THU HOẠCH hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực của việt nam trong công cuộc đổi mới hiện nay những thuận lợi và thách thức

Quá trình toàn cầu hoá kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng trở thành xu thế bao trùm, chi phối các mối quan hệ quốc tế, khu vực, qua đó chi phối sự phát triển kinh tế xã hội của mỗi quốc gia. Quan hệ quốc tế giữa các chủ thể kinh tế ở các quốc gia trên thế giới đã xuất hiện từ lâu, tư tưởng về một “thế giới đại đồng”, về “một mái nhà chung” cho các quốc gia cũng đã được đề cập từ rất xa xưa. Nhưng bắt đầu mấy chục năm gần đây thì quá trình toàn cầu hoá kinh tế, hội nhập của các quốc gia ngày càng bộc lộ đầy đủ các nội dung cũng như biểu hiện rõ nét bản chất của nó. Hội nhập kinh tế quốc tế: Thuật ngữ hội nhập Intergration xuất hiện ở các nước phương tây từ những năm 1950 và được sử dụng phổ biến trong những thập kỷ 1960 1970… Hội nhập theo từ điển tiếng Anh bao hàm các nghĩa: liên kết, nhất thể hoá, hợp nhất, hoà hợp. Hội nhập kinh tế quốc tế là quá trình liên kết kinh tế có mục tiêu, định hướng nhằm gắn kết nền kinh tế thị trường của từng nước với kinh tế khu vực và thế giới.

THU HOẠCH-Hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực của Việt Nam trong công cuộc đổi mới hiện nay-Những thuận lợi và

thách thức

1 Một số vấn đề về hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực hiện nay.

Quá trình toàn cầu hoá kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tếngày càng trở thành xu thế bao trùm, chi phối các mối quan hệquốc tế, khu vực, qua đó chi phối sự phát triển kinh tế xã hộicủa mỗi quốc gia

Quan hệ quốc tế giữa các chủ thể kinh tế ở các quốc giatrên thế giới đã xuất hiện từ lâu, tư tưởng về một “thế giới đạiđồng”, về “một mái nhà chung” cho các quốc gia cũng đã được

đề cập từ rất xa xưa Nhưng bắt đầu mấy chục năm gần đây thìquá trình toàn cầu hoá kinh tế, hội nhập của các quốc gia ngàycàng bộc lộ đầy đủ các nội dung cũng như biểu hiện rõ nét bảnchất của nó

Hội nhập kinh tế quốc tế: Thuật ngữ hội nhập Intergration xuất hiện ở các nước phương tây từ những năm 1950 và được

-sử dụng phổ biến trong những thập kỷ 1960 - 1970… Hội nhậptheo từ điển tiếng Anh bao hàm các nghĩa: liên kết, nhất thểhoá, hợp nhất, hoà hợp.

Hội nhập kinh tế quốc tế là quá trình liên kết kinh tế có mục tiêu, định hướng nhằm gắn kết nền kinh tế thị trường của từng nước với kinh tế khu vực và thế giới.

Có thể nói hội nhập kinh tế quốc tế đây là quá trìnhchuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ chế pháp lý kinh tế trong nướctheo hướng xây dựng nền kinh tế thị trường hiện đại có chấtlượng hiệu quả cao, sức cạnh tranh cao, giải phóng sức sảnxuất Từng bước mở rộng tự do hoá hoạt động kinh tế, xoá bỏrào cản đối với các hoạt động sản xuất kinh doanh Mở cửa thịtrường trong nước hướng ra thị trường quốc tế, tham gia vàtuân thủ các định chế kinh tế quốc tế, thực hiện các cam kếtkinh tế quốc tế đa phương và song phương với các nước, cácvùng lãnh thổ trên thế giới

Hội nhập kinh tế quốc tế đặt trong bối cảnh toàn cầu hoákinh tế, đây là hai mặt của một quá trình thống nhất

* Hội nhập kinh tế quốc tế là một tất yếu khách quan, là bước phát triển đi lên của xã hội loài người.

Mặc dù các phong trào phản đối toàn cầu hoá kinh tế, hộinhập đưa ra nhiều lý lẽ làm những người không kiên định xiêulòng, song thực tế là phải đi tìm lời giải cho câu hỏi “Hội nhậpnhư thế nào?” Lực lượng sản xuất không ngừng lớn mạnh, làquy luật chung của mọi thời đại, mọi chế độ xã hội, xong trongthời đại ngày nay sự lớn mạnh đó không phải theo cấp số cộng

mà theo cấp số nhân, đồng thời tính chất xã hội hoá của quátrình sản xuất này ngày càng lan toả bắt đầu từ trong phạm vibiên giới của từng quốc gia rồi sang các quốc gia khác, khu vựckhác và trải ra toàn thế giới

