THU HOẠCH giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc khi việt nam trở thành thành viên của WTO

Sự kiện nước ta gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) vào ngày 11 tháng 07 năm 2006 chứng tỏ sự thừa nhận của cộng đồng quốc tế đối với những thay đổi tích cực, to lớn và toàn diện trong 20 năm thực hiện đường lối đổi mới đúng đắn của Ðảng ta. Sự kiện này có ý nghĩa sâu sắc về chính trị, kinh tế, xã hội; khẳng định vị thế ngày càng cao của nước ta trên thế giới; thể hiện rõ ý chí của toàn Ðảng, toàn dân ta quyết tâm xây dựng một quốc gia độc lập tự chủ, ổn định về chính trị, đồng thuận về xã hội, xứng đáng là một trong những nền kinh tế phát triển năng động, sẵn sàng thực hiện các cam kết chung với cộng đồng quốc tế. Riêng đối với lĩnh vực văn hóa, sự kiện này cũng có những tác động thuận nghịch to lớn đòi hỏi chúng ta phải có những giải pháp hành động kịp thời và hiệu quả. Việt Nam gia nhập WTO thể hiện tiến trình chủ động và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế. Trong những năm qua, nước ta cũng tăng cường giao lưu văn hóa với các nước trên thế giới. Sau WTO, cùng với việc đẩy mạnh hội nhập kinh tế quốc tế, việc giao lưu văn hóa quốc tế sẽ mạnh mẽ hơn. Với mục tiêu xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, một vấn đề rất quan trọng đặt ra là giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong hội nhập quốc tế. Trên thế giới, bất kỳ quốc gia, dân tộc nào đều tìm mọi cách giữ gìn, bảo vệ bản sắc văn hóa của riêng mình, vì mất bản sắc sẽ không còn là một quốc gia, một dân tộc nữa. Bản sắc văn hóa mỗi dân tộc đã đóng góp chung cho nền văn minh nhân loại, làm cho nó đa dạng, phong phú, kết tinh những tinh hoa văn hóa của các dân tộc ở khắp các châu lục. Việc giao lưu văn hóa giữa các nước trên thế giới là rất cần thiết, nó là nguồn bổ sung, làm giàu có thêm cho nền văn hóa mỗi dân tộc. Một nền văn hóa đóng cửa khép kín sẽ khô héo, thiếu sức sống và kém phát triển. Vấn đề đặt ra là khi giao lưu, hội nhập quốc tế là không chỉ tiếp thu những tinh hoa văn hóa của nhân loại mà còn phải giữ được nền văn hóa dân tộc, không đánh mất bản sắc của chính mình.

THU HOẠCH-Giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc khi Việt Nam trở thành thành viên của WTO

MỞ ĐẦU

Sự kiện nước ta gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới(WTO) vào ngày 11 tháng 07 năm 2006 chứng tỏ sự thừanhận của cộng đồng quốc tế đối với những thay đổi tích cực,

to lớn và toàn diện trong 20 năm thực hiện đường lối đổi mớiđúng đắn của Ðảng ta Sự kiện này có ý nghĩa sâu sắc vềchính trị, kinh tế, xã hội; khẳng định vị thế ngày càng cao củanước ta trên thế giới; thể hiện rõ ý chí của toàn Ðảng, toàndân ta quyết tâm xây dựng một quốc gia độc lập tự chủ, ổnđịnh về chính trị, đồng thuận về xã hội, xứng đáng là mộttrong những nền kinh tế phát triển năng động, sẵn sàng thựchiện các cam kết chung với cộng đồng quốc tế Riêng đối vớilĩnh vực văn hóa, sự kiện này cũng có những tác động thuận

- nghịch to lớn đòi hỏi chúng ta phải có những giải pháp hànhđộng kịp thời và hiệu quả.

Việt Nam gia nhập WTO thể hiện tiến trình chủ động vàtích cực hội nhập kinh tế quốc tế Trong những năm qua,nước ta cũng tăng cường giao lưu văn hóa với các nước trênthế giới Sau WTO, cùng với việc đẩy mạnh hội nhập kinh tếquốc tế, việc giao lưu văn hóa quốc tế sẽ mạnh mẽ hơn

Với mục tiêu xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến,đậm đà bản sắc dân tộc, một vấn đề rất quan trọng đặt ra làgiữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong hội nhậpquốc tế Trên thế giới, bất kỳ quốc gia, dân tộc nào đều tìmmọi cách giữ gìn, bảo vệ bản sắc văn hóa của riêng mình, vìmất bản sắc sẽ không còn là một quốc gia, một dân tộc nữa.Bản sắc văn hóa mỗi dân tộc đã đóng góp chung cho nềnvăn minh nhân loại, làm cho nó đa dạng, phong phú, kết tinhnhững tinh hoa văn hóa của các dân tộc ở khắp các châu lục.Việc giao lưu văn hóa giữa các nước trên thế giới là rất cầnthiết, nó là nguồn bổ sung, làm giàu có thêm cho nền văn hóa

mỗi dân tộc Một nền văn hóa đóng cửa khép kín sẽ khô héo,thiếu sức sống và kém phát triển Vấn đề đặt ra là khi giaolưu, hội nhập quốc tế là không chỉ tiếp thu những tinh hoavăn hóa của nhân loại mà còn phải giữ được nền văn hóadân tộc, không đánh mất bản sắc của chính mình.

Thực tế cho thấy, khi mở rộng giao lưu văn hóa, bêncạnh cơ hội để tiếp thu những tinh hoa văn hóa thế giới thìnhững sản phẩm "văn hóa" xấu, độc từ bên ngoài cũng trànvào nước ta Nạn sách đen, video đen, băng đĩa kích thíchbạo lực, kích dục len lỏi đến tận ngõ xóm, làng quê…Chúng

ta mất bao nhiêu công sức truy quét mà vẫn chưa xóa bỏđược Những sản phẩm văn hóa xấu, độc này rất nguy hại,làm vẩn đục môi trường văn hóa, ảnh hưởng tới lối sống, đạođức của mọi người, nhất là lớp trẻ Càng mở rộng giao lưuvăn hóa, càng phải ngăn chặn quyết liệt những sản phẩm vănhóa xấu, độc Ngăn chặn có hiệu quả chính là góp phần giữgìn và phát huy bản sắc văn hóa tốt đẹp của dân tộc

Trong học phần Quan hệ quốc tế, trên cơ sở nghiên cứumột số tổ chức quốc tế, nhất là tổ chức Thương mại thế giới(WTO), bản thân tôi nhận thấy rằng, trong quá trình gia nhậpWTO, việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trở thành một vấn

đề cấp thiết đối với các quốc gia, dân tộc trên thế giới nóichung và Việt Nam nói riêng Vì vậy, tôi đã lựa chọn vấn đề

“Giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc khi Việt Nam trở thành thành viên của WTO” làm nội dung viết thu

thương mại và mậu dịch (General Agreement on Tariffs andTrade - GATT) được 23 nước sáng lập ký kết tháng 10/1947,chính thức có hiệu lực tháng 01/1948 Có thể nói rằng, sự rađời của WTO đã thúc đẩy quan hệ kinh tế thương mại giữacác nước trên thế giới, tạo điều kiện để các nước phát triểnkinh tế.

Trong những năm qua, Việt Nam đã thực hiện rất tích

cực, đúng đắn đường lối chủ trương hội nhập kinh tế quốc tế

và khu vực theo tinh thần: phát huy tối đa nội lực, nâng caohiệu quả hợp tác quốc tế, giữ vững độc lập chủ quyền, anninh quốc gia, giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa, giữ gìnbản sắc văn hoá dân tộc Có thể nói, đến nay chúng ta đã có

sự nhất trí cao về đường lối chủ động hội nhập kinh tế quốc

tế và khu vực Từ thống nhất về nhận thức tư tưởng ấy đãchuyển biến thành hành động kinh tế đối ngoại tích cực

Đến nay, vấn đề có tham gia hội nhập hay không khôngcòn là vấn đề phải bàn cãi mà vấn đề quan tâm chính là lộtrình, bước đi hội nhập, các giải pháp hội nhập, hình thức hội

nhập sao cho đạt kết quả cao nhất, tìm những biện phápkhắc phục khó khăn và loại bỏ những nguy cơ, thách thứcsinh ra trong quá trình hội nhập Để tiến hành hội nhập kinh

tế toàn cầu, chúng ta đã tích cực chuẩn bị mọi điều kiện nhưthúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế Việt Nam, điều chỉnhđường lối chính sách, ban hành các văn bản pháp luật kinh tếnhằm tạo ra sự gặp gỡ với các nền kinh tế thế giới Đối với

Tổ chức Thương mại thế giới, chúng ta đã nghiên cứu tìmhiểu hàng loạt các văn bản pháp luật, chính sách kinh tế củacác nước thành viên, có biện pháp và lộ trình thích hợp đểgia nhập tổ chức này

Việt Nam đã nộp đơn xin gia nhập WTO từ tháng 1 năm

1995 và đã được tiếp nhận, được công nhận là quan sát viêncủa tổ chức sau hơn 10 năm, trải qua hàng trăm cuộc đàmphán song phương và đa phương với sự tham gia của tất cảcác bộ, các ngành kinh tế, các bộ, ngành tổng hợp, Vănphòng Quốc hội, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an Việt Nam đãtrả lời trên 3000 câu hỏi của các thành viên ban công tác

WTO về chính sách kinh tế, thương mại của Việt Nam, cungcấp nhiều thông tin khác nhau theo biểu mẫu do WTO quiđịnh về hỗ trợ, trợ cấp trong công - nông nghiệp, các doanhnghiệp có đặc quyền, các biện pháp đầu tư không thích hợpvới qui định của WTO, thủ tục hải quan, hệ thống tiêu chuẩn

kỹ thuật, vệ sinh dịch tễ…

Ngày 07/11/2006 tại trụ sở của WTO ở Giơnevơ (Thụy Sĩ)

đã diễn ra phiên họp đặc biệt của Đại hội đồng WTO, chínhthức kết nạp Việt Nam thành thành viên thứ 150 của tổ chứcthương mại lớn nhất thế giới này Đây là một sự kiện quantrọng đánh dấu sự trưởng thành của nước ta trên con đườnghội nhập quốc tế, khẳng định tính tích cực, nhạy bén trong lãnhđạo, chỉ đạo, thực hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập,

tự chủ, hoà bình, hợp tác và phát triển, đa phương hoá, đadạng hoá quan hệ quốc tế, chủ động và tích cực hội nhập kinh

tế quốc tế

Việc nước ta gia nhập WTO có thể nói: đã, đang và sẽđem lại cho chúng ta những cơ hội phát triển to lớn cũng như

những thách thức gay gắt Hiện nay, thế giới đang chứngkiến hai yếu tố lớn tác động mạnh mẽ đến bức tranh kinh tếtoàn cầu là: sự phát triển của lực lượng sản xuất và sự giatăng hoạt động của các công ty xuyên quốc gia Những công

ty tư bản xuyên quốc gia, những thế lực chủ yếu chi phối

“luật chơi” của kinh tế thế giới không phải không mong muốnkiến tạo “một thế giới theo hình ảnh của nó” - như cách diễnđạt của C.Mác, Ph.Ăngghen cách đây hơn 160 năm - cả vềchính trị và văn hóa Với góc tiếp cận này, việc Việt Nam trởthành thành viên của WTO lại là một “thời cơ” lớn đối với cácthế lực thù địch thực thi chiến lược “Diễn biến hòa bình”,chống phá cách mạng Việt Nam Sự chống phá đó, trongnhiều trường hợp, được ẩn náu, che dấu kín đáo trong cácquan hệ kinh tế, thương mại, hợp tác, đầu tư làm cho chúng

ta khó nhận biết chính xác, rõ ràng, và vì thế, cuộc đấu tranhchống “Diễn biến hòa bình” trở nên phức tạp, khó khăn hơn

Mặt khác, chúng ta cũng nhận thấy rằng, khái niệm "cơhội" hay "thách thức" cũng chỉ có ý nghĩa tương đối Có cơ

hội mà bỏ qua, để tuột khỏi tay thì cơ hội cũng bằng không.Gặp thách thức mà biết chủ động đón nhận, khôn khéo đểvượt qua sẽ tạo động lực để đất nước phát triển, nâng caođời sống vật chất, tinh thần của nhân dân lao động.

Cơ hội và thách thức khi gia nhập WTO không phải là

“nhất thành bất biến” mà đan xen lẫn nhau, tác động sâu rộngkhông chỉ đến lĩnh vực kinh tế, mà đến mọi lĩnh vực của đờisống xã hội, đến từng tổ chức và con người Tận dụng được

cơ hội, vượt qua và đẩy lùi thách thức, biến thách thức thành

cơ hội để phát triển, phụ thuộc vào việc chúng ta phát huynhân tố chủ quan, nội lực của đất nước, bản sắc văn hóa,tinh thần yêu nước, ý chí tự lực tự cường của cả dân tộc nhưthế nào

Từ xưa, nền văn hóa lâu đời của dân tộc đã có trongniềm tự hào của cha ông ta khi khẳng định về độc lập, chủquyền của đất nước trước kẻ thù xâm lược Văn hóa là một

di sản cực kỳ quý báu được kế thừa từ thế hệ này sang thế

hệ khác Ngày hôm nay, văn hóa xuất hiện trên hầu hết các

lĩnh vực của cuộc sống: văn hóa tình cảm, văn hóa giao tiếp,văn hóa kinh doanh, văn hóa tranh luận, phê bình văn hóa

là hành trang của đất nước trên con đường hội nhập quốc tế

Để có một quan niệm đầy đủ, toàn diện về văn hóa quảkhông phải là điều đơn giản Có rất nhiều quan niệm đã đượcđưa ra vì mỗi cá nhân, mỗi tác giả lại đứng trên một góc độkhác nhau để nhìn nhận về văn hóa Có người cho rằng, vănhóa gồm: văn hóa vật chất và văn hóa tinh thần; văn hóa làtổng thể những nét riêng biệt về tinh thần và vật chất, trí tuệ vàxúc cảm quyết định tính chất một xã hội hay của một nhómngười trong xã hội Cũng có người cho rằng, văn hóa theonghĩa rộng là toàn bộ đời sống tinh thần của xã hội, gồm támlĩnh vực: tư tưởng, đạo đức, lối sống; giáo dục đào tạo; khoahọc công nghệ; văn học nghệ thuật; giao lưu văn hóa; thôngtin đại chúng; thể chế văn hóa; đời sống văn hóa Nghĩa hẹpgồm nếp sống, lối sống; văn học nghệ thuật; thông tin đạichúng; xuất bản báo chí; phong tục tập quán; đạo đức xã hội

và chuyên ngành nghiệp vụ văn hóa

Văn hóa được hiểu theo những góc độ tiếp cận khácnhau Chủ tịch Hồ Chí Minh - danh nhân văn hóa thế giới,lãnh tụ vĩ đại của dân tộc ta đã nói: Vì lẽ sinh tồn cũng nhưmục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phátminh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học,tôn giáo, văn học, nghệ thuật - những công cụ cho sinh hoạthằng ngày về mặc, ăn ở và phương thức sử dụng Toàn bộnhững sáng tạo và phát minh đó là văn hóa Như vậy, laođộng sáng tạo là cội nguồn, khởi điểm của văn hóa Để trởthành văn hóa đích thực thì những sáng tạo đó phải hướng

về các giá trị nhân văn, hoàn thiện nhận thức, nhân cách conngười Các giá trị quý báu đó góp phần làm nên bản sắcriêng của mỗi cộng đồng, dân tộc

Trong quan niệm của Đảng ta, văn hóa là một lĩnh vựcthực tiễn của đời sống xã hội, nó cũng có những quy luật vậnđộng phát triển riêng, trong đó tính dân tộc được coi là thuộctính cơ bản của văn hóa, phản ánh mối quan hệ giữa dân tộc

và văn hóa trong điều kiện dân tộc đã hình thành Nội lực của

dân tộc, một mặt, chính là nguồn nhân lực to lớn, mặt khác,

là truyền thống, bản sắc văn hóa dân tộc được kết tinh vàhiện đại hóa

Tính dân tộc là nội dung quan trọng, luôn được Đảng tađặt lên vị trí hàng đầu, vì đó là tính chất cốt lõi của một nềnvăn hóa Nó là cơ sở của nền văn hóa tiên tiến, kết tinh thànhnguồn nội lực để xây dựng một quốc gia giàu mạnh và pháttriển bền vững Chính do tác động của quy luật tính dân tộc

mà văn hóa mang bản sắc dân tộc Lịch sử đã chứng kiến biếtbao cuộc đấu tranh oanh liệt, bao người sẵn sàng hy sinh đểbảo vệ bản sắc văn hóa của dân tộc mình trước kẻ thù xâmlược Những ngày hôm nay biết bao người dân Việt Nam ởhải ngoại vẫn khát khao muốn hành hương tìm về cội nguồn,tìm về bản sắc văn hóa dân tộc

Cốt lõi của văn hóa là bản sắc văn hóa dân tộc Từ xưađến nay bản sắc văn hóa dân tộc làm nên sức sống mãnhliệt, giúp cộng đồng người Việt Nam vượt qua biết bao sónggió, thác ghềnh tưởng chừng không thể vượt qua để không

ngừng phát triển và lớn mạnh Đó là điểm tựa vững chắc đểchúng ta đến với thế giới Tính dân tộc là yếu tố cấu thànhbản chất nhất của văn hóa, bản sắc dân tộc của văn hóa lànhững cái tiêu biểu nhất của văn hóa, những giá trị bền vữngcủa dân tộc Đó là cái chủ yếu nhất, nổi bật nhất, những tinhhoa của cộng đồng văn hóa Việt Nam; và đó cũng là cáiriêng, độc đáo nhất, bản chất nhất Ta có thể nhận ra cáiriêng ấy trong nếp sống, cách ăn mặc, phong tục tập quán, lễhội, tín ngưỡng, kho tàng văn hóa dân gian

Bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam bao gồm những giátrị bền vững, những tinh hoa của cộng đồng các dân tộcđược vun đắp nên trong lịch sử hàng ngàn năm đấu tranhdựng nước và giữ nước, hình thành qua nhiều thế hệ, tầngnấc thang biến đổi, phát triển Vì thế, nó kết tinh những gì đặcsắc nhất, đẹp đẽ nhất, độc đáo nhất của các cộng đồng dântộc Việt Nam Nó có giá trị bền vững, trường tồn cùng thờigian, như chất keo kết nối cộng đồng người gắn bó với nhau,

để cùng tồn tại và phát triển Biểu hiện cụ thể là: Lòng yêu

nước nồng nàn, ý chí tự cường dân tộc, tinh thần đoàn kết, ýthức cộng đồng gắn kết cá nhân - gia đình - làng xã - tổ quốc,lòng nhân ái, khoan dung, trọng nghĩa tình đạo lý, đức tínhcần cù sáng tạo trong lao động, sự tinh tế trong ứng xử, tínhgiản dị trong lối sống

Người Việt Nam yêu nước, căm thù giặc mà đoàn kếtđấu tranh, bảo vệ chủ quyền và độc lập của đất nước Đó làbiểu hiện của tinh thần dân tộc, ý thức giữ gìn những gì thuộc

về Việt Nam Nhân dân ta đấu tranh với kẻ thù không chỉbằng vũ khí, súng đạn mà bằng cả văn hóa Trong các thời kỳcách mạng, văn hóa được coi là một mặt trận Văn hóa trởthành một vũ khí sắc bén để đấu tranh với kẻ thù Nó có thểphát huy được hiệu quả đấu tranh khi mang trong mình bảnsắc, truyền thống dân tộc

Văn hóa - dân tộc là hai phạm trù khác nhau nhưng liênquan chặt chẽ với nhau vì sự khác nhau giữa các dân tộc là

sự khác nhau về văn hóa Bản sắc mỗi dân tộc được thể hiệntập trung ở bản sắc văn hóa của chính dân tộc đó Mặt khác,

chính đời sống văn hóa và giá trị tinh thần của một dân tộc làdấu hiệu để đánh giá nền văn hóa đó ở trình độ nào, thuộccác cộng đồng nào trên thế giới Như vậy, đánh mất bản sắcriêng là đánh mất dân tộc

Con người không thể sống tách khỏi cộng đồng cũngnhư mỗi dân tộc không thể sống biệt lập với thế giới Tronglịch sử, các quốc gia luôn có sự tiếp xúc, giao lưu với nhauqua các cuộc di cư lớn nhỏ, chiến tranh xâm lược, trao đổikinh tế, vật phẩm, quan hệ hôn nhân, ngoại giao Và nhưthế, bản sắc văn hóa dân tộc không chỉ được hình thành nênbằng những yếu tố bản thân vốn có mà còn có sự tiếp nhận,biến đổi văn hóa nước ngoài sao cho phù hợp, để nâng lênthành cái riêng đặc sắc của từng dân tộc Với những ý nghĩa

và giá trị của mình, bản sắc văn hóa của dân tộc có sức sốngtrường tồn

Qua giao lưu hội nhập, nền văn hóa nước ngoài songsong tồn tại cùng văn hóa các dân tộc Việt Nam Dân tộckhông đồng nghĩa với quá khứ, nó vẫn không ngừng tiếp thu

những cái mới để làm phong phú cho mình Tuy nhiên, cáibản chất, tinh hoa thì không bao giờ được thay đổi, mà phảiđược gìn giữ, vun đắp Đó là khí phách, tâm hồn, bản lĩnhdân tộc, là cơ sở để dân tộc ta hòa nhập với tiến trình giaolưu quốc tế mà không tự đánh mất mình Gia nhập WTO, ViệtNam đứng trước những cơ hội và thách thức dối với việc giữgìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc

Về cơ hội đối với việc giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc

Cơ hội lớn nhất khi gia nhập WTO đem lại cho chúng ta

là từ nay nước ta đã có thể tham gia các thị trường thế giới(về vốn, hàng hóa, dịch vụ ) với tư cách một thành viên bìnhđẳng, không bị phân biệt đối xử Khi các rào cản bị xóa bỏ,xuất khẩu nước ta sẽ có điều kiện tăng nhanh, dòng vốn đầu

tư nước ngoài đổ vào nước ta dự báo sẽ có chiều hướng tăngđột biến; từ đó kinh tế sẽ tăng trưởng mạnh mẽ, có thêm việclàm, thu nhập của nhân dân sẽ tăng, làm cho mức sống vậtchất và nhu cầu hưởng thụ văn hóa được nâng cao Ðây

chính là một trong những tiền đề cần thiết khích lệ văn hóaphát triển, thúc đẩy việc sáng tạo các sản phẩm văn hóa nghenhìn, nghệ thuật biểu diễn, sách báo đến các nhu cầu giải tríkhác như du lịch văn hóa, tham quan thắng cảnh, di tích lịch

sử, bảo tàng

Nhờ sự giao lưu văn hóa quốc tế được tăng cường mànhân dân ta có thêm điều kiện thuận lợi để tiếp thu tinh hoavăn hóa nhân loại - từ lối sống, nếp sống năng động, sángtạo, tự lập, ý thức tôn trọng pháp luật, đề cao tinh thần dânchủ, công bằng đến những giá trị văn học nghệ thuật mangđậm tính nhân văn, tính dân tộc và hiện đại

Chúng ta cũng có cơ hội nhiều hơn để giới thiệu với bạn

bè khắp năm châu những vẻ đẹp độc đáo của nền văn hóadân tộc, góp phần làm phong phú nền văn hóa chung củanhân loại Hội nhập mạnh mẽ với thế giới, chúng ta có dịpsoát xét lại cơ chế, chính sách trên lĩnh vực văn hóa xem có

gì lỗi thời cần sửa đổi cho phù hợp thông lệ, chuẩn mực thếgiới mà vẫn tuân thủ những nguyên tắc của chúng ta

Có thể nói, việc nước ta tham gia ngày càng đầy đủ vàtích cực, chủ động vào quá trình toàn cầu hóa và hội nhậpkinh tế quốc tế thì cơ hội thuận lợi vẫn là cơ bản Nhữngthách thức đặt ra cũng không thể xem nhẹ.

Về thách thức đối với việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc

Ở tầm vĩ mô, có thể nói thách thức lớn nhất đối với văn

hóa chủ yếu diễn ra trên lĩnh vực giữ gìn bản sắc văn hóadân tộc Cho nên, cần xem xét kỹ hơn vấn đề có ý nghĩachiến lược này

Chúng ta đều biết mỗi dân tộc đều có bản sắc văn hóariêng Bản sắc văn hóa được hình thành trong cả quá trìnhphát triển không chỉ trên cơ sở các điều kiện địa lý, kinh tế,chính trị nhất định của mỗi dân tộc mà còn chịu tác độngkhách quan của sự giao lưu kinh tế - văn hóa với nhiều dântộc khác Tuy nhiên, để một quốc gia dân tộc tồn tại, ngoàinhững yêu cầu về lãnh thổ, địa bàn cư trú, thể chế chính trị,tiềm năng kinh tế , để có một nền văn hóa với bản sắc riêng

là hết sức quan trọng Nguyên Thủ tướng Chính phủ Võ VănKiệt trong thư gửi Hội nghị xuất bản toàn quốc (1993) đã

khẳng định: "Mất bản sắc văn hóa dân tộc là mất hết!".

Bản sắc văn hóa dân tộc ta là tổng thể những giá trị bềnvững, những tinh hoa văn hóa vật chất và tinh thần làm nênsắc thái riêng trường tồn cùng dân tộc

Nghị quyết Hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành T.Ư Ðảng(khóa VIII) đã chỉ rõ: "Bản sắc dân tộc bao gồm những giá trịbền vững, những tinh hoa của cộng đồng các dân tộc ViệtNam được vun đắp nên qua lịch sử hàng ngàn năm đấutranh dựng nước và giữ nước Ðó là lòng yêu nước nồngnàn, ý chí tự cường dân tộc, tinh thần đoàn kết, ý thức cộngđồng gắn kết cá nhân - gia đình - làng xã - Tổ quốc; lòngnhân ái, khoan dung, trọng nghĩa tình, đạo lý, đức tính cần

cù, sáng tạo trong lao động; sự tinh tế trong ứng xử, tính giản

dị trong lối sống Bản sắc văn hóa dân tộc còn đậm nét cảtrong các hình thức biểu hiện mang tính dân tộc độc đáo"

Không thể phủ nhận những tác động tích cực mà nềnkinh tế thị trường định hướng XHCN mà chúng ta đang xâydựng cũng như quá trình hội nhập quốc tế đem lại cho nềnvăn hóa dân tộc ta: chúng ta trở nên năng động, sáng tạo, tựtin hơn; ý thức pháp luật được nâng cao hơn; tinh thần dânchủ công bằng xã hội được củng cố; cách nhìn nhận mangtính thực tiễn được đề cao, giảm bớt dần ảo tưởng về tính ưuviệt đặc thù của dân tộc mình so với thế giới

Tuy nhiên, khi mở cửa, thách thức từ những yếu tố tiêucực của quá trình hội nhập đối với việc giữ gìn bản sắc vănhóa dân tộc là rất lớn Kinh tế thị trường với chủ nghĩa thựcdụng sẽ khiến lý tưởng cao đẹp chúng ta theo đuổi bấy lâu dễ

bị phai nhạt ngay trong cả một số đảng viên Lối sống, nếpsống nặng về vật chất, đồng tiền, tâm lý hưởng thụ tiêu dùng

có cơ hội tán phát lan truyền như nấm sau mưa

Tình nghĩa trong gia đình, làng xóm, tập thể cơ quan cóphần bị nhạt nhòa Ngày càng bén rễ là tâm lý "khôn sống,mống chết", "mạnh được, yếu thua", "cá lớn nuốt cá bé" Ở

một bộ phận không nhỏ dân cư, nhất là trong lớp trẻ, là xuhướng muốn hưởng thụ ăn chơi vượt quá sự đóng góp laođộng của bản thân mình Đã trở thành hiện tượng phổ biến làtâm lý phá phách, chơi bời trác táng ở con em các gia đìnhgiàu sổi bất chính (do buôn gian bán lận, do bố mẹ có chức

có quyền tham nhũng ): nạn đua xe trái phép, lắc thâu đêm

ở các vũ trường, tệ nghiện ngập ma túy, cờ bạc, traigái không còn là chuyện cá biệt Tâm lý sùng ngoại, coi rẻcác giá trị truyền thống có xu hướng lây lan

Mặt trái của nền kinh tế thị trường cộng với những yếu

tố tiêu cực của quá trình hội nhập quốc tế đã và đang đặt ranhững thách thức to lớn đối với việc giữ gìn và phát huy phầntốt đẹp trong bản sắc văn hóa dân tộc ta, đối với sự nghiệpxây dựng con người, xây dựng tư tưởng, đạo đức lối sốngcao đẹp

Ở cấp độ vi mô, chúng ta có thể khảo sát kỹ hơn thách

thức của quá trình hội nhập quốc tế này đối với một lĩnh vực

hoạt động văn hóa cụ thể đáng chú ý là lĩnh vực dịch vụ nghenhìn.

Dịch vụ nghe nhìn bao gồm: Sản xuất các chương trìnhnghe nhìn mang tính giải trí thương mại trên sóng truyền hình

và phát thanh; sản xuất phim; sản xuất băng đĩa ca nhạc,băng đĩa hình (đĩa CD, VCD, DVD) Ðây có thể coi là mộtngành công nghiệp văn hóa quan trọng, không chỉ có ý nghĩasâu rộng về mặt tuyên truyền, giáo dục theo các định hướng

tư tưởng, đạo đức, thẩm mỹ của Ðảng và Nhà nước ta, màcòn có tính thương mại ở các cấp độ khác nhau

Dưới góc độ là sản phẩm mang tính thương mại, dịch vụnghe nhìn ở nước ta còn đang ở giai đoạn bắt đầu phát triển:

cơ sở vật chất kỹ thuật còn yếu, thiếu đồng bộ; nguồn nhân lựcmỏng, không thường xuyên được tái đào tạo, nâng cao; nguồnvốn đầu tư còn hạn chế, còn tâm lý ỷ lại trông chờ vào ngânsách Nhà nước; chất lượng các sản phẩm nghe nhìn nhìnchung chưa có sức thu hút khán, thính giả

