VAI TRÒ CỦA LUẬT SƯ TRONG VIỆC BẢO VỆ QUYỀN VÀ LỢI ÍCH HỢP PHÁP CỦA DOANH NGHIỆP TRONG HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT - KINH DOANH27/12/2017Xem cỡ chữ Đọc bài viết In trang Google Hiện nay, sự giao
Trang 1VAI TRÒ CỦA LUẬT SƯ TRONG VIỆC BẢO VỆ QUYỀN VÀ LỢI ÍCH HỢP PHÁP CỦA DOANH NGHIỆP TRONG HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT - KINH DOANH27/12/2017Xem cỡ chữ Đọc bài viết In trang Google
Hiện nay, sự giao lưu giữa các nước trên thế giới ngày càng mở rộng theo xu hướng khu vực hóa và toàn cầu hóa nền kinh tế thế giới Tình hình này khiến cho các nước không chỉ bó hẹp hoạt động kinh tế của mình trong phạm vi quốc gia mà còn phải tham gia và
Hiện nay, sự giao lưu giữa các nước trên thế giới ngày càng mở rộng theo xu hướng khu vực hóa và toàn cầu hóa nền kinh tế thế giới Tình hình này khiến cho các nước không chỉ bó hẹp hoạt động kinh tế của mình trong phạm vi quốc gia mà còn phải tham gia vào các hoạt động kinh tế toàn cầu hoặc khu vực nhằm tận dụng mọi thế so sánh Khoảng thời gian gần đây, báo chí đã đề cập đến nhiều các vụ tranh chấp kinh doanh có tính chất phức tạp như: vụ kiện thương hiệu cà phê Trung Nguyên,vụ kiện chống bán phá giá cá tra tại Mỹ năm 2002, vụ kiện tôm nước ấm đông lạnh năm 2010,… mà sự thua thiệt thường nghiêng về phía doanh nghiệp không am hiểu pháp luật và thông lệ quốc tế Chính sự giao lưu quốc tế ngày càng mở rộng và phức tạp thì càng đòi hỏi phải có kiến thức pháp luật thích hợp để tham gia vào các mối quan hệ đó Bởi vậy, bên cạnh cơ chế của nhà nước, luật sư với vai trò là những người có phẩm chất, năng lực, nắm vững và vận dụng thích ứng các quy định pháp luật đóng vai trò tối quan trọng trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp
1 Khái niệm luật sư
Tại Việt Nam, Luật Luật sư được Quốc hội khóa XI, kỳ họp thứ 9 thông qua ngày 22/6/2006, trong đó Điều 2 quy định: "Luật sư là người có đủ tiêu chuẩn, điều kiện hành nghề theo quy định của Luật này, thực hiện dịch vụ pháp lý theo yêu cầu của cá nhân, cơ quan, tổ chức " Hành nghề luật sư là việc luật
sư thực hiện dịch vụ pháp lý bao gồm tham gia tố tụng, tư vấn pháp luật, đại diện ngoài tố tụng cho khách hàng và làm các dịch vụ pháp lý khác theo yêu cầu của cá nhân, cơ quan, tổ chức
2.Vai trò của luật sư trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp
2.1 Vai trò của luật sư
Về cơ chế pháp lý, luật sư Việt Nam ra đời từ khi nước Việt Nam dân chủ cộng hoà được thành lập năm
1945 Nghề luật sư chỉ được biết đến là một nghề từ năm 1987 khi Pháp lệnh tổ chức luật sư được ban hành Với quyết định số 149/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, ngày 10/10 là ngày truyền thống Luật sư Việt Nam, nghề luật sư chính thức được tôn vinh là một nghề có bề dày truyền thống, cần được củng cố
và giữ gìn Trong nội dung các Pháp lệnh Luật sư năm 1987, năm 2001 và Luật Luật sư năm 2006 đều có các qui định khuyến khích các luật sư và các tổ chức hành nghề luật sư gắn bó với doanh nghiệp, trợ giúp pháp lý cho doanh nghiệp để doanh nghiệp kinh doanh có hiệu quả và đúng pháp luật Ngày 28/05/2008, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 66/2008/NĐ-CP về Hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp Nổi bật trong thời kỳ hội nhập là Quyết định số 123/QĐ-TTg ngày 18/01/2010 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án Phát triển đội ngũ luật sư Việt Nam phục vụ hội nhập quốc tế Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật luật sư 2012 một lần nữa ghi nhận luật sư có thể giúp đỡ doanh nghiệp một cách toàn diện, trong tất cả các khâu hoạt động, ở mọi giai đoạn, thông qua các nghiệp vụ về tư vấn, dịch vụ pháp
lý, đại diện và tham gia tố tụng
Trang 2Về phía các doanh nghiệp, hoạt động thương mại có liên quan trực tiếp đến nền kinh tế và sự thịnh vượng của quốc gia Ở góc độ quốc gia, mối quan hệ giữa các cá nhân, tổ chức kinh doanh không chỉ thể hiện ở hoạt động trao đổi mua bán hàng hóa mà còn biểu hiện trong các giao dịch đa dạng, liên quan chặt chẽ đến hoạt động mua bán đó như giao nhận, chuyên chở hàng hóa, môi giới kí hợp đồng, bảo hiểm quốc tế, tài trợ tài chính ngắn hạn,…Ở góc độ quốc tế, quá trình tự do thương mại toàn cầu mở ra những cơ hội mới cho các quốc gia, nhất là các quốc gia đang phát triển khi tham gia vào các giao dịch quốc tế nhằm xuất khẩu hàng hóa , dịch vụ, vốn và nhập khẩu hàng hóa, dịch vụ, vốn cần thiết cho nước mình Tại Việt Nam, một trong những mục tiêu của quá trình đổi mới, hội nhập, xây dựng Nhà nước pháp quyền là làm cho “dân giàu, nước mạnh” và trong quá trình này vai trò của các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế, cơ sở sản xuất rất to lớn và quan trọng Có thể nói, tất cả đường lối, chính sách đối nội cũng như đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta đều nhằm tạo ra những điều kiện thuận lợi nhất cho phát triển nền kinh tế của đất nước
Môi trường và cơ chế pháp luật ngày càng đầy đủ tạo ra những cơ sở pháp lý cần thiết để giới luật sư và giới doanh nhân cùng bắt tay thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình So với các chủ thể tham gia hỗ trợ pháp lý cho doanh nghi p thì lu t sư là đ i ngũ được trang bị đầy đủ các kiến thức về pháp lu t nói chung và pháp lu t về doanh nghi p nói riêng, ngoài ra đa số lu t sư đều đã qua đào tạo nghề nên có nhiều kỹ năng trong vi c tư vấn pháp lu t Lu t sư cũng là đ i ngũ tiên phong, thường xuyên theo kịp với các văn bản pháp lu t mới ban hành Vì v y, nếu lu t sư tham gia hỗ trợ pháp lý cho các doanh nghi p sẽ đem lại hi u quả cao, đáp ứng được phần lớn nhu cầu pháp lý của các doanh nghi p hi n nay
2.2 Hình thức hỗ trợ
Lu t sư có thể tham gia hỗ trợ pháp lý cho doanh nghi p dưới rất nhiều hình thức khác nhau: tự mình tham gia; thông qua tổ chức xã h i nghề nghi p (văn phòng lu t sư, công ty lu t); tham gia với tư cách thành viên của Đoàn lu t sư; tham gia với tư cách chuyên gia do Hi p h i doanh nghi p ho c Sở Tư ặc Sở Tư pháp mời tại các lớp t p huấn, bồi dưỡng kiến thức pháp lu t, các buổi h i thảo, tọa đàm Cụ thể:
M t là, tuyên truyền, phổ biến pháp lu t cho doanh nghi p Cách thức hỗ trợ pháp lý này thường được các luật sư thực hiện thông qua vi c phối hợp cùng với các tổ chức, như: Hi p h i doanh nghi p tại các tỉnh; Hi p h i doanh nghi p vừa và nhỏ; các hi p h i có tính chất chuyên ngành, theo lĩnh vực hoạt
đ ng (Hi p h i da giầy, Hi p h i d t may,…); ho c Sở Tư pháp tại các địa phương.ặc Sở Tư
Hai là, giải đáp pháp luật cho doanh nghi p Đây là cách thức tư vấn pháp luật tại chỗ hoặc bằng văn bản, qua đi n thoại, qua mạng internet Cách thức hỗ trợ pháp lý này có thể kết hợp với các buổi tuyên truyền, phổ biến pháp luật tại doanh nghi p
Ba là, hướng dẫn, đưa ra ý kiến tư vấn, giúp doanh nghi p soạn thảo các giấy tờ liên quan đến vi c thực
hi n quyền và nghĩa vụ của họ Đây là m t trong những cách thức được nhiều doanh nghi p quan tâm, bởi thông thường chỉ khi có vấn đề phát sinh liên quan đến pháp lý thì doanh nghi p mới cần ý kiến tư vấn của lu t sư
Bốn là, tư vấn cho doanh nghi p trong vi c áp dụng đúng pháp lu t.Lu t sư có thể tiến hành tư vấn cho doanh nghi p trong vi c áp dụng đúng pháp lu t như: tư vấn trực tiếp, tư vấn qua đi n thoại, tư vấn bằng văn bản, tư vấn trực tuyến qua mạng internet,…
