính chất của một nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, đặc biệt đối với nước ta - một quốc gia đa dân tộc, đòi hỏi chúng ta phải thực hiện tốt việc kết hợp giữa pháp luật với hệ thống các thiết chế xã hội khác, trong đó gần gũi và trực tiếp nhất là yếu tố về đặc điểm kinh tế xã hội, phong tục, tập quán địa phương

Phong tục, tập quán là những yếu tố thuộc thượng tầng kiến trúc, đều bị quy định bởi cơ sở kinh tế nhất định trên nền tảng kinh tế - xã hội phù hợp, chúng bổ sung, hỗ trợ nhau trong quá trình điều chỉnh hành vi con người Nếu pháp luật hướng đến trật tự xã hội chung thì phong tục, tập quán hướng đến trật tự cộng đồng

Phong tục, tập quán là: "Những thói quen đã được mọi người tuân thủ tại một địa phương trong một hoàn cảnh bắt buộc phải chấp nhận lề thói ấy

như một phần luật pháp của địa phương", những quy tắc xử sự mang tính cộng đồng, phản ánh nguyện vọng qua nhiều thế hệ của toàn thể dân cư trong một cộng đồng tự quản (làng, xã, khu vực) Nó luôn chi phối, ràng buộc hành

vi của con người, buộc con người phải thích nghi, buộc phải tuân theo trong quan hệ với nhau ở mức độ này hay mức độ khác và "Những quy chế trong việc quản lý cộng đồng chỉ có thể được cộng đồng chấp nhận và thực hiện một cách tự giác và nghiêm chỉnh, nếu chúng trở thành văn hoá, thành phong tục, tập quán"

Các quy tắc này được sử dụng để điều chỉnh các quan hệ xã hội nói chung, các quan hệ mang tính tộc người hoặc mang tính khu vực nói riêng

Do đó, các thành viên của cộng đồng thường tin tưởng vào tính công bình, sáng suốt, chính xác của các quy tắc xử sự này, chúng thường có tính hiệu lực cao (đặc biệt, khi những phong tục, tập quán được phát triển dưới hình thức hương ước hoặc luật tục) Trước những yêu cầu ngày càng cao của xã hội, pháp luật từng bước được hoàn thiện, và các quan hệ xã hội từng bước được pháp luật quy định thì phong tục, tập quán vẫn tồn tại và hỗ trợ cho việc thực hiện pháp luật Chính vì vậy, việc xác định và đánh giá đúng đắn mối quan hệ tương hỗ giữa thể chế, hệ thống pháp luật và phong tục, tập quán có ý nghĩa rất quan trọng trong phát huy vai trò của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH trong quản lý cư trú

Thực tế trong điều kiện hiện nay, khi đất nước ta đang trong quá trình phát triển kinh tế thị trường, mở rộng quan hệ giao lưu quốc tế, thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa, Đảng và Nhà nước ta đã nhấn mạnh việc:

"quan tâm giữ gìn và nâng cao bản sắc văn hoá dân tộc, kế thừa và phát huy truyền thống đạo đức, tập quán tốt đẹp và lòng tự hào dân tộc" Pháp luật của chúng ta trong thời gian qua đã từng bước thể chế hoá quan điểm, đường lối này của Đảng vào quá trình hoàn thiện các quy định của pháp luật trong nhiều

lĩnh vực khác nhau, như Hiến pháp, Luật dân sự, Luật hôn nhân và gia đình, Điều 5, Hiến pháp năm 1992 đã ghi rõ: "Các dân tộc có quyền dùng tiếng nói, chữ viết, giữ gìn bản sắc dân tộc và phát huy những phong tục, tập quán, truyền thống và văn hoá tốt đẹp của mình"; Chỉ thị số 24/1998/CT/TTg ngày 19/6/1998 của Thủ tướng Chính phủ về việc xây dựng và thực hiện hương ước quy ước của bản làng, thôn ấp, cụm dân cư cũng chỉ rõ: "Nội dung quy ước căn

