Trình bày nguyên tắc phát triển, cơ sở lý luận của nguyên tắc phát triển. Hãy vận dụng nguyên tắc phát triển để phân tích câu tục ngữ “sông có khúc, người có lúc

Trình bày nguyên tắc phát triển, cơ sở lý luận của nguyên tắc phát triển. Hãy vận dụng nguyên tắc phát triển để phân tích câu tục ngữ “sông có khúc, người có lúc

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH DOANH & CÔNG NGHỆ HÀ NỘI

Khoa Triết học và KHXH

-ooo -TIỂU LUẬN MÔN:TRIẾT HỌC MÁC-LÊNIN

Chủ đề: Trình bày nguyên tắc phát triển, cơ sở lý luận của nguyên tắc phát

triển Hãy vận dụng nguyên tắc phát triển để phân tích câu tục ngữ “sông có khúc, người có lúc”

Giáo viên hướng dẫn : PGS.TS.Trần Ngọc Linh

Sinh viên thực hiện : Nguyễn Thùy Dương

Mã sinh viên : 2520240015

Hà Nội tháng 10 năm 2021

LỜI CAM KẾT

Với đề tài “Trình bày nguyên tắc phát triển, cơ sở lý luận của nguyên tắc phát triển Hãy vận dụng nguyên tắc phát triển để phân tích câu tục ngữ “sông có khúc, người có lúc”.” Em xin cam kết rằng đề tài tiểu luận là do bản thân tìm tòi tài liệu, thu thập những dữ liệu xác thực, tự bản thân em tư duy và viết Không

đi sao chép hay thuê viết hộ Em xin chịu trách nhiệm về nội dung bài tiểu luận của em nếu có bất kỳ sự gian lận nào

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 1

PHẦN NỘI DUNG 2

I-NGUYÊN TẮC PHÁT TRIỂN TRONG TRIẾT HỌC MÁC-LÊNIN 2

1.Khái niệm,tính chất sự phát triển 2

2.Cơ sở lý luận của nguyên tắc phát triển 3

3.Yêu cầu của nguyên tắc phát triển 4

4.Ý nghĩa phương pháp luận của nguyên tắc phát triển 5

II-VẬN DỤNG NGUYÊN TẮC PHÁT TRIỂN ĐỂ PHÂN TÍCH CÂU TỤC NGỮ “SÔNG CÓ KHÚC,NGƯỜI CÓ LÚC” 5

1.Khái quát về câu tục ngữ “ Sông có khúc, người có lúc” 5

2.Phân tích câu tục ngữ “sông có khúc,người có lúc” dựa trên nguyên tắc phát triển 5

PHẦN KẾT LUẬN 8

TÀI LIỆU THAM KHẢO 9

PHẦN MỞ ĐẦU

Trong thời đại ngày nay,Triết học Mác-Lênin là một trong những thành tựu vĩ đại nhất của tư tưởng triết học nhân loại đang là hình tức phát triển cao nhất của các hình thức triết học trong lịch sử.Triết học Mác-Lênin trang bị cho con người hệ thống các khái niệm,phạm trù,quy luật làm công cụ nhận thức khoa học;giúp con người phát triển tư duy khoa học,đó là tư duy ở cấp độ phạm trù,quy luật… Trong học phần Triết học Mác-Lênin có đề cập đến nguyên tắc phát triển, chúng ta thấy vì mọi sự vật hiện tượng đều nằm trong khuynh hướng vận động, phát triển nên khi xem xét bất kỳ sự vật, hiện tượng nào cũng phải đặt chúng trong sự vận động, phát triển, vạch ra xu hướng biến đổi, chuyển hóa của chúng Nguyên tắc phát triển đòi hỏi không chỉ nắm bắt những cái hiện đang tồn tại ở sự vật, mà còn phải thấy rõ khuynh hướng phát triển trong tương lai của chúng, phải thấy được những biến đổi đi lên cũng như những biến đổi có tính chất thụt lùi để có những biện pháp tạo điều kiện thúc đẩy sự vật phát triển theo hướng tích cực hoặc kìm hãm sự vận động, biến đổi theo hướng tiêu cực Ta thấy cuộc sống của chúng ta có thay đổi chóng vánh làm con người đôi khi chưa thể lường trước được sự thay đổi đó Trăng có khi tròn khi khuyết, khi tỏ khi mờ; người thì có lúc hưng, lúc bại Vậy nên làm người đôi khi lùi một bước biển rộng trời cao, muôn điều hòa thuận Chính vì cuộc sống nói bất ngờ có bất ngờ, nói dễ đoán có dễ đoán Vì vậy, chúng ta đừng quá bi quan khi gặp trắc trở, cũng đừng ngủ vùi trong chiến thắng và danh vọng Tục ngữ có câu “Sông có khúc, người có lúc” Qua đây, là cơ sở để em chọn đề tài: “Trình bày nguyên tắc phát triển, cơ sở lý luận của nguyên tắc phát triển Hãy vận dụng nguyên tắc phát triển để phân tích câu tục ngữ “sông có khúc, người có lúc”.”

PHẦN NỘI DUNG

I-NGUYÊN TẮC PHÁT TRIỂN TRONG TRIẾT HỌC MÁC-LÊNIN

1.Khái niệm,tính chất sự phát triển

Quan điểm siêu hình xem sự phát triển chỉ là sự tăng lên hay sự giảm đi đơn thuần về mặt lượng,không có sự thay đổi gì về mặt chất của sự vật, hoặc nếu có sự thay đổi nhất định về chất thf sự thay đổi ấy cũng chỉ diễn ra theo một vòng khép kín, chứ không có sự sinh thành ra cái mới với những chất mới Những người theo quan điểm siêu hình xem sự phát triển như là một quá trình tiến lên liên tục,không có những bước quanh co, thăng trầm, phức tạp

Đối lập với quan điểm siêu hình thì trong chủ nghĩa duy vật biện

chứng, “phát triển là một phạm trù triết học dùng để khái quát quá trình vận

động tiến lên từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn.”

(Trích dẫn từ: “https://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%A1t_tri%E1%BB%83n”.)

Sự phát triển là kết quả của quá trình thay đổi dần dần về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất, là quá trình diễn ra theo đường xoáy ốc và hết mỗi chu kỳ sự vật lặp lại dường như sự vật ban đầu nhưng ở cấp độ cao hơn.Quan điểm duy vật biện chứng khẳng định nguồn gốc của sự phát triển nằm trong bản thân sự vật.Đó là

do mâu thuẫn trong chính sự vật quy định.Quá trình giải quyết liên tục mâu thuẫn trong bản thân sự vật, do đó, cũng là quá trình tự thân phát triển của mọi

sự vật.Qua đó,ta thấy phát triển không bao quát toàn bộ sự vận động nói chung.Nó chỉ khái quát xu hướng chung của sự vận động –xu hướng vận động

đi lên của sự vật ,sự vật mới ra đời thay thế cho sự vật cũ.Sự phát triển chỉ là một trường hợp đặc biệt của sự vận động

Các quá trình phát triển đều có tính khách quan, tính phổ biến và tính đa dạng, phong phú Thứ nhất, tính khách quan của sự phát triển biểu hiện trong nguồn gốc của sự vận động và phát triển Tất cả các sự vật, hiện tượng trong hiện thực luôn vận động, phát triển một cách khách quan, độc lập với ý thức của con người Đây là sự thật hiển nhiên, dù ý thức của con người có nhận thức

2

được hay không, có muốn hay không.Nguồn gốc của sự phát triển nằm ngày trong chính bản thân của sự vật, hiện tượng Đó là sự thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập thuộc mỗi sự vật, hiện tượng Đó là quá trình bắt nguồn từ bản thân sự vật, hiện tượng; là quá trình giải quyết mâu thuẫn của sự vật, hiện tượng đó Vì vậy, phát triển là thuộc tính tất yếu, khách quan, không phụ thuộc vào ý thức của con người.Thứ hai,tính phổ biến của sự phát triển được thể hiện

ở các quá trình phát triển diễn ra trong mọi lĩnh vực tự nhiên, xã hội và tư duy; trong tất cả mọi sự vật, hiện tượng và trong mọi quá trình, mọi giai đoạn của sự vật, hiện tượng đó Trong mỗi quá trình biến đổi đã có thể bao hàm khả năng dẫn đến sự ra đời của cái mới, phù họp với quy luật khách quan Thứ ba, tính đa dạng, phong phú của sự phát triển được thể hiện ở chỗ: phát triển là khuynh hướng chung của mọi sự vật hiện tượng, song mỗi sự vật, mỗi hiện tượng, mỗi lĩnh vực hiện thực lại có quá trình phát triển không hoàn toàn giống nhau Tồn tại ở những không gian và thời gian khác nhau sự vật, hiện tượng phát triển sẽ khác nhau Đồng thời, trong quá trình phát triển của mình, sự vật, hiện tượng còn chịu nhiều sự tác động của các sự vật, hiện tượng hay quá trình khác, của rất nhiều yếu tố và điều kiện lịch sử, cụ thể Sự tác động đó có thể làm thay đổi chiều hướng phát triển của sự vật, hiện tượng, thậm chí có thể làm cho sự vật, hiện tượng thụt lùi tạm thời, có thể dẫn tới sự phát triển về mặt này và thoái hóa

ở mặt khác Đó đều là những biểu hiện của tính phong phú,đa dạng của các quá trình phát triển

2.Cơ sở lý luận của nguyên tắc phát triển

Cơ sở lý luận của nguyên tắc phát triển chính là dựa trên mối quan hệ hữu

cơ giữa vận động và trực tiếp là dựa vào nguyên lý về sự phát triển của phép biện chứng duy vật Theo đó, sự phát triển là vận động tiến lên từ thấp đến cao,

từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn Phát triển là trường hợp đặc biệt của sự vận động và trong sự phát triển sẽ nảy sinh những tính quy định mới, cao hơn về chất, nhờ đó, làm cho cơ cấu tổ chức, phương thức tồn tại và vận động của sự việc, hiện tượng cùng chức năng của nó ngày

càng hoàn thiện hơn Do vậy, để nhận thức được sự tự vận động, phát triển của

sự vật, hiện tượng chúng ta phải thấy được sự thống nhất giữa sự biến đổi về lượng với sự biến đổi về chất trong quá trình phát triển, phải chỉ ra được nguồn gốc và động lực bên trong, nghĩa là tìm ra và biết cách giải quyết mâu thuẫn, phải xác định xu hướng phát triển của sự vật, hiện tượng do sự phủ định biện chứng quy định, coi phủ định là tiền đề cho sự ra đời của sự vật hiện tượng mới

3.Yêu cầu của nguyên tắc phát triển

Thứ nhất, nguyên tắc phát triển yêu cầu: Khi xem xét sự vật, hiện tượng phải đặt nó trong trạng thái vận động, biển đổi chuyển hoá để không chỉ nhận thức sự vật, hiện tượng trong trạng thái hiện tại mà còn thấy được khuynh hướng phát triển của nó trong tương lai, nghĩa là phải phân tích để làm rõ những biến đổi của sự vật, hiện tượng

Thứ hai, nguyên tắc phát triển yêu cầu: Phải nhận thức sự phát triển là quá trình trải qua nhiều giai đoạn từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn Mỗi giai đoạn phát triển lại có những đặc điểm, tính chất hình thức khác nhau

Thứ ba, nguyên tắc phát triển đòi hỏi trong hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn phải nhạy cảm với cái mới, sớm phát hiện ra cái mới, ủng hộ cái mới hợp quy luật, tạo điều kiện cho cái mới đó phát triển thay thế cái cũ, phải chống lại quan điểm bảo thủ, trì trệ Sự thay thế cái cũ bằng cái mới diễn ra rất phức tạp bởi cái mới phải đấu tranh chống lại cái cũ, chiến thắng cái cũ

Tóm lại,nguyên tắc phát triển đòi hỏi: Trong hoạt động nhận thức thì khi xem xét các sự vật, hiện tượng, phải đặt chúng trong sự vận động và phát triển Cần phải nhận thức được sự vật không chỉ như là cái nó đang có, đang hiện hữu trước mắt, mà còn dự báo được khuynh hướng phát triển tương lai, khả năng chuyển hóa của nó.Bằng tư duy khoa học, phải làm sáng tỏ được xu hướng chủ đạo của tất cả những biến đổi khác nhau đó Trong hoạt động thực tiễn thì phải chủ động nghiên cứu, tìm ra những mâu thuẫn trong mỗi sự vật, hiện tượng, từ

4

đó, xác định biện pháp phù hợp để giải quyết mâu thuẫn, thúc đẩy sự vật phát triển

4.Ý nghĩa phương pháp luận của nguyên tắc phát triển

Khi chúng ta đã nghiên cứu, chúng ta đã quán triệt nguyên tắc phát triển thì chúng ta cần phải khắc phục cái tư tưởng bảo thủ trì trệ trong hoạt động nhận thức cũng như là trong hoạt động thực tiễn, chúng ta phải có quan điểm đúng đắn trong nhận thức cái mới và tạo điều kiện cho sự khẳng định của cái mới Thứ hai, là cần có cái nhìn linh động, linh hoạt phân tích các khả năng cũng như

sự vận dụng một cách linh hoạt các phương tiện tác động của đối tượng nhất là khi tình hình đã thay đổi nhằm ủng hộ cái mới, cái tiến bộ, cái tích cực Trong quá trình xây dựng và thực hiện các quyết sách thì phải tránh được cái nhìn cực đoan tả khuynh, hữu khuynh, cần nhận thức trạng thái chín muồi của đối tượng

để xây dựng và thực hiện các cái quyết sách một cách có hiệu quả

II-VẬN DỤNG NGUYÊN TẮC PHÁT TRIỂN ĐỂ PHÂN TÍCH CÂU TỤC NGỮ “SÔNG CÓ KHÚC,NGƯỜI CÓ LÚC”

1.Khái quát về câu tục ngữ “ Sông có khúc, người có lúc”

Chúng ta có thể thấy giống như mọi câu tục ngữ khác của ông bà ta truyền dạy lại, câu tục ngữ “Sông có khúc, người có lúc” cũng không ngoại lệ Nó chứa đựng cả ý nghĩa về mặt chữ lẫn nghĩa bóng sâu xa bên trong Đây là một trong những câu tục ngữ nói về triết lí sơ khai của người Việt trong kho tàng văn học dân gian Việt Nam Câu tục ngữ này khuyên chúng ta rằng: Trong cuộc sống không phải lúc nào chúng ta cũng gặp may mắn và suôn sẻ, có những lúc chúng

ta sẽ gặp khó khăn Nhưng đừng nản chí, chúng ta cứ cố gắng vượt qua nó thì tương lai sẽ lại tốt đẹp như xưa

2.Phân tích câu tục ngữ “sông có khúc,người có lúc” dựa trên nguyên tắc phát triển

Khi tìm hiểu câu tục ngữ “sông có khúc,người có lúc”, nếu mà chúng ta chỉ đánh giá và phân tích “dòng sông”, “con người” ở hiện tại thôi thì chưa đủ, phải quay lại quá khứ để xem câu tục ngữ này đến hiện tại phát triển như thế

nào Điều quan trọng nhất chính là phải dự báo được xu hướng vận động, phát triển của “dòng sông”, “con người” trong tương lai.Khi đó, chúng ta nắm được quy luật, chúng ta nắm được cái tất yếu thì chúng ta sẽ dự báo được xu hướng phát triển trong tương lai và dự báo đúng thì chúng ta sẽ đi đến thành công, dự báo sai chúng ta phải chấp nhận thất bại.Khi dự báo về xu hướng phát triển của

“dòng sông”, của “con người” thì phải vạch ra một số xu hướng của nó, phải có phương án dự phòng Có nhiều yếu tố ngẫu nhiên làm thay đổi xu hướng của sự phát triển nên phải có phương án dự phòng Khi con người ta đối mặt trong bất

kỳ hoàn cảnh nào đi nữa thì cũng cần phải đặt ra những phương án dự phòng để khắc phục những khó khăn mắc phải, vượt qua những khó khăn đó thì con người

sẽ thay đổi cuộc sống khiến cuộc sống tốt đẹp hơn.