Thực trạng còn non yếu của dịch vụ nghe nhìn khiếnthách thức cạnh tranh của sản phẩm nghe nhìn từ bên ngoàicàng lộ rõ Không khó khăn gì để nhận thấy rằng các chươngtrình truyền hình nước ngoài (đặc biệt là phim truyện) đanggiành ưu thế áp đảo, xuất hiện trên hầu hết "giờ vàng" truyềnhình là phim nước ngoài (Trung Quốc, Hàn Quốc, Mỹ ); cácgame show có sức thu hút lượng khán giả đông là mua bảnquyền nước ngoài ("Chiếc nón kỳ diệu", "Ai là triệu phú", "Hãychọn giá đúng", "Phụ nữ thế kỷ 21" ) Băng đĩa nhạc, băngđĩa hình nước ngoài chiếm thị phần rất lớn (dù không íttrường hợp là băng đĩa lậu vi phạm bản quyền) Số lượngnhững sản phẩm nghe nhìn của chúng ta xuất ra nước ngoàirất ít ỏi Có thể nói chúng ta đang nhập siêu rất lớn trên lĩnhvực này.

Hiện nay các hãng phim, các hệ thống phát hành phim(nhập phim và các rạp chiếu bóng hiện đại) do nước ngoàiđầu tư và vận hành đang dần dần chiếm được ưu thế kinhdoanh trên lĩnh vực nghe nhìn, trong khi các hãng phim nhà

nước, các rạp chiếu bóng quốc doanh đang vật lộn với không

ít khó khăn

Rõ ràng là trên lĩnh vực nghe nhìn chúng ta đang phảiđối diện với những thách thức to lớn nảy sinh từ quá trình hộinhập và giao lưu văn hóa quốc tế Nếu không vượt qua đượcnhững thách thức này, thì không những chúng ta sẽ phải chịuthua thiệt về kinh tế, mà còn phải đối diện với những hệ lụykhôn lường về văn hóa dưới góc độ xây dựng con người, giữgìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc tốt đẹp

Ngoài ra, còn những thách thức trên các lĩnh vực cụ thểkhác, như vấn đề nâng cao năng lực của hệ thống thông tinđại chúng, xuất bản - báo chí trước tình hình mới; vấn đề sởhữu trí tuệ, chống xâm phạm bản quyền (một thực tế nan giảirất phổ biến đối với các nước đang phát triển); vấn đề dânchủ nhân quyền bị xuyên tạc, bóp méo có thể làm xói mòncác giá trị văn hóa truyền thống; vấn đề tự do tôn giáo, tínngưỡng bị lợi dụng làm phương hại đến khối đại đoàn kết

toàn dân tộc , những vấn đề mà khuôn khổ bài viết không cóđiều kiện bàn sâu.

Tóm lại: gia nhập WTO, nước ta có rất nhiều cơ hội đểphát triển trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, nhất làlĩnh vực văn hóa Đó là sự giao thoa, tiếp biến văn hóa, tiếpthu những tinh hoa văn hóa nhân loại để xây dựng nền vănhóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc – động lực to lớn trongcông cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ tổ quốc xãhội chủ nghĩa Bên cạnh đó, chúng ta cũng phải nhìn thẳngvào sự thật, đó là mặt trái của việc gia nhập WTO đối với giữgìn bản sắc văn hóa dân tộc Chỉ có trên cơ sở nhìn nhậnmột cách khách quan, toàn diện, lịch sử, cụ thể, Đảng và Nhànước ta mới có đường lối, chính sách đúng đắn để bảo vệnhững giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc, không để tình trạnglai căng về văn hóa diễn ra, đập tan được âm mưu, thủ đoạncủa kẻ địch lợi dụng vấn đề văn hóa để chống phá cáchmạng Việt Nam

2 Những giải pháp cơ bản nhằm giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc khi Việt Nam trở thành thành viên của WTO

2.1 Tầm quan trọng của việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc

Giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc là giữ gìn cốt cách dân tộc trong quá trình phát triển của dân tộc.

Theo nghĩa Hán - Việt cốt là xương, cách là tiêu chuẩn,phạm vi, quy định Nói tới cốt cách của con người là nói đếnnét đặc sắc, đặc trưng về tính cách của một con người hoặccủa một tầng lớp xã hội Chẳng hạn, người ta nói tới cốt cáchnhà Nho, cốt cách nhà tri thức, cốt cách nhà văn Nói tới cốtcách của một dân tộc thì không chỉ nói tới những nét đặc sắc,đậm đà được biểu hiện qua tính cách mà còn thông qua toàn

bộ đời sống vật chất và tinh thần của dân tộc Cốt cách dântộc là cái tương đối ổn định, bền vững bởi nó được hìnhthành, tạo dựng và khẳng định trong lịch sử tồn tại và pháttriển của dân tộc Lĩnh vực thể hiện rõ nhất cốt cách dân tộc,