Ngày nay các yếu tố sản xuất, nhiều quy trình sản xuấthàng hoá, cung cấp dịch vụ đã thể hiện trình độ quốc tế hoá rấtcao, biểu hiện rõ nét nhất là sự gắn kết quá trình sản xuất, kinhdoanh của các mạng lưới, các chi nhánh của các công ty xuyênquốc gia trên thế giới - toàn cầu hoá kinh tế là một quy trìnhkhách quan

Toàn cầu hoá kinh tế lôi cuốn sự tham gia của các chủ thểkinh tế, đặc biệt là các nền kinh tế quốc gia trên toàn cầu, đồngthời các quốc gia cũng chủ động tham gia vào quá trình toàncầu hoá kinh tế đó, tức là tham gia hội nhập kinh tế quốc tế

Không hội nhập kinh tế quốc tế hay đứng ngoài quá trình toàncầu hoá kinh tế có nghĩa là không tham gia vào phân công laođộng quốc tế, từ chối sự phát triển mạnh mẽ và mức độ xã hộihoá hàng hoá cao (lên tầm quốc tế) của lực lượng sản xuất, đingược lại xu thế khách quan làm trái quy luật, kinh nghiệmquốc tế đã chỉ ra các quốc gia do quan niệm đúng hay sai lầm

về yêu cầu khách quan của hội nhập có thể đạt được mức độthành công nhiều hay ít, phát triển với tốc độ nhanh hay chậmnhưng chưa có quốc gia nào thất bại rơi vào tình trạng trì trệ,suy thoái hoàn toàn do thực hiện chính sách mở cửa và chủđộng tham gia vào hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực

* Thuận lợi và thách thức của hội nhập kinh tế quốc tế.

Hội nhập kinh tế quốc tế là tất yếu khách quan nhưngkhông có một tất yếu tương tự rằng hội nhập kinh tế quốc tế sẽđem lại kết quả tốt đẹp Nói cách khác, hình ảnh tiến trình hộinhập kinh tế quốc tế như một con đường nhiều cạm bẫy mà chỉmột thoáng lơ đãng là có thể gục ngã

Các nước đang phát triển chưa bao giờ đứng trước thời

cơ rõ ràng nhất để rút ngắn tụt hậu so với các nước phát triểnnhư ngày nay Thực tế một số nước biến cơ hội này và tham

gia vào quá trình toàn cầu hoá kinh tế với một nền kinh tế thịtrường mở cửa, họ nay là những nền kinh tế công nghiệp hoámới (NICS), hiện là những “con rồng”, “con hổ” mà nhiều nướcmuốn học hỏi.

Song các nước đang phát triển cũng chưa bao giờ đứngtrước những thách thức tụt hậu xa hơn so với các nước pháttriển một cách gay gắt như ngày nay Tình trạng ngày một tồi tệ

về kinh tế thậm chí lùi sâu vào khủng hoảng đã và đang xảy ravới không ít nước đặc biệt là các nước kém phát triển ở châuPhi

Sự chậm trễ hay thiếu nhất quán trong hội nhập kinh tếquốc tế thường bị trả giá bằng sự tụt hậu, ngược lại vội vãtrong hội nhập, không phát huy được hội nhập, không chủ độngvới quá trình hội nhập cũng có thể bị trả giá bằng sự khủnghoảng của nền kinh tế

Kinh nghiệm cho thấy, việc xử lý mâu thuẫn giữa thời cơ

và nguy cơ trong hội nhập là một trong những nhân tố then chốt

để các quốc gia phát triển, lấy hội nhập kinh tế quốc tế để tậndụng cơ hội và đồng thời là động lực cải cách trong nước

* Nội dung của hội nhập kinh tế quốc tế là:

Tham gia hội nhập kinh tế quốc tế với nội dung phong phú

đa dạng song được thể hiện cụ thể trên các vấn đề cơ bản sauđây:

- Tham gia vào thị trường toàn cầu với xu hướng tự dothương mại ngày càng chiếm ưu thế, với những ứng dụng củacông nghệ thông tin trong phương thức thanh toán, thương mạiđiện tử, các thị trường thế giới liên kết và phụ thuộc vào nhaunhiều hơn Mặt khác, nhiều loại mặt hàng phi thuế quan cũngtạo ra để bảo vệ nền sản xuất trong nước Tình trạng trên dẫnđến việc xung đột tranh chấp thương mại quốc tế ngày càngtăng Đó là lý do chủ yếu của việc các quốc gia tập hợp dướimái nhà tổ chức thương mại thế giới WTO, đồng thời cũng tăngcường tham gia vào các liên kết kinh tế khu vực

- Hội nhập với các luồng vốn đang lưu chuyển tự do trêntoàn cầu với hệ thống tiền tệ toàn cầu để các quốc gia có khảnăng hấp thụ và sử dụng các khoản vốn đầu tư có hiệu quảcao Mở cửa cho các luồng vốn đầu tư nước ngoài vào nềnkinh tế cũng đồng nghĩa với việc một yếu tố đầu vào của nềnkinh tế sẽ phụ thuộc vào các nền kinh tế khác, và sẽ chịu tácđộng của những biến động kinh tế toàn cầu

- Tham gia vào lực lượng lao động toàn cầu.

Trong nền kinh tế hiện đại nhu cầu về lực lượng lao động

có tri thức, kỹ năng sẽ tăng lên Trong đó nhu cầu về lao độngđơn giản sẽ dần thu hẹp Điều đó cũng có nghĩa là lợi thế vềchi phí lao động thấp của các nước đang phát triển cũng dầnmất đi, vì vậy, để hội nhập với lực lượng lao động toàn cầu phảichuẩn bị lực lượng cho kinh tế tri thức

- Hội nhập với các tiêu chuẩn và hệ thống pháp luật toàncầu liên quan tới hoạt động kinh tế

Một nội dung quan trọng trong quá trình hội nhập là tất cảcác quốc gia phải điều chỉnh bổ sung hệ thống pháp luật, cácquy định pháp lý cho phù hợp với thông lệ quốc tế Diễn ratrong mọi lĩnh vực, đây cũng là một trong những nội dung hộinhập đầy thách thức với các nước đang phát triển

- Hội nhập với kinh tế tri thức, phát triển dựa trên khoa học

và công nghệ

Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang chuyển dầnsang nền kinh tế tri thức, bất cứ một quốc gia nào cũng phảilàm chủ tài nguyên tri thức, khoa học và công nghệ của mình.Vấn đề đặt ra cho các nước đang phát triển phải lựa chọn, tiếp

nhận những công nghệ nào cho phù hợp với trình độ phát triểncủa mình Với những nội dung cơ bản của hội nhập kinh tếquốc tế các quốc gia tuỳ thuộc vào trình độ phát triển của nềnkinh tế nước mình, sẽ phải lựa chọn và quyết định hình thức,mức độ và cả lộ trình hội nhập.

* Vai trò của hội nhập kinh tế quốc tế đối với nền kinh tế thế giới.

- Thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng pháthuy lợi thế so sánh, góp phần phát triển kinh tế thế giới và nềnkinh tế của từng quốc gia

Hội nhập kinh tế của các quốc gia có tác động thúc đẩyhình thành một cơ cấu kinh tế hợp lý theo hướng phân công laođộng quốc tế, tạo một cơ cấu kinh tế có khả năng thích ứng vàtrụ vững trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt toàn cầu

- Góp phần phát huy vai trò của các chủ thể, sử dụng cóhiệu quả các nguồn lực của nền kinh tế

Trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế các chủ thể sẽđược tham gia vào một thị trường toàn cầu rộng lớn với môitrường kinh doanh quốc tế tự do, bình đẳng

Tham gia hội nhập sẽ giúp các quốc gia từng bước gianhập vào hệ thống phân công lao động quốc tế và chuyên mônhoá sản xuất trên toàn cầu, lợi thế của đất nước sẽ phát huy,các nguồn lực được khai thác và sử dụng có hiệu quả Songđây cũng là quá trình đầy thách thức đối với các nước đangphát triển.

- Góp phần mở rộng quan hệ đối ngoại, tạo thế và lực choquốc gia trên trường quốc tế

Thực hiện hội nhập kinh tế quốc tế tức là thực hiện mộtnền kinh tế mở cửa với thế giới bên ngoài Quá trình này đồngnghĩa với việc tăng cường với các nước trong khu vực và trênthế giới trước hết là quan hệ kinh tế quốc tế, đồng thời gópphần giữ gìn hoà bình, ổn định trên trường quốc tế, quan hệquốc tế là nền tảng để mở rộng tiếp các quan hệ giao lưu vàhợp tác toàn diện trên các lĩnh vực văn hoá, thể thao, giáo dục,

y tế, quốc phòng, an ninh… Nói cách khác quan hệ đối ngoại

sẽ được mở rộng và củng cố trong hội nhập kinh tế quốc tế

Hội nhập kinh tế quốc tế là quá trình hợp tác trên cơ sở có

đi, có lại, tôn trọng, chấp nhận các luật lệ và tập quán quốc tế.Trong hội nhập các nước đều mong muốn và định hướng cho

mình việc xây dựng một nền kinh tế độc lập tự chủ trên cơ sởkhai thác tối ưu các nguồn lực bên trong và tranh thủ cácnguồn lực bên ngoài để tạo tiềm lực kinh tế, cơ sở vật chất kỹthuật - khoa học công nghệ ngày càng vững mạnh có sức cạnhtranh cao Việc theo đuổi các mục tiêu trong hội nhập kinh tếquốc tế sẽ đồng thời gia tăng thế và lực cho quốc gia trong khuvực và trên thế giới.

- Hội nhập kinh tế quốc tế thúc đẩy quá trình chuyển đổisang nền kinh tế thị trường

Hội nhập kinh tế gắn liền với quá trình phân công lao độngquốc tế làm cho kinh tế hàng hoá phát triển hơn, chuyển mạnhsang kinh tế thị trường, tính liên kết thị trường giữa các vùng,miền, khu vực tăng lên, thị trường hàng hoá được mở rộng,cùng với thị trường hàng hoá các thị trường khác như thịtrường lao động, thị trường tiền tệ, thị trường vốn… cũng dầndần ra đời và phát triển theo

Hội nhập kinh tế quốc tế vừa tạo cơ hội, vừa tạo sức épcác quốc gia chuyển nhanh sang nền kinh tế thị trường và tạođiều kiện thuận lợi để các nước hội nhập hiệu quả hơn

Tóm lại, hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực là một quyluật tất yếu trong thời đại ngày nay Nội dung hội nhập rất rộnglớn và phong phú để các quốc gia lựa chọn cho phù hợp vớiđiều kiện của mình Những cơ hội và thách thức của hội nhậpkinh tế là rất lớn, luôn đan xen nhưng điều mang tính tương đối

và tạm thời có thể đón trước được, tận dụng và khắc phục tuỳtheo khả năng của từng nước Vai trò của quá trình hội nhậpkinh tế có ý nghĩa rất lớn đối với sự phát triển của nền kinh tếthế giới nói chung và của nền kinh tế mỗi quốc gia nói riêng

2 Quá trình hội nhập kinh tế quốc tế ở Việt Nam.

Hội nhập kinh tế ở nước ta xuất hiện trong bối cảnh chúng

ta tiếp xúc mạnh mẽ chính sách đa phương hoá, đa dạng hoáquốc tế, thuật ngữ hội nhập được Đảng ta sử dụng đầu tiêntrong Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VIII (1996) “Xâydựng một nền kinh tế mở, hội nhập với khu vực và thế giới”(1)

* Sự hội nhập quốc tế và khu vực của Việt Nam là một tất yếu khách quan.

Hiện nay trong bối cảnh tình hình quốc tế đòi hỏi mọi quốcgia phải tham gia hội nhập vào tiến trình vận động của nền kinh

tế khu vực và thế giới Nước ta là một nước đang phát triển,đang thực hiện nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủnghĩa Trong bối cảnh quốc tế và khu vực hiện nay, chúng tatiến hành hội nhập là xu thế tất yếu, bởi những cơ sở sau đây:

- Toàn cầu hoá kinh tế là xu hướng tất yếu khách quan, nótác động sâu sắc tới các lĩnh vực của đời sống quốc tế và thâmnhập vào từng quốc gia ngày một sâu rộng, toàn cầu hoá bắtnguồn từ sự phát triển của lực lượng sản xuất, từ tính chất xãhội hoá của lực lượng sản xuất trên phạm vi quốc gia và quốc

tế, từ nền kinh tế thị trường thế giới

Mặt khác, hiện nay sự phát triển như vũ bão của cuộccách mạng khoa học và công nghệ nhất là công nghệ thông tin,

sự hình thành mạng Internet bao trùm toàn cầu làm cho mốiliên hệ giữa các quốc gia, khu vực được tăng cường, sự liênkết kinh tế mở rộng thị trường và thực hiện chuyên môn hoá,hợp tác và phân công lao động xã hội trên phạm vi quốc tế đãtạo thành những sản phẩm hàng hoá được kết hợp sản xuất từnhiều quốc gia

Ngoài ra, những vấn đề toàn cầu trên thế giới hiện nay đặt

ra như: ô nhiễm môi trường, bệnh tật, dân số, tội phạm, ma tuý,

xung đột, chiến tranh, hoà bình… đòi hỏi phải có sự phối hợp

và nỗ lực chung của cộng đồng quốc tế để giải quyết

Như vậy, tính khách quan của toàn cầu hoá làm cho mỗiquốc gia trên thế giới tất yếu phải tham gia quá trình hội nhập,các nước phát triển tăng cường hội nhập để mở rộng thị trườngcạnh tranh thu lợi nhuận, phục vụ mục đích kinh tế và chính trịcủa nước lớn, còn các nước đang phát triển và chậm phát triểntham gia hội nhập để tận dụng cơ hội tránh nguy cơ tụt hậu

Cùng với xu thế chung này Việt Nam tham gia hội nhậpvào nền kinh tế khu vực và thế giới là một tất yếu khách quan

để phát triển kinh tế xã hội của đất nước

- Xuất phát từ nền kinh tế nước ta hiện nay là nền kinh tếchậm phát triển, cơ sở vật chất kỹ thuật nghèo nàn, lạc hậu,trình độ tổ chức quản lý còn chưa có kinh nghiệm, hàng hoásản xuất ra chất lượng, mẫu mã chưa đáp ứng được thịtrường, vì vậy sức cạnh tranh không cao Tuy thành tựu tronghơn 20 năm đổi mới nền kinh tế đất nước có nhiều khởi sắc,đời sống nhân dân được cải thiện nhưng so với khu vực và trênthế giới thì khoảng cách còn xa, thu nhập đầu người ở mứcthấp, tỷ lệ hộ nghèo còn chiếm tỷ lệ cao, đời sống tinh thần văn

hoá xã hội còn nhiều mặt hạn chế, bất cập, nhức nhối Thực tế

đó đặt ra một yêu cầu đối với Đảng và Nhà nước ta phải đưanước ta ra khỏi nước kém phát triển, nâng cao đời sống vậtchất và tinh thần cho nhân dân, và cách tốt nhất hiện nay đó làtiến hành hội nhập nền kinh tế thế giới và khu vực Đây là conđường để nước ta phát triển rút ngắn với các nước phát triểntrên thế giới, thoát khỏi nước nghèo, lạc hậu, kém phát triển

- Từ yêu cầu chung của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiệnđại hoá hiện nay

Với mục tiêu phấn đấu đến năm 2020 nước ta cơ bản trởthành nước công nghiệp Điều đó đòi hỏi chúng ta phải phấnđấu phát triển lực lượng sản xuất tới trình độ hiện đại, áp dụngcông nghệ tiên tiến vào trong quá trình sản xuất và quản lý đểnâng cao năng suất lao động Chính con đường công nghiệphoá, hiện đại hoá là giải pháp tốt nhất để đưa nước ta ra khỏitình trạng nước nghèo kém phát triển Nhưng thực hiện được

sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước đòi hỏi nước

ta phải thực hiện quá trình hội nhập mở cửa với khu vực và thếgiới để chúng ta tận dụng vốn, học hỏi trình độ khoa học kỹthuật, công nghệ, mở rộng thị trường… và đẩy nhanh quá trình

công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp nông thôn, mặtkhác, quá trình hội nhập là xoá bỏ nền kinh tế khép kín để xâydựng một nền kinh tế độc lập, tự chủ và tranh thủ nguồn lựcnước ngoài.

Do đó, công nghiệp hoá, hiện đại hoá là để phát triển nềnkinh tế tăng sức cạnh tranh, xây dựng nền kinh tế độc lập tựchủ, vừa góp phần tham gia hội nhập kinh tế ngày càng chủđộng hơn và có hiệu quả cao

Từ những cơ sở trên và cùng với các lý do khác nữachúng ta thấy rằng trong bối cảnh toàn cầu hoá kinh tế và đặcđiểm nền kinh tế nước ta, chúng ta tham gia hội nhập kinh tếquốc tế và khu vực là một điều tất yếu khách quan, là xu thếhợp quy luật với sự vận động của đời sống quốc tế hiện nay

Sự hội nhập này vừa là xu thế không thể cưỡng nổi nhưngcũng là nhu cầu phát triển nội tại của Việt Nam, là chính sách

và cũng là chiến lược phát triển đất nước của chúng ta trongthế kỷ 21 Đại hội IX của Đảng chỉ rõ: “Xây dựng nền kinh tếđộc lập tự chủ đi đôi với hội nhập kinh tế quốc tế Kết hợp nộilực với ngoại lực thành nguồn lực tổng hợp để phát triển đất

nước”(1) Vấn đề là chúng ta hội nhập như thế nào, làm thế nào

để trụ vững và phát triển trong quá trình toàn cầu hoá, cần phảichuẩn bị những yếu tố gì cho quá trình hội nhập có hiệu quả vàkhông làm mất đi tính độc lập tự chủ cũng như hoà tan bản sắcvăn hoá dân tộc

* Chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước ta về hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực.

Những chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước ta

về hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực xuất phát từ nhận thức

và nhận định đúng đắn xu thế toàn cầu hoá kinh tế, khu vựchoá và phát triển kinh tế thị trường trong bối cảnh kinh tế -chính trị thế giới, đồng thời xuất phát từ yêu cầu thực tiễn củanền kinh tế nước ta theo đường lối xây dựng và phát triển nềnkinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

Nhận thức rõ xu thế “mở” của thế giới trong bối cảnh toàncầu hoá kinh tế theo hướng nhất thể hoá kinh tế thế giới, từ Đạihội Đại biểu toàn quốc lần thứ VI, Đảng ta đã từng bước đề rachủ trương và các quyết sách lớn về hội nhập kinh tế quốc tế

Có thể nói Nghị quyết Đại hội VI của Đảng (năm 1986) đã đặt

nền móng cho việc hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực củaViệt Nam trước hết về phương diện, đường lối phát triển kinh

tế Đó là chuyển sang phát triển kinh tế hàng hoá nhiều thànhphần, vận hành theo cơ chế thị trường, có sự quản lý của Nhànước, theo định hướng xã hội chủ nghĩa

Đại hội lần thứ VII của Đảng (năm 1991) đã khẳng địnhđường lối đối ngoại rộng mở: “Việt Nam muốn là bạn với tất cảcác nước trong cộng đồng thế giới”(1) Từ đường lối đối ngoại

đó nước ta tiến hành mở cửa hội nhập quốc tế trước hết là lĩnhvực kinh tế Sau đó chủ trương “mở cửa” hội nhập kinh tế quốc

tế được thể hiện cụ thể trong việc xác định và lựa chọn mô hìnhchiến lược công nghiệp hoá, hiện đại hoá Tại Nghị quyết Trungương khoá VII (năm 1994) “Giữ vững độc lập tự chủ đi đôi với

mở rộng hợp tác quốc tế đa phương hoá, đa dạng hoá quan hệvới nước ngoài… Xây dựng nền kinh tế mở, đồng thời thay thếnhập khẩu bằng những sản phẩm mới sản xuất có hiệu quả”(2)

Thực hiện Nghị quyết Đại hội VII của Đảng trong giai đoạn

1991 - 1996 nước ta đã bình thường hoá và khai thông quan hệvới các tổ chức tài chính, tiền tệ quốc tế như IMF, WB, ADB

(năm 1992), tổ chức các nhà tài trợ quốc tế (tháng 12/1993),gia nhập ASEAN (tháng 7/1995) và cam kết thực hiện AFTA(1996), nộp đơn gia nhập WTO (tháng 01/1995), bình thườnghoá quan hệ với Hoa Kỳ (1995) Tham gia sáng lập ASEM(tháng 3/1996), tháng 11/1998 là thành viên của APEC…

Hội nhập kinh tế quốc tế đã trở thành chủ trương nhấtquản của Đảng và Nhà nước ta Tuy nhiên để phù hợp với điềukiện cụ thể của nước ta, Nghị quyết Đại hội lần thứ VIII (năm1996) của Đảng đã xác định nhiệm vụ: “Chủ động tham giacộng đồng thương mại thế giới, các diễn đàn, các tổ chức, cácchế định quốc tế một cách có chọn lọc, có bước đi thích hợp”(1)

Để triển khai quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, Nghị quyếtTrung ương IV khoá VIII đã nhấn mạnh “Chủ động chuẩn bị cácđiều kiện cần thiết về cán bộ, luật pháp và nhất là những sảnphẩm chúng ta có khả năng cạnh tranh để hội nhập thị trườngkhu vực và thị trường quốc tế”(2)

Bước sang thế kỷ 21, tình hình kinh tế - chính trị thế giới

có những biến đổi nhanh dưới tác động của toàn cầu hoá kinh

tế và xu thế hội nhập, tác động của khoa học công nghệ, của

các công ty xuyên quốc gia… thế và lực của nước ta cũng khác

so với 10 năm cuối thế kỷ 20 Vì thế Nghị quyết Đại hội IX củaĐảng (năm 2001) đã xác định “Chủ động hội nhập kinh tế quốc

tế và khu vực theo tinh thần phát huy tối đa nội lực, nâng caohiệu quả hợp tác quốc tế, bảo đảm độc lập tự chủ và địnhhướng xã hội chủ nghĩa”(1)

Nhằm chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ này, Bộ Chính trị đã raNghị quyết số 07 về hội nhập kinh tế quốc tế Nghị quyết số 07NQ/TW của Bộ Chính trị về hội nhập kinh tế quốc tế là tiếp tục

cụ thể hoá chủ trương, đường lối hội nhập, thúc đẩy tiến trìnhhội nhập, đề ra định hướng và các quyết sách lớn có tính tổngthể về hội nhập kinh tế quốc tế của nước ta Nghị quyết này có

ý nghĩa rất quan trọng đối với toàn Đảng, toàn dân và toànquân ta, liên quan đến tất cả các ngành, các cấp, các doanhnghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế

Nội dung Nghị quyết chỉ ra: Phải chủ động hội nhập, tranhthủ mọi nội lực, phát huy ngoại lực, giữ gìn bản sắc dân tộc,đảm bảo độc lập tự chủ trong điều kiện hội nhập sâu với kinh tếthế giới và khu vực

Hội nhập kinh tế là sự nghiệp của toàn dân, phát huy mọinguồn lực của các thành phần kinh tế, là sự nỗ lực của tất cảcác ngành, các cấp.

