Thay đổi văn hóa doanh nghiệp việt nam trong bối cảnh chuyển đổi số tính cấp thiết và những rào cản

Thay đổi văn hóa doanh nghiệp việt nam trong bối cảnh chuyển đổi số tính cấp thiết và những rào cản Thay đổi văn hóa doanh nghiệp việt nam trong bối cảnh chuyển đổi số tính cấp thiết và những rào cản Thay đổi văn hóa doanh nghiệp việt nam trong bối cảnh chuyển đổi số tính cấp thiết và những rào cản

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

-TIỂU LUẬN CUỐI KỲ

HỌC PHẦN: VĂN HÓA TỔ CHỨC

Giảng viên : ThS Vũ Thị Cẩm Thanh

Mã học phần : MNS 1101-01

Sinh viên thực hiện : Lê Thu Uyên

Mã sinh viên : 20030155

Số thứ tự : 102

Ngày sinh : 24/07/2002

Email : 20030155@sv ussh.edu.vn

Hà Nội – 01/2022

ĐỀ BÀI Thay đổi văn hóa doanh nghiệp Việt Nam

trong bối cảnh chuyển đổi số: tính cấp thiết và những rào cản.

LỜI CẢM ƠN

Lời đầu tiên, em xin gửi lời cảm ơn đến Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn vì đã đưa học phần “Văn hóa tổ chức” vào chương trình học của sinh viên Sau một thời gian học tập lý thuyết, cùng với quá trình nghiên cứu tài liệu, em đã hoàn thành bài tiểu luận cuối kỳ học phần “Văn hóa tổ chức”

Đặc biệt, em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến giảng viên ThS Vũ Thị Cẩm Thanh Nhờ những bài giảng tâm huyết của cô, em đã có cơ hội tìm hiểu chi tiết về

văn hóa tổ chức, văn hóa doanh nghiệp và những yếu tố liên quan đến các khái niệm

đó, từ đó áp dụng vào bài tiểu luận cuối kỳ của mình

Trong suốt các buổi học, em đã rất cố gắng trau dồi thêm kiến thức để hoàn thành tốt nhất bài tiểu luận này Tuy nhiên, do năng lực và trải nghiệm thực tế của em còn hạn chế, nên không thể tránh khỏi những thiếu sót Em kính mong cô giúp đỡ, góp

ý để bài tiểu luận cuối kỳ của em được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

Sinh viên ,

Lê Thu Uyên

Y

MỤC LỤC

[MỞ ĐẦU] 1

[NỘI DUNG] 1

1 Các khái niệm liên quan đến việc “thay đổi văn hóa doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số” 1

1.1 Khái niệm “văn hóa doanh nghiệp” 1 1.2 Khái niệm “chuyển đổi số” 1

2

Tính cấp thiết của việc thay đổi văn hóa doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số 2

3 Các đặc điểm văn hóa mà các doanh nghiệp Việt Nam cần phải có trong bối cảnh chuyển đổi số 4

4 Những rào cản mà các doanh nghiệp Việt Nam gặp phải khi thay đổi văn hóa để phù hợp với bối cảnh chuyển đổi số 6

5 Các giải pháp để khắc phục những rào cản mà các doanh nghiệp Việt Nam gặp phải khi thay đổi văn hóa để phù hợp với bối cảnh chuyển đổi số 8 [KẾT LUẬN] 8 TRÍCH DẪN TÀI LIỆU THAM KHẢO 1

[MỞ ĐẦU]

Trong xã hội hiện đại ngày nay, chuyển đổi số luôn là vấn đề được cả thế giới quan tâm Theo khảo sát của IDC năm 2018, chuyển đổi kỹ thuật số đang trở thành chiến lược của các doanh nghiệp và tổ chức trong cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư Gần 90% doanh nghiệp đã bắt đầu chuyển đổi kỹ thuật số với các bước tìm hiểu, nghiên cứu, bắt đầu triển khai và thực hiện khác nhau Hơn 30% các nhà lãnh đạo doanh nghiệp được khảo sát tin rằng chuyển đổi kỹ thuật số là một vấn đề quan trọng, chứng tỏ hiệu quả trong việc thấu hiểu khách hàng, cải thiện năng suất lao động, thúc đẩy khả năng sáng tạo Chính vì vậy, việc thay đổi văn hóa doanh nghiệp của các doanh nghiệp ở Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số là điều vô cùng cần thiết

[NỘI DUNG]

1 Các khái niệm liên quan đến việc “thay đổi văn hóa doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số”.

1.1 Khái niệm “văn hóa doanh nghiệp”

Văn hóa doanh nghiệp là các giá trị, đạo đức, tầm nhìn, hành vi và môi trường làm việc của tổ chức Đây là yếu tố làm cho mọi công ty trở nên độc đáo Nó ảnh hưởng đến mọi thứ, từ hình ảnh trước công chúng đến sự gắn bó và giữ chân của nhân viên Nếu nhân viên chia sẻ tinh thần, tầm nhìn và các yếu tố văn hóa khác của công ty, nó

sẽ có tác động tích cực đến lợi nhuận của công ty Những công ty có văn hóa doanh nghiệp tốt thường có những nhân viên có tinh thần làm việc tốt, làm việc một cách năng suất và hiệu quả cao

1.2 Khái niệm “chuyển đổi số”

Chuyển đổi số là tích hợp công nghệ số vào mọi lĩnh vực hoạt động của doanh nghiệp, thay đổi cơ bản cách thức hoạt động và mang lại giá trị cho khách hàng Đây cũng là một sự thay đổi văn hóa đòi hỏi các tổ chức phải liên tục thách thức hiện

trạng, thử nghiệm và sẵn sàng chấp nhận thất bại Chuyển đổi kỹ thuật số là điều cần thiết cho tất cả các doanh nghiệp, từ quy mô nhỏ đến quy mô lớn

Ảnh 1: Chuyển đổi số (Digital transformation)

Nguồn ảnh: Chuyển đổi số là gì và tại sao phải chuyển đổi số? Truy xuất từ:

http://skhcn.laichau.gov.vn/chuyen-doi-so-la-gi-va-tai-sao-phai-chuyen-doi-so/ , xem ngày: 05/01/2022

2 Tính cấp thiết của việc thay đổi văn hóa doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số.

Việc thay đổi văn hóa doanh nghiệp trong bối cảnh chuyển đổi số là vô cùng cần thiết đối với các tổ chức Hiện nay, khi xã hội ngày càng hiện đại và phát triển, nhu cầu của con người về máy móc và công nghệ ngày càng tăng cao Chuyển đổi số là một yếu tố không thể thiếu đối với sự phát triển doanh nghiệp của các quốc gia, đặc biệt là đối với Việt Nam Điều đó đòi hỏi các doanh nghiệp Việt Nam phải có sự thay đổi phù hợp để thích ứng với những biến động của thị trường và xu thế chuyển đổi

số Dưới đây là các biểu hiện cụ thể cho tính cấp thiết của việc thay đổi văn hóa doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số

Thứ nhất, việc thay đổi văn hóa doanh nghiệp trong bối cảnh chuyển đổi số sẽ cải thiện hiệu suất trong nhiều lĩnh vực của doanh nghiệp Lấy ngành dịch vụ y tế và chăm sóc sức khỏe làm ví dụ Khi doanh nghiệp áp dụng mô hình chuyển đổi số vào quy trình vận hành máy móc thiết bị, đào tạo các y bác sĩ vừa có chuyên môn, vừa biết cách sử dụng các máy móc đã được số hóa, có sự can thiệp của AI (trí tuệ nhân tạo) và Big Data (dữ liệu lớn) sẽ giúp cải thiện khả năng lưu trữ thông tin giữa bệnh nhân và cơ sở y tế, giảm sai sót thông tin giữa bệnh nhân và nhân viên y tế Điều này giúp cho việc chẩn đoán, thăm khám và điều trị nhanh chóng, hiệu quả và tiết kiệm chi phí hơn

Công nghệ này thậm chí có thể cho phép các bác sĩ tiến hành tư vấn y tế từ xa, thực hiện kiểm tra từ xa, sau đó sử dụng máy in 3D để in ra các bộ phận bị thiếu và lỗi của cơ thể, đồng thời sử dụng siêu rô bốt hoặc thiết bị siêu nhỏ để thực hiện các hoạt động y tế để điều trị cho bệnh nhân Hoặc dữ liệu lớn sẽ cho biết khu vực nào sẽ

có dịch tiếp theo và từ đó có biện pháp ngăn chặn hiệu quả

Việc thay đổi tầm nhìn của các nhà lãnh đạo trong việc hướng tới sử dụng công nghệ số kết hợp với sự thay đổi môi trường làm việc của bệnh viện, thay đổi hành vi của các y bác sĩ trong bối cảnh chuyển đổi số đã nâng cao hiệu suất khám chữa bệnh trong bệnh viện Đó là một ví dụ điển hình cho tính cấp thiết của việc thay đổi văn hóa doanh nghiệp Việt Nam trong môi trường chuyển đổi số

Thứ hai, việc thay đổi văn hóa doanh nghiệp trong bối cảnh chuyển đổi số sẽ giúp các công ty tại Việt Nam nâng cao hiệu quả kinh doanh, tăng tính cạnh tranh cho doanh nghiệp trong các lĩnh vực như tăng doanh thu, giảm chi phí, đổi mới nhanh hơn, tạo thành công hơn trong việc học hỏi, sáng tạo, tích lũy kinh nghiệm, chia sẻ và

sử dụng, tăng cường sự tương tác của khách hàng và dịch vụ khách hàng, và cuối cùng là ứng phó với sự gián đoạn kỹ thuật số Những hiệu quả về mặt kinh doanh này

có thể được định lượng bởi vì các chỉ số có thể được đo lường và báo cáo một cách nhanh chóng và hiệu quả

Một ví dụ về tăng hiệu quả và tăng hiệu quả kết hợp với chuyển đổi kỹ thuật số là Target - một nhà bán lẻ lớn của Hoa Kỳ đã áp dụng công nghệ để theo dõi và dự đoán hành vi mua hàng trực tuyến của khách hàng thông qua việc xây dựng hành vi mua

hàng kết hợp với phân tích dữ liệu lớn (Big Data) Từ đó, công ty có thể đưa ra các khuyến nghị mua hàng hoàn toàn dựa trên mong muốn và suy nghĩ của khách hàng Công thức này và dữ liệu lớn của nó cho phép phần mềm bán hàng đọc được suy nghĩ của khách hàng, từ đó tăng doanh số bán hàng

Từ ví dụ trên có thể thấy rằng, việc quan sát và hiểu khách hàng là một điều rất quan trọng Nhưng nếu chỉ đơn thuần là các nhân viên quan sát thì hiệu quả công việc

sẽ không cao, vừa tốn thời gian lại vừa tốn chi phí thuê nhân công Khi văn hóa doanh nghiệp ở Việt Nam chuyển đổi chiến lược để phù hợp với bối cảnh chuyển đổi

số, việc tiếp cận và hiểu khách hàng cũng trở nên nhanh chóng và dễ dàng hơn Như vậy, các doanh nghiệp sẽ thu hút được lượng khách hàng lớn, giúp tăng hiệu quả doanh thu và đặc biệt là dễ dàng cạnh tranh hơn so với các doanh nghiệp khác Thứ ba, việc thay đổi văn hóa doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi

số sẽ giúp các doanh nghiệp hạn chế những rủi ro và không bị lạc hậu so với thời đại.

Có thể thấy rằng, chuyển đổi số đang là xu thế tất yếu của các doanh nghiệp trên thế giới, trong đó có Việt Nam Theo nghiên cứu của Microsoft tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương từ năm 2017, chuyển đổi số đã tác động và mang lại cho GDP năm 2017 của khu vực là khoảng 6%, năm 2019 là 25% và tới năm 2021 là 60% Năm 2017, chuyển đổi số cũng góp phần làm tăng năng suất lao động lên đến 15%, năm 2020 là 21% và trong ba năm tiếp theo được dự đoán hơn 80% công việc trong khu vực sẽ bị thay đổi Những con số nêu trên đã nhấn mạnh xu thế và tầm quan trọng của chuyển đổi số Chính vì vậy, để nước ta có thể hội nhập một cách nhanh chóng và không bị lạc hậu so với khu vực và thế giới, các doanh nghiệp Việt Nam cần phải tích cực đổi mới, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và Internet vạn vật… vào tiến trình vận hành doanh nghiệp Bên cạnh đó việc thay đổi văn hóa doanh nghiệp như vậy còn giúp các công ty hạn chế những rủi ro và sai sót trong việc điều phối và sản xuất vì có sự can thiệp của các phần mềm rất chuyên nghiệp và hiện đại