cứ vào quy định của pháp luật hiện hành và phù hợp với tình hình kinh tế văn hoá, xã hội, phong tục, tập quán của địa phương", "duy trì và phát triển phong tục, tập quán tốt đẹp ở cơ sở", kịp thời " phát hiện và đấu tranh chống các biểu hiện tiêu cực sai trái hoặc lợi dụng hương ước, quy ước để duy trì các hủ tục, tập quán lạc hậu'” Vì vậy, trong việc xây dựng và áp dụng pháp luật, yếu tố phong tục, tập quán cần phải được quan tâm thoả đáng Điều này vừa làm phong phú thêm pháp luật, vừa đảm bảo hiệu lực điều chỉnh của pháp luật, phát huy được pháp luật trong hỗ trợ, bổ sung, hoàn thiện phong tục tập quán

Tuy không đóng vai trò là công cụ thực thi quyền lực cao nhất của nhà nước nhưng phong tục tập quán trong điều kiện nhất định, có khả năng thay thế pháp luật Bởi trên thực tế, trình độ phát triển ở từng vùng, từng địa phương là khác nhau, thậm chí chênh lệch nhau rất lớn cả về trình độ phát triển, đời sống văn hoá, tinh thần, do đó, không phải lúc nào, ở đâu pháp luật cũng thâm nhập được vào cuộc sống, cũng có tác dụng điều chỉnh Đặc biệt, đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, những vùng sâu, vùng xa thì những quy định của pháp luật trên nhiều khía cạnh còn xa lạ đối với cộng đồng của

họ, nhất là các quy phạm pháp luật ở trình độ khái quát cao sẽ khó thâm nhập vào các lĩnh vực cụ thể của đời sống cộng đồng Trong khi đó, phong tục, tập quán với những giá trị tích cực của nó lại có tác dụng thay thế cho pháp luật, đóng vai trò quan trọng và chủ yếu trong quá trình điều chỉnh các quan hệ xã hội cụ thể, nhất là trong quá trình tự quản ở cộng đồng dân cư

Sự ảnh hưởng của phong tục, tập quán đến quản lý cư trú như là một hiện tượng có tính quy luật Phong tục, tập quán lạc hậu, phản tiến bộ sẽ trở thành lực cản trong việc chấp hành pháp luật về cư trú Ngược lại, phong tục, tập quán tốt đẹp sẽ đóng vai trò tích cực trong việc xây dựng tình đoàn kết nội

bộ, giải quyết các tranh chấp bằng con đường hoà giải, giải quyết linh hoạt, kịp thời, có tình, có lý các mâu thuẫn trong cộng đồng dân cư, phù hợp với điều kiện của từng địa phương bảo đảm ổn định trật tự xã hội và do vậy, sẽ hỗ trợ cho việc thực hiện pháp luật, xây dựng ý thức pháp luật nói chung, ý thức

về pháp luật cư trú nói riêng Đây vừa là nguồn bổ sung, vừa là môi trường đưa pháp luật về cư trú vào cuộc sống, đồng thời là chất liệu quý để hoàn thiện vai trò của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH khai thác nhằm nâng cao hiệu quả về quản lý cư trú

1.3.3 Yếu tố về tổ chức bộ máy, nguồn nhân lực thực hiện hoạt động quản lý cư trú

Cơ chế quản lý, tổ chức bộ máy, nguồn lực con người luôn là vấn đề quan trọng quyết định sức mạnh của đất nước nói chung, hoạt động quản lý

cư trú của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH nói riêng

Con người là yếu tố không thể thiếu trong quá trình hoạt động của tổ chức: Một bộ máy muốn hoạt động cần có sự tham gia của con người Một bộ máy muốn hoạt động đạt hiệu quả cao cần có sự phối kết hợp giữa mọi người trong tổ chức cùng thực hiện mục tiêu chung mang lại lợi ích cho cả một tập thể, qua đó khai thác tiềm năng của con người nâng cao hiệu quả công việc đồng thời nó cũng tạo ra cơ hội phát triển cho công tác tổ chức thực hiện pháp luật về cư trú

Một tổ chức muốn hoạt động hiệu quả cần tái cấu trúc lại từ việc sắp xếp lại nguồn lực về vật chất, sắp xếp lại công tác nhân lực theo hướng gọn nhẹ, năng động nhất trong đó yếu tố con người mang tính quyết định Do đó

việc sắp xếp, tìm kiếm người bố trí vào đúng vị trí, đúng cương vị là điều mà các tổ chức quan tâm

Cũng với sự phát triển của khoa học công nghệ và những thay đổi của nền kinh tế thị trường buộc các nhà lãnh đạo, quản lý phải biết thích ứng Do

đó việc tuyển chọn, điều động, sắp xếp, đào tạo nhân lực trong quản lý cư trú đạt hiệu quả tối ưu là điều mà mỗi cơ quan, đơn vị Cánh sát QLHC về TTXH cần quan tâm Trong đó có các đặc điểm về trình độ lao động, độ tuổi, đặc điểm về sức khỏe, phẩm chất, nhận thức chính trị, pháp luật, nghiệp vụ, kỹ năng giao tiếp, ứng xử, năng lực của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH ảnh hưởng lớn tới chất lượng của hoạt động quản lý cư trú của lực lượng này

1.4.4 Yếu tố cơ sở vật chất phục vụ việc quản lý cư trú

Yếu tố cơ sở vật chất có tác động không nhỏ tới hiệu quả hoạt động của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH trong quản lý cư trú Khi cơ sở vật chất được trang bị đầy đủ, tăng cường hiện đại hóa bàn, ghế, tủ, máy tính, điện thoại, máy fax, máy photo coppy, giá kệ, hộp, cặp, bìa hồ sơ… theo đúng tiêu chuẩn của ngành giúp lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH quản lý cư trú được thuận tiện, nhanh chóng, hiệu quả hơn

Ứng dụng khoa học công nghệ vào công tác quản lý cư trú như phần mềm quản lý đăng kí nhân hộ khẩu, đăng ký văn bản đi, văn bản đến, quản lý văn bản và lập hồ sơ trong môi trường mạng nhằm tiết kiệm được thời gian, công sức và hạn chế khối lượng văn bản giấy ngày càng gia tăng Ứng dụng công nghệ mới vào công tác quản lý cư trú giúp lưu giữ thông tin được lâu dài, ổn định, an toàn, rà soát, tìm kiếm dễ dàng hơn, nâng cao năng suất chất lượng, hiệu quả công việc và khả năng hội nhập xu thế ứng dụng của xã hội trong thời đại cách mạng 4.0

Tiểu kết chương 1

Quản lý cư trú là một nội dung cơ bản trong quản lý hành chính về ANTT Tiến hành công tác quản lý cư trú góp phần tạo điều kiện tối đa đểcông dân thực hiện quyền và nghĩa vụ theo pháp luật, phục vụ cho công tác quản lý xã hội của Nhà nước và công tác phòng ngừa, phát hiện đấu tranh chống tội phạm và các hành vi VPPL, tệ nạn xã hội

Tại chương 1, trên cơ sở nghiên cứu, tìm hiểu hệ thống các giáo trình, tài liệu tham khảo, đề tài nghiên cứu khoa học, các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến công tác quản lý cư trú và vai trò của lực lượng Cánh sát QLHC về TTXH, tác giả đã làm rõ cơ sở lý luận về cư trú, quản lý cư trú và vai trò của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH trong quản lý cư trú gồm: Khái niệm cư trú, quản lý cư trú của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH;Các phương pháp quản lý về cư trú đang được thực hiện trên thực tế Đồng thời,

để làm rõ trách nhiệm, vai trò của các chủ thể trong tiến hành hoạt động quản

lý phức tạp này, tác giả đã tập trung phân tích vai trò, đặc điểm, chức năng, nhiệm vụ của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH trong quản lý cư trú; Sự phân công, phân cấp, mối quan hệ phối hợp giữa Cảnh sát QLHC về TTXH với các cơ quan, tổ chức, lực lượng nghiệp vụ trong quá trình quản lý cư trú Đồng thời nêu lên các yếu tố tác động đến vai trò của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH trong quản lý cư trú như: Yếu tố thể chế chính trị, hệ thống pháp luật, yếu tố nguồn nhân lực, yếu tố kinh tế xã hội, phong tục tập quán địa phương và yếu tố về cơ sở vật chất ảnh hưởng đến quản lý cư trú Những nghiên cứu tại Chương 1 là nền tảng cơ sở lý luận quan trọng định hướng chính xác cho việc nghiên cứu, phân tích, đánh giá tình hình thực trạng vai trò của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTTXH trong quản lý cư trú từ thực tiễn địa bàn quận Long Biên, thành phố Hà Nội