Khi phân tích câu tục ngữ “sông có khúc,người có lúc” thì cách nhìn, tư duy đánh giá của chúng ta về câu tục ngữ “sông có khúc,người có lúc” phải linh hoạt, phải mềm dẻo, phải biện chứng “dòng sông”, “con người” thay đổi rồi mà cách nhìn nhận ,đánh giá, phân tích của chúng ta về “dòng sông”, “con người” không thay đổi thì chúng ta sẽ rơi vào cái quan điểm bảo thủ, trì trệ, định kiến, đối lập với sự phát triển Quan điểm bảo thủ, trì trệ, định kiến chính là vi phạm nguyên tắc phát triển.Khi đã quán triệt nguyên tắc phát triển thì cần phải chống lại cái tư tưởng, cái quan điểm sai lầm đó là tư tưởng bảo thủ, trì trệ, định kiến, đối lập với sự phát triển “Sông” và “ người” trong câu tục ngữ trên luôn luôn thay đổi nên cách nhìn nhận, đánh giá của chúng ta, cái phân tích của chúng ta, cách đánh giá, cách dự báo của chúng ta về “sông” , “người” phải có sự thay đổi tức là “sông” thì có khúc to khúc nhỏ, khúc nông khúc sâu, khúc cong cong hay khúc thẳng vun vút Cũng như thế, đời “người” có lúc trầm lúc bổng, lúc vui sướng, khi hoạn nạn, chẳng ai gặp may mắn suốt đời, cũng chẳng có người gặp bất hạnh suốt đời nếu biết vươn lên và luôn hướng về phía trước Phải nhìn nhận vào sự thay đổi của sông và người để chúng ta có cách nhìn nhận, đánh giá Ví

dụ đối với những người đi tù về hoặc đi cai nghiện về thì chúng ta phải có cách đánh giá, nhìn nhận họ là một con người đã thay đổi nhưng một số bộ phận cộng

6

đồng không nhỏ lại dè chừng, với quan điểm họ đã là kẻ cướp của, giết người muôn đời như thế; những người đi tù về hoặc đi cai nghiện về muốn hòa nhập với cộng đồng nhưng người khác lại xa lánh họ, cô lập họ Đến cuối cùng, họ cũng chỉ có thể giao lưu chơi với những người như họ thôi Và rất có thể trong

số đó có những người đi tù về hoặc đi cai nghiện về bị cộng đồng phản ứng một cách tiêu cực mà người ta quay trở lại con đường cũ Việc quay lại con đường cũ của họ có nhiều nguyên nhân nhưng trong đó có một nguyên nhân đến từ cộng đồng-chính cộng đồng đã không cho họ cơ hội quay trở lại, chính cộng đồng đã không chịu thay đổi và nhìn nhận họ là một con người đã thay đổi Chúng ta có thể thấy rằng, ví dụ này rất đúng với ý “người có lúc” tức con người có lúc này lúc nó chứ không phải là không thay đổi

Qua việc vận dụng nguyên tắc phát triển, ta dần hiểu hơn về ý nghĩa của câu tục ngữ “Sông có khúc, người có lúc” –ý nói cuộc sống con người có khi này khi khác; đừng thấy khổ mà chán nản bi quan, phải tin tưởng lạc quan ở ngày mai Lấy con sông làm ví dụ cho mọi việc trên đời, sông thì cũng có lúc này lúc khác, thay đổi từng ngày từng giờ ,quy luật tự nhiên là không có gì đứng vững ở một vị trí nào cả Đất trời đã không toàn vẹn thì có gì mà toàn vẹn đâu? Cuộc sống sẽ thay đổi và con người cũng vậy, nhưng thay đổi theo hướng nào thì còn tùy vào cuộc sống và chính bản thân con người đó Đây chính là sự an ủi bản thân của những người hay thất bại hay là sự lo xa của những người đa đoan hoặc từng trải mà thôi.Có thể thấy rằng, cuộc sống luôn không ngừng vận động, phát triển và hoàn cảnh không phải lúc nào cũng thuận theo lòng người mà nó sẽ thay đổi Như dòng sông của tự nhiên có đủ loại hình dạng thì cuộc đời của chúng ta cũng thế Chúng ta sẽ không thể đoán trước được hết thảy điều gì sẽ xảy ra Vậy do đâu mà có sự khác biệt giữa người với người? Đó chính là cách mỗi chủ thể tận dụng cơ hội thế nào và vượt qua hoàn cảnh khó khăn làm sao

mà thôi Điều quan trọng là mỗi người luôn cần một cái tâm sáng, một thái độ kiên định và vững vàng trước những bão tố cuộc đời, biết nhìn xa trông rộng để

đề ra những biện pháp phòng ngừa, loại trừ hay giảm thiểu bớt tai ương, hệ lụy.