3 Các đặc điểm văn hóa mà các doanh nghiệp Việt Nam cần phải có trong bối cảnh chuyển đổi số.

Đặc điểm đầu tiên mà doanh nghiệp Việt Nam cần phải có trong bối cảnh chuyển

đổi số đó là nhận thức được tầm quan trọng và sự cần thiết của việc xây dựng văn

hóa doanh nghiệp và áp dụng công nghệ số Mỗi doanh nghiệp cần phải xây dựng được những chính sách và biện pháp phát triển văn hóa doanh nghiệp phù hợp theo từng giai đoạn phát triển của mình, đồng thời cần đưa ra những chiến lược chuyển đổi số thích ứng với từng thời kì, đặc biệt là trong giai đoạn bùng nổ về công nghệ 4.0 như hiện nay Các chính sách và biện pháp ấy cần được xây dựng trên nền tảng triết lý kinh doanh rõ ràng, có sự đồng thuận và nhất trí cao của toàn thể cán bộ, nhân viên trong doanh nghiệp

Đặc điểm thứ hai mà doanh nghiệp nước ta cần phải có đó là văn hóa doanh

nghiệp không thể tách rời chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp Chiến lược kinh doanh chính là yếu tố tiên phong, định hướng phát triển cho văn hóa của mỗi doanh nghiệp Doanh nghiệp cần xây dựng các mục tiêu và định hướng phát triển dài hạn, chuẩn bị cho những thay đổi về máy móc thiết bị và xu thế thị trường Bởi vì, mọi hoạt động của doanh nghiệp đều hướng tới các mục tiêu đặt ra Quá trình hiện thực hóa các mục tiêu kinh doanh sẽ dần hình thành một văn hóa doanh nghiệp vừa bản sắc riêng, vừa tiên tiến hiện đại vì nó phù hợp với bổi cảnh chuyển đổi số Nhưng nếu mục tiêu và định hướng chiến lược thay đổi thường xuyên, doanh nghiệp sẽ khó thích ứng với bối cảnh mới

Đặc điểm thứ ba chính là tạo dựng thương hiệu doanh nghiệp Khi một doanh

nghiệp xây dựng và phát triển được văn hóa doanh nghiệp mạnh, thay đổi linh hoạt trong bối cảnh chuyển đổi số thì văn hóa đó sẽ dần trở thành chuẩn mực hành vi và ứng xử với khách hàng, tạo nên dấu ấn mạnh mẽ trong nhận thức của khách hàng Từ

đó, tăng khả năng cạnh tranh với các doanh nghiệp khác trên thị trường

Đặc điểm thứ tư cũng là một trong những đặc điểm cốt lõi thuộc về yếu tố lãnh

đạo Những người lãnh đạo là những đi đầu và đặt nền móng cho sự phát triển của văn hóa doanh nghiệp Triết lý kinh doanh hoặc định hướng chiến lược thường là sản phẩm của sự lãnh đạo Lãnh đạo cũng là người khởi xướng và tổ chức thực hiện các chính sách quản lý và quyết định việc lựa chọn hoặc bổ nhiệm những người cụ thể vào các vị trí quan trọng Đồng thời, lãnh đạo là biểu tượng, hình ảnh đại diện cho văn hóa doanh nghiệp

Đặc điểm cuối cùng cần có ở một doanh nghiệp thuộc về phương diện tổ

chức, mà cụ thể là yếu tố nhân sự Văn hóa doanh nghiệp là tập hợp cách suy nghĩ, cách ứng xử của người lao động trong doanh nghiệp Vì vậy, phát triển văn hóa doanh nghiệp thành công đòi hỏi phải phát huy vai trò tích cực của đội ngũ tiên phong tham gia vào quá trình phát triển văn hóa doanh nghiệp Họ sẽ là những người áp dụng công nghệ mới – công nghệ số, những người trực tiếp tiếp cận với các sản phẩm của trí tuệ nhân tạo và Internet vạt vật, để từ đó cho ra những sản phẩm chất lượng, mang về nguồn lợi nhuận lớn cho doanh nghiệp

4 Những rào cản mà các doanh nghiệp Việt Nam gặp phải khi thay đổi văn hóa

để phù hợp với bối cảnh chuyển đổi số.