Chương 2 THỰC TRẠNG VAI TRÒ CỦA LỰC LƯỢNG CẢNH SÁT QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH VỀ TRẬT TỰ XÃ HỘI TRONG QUẢN LÝ CƯ TRÚ

TẠI QUẬN LONG BIÊN - THÀNH PHỐ HÀ NỘI 2.1 Các yếu tố tác động đến vai trò quản lý cư trú của lực lượng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội Công an quận Long Biên thành phố Hà Nội

2.1.1 Vị trí địa lý, điều kiện kinh tế xã hội tác động đến vai trò quản

lý cư trú của lực lượng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội tại quận Long Biên thành phố Hà Nội

Quận Long Biên là một trong 30 quận huyện của Thủ đô Hà Nội, có diện tích 60,38 km2, được thành lập theo nghị định số 132/2003/NĐ-CP ngày

6 tháng 11 năm 2003 của Chính phủ, gồm 14 phường cụ thể: Ngọc Thụy, Phúc Đồng, Phúc Lợi, Sài Đồng, Thạch Bàn, Thượng Thanh, Việt Hưng, Bồ

Đề, Gia Thụy, Cự Khối, Đức Giang, Giang Biên, Long Biên Ngọc Lâm Quận Long Biên là cửa ngõ phía Bắc của thủ đô có vị trí chiến lược quan trọng, là đầu mối trục giao thông về đường bộ nối liền thủ đô Hà Nội với các tỉnh phía Bắcnhư: quốc lộ 1A, tuyến giao thông quốc lộ 5A, 5B (Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh), tuyến đường cao tốc liên tỉnh giao cắt, hai cầu giao thông quan trọng là cầu Vĩnh Tuy, Chương Dương

Theo kết quả thu thập và nhập dữ liệu thông tin về quản lý nhân hộ khẩu năm 2017, quận Long Biên có dân số gồm 73.088 hộ và 262.967 nhân khẩu, mật độ bình quân 3850 người/km2 Trong đó: KT1 là 63.914 hộ với 207.113 nhân khẩu; KT2 là 4.867 hộ với 18.249 nhân khẩu; nhân khẩu lẻ với 2.868 nhân khẩu.Tỉnh ngoài đến tạm trú: 4.307 hộ với 17.653 nhân khẩu;nhân khẩu lẻ = 16.013 nhân khẩu; Sinh viên: 1.071 nhân khẩu

Năm 2017, tốc độ tăng tổng sản phẩm trên địa bàn quận đạt: 9,0 - 9,5%; GDP bình quân đầu người trên 75.000.000 đồng; Hàng năm, các doanh nghiệp kinh doanh nhà ở đã và đang thực hiện thủ tục xây dựng hàng triệu mét vuông diện tích nhà chung cư Tuy nhiên, giá bán của các căn hộ còn quá cao so với thu nhập của người dân Điều này dẫn tới cư dân của quận Long Biên Hà Nội, đặc biệt tầng lớp có thu nhập thấp, phải sống trong điều kiện chật chội, thiếu tiện nghi Đa số các gia đình trẻ ở quận Long Biên thành phố

Hà Nội chưa có nhà ở, phải sống ghép chung hoặc thuê nhà ở tạm Điều này cũng gây khó khăn cho công tác quản lý cư trú, đặc biệt là khó khăn trong việc xác định chỗ ở hợp pháp để đăng ký cư trú

2.1.2 Tình hình an ninh, trật tự an toàn xã hội tại địa bàn quận Long Biên thành phố Hà Nội

2.1.2.1 Tình hình phạm pháp hình sự

Trong thời gian nghiên cứu từ năm 2014 đến hết tháng 6 năm 2018, trên địa bàn quận Long Biên đã xảy ra 1961 vụ phạm pháp hình sự, với mức trung bình mỗi năm xảy ra khoảng 400 vụ Năm 2015, toàn quận đã phát hiện