Hội nhập kinh tế là quá trình vừa hợp tác, vừa đấu tranh

và cạnh tranh, vừa có nhiều cơ hội, vừa không ít thách thức

Để chủ động hội nhập kinh tế quốc tế thành công phải xâydựng lộ trình hội nhập và có kế hoạch hội nhập hợp lý, vừa phùhợp với lộ trình phát triển và đáp ứng đòi hỏi của đất nướctrong từng giai đoạn Vừa đáp ứng các quy định của tổ chứckinh tế quốc tế mà nước ta tham gia Kết hợp chặt chẽ hội nhậpkinh tế quốc tế với yêu cầu giữ gìn an ninh quốc phòng

Bước vào thời kỳ quan trọng về hội nhập kinh tế quốc tế(2006-2010), đặc biệt là nước ta phải thực hiện đầy đủ các camkết AFTA và gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), Đạihội Đảng toàn quốc lần thứ X đã khẳng định “Chủ động và tíchcực hội nhập kinh tế quốc tế, đồng thời mở rộng hợp tác quốc

tế trên các lĩnh vực Việt Nam là bạn, đối tác tin cậy của cácnước trong cộng đồng quốc tế, tham gia tích cực vào tiến trìnhhợp tác quốc tế và khu vực”(1)

Đại hội X còn chỉ rõ chủ động hội nhập kinh tế quốc tếđược hiểu là sự chủ động hoàn toàn về đường lối chính sáchphát triển kinh tế - xã hội nói chung và chủ trương chính sáchhội nhập kinh tế nói riêng Nắm vững quy luật khách quan của

sự phát triển kinh tế toàn cầu, chủ động tạo ra và phát huy sứcmạnh nội lực Chủ động là xác định rõ lộ trình, nội dung, quy

mô, hình thức, bước đi phù hợp không bị lôi kéo trước nhữngsức ép từ bên ngoài, không bị bất ngờ trước những biến độngcủa kinh tế quốc tế

Tích cực hội nhập kinh tế quốc tế đó là sự khẩn trươngchuẩn bị, điều chỉnh đổi mới phương thức lãnh đạo, chỉ đạo, tổchức quản lý các hoạt động kinh tế từ Trung ương đến cơ sở

và doanh nghiệp Khẩn trương xây dựng kế hoạch lộ trình đẩymạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ chế quản lý đổi mới.Trang bị công nghệ sản phẩm, hoàn thiện hệ thống pháp luật,cải cách hành chính, khắc phục tình trạng thủ tục rườm rà, sựnhũng nhiễu của các cơ quan Nhà nước, tích cực song phảithận trọng và vững chắc để thực hiện chiến lược phát triển đấtnước từ nay đến năm 2010 và tầm nhìn đến năm 2020, chuẩn

bị các điều kiện để ký kết các Hịêp định Thương mại tự do song

phương và đa phương, thúc đẩy quan hệ hợp tác toàn diện và

có hiệu quả với các nước ASEAN và các nước Châu Á - TháiBình Dương, khai thác có hiệu quả các cơ hội và giảm tối đanhững thách thức rủi ro khi nước ta trở thành thành viên của Tổchức Thương mại thế giới (WTO), cải thiện môi trường đầu tư,phát huy vai trò chủ thể và tính năng động của các doanhnghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế trong hội nhập kinh tếquốc tế

Quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của nước ta trong quátrình toàn cầu hoá luôn chứa đựng cả hai mặt: Thuận lợi và khókhăn, thời cơ và thách thức… Điều đó đặt ra cho chúng ta phảixác định rõ những thuận lợi để tận dụng, đồng thời nhìn thấynhững thách thức để chuẩn bị những đối sách vượt qua nhằmnâng cao hiệu quả của quá trình hội nhập trong bối cảnh hiệnnay

3 Những thuận lợi và thách thức của Việt Nam trong quá trình hội nhập

* Những thuận lợi:

Một là, Đảng và Nhà nước ta có những chủ trương chính

sách nhất quá cho việc chủ động tham gia hội nhập, nhận thức

rõ sự cần thiết và tất yếu phải tham gia hội nhập, từ đó đã từngbước hoàn thiện chủ trương chính sách và vạch ra lộ trình hộinhập phù hợp, tham gia ngày càng sâu rộng vào đời sống kinh

tế - chính trị quốc tế Có thể nói rằng, chủ trương đường lối hộinhập phản ánh tư duy sáng suốt, tạo cơ hội và điều kiện đểchúng ta phát triển nền kinh tế

Thực tiễn quá trình đổi mới mở cửa và hội nhập củachúng ta trong thời gian qua đã đạt được những thành tựu vàcàng là điều kiện thuận lợi để chúng ta tiếp tục quá trình hộinhập đi đúng hướng, phù hợp và mang lại hiệu quả thiết thực

Hai là, với đặc điểm vị trí địa lý thuận lợi, nguồn tài nguyên

dồi dào phong phú, nguồn nhân lực nhiều và rẻ càng tạo khảnăng thuận lợi cho quá trình hội nhập quốc tế của Việt Nam.Nước ta nằm ở khu vực Đông Nam Á, là nơi giao lưu giữađường thuỷ và đường hàng không, cửa ngõ đi ra Thái BìnhDương và tiếp giáp với con đường thông thương từ Bắc xuốngNam, từ Đông sang Tây

Vị trí thuận lợi này đã đặt Việt Nam vào khu vực kinh tếnăng động của quốc tế và khu vực, là điểm giao lưu buôn bán,làm ăn của nhiều nước trên thế giới Đồng thời, đây cũng là

điều kiện cơ hội tốt cho Việt Nam tham gia hội nhập với cácnước trong khu vực và trên thế giới.