Trang 3Năm là, cung cấp thông tin pháp lý liên quan trực tiếp tới hoạt đ ng sản xuất kinh doanh của doanh nghi p Cách thức này thường được lu t sư thực hi n thông qua các tổ chức hành nghề lu t sư của mình (văn phòng lu t sư ho c công ty lu t) bằng vi c đăng tải các văn bản pháp lý trên trang web của ặc Sở Tư
tổ chức hành nghề lu t sư
Sáu là, tham gia tranh tụng tại Tòa án hoặc thương lượng hòa giải tại cơ quan trọng tài Luật sư với vai trò là người đại diện cho doanh nghiệp nếu có những tranh chấp không tự giải quyết được cần phải đưa
ra cơ quan trọng tài hoặc Tòa án Người đứng đầu doanh nghiệp có thể trở thành bị can, bị cáo trong vụ
án hình sự nếu thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật hình sự như: trốn thuế; cố ý làm trái các qui định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng; vi phạm các qui định về quản lý và sử dụng đất đai;…Lúc này, luật sư chính là người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp tốt nhất cho doanh nghiệp 2.3 N i dung hỗ trợ
Các doanh nghi p khác nhau có nhu cầu hỗ trợ pháp lý với những n i dung khác nhau, cụ thể:
Thứ nhất, đối với doanh nghi p khi mới thành l p, các chủ doanh nghi p cần được hỗ trợ để lựa chọn được loại hình kinh doanh phù hợp với khả năng, năng lực tài chính và nhu cầu của thị trường Bên cạnh
đó, các doanh nghi p cũng cần tư vấn hỗ trợ về thủ tục thành l p doanh nghi p, thủ tục đăng ký kinh doanh,…
Thứ hai, đối với doanh nghi p đang hoạt đ ng, các chủ doanh nghi p cần được hỗ trợ để tư vấn về quản trị, điều hành doanh nghi p, tư vấn giải quyết tranh chấp trong kinh doanh, tư vấn về chia tách, hợp nhất, sáp nh p doanh nghi p N i dung cần hỗ trợ cụ thể liên quan trực tiếp đến hoạt đ ng sản xuất kinh doanh của doanh nghi p: đàm phán, soạn thảo, giao kết và thực hi n hợp đồng; pháp lu t về cạnh tranh; pháp lu t về hải quan, phí, l phí; pháp lu t về môi trường; pháp lu t về đất đai và kinh doanh bất đ ng sản; pháp lu t về thương mại quốc tế; pháp lu t về đầu tư; pháp lu t về đấu thầu, xây dựng; pháp lu t về lao đ ng; pháp lu t về tài chính doanh nghi p; pháp lu t về tín dụng;…
Thứ ba, đối với doanh nghi p đang trong quá trình giải thể, phá sản Các doanh nghi p này rất cần được
hỗ trợ pháp lý về: quy trình, thủ tục giải thể, phá sản; các nghĩa vụ pháp lý mà doanh nghi p phải thực
hi n khi giải thể, phá sản; các chủ doanh nghi p cũng cần biết rõ về quyền đòi nợ của chủ nợ khi doanh nghi p phá sản; các khoản thuế phải n p trong trường hợp doanh nghi p bị giải thể, phá sản;…
3 Thực trạng và kiến nghị
3.1 Thực trạng
Những năm qua, luật sư ở các địa phương đã tham gia bào chữa, bảo vệ, tư vấn, dịch vụ pháp lý, đại diện ngoài tố tụng Các luật sư đã phối hợp với các Sở, ban, ngành của tỉnh thực hiện tốt các chương trình tuyên truyển giáo dục pháp luật của Sở Tư pháp, thực hiện nhiều chương trình giải đáp pháp luật trên Đài Phát thanh và Truyền hình của địa phương, tham gia đóng góp ý kiến cho các dự án luật theo yêu cầu của Đoàn Đại biểu Quốc hội Bên cạnh những thu n lợi kể trên, cũng có không ít những khó khăn mà lu t sư g p phải khi thực hi n hoạt đ ng hỗ trợ pháp lý, cụ thể: số luật sư còn hạn chế là ặc Sở Tư (0,66 luật sư/1 khu công nghiệp và cụm công nghiệp); lượng lu t sư chuyên tư vấn cho doanh nghi p có kiến thức chuyên môn về pháp lu t doanh nghi p, thực sự giỏi và có kinh nghi m trong lĩnh vực này không phải nhiều; chất lượng luật sư vẫn chưa đồng đều, còn hạn chế về trình độ ngoại ngữ, trình độ am hiểu về thương mại Quốc tế và kỹ năng tư vấn, giải quyết tranh chấp thương mại Quốc tế trong khi nhu