448 vụ phạm pháp hình sự, trong đó có 67 vụ trọng án Riêng trong 6 tháng đầu năm 2018 cũng đã phát hiện 316 vụ, đã điều tra khám phá hơn 265 vụ, các vụ việc khác vẫn đang tiếp tục được điều tra, làm rõ Một số loại tội phạm như giết người còn chiếm tỷ lệ cao, các tội trong nhóm tội phạm xâm phạm sở hữu chiếm 71,3% tổng số vụ phạm pháp hình sự, xảy ra một số vụ cướp tài sản với tính chất liều lĩnh, manh động Bên cạnh đó là sự gia tăng của tội

phạm buôn lậu, lừa đảo chiếm đoạt tài sản (Bảng phụ lục 2.1)

Trong quá trình thực hiện công tác quản lý cư trú, lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH đã phát hiện nhiều trường hợp đối tượng tội phạm, trực tiếp hoặc phối hợp với lực lượng Cảnh sát điều tra trong trấn áp bắt giữ Trong tổng thời gian nghiên cứu đã phát hiện 33 vụ phạm pháp hình sự, với 48 đối

tượng Đã làm thủ tục bàn giao cơ quan điều tra thực hiện các thủ tục theo quy định Năm 2015 phát hiện nhiều nhất với 21 vụ, 32 đối tượng, riêng 6 tháng đầu năm 2018 cũng đã xuất hiện 13 vụ, với 19 đối tượng

Biểu đồ 1: Thể hiện tình hình phạm pháp hình sự trên địa bàn quận Long Biên từ năm 2014 đến tháng 6/2018 (nguồn: Công an quận Long Biên)

tính riêng 6 tháng đầu năm 2018 đã phát hiện 212 vụ việc, 256 đối tượng

Trong các lỗi vi phạm được phát hiện thì các hành vi vi phạm quy định

về quản lý thường trú, tạm, trú, lưu trú, tạm vắng diễn ra phổ biến nhất Từ năm 2014 đến tháng 6/2018 đã phát hiện 1.579 vụ vi phạm lưu trú, tạm vắng, chiếm 80,2%, các lỗi vi phạm khác là 388 vụ, chiếm 19.8 % Trong đó, lỗi vi

phạm về khai báo lưu trú vẫn xảy ra nhiều nhất, sau đó tới vi phạm về thường trú, vi phạm về tạm trú và tạm vắng Số lượng các vụ vi phạm tăng lên khá nhanh qua các năm, cụ thể năm 2014 chỉ có 397 vụ,đến 2015 đã lên đến 475

vụ (tăng 78 vụ) Riêng 6 tháng đầu năm 2018 đã phát hiện 212 vụ vi phạm liên quan đến cư trú, trong đó có 156 vụ vi phạm về thường trú, tạm trú, lưu

trú, tạm vắng; lỗi khác là 56 trường hợp (Bảng phụ lục 2.2)

Biểu đồ 2: Tình hình số vụ vi phạm hành chính về cư trú trên địa bàn quận Long Biên, thành phố Hà Nội từ năm 2014 đến tháng 6/2018 (Nguồn: Công an quận Long Biên)

Đáng chú ý hiện nay là tình trạng người lao động ngoại tỉnh, học sinh sinh viên từ tỉnh khác đến tạm trú, lưu trú trên địa bàn nhưng không làm các thủ tục về tạm trú, tạm vắng; khách, bạn bè đến ở qua đêm, thậm chí ở trong thời gian nhiều ngày nhưng không khai báo Qua khảo sát tại một số phường có nhiều nhà nghỉ, khách sạn cho thấy tình hình vi phạm về cư trú vẫn diễn ra tương đối phức tạp

Ví dụ, vào 23 giờ 40 phút ngày 09/8/2015, Đội CSĐT tội phạm về ma túy, Công an quận Long Biên phối hợp với Công an phường Bồ Đề bất ngờ