Việt Nam là quốc gia có nguồn tài nguyên thiên nhiên đadạng và phong phú, đây là điều kiện để chúng ta phát triểncông nghiệp khai thác, mặt khác là sức hấp dẫn đối với sự đầu

tư nước ngoài, đầu tư của các nền kinh tế mạnh trên thế giới.Chính việc thông qua hội nhập hợp tác quốc tế để khai thác sửdụng các nguồn lực có hiệu quả

Ba là, là một nước đang phát triển, Việt Nam đang xếp

vào hạng nghèo trên thế giới, nhưng nước ta được đánh giácao về chỉ số nguồn nhân lực Với thị trường gần 84 triệu dân,trong đó người đang thuộc độ tuổi lao động chiếm tỷ lệ cao,đồng thời với những phẩm chất, đức tính của con người ViệtNam là chăm chỉ, cần cù lao động, nhanh nhẹn và thôngminh…, đặc biệt là giá nhân công rẻ Đây thực sự là yếu tốthuận lợi thu hút các nhà đầu tư quốc tế đến hợp tác kinhdoanh ở Việt Nam, đồng thời cũng là điều kiện, là lợi thế banđầu khi chúng ta tham gia vào thị trường khu vực và thế giới.Thực tế, hiện nay rất nhiều công ty nước ngoài đã đầu tư vàoViệt Nam, với số vốn ngày càng cao

Mặt khác, thông qua hội nhập khu vực và thế giới là điềukiện để chúng ta nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đápứng với xu thế của quá trình hội nhập quốc tế.

Bốn là, Việt Nam thực hiện tiến trình hội nhập kinh tế quốc

tế và khu vực trong điều kiện đất nước hoà bình, tình hìnhchính trị - xã hội ổn định, sự an toàn về mọi mặt cao Đây làđiều kiện thuận lợi rất cơ bản, đảm bảo cho chúng ta mở rộnghợp tác quốc tế, hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới,đồng thời yếu tố chính trị - xã hội ổn định vừa là môi trường tốt

và còn làm cho chúng ta luôn có định hướng đúng đắn trongquá trình hội nhập Những năm vừa qua, trước những biến đổicủa tình hình thế giới luôn xảy ra những xung đột, khủng bố,chiến tranh diễn ra ở nhiều nơi, nhiều điểm nóng đã ảnh hưởngrất lớn trong quá trình hợp tác kinh doanh Song Việt Nam vẫn

là một môi trường hoà bình ổn định về chính trị - xã hội, là quốcgia được đánh giá là an toàn nhất, là môi trường lý tưởng chokhách du lịch cũng như các công ty nước ngoài đầu tư kinhdoanh vào Việt Nam

Sự ổn định về chính trị - xã hội là điều kiện thuận lợi đểtập trung sức mạnh của nhân dân cho phát triển kinh tế xã hội

của đất nước, phát huy tối đa yếu tố nội lực và thu hút sự đónggóp đáng kể của kiều bào ta ở nước ngoài, làm cho chúng tavững vàng hơn, chủ động hơn trong quá trình hội nhập, biếnnhững điều kiện khách quan thuận lợi bên ngoài thành yếu tốnội lực để chúng ta thực hiện mục tiêu định hướng xã hội chủnghĩa.

Năm là, những thành tựu đạt được của nước ta sau 20

năm đổi mới mở cửa và hội nhập cũng là điều kiện thuận lợi đểchúng ta vững vàng hơn trong tiến trình hội nhập với quốc tế vàkhu vực Trong tiến trình hội nhập của mình, cho đến nay nước

ta đã thiết lập quan hệ ngoại giao với 167 nước, có quan hệthương mại trên 160 nước và vùng lãnh thổ, thu hút đầu tư trựctiếp của trên 800 công ty và tập đoàn của trên 70 nước và vùnglãnh thổ, tranh thủ viện trợ phát triển của 45 nước và các tổchức tài chính quốc tế của trên 350 tổ chức phi Chính phủ

Từ năm 1986 đến nay, đặc biệt là từ năm 1992, Việt Nam

đã khai thông quan hệ với các tổ chức tiền tệ quốc tế như IMF,

WB, ADB… đặc biệt là vừa qua ngày 07/11/2006, Việt Nam đãchính thức trở thành thành viên của Tổ chức Thương mại thếgiới (WTO) Đây có thể nói là đỉnh cao của sự hợp tác và quan