Trang 4cầu cần hỗ trợ của các doanh nghi p lại là rất lớn; hoạt đ ng hỗ trợ pháp lý cho doanh nghi p không phải là yêu cầu bắt bu c đối với các lu t sư, cho nên nhiều lu t sư không muốn tham gia vì số tiền hỗ trợ không đáng kể Ngoài ra, tuy hiện nay điều ki n để chủ doanh nghi p tiếp c n thông tin pháp lý, cũng như vi c c p nh t các văn bản quy phạm pháp lu t mới đã dễ dàng hơn rất nhiều nhưng sự biến
đ ng, thay đổi của các văn bản quy phạm pháp lu t liên quan đến hoạt đ ng của doanh nghi p cũng khiến cho nhu cầu cần được hỗ trợ pháp lý của các doanh nghi p ngày càng trở nên bức thiết hơn 3.2 Kiến nghị
Ở các nước phát triển, nhận sự trợ giúp pháp lý từ phía luật sư đã trở thành nhu cầu không thể thiếu của
cả cá nhân và pháp nhân Nhiều gia đình có luật sư riêng và hầu hết các doanh nghiệp đều tuyển luật sư tới làm việc cho mình hoặc ký hợp đồng với các luật sư hoặc tổ chức hành nghề luật sư trợ giúp pháp lý cho doanh nghiệp Do vậy, ở các nước phát triển trao đổi với doanh nghiệp, người ta thường thấy ý kiến doanh nghiệp là: tôi hỏi luật sư của tôi đã Trong khi đó, ở Việt Nam, nhiều luật sư không hiểu các doanh nghiệp đang cần gì ở mình cũng như phần lớn các doanh nghiệp chưa hiểu nghề luật sư; các luật sư và các tổ chức hành nghề luật sư có thể giúp được gì cho doanh nghiệp trong hoạt động sản xuất, kinh doanh Để thay đổi trong nhận thức làm thay đổi trong hành động, cần làm tốt một số nội dung sau: Thứ nhất, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với tổ chức và hoạt động luật sư Nhà nước hoàn thiện thể chế về luật sư hành nghề luật sư và triển khai có hiệu quả các văn bản pháp luật hiện hành về luật sư
và hành nghề luật sư
Thứ hai, đổi mới nội dung, phương thức quản lý luật sư của tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư Đổi mới phương thức quản lý nhà nước về luật sư, nhanh chóng tin học hóa quản lý nhà nước về luật sư và hành nghề luật sư bằng việc xây dựng phần mềm quản lý và trang web về luật sư và hành nghề luật sư trong cả nước Phân định rõ nội dung quản lý nhà nước và phân cấp mạnh mẽ cho cơ quan quản lý nhà nước ở địa phương trong việc quản lý về luật sư
Thứ ba, nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật bằng nhiều biện pháp: đổi mới hình thức, phương pháp; quan tâm bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng; thường xuyên đánh giá hiệu quả công tác; nhằm tuyên truyền, giáo dục, thuyết phục và động viên quần chúng nhân dân nói chung cũng như doanh nghiệp nói riêng chấp hành Hiến pháp và pháp luật, góp phần thực hiện thắng lợi đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước
Thứ tư, Nhà nước và Liên đoàn Luật sư Việt Nam cần tích cực tổ chức các cuộc giao lưu, tuyên truyền, tập huấn, các hội thảo khoa học với sự tham gia của giới luật sư và giới doanh nhân ở các vùng, miền, các ngành khác nhau, vừa phù hợp với chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, vừa đáp ứng nguyện vọng của các luật sư và doanh nhân
Tóm lại, lu t sư với năng lực và trình đ , hiểu biết của mình về pháp lu t sẽ là m t trong những nhân tố tích cực giúp các doanh nghi p Vi t Nam nói chung và những doanh nghiệp đóng trên địa bàn từng địa phương nói riêng thấu hiểu được tầm quan trọng của lu t pháp, cũng như vai trò của vi c tư vấn pháp
lu t trong doanh nghi p Bên cạnh đó, vi c nắm được pháp lu t sẽ tạo điều ki n thu n lợi để doanh nghi p Vi t Nam tham gia vào m t sân chơi bình đẳng với tính cạnh tranh khốc li t của thời kỳ h i
nh p kinh tế quốc tế, nơi mà các doanh nghi p trong và ngoài nước được thỏa sức thể hi n năng lực, chứng tỏ vị thế của từng doanh nghi p trên thương trường Luật sư và doanh nghiệp, họ cần nhau như
Trang 5tất yếu trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa vì mục tiêu "dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”./