Nhìn chung, các doanh nghiệp ở Việt Nam đều nhận thức được tầm quan trọng của việc thay đổi để thích ứng với xu thế chuyển đổi số, tuy nhiên vẫn còn một số doanh

nghiệp, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ còn chưa có nhận thức đúng đắn về vai trò

của sự thay đổi này, đây cũng là rào cản lớn nhất mà các doanh nghiệp gặp phải khi

xây dựng cho mình những đặc điểm phù hợp với bối cảnh chuyển đổi số

Ở nước ta, theo VCCI, hiện nay các tổ chức doanh nghiệp vừa và nhỏ của Việt Nam chiếm khoảng 97% tổng số doanh nghiệp, trình độ đổi mới công nghệ còn thấp, còn 80% đến 90% máy móc sử dụng trong công nghiệp của các doanh nghiệp Việt Nam là nhập khẩu, của trong đó gần 80% là từ năm 1980 Công nghệ cũ từ những năm 1990 và

1990 Vào tháng 4, Cisco đã công bố báo cáo Chỉ số Phát triển Kỹ thuật số Doanh nghiệp vừa và nhỏ Châu Á Thái Bình Dương, bao gồm hơn 1.340 công ty trong khu vực, đặc biệt là hơn 50 công ty tại Việt Nam Tại Việt Nam, các doanh nghiệp vừa và nhỏ phải đối mặt với những trở ngại trong chuyển đổi số, như thiếu kỹ năng số và nguồn nhân lực (17%), thiếu nền tảng công nghệ thông tin đủ mạnh để cho phép chuyển đổi số (16,7%), thiếu tư duy số hoặc thách thức văn hóa số

Rào cản thứ hai thuộc về yếu tố lãnh đạo Lãnh đạo các doanh nghiệp Việt Nam còn chưa mạnh về kỹ năng lãnh đạo, nhất là trong việc đề ra các phương hướng đổi mới cho doanh nghiệp trong bối cảnh chuyển đổi số Cách thức quản lý của các cấp lãnh đạo còn chưa linh hoạt, cùng với trình độ quản trị của lãnh đạo một số doanh nghiệp còn nhiều hạn chế và có khoảng cách khá xa với những chuẩn mực và

thông lệ quốc tế Điều đó khiến họ không đưa ra được các giải pháp phù hợp với xu thế hiện nay, không ứng dụng AI, Big data vào sản xuất dẫn đến tình trạng nguồn nhân lực áp dụng những phương thức sản xuất bình thường và không mang lại hiệu quả cao cho doanh nghiệp

Một trong những rào cản khác thuộc về yếu tố tổ chức Một doanh nghiệp nếu

muốn thay đổi cần có tham gia của cả tổ chức Tuy nhiên, khi nhận được sự triển khai của lãnh đạo về việc thay đổi văn hóa của doanh nghiệp mình, nhiều thành viên của doanh nghiệp không áp dụng đúng, không sử dụng máy móc thiết bị đúng cách vì họ chưa quen hoặc có nhiều người lao động không có đủ trình độ chuyên môn nên không thể ứng dụng công nghệ cao Đó cũng là yếu tố tạo nên rào cản cho doanh nghiệp để có thể thay đổi phù hợp với bối cảnh chuyển đổi số

Rào cản cuối cùng liên quan đến khả năng kinh tế của doanh nghiệp Các doanh nghiệp ở nước ta chưa có đủ nguồn chi phí để mua hoặc sản xuất ra những thiết bị máy móc hiện đại hay ứng dụng công nghệ AI (trí tuệ nhân tạo), chúng ta vẫn đang dần đưa chuyển đổi số vào một số doang nghiệp lớn, tuy nhiên vẫn chưa phổ biến Chính vì vậy họ phải tận dụng nguồn nhân công của đất nước ta và sản xuất theo phương pháp thông thường

Dưới đây là một số rào cản mà các doanh nghiệp Việt Nam gặp phải trong quá trình chuyển đổi số:

Ảnh 2: Rào càn trong chuyển đổi số của doanh nghiệp.