Giáo án chuyên đề luyện kĩ năng làm bài thi tốt nghiệp THPT môn ngữ văn

Giáo án chuyên đề luyện kĩ năng làm bài thi tốt nghiệp THPT môn ngữ văn Giáo án chuyên đề luyện kĩ năng làm bài thi tốt nghiệp THPT môn ngữ văn

Trang 1

ĐỌC HIỂU

VIẾT ĐOẠN VĂN NLXH

(200 CHỮ)

VIẾT BÀI VĂN NLVH

CHIẾC THUYỀN NGOÀI XA

NGUYỄN MINH CHÂU

ĐỀ ÔN

TẬP SỐ 1

Trang 4

Thực hiện các yêu cầu sau:

Câu 3 Nêu tác dụng của biện pháp tu từ tương phản trong khổ thơ thơ sau:

Cho hôm nay một dãy núi liền sông

Những vết thương lùi xa vào quá khứ Nhưng một điều em ơi xin hãy nhớ

Uống nước rồi, nhớ nguồn cội cha ông

Câu 2. Cái giá của hòa bình được nhà thơ miêu tả qua những hình ảnh nào?

ĐỀ ÔN TẬP SỐ 1

Câu 4. Anh/Chị có đồng tình với quan điểm của tác giả trong câu thơ “Hãy trân trọng công lao người đi trước/ Hòa bình này vô giá

em biết không?” không? Vì Sao?

Câu 1. Xác định thể thơ được sử dụng trong đoạn thơ trên?

Trang 5

II LÀM VĂN (7.0 ĐIỂM)

Câu 1 (2.0 điểm)

T ừ nội dung đoạn thơ ở phần Đọc hiểu, anh/chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của mình về sự biết ơn.

Câu 2 (5.0 điểm)

Đọc đoạn trích sau:

“Người đàn bà bổng chép miệng, con mắt như đang nhìn suốt cả

đời mình - Có chứ, chú ! Vui nhất là lúc ngồi nhìn đàn con tôi chúng nó được ăn no…” (Chiếc thuyền ngoài - Nguyễn Minh

Châu) 1

ĐỀ ÔN TẬP SỐ 1

Trang 6

HƯỚNG DẪN GIẢI ĐỀ ÔN TẬP SỐ 14

I ĐỌC HIỂU (3.0 ĐIỂM)

Câu 1 Thể thơ: Tự do (0.5 điểm)

Câu 2 Cái giá của hòa bình được nhà thơ miêu tả qua

những hình ảnh: đánh đổi vô vàn giọt nước mắt/ Máu cha ông nhuộm đỏ từng tấc đất/ Tiễn chồng con tóc mẹ bạc

trắng đầu (0.5 điểm)

Trang 7

Câu 3 - Nghệ thuật tương phản trong khổ thơ tạo ra những hình ảnh trái ngược nhau: Những vết thương lùi xa vào quá khứ với Nhưng một điều em ơi xin hãy nhớ/Uống nước rồi, nhớ nguồn cội cha ông

Làm nổi bật giá trị sự hi sinh, cống hiến của các thế hệ cha ông cho hòa bình của đất nước, đồng thời gửi gắm thông điệp đến thế hệ hiện tại, phải luôn khắc ghi công ơn to lớn đó

- Tạo sự nhịp nhàng, sinh động cho khổ thơ (1.0 điểm)

Trang 8

Trang 9

II LÀM VĂN (7.0 điểm)

Câu 1 (2.0 điểm): Viết đoạn văn nghị luận xã hội (200 chữ)

a Đảm bảo hình thức đoạn văn nghị luận: Thí sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, tổng - phân - hợp, móc xích, song hành (0.25 điểm)

b Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: lòng biết ơn (0.25 điểm)

c Triển khai vấn đề nghị luận: Thí sinh có thể triển khai theo

nhiều cách, song phải làm rõ lòng biết ơn (1.0 điểm)

Cần tập trung vào các ý sau:

Trang 10

Giải thích: Biết ơn là thái độ cảm kích, trân trọng trước

những hành động, những việc tốt đẹp mà người khác làm cho mình Bên cạnh đó, biết ơn còn là sự đền đáp trước sự giúp đỡ của người khác dành cho mình Biết ơn là một truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta

Trang 11

Phân tích, chứng minh: Lòng biết ơn thể hiện thái độ trân

trọng của người được giúp đỡ với người đã giúp đỡ mình Lòng biết ơn mang đến cho con người nhiều thông điệp tốt đẹp: khi chúng ta biết nói cảm ơn với người đã giúp đỡ mình, bản thân chúng ta đã tốt lên rất nhiều Lòng biết ơn giúp con người có những định hướng và hành động đúng đắn giúp chúng ta rèn luyện những đức tính tốt đẹp khác như: sống có ích, yêu thương,… truyền tải những thông điệp tích cực ra xã hội

Trang 12

Bài học liên hệ: Luôn bồi đắp sự biết ơn, nhắc nhở bản thân

trân trọng thành quả của các thế hệ đi trước, giữ gìn và phát huy những truyền thống tốt đẹp của dân tộc

Bàn luận: Trong thực tế vẫn còn có nhiều người được người

khác giúp đỡ nhưng lại có thái độ thờ ơ, dửng dưng, ngoảnh mặt làm ngơ Lại có những người đứng nhìn người khác gặp hoàn cảnh khó khăn mà không giúp đỡ,… đây là những hành động sai lệch mà chúng ta cần phê phán

Trang 13

d Chính tả, dùng từ, đặt câu: Đảm bảo chuẩn chính tả,

ngữ nghĩa, ngữ pháp tiếng Việt (0.25 điểm)

e Sáng tạo: Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị

luận, có cách diễn đạt mới mẻ (0.25 điểm)

Trang 14

HƯỚNG DẪN GIẢI ĐỀ ÔN TẬP SỐ 1 Câu 2 (5.0 điểm): Viết bài văn nghị luận văn học

1 Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận: Mở bài nêu được vấn

đề nghị luận, Thân bài triển khai được vấn đề nghị luận, Kết bài khái quát được vấn đề nghị luận (0.25 điểm)

2 Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: hình tượng nhân vật người đàn bà hàng chài trong đoạn trích, nhận xét về vẻ đẹp của hình tượng người phụ nữ được thể hiện trong văn học

(0.5 điểm)

Trang 15

HƯỚNG DẪN GIẢI ĐỀ ÔN TẬP SỐ 1 Câu 2 (5.0 điểm): Viết bài văn nghị luận văn học

3 Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm (3.5

vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí

lẽ và dẫn chứng; đảm bảo các yêu cầu sau:

Trang 16

a Giới thiệu khái quát về tác giả Nguyễn Minh Châu, tác phẩm “Chiếc thuyền ngoài xa” và đoạn trích

Trang 17

b Phân tích nhân vật người đàn bà hàng chài ở tòa án huyện

* Hình tượng nhân vật người đàn bà hàng chài thể hiện trong đoạn trích

- Sơ lược về ngoại hình người đàn bà hàng chài: xấu xí

Trang 18

*-Tính cách, phẩm chất:

+ Cam chịu, giàu đức hy sinh, bao dung

Bị chồng đánh vẫn cam chịu vì sống cho con;

Nhận lỗi hết về mình, không kể tội chồng ở toà án.

Trang 19

+ Yêu thương con vô bờ bến

Không bỏ chồng vì cần chồng phụ bà nuôi đàn con

Bị chồng đánh bà không khóc, nhưng nhìn thằng Phác bị

bố nó đánh thì bà khóc.

Vui nhất là bà nhìn đàn con được ăn no.

Trang 20

+ Thấu hiểu lẽ đời, chắt chiu hạnh phúc

Người đàn bà phải cần có người đàn ông để chèo chống thuyền lúc phong ba….

Gia đình bà có lúc cũng vui vẻ, hạnh phúc.

Trang 21

- Hình tượng nhân vật người đàn bà hàng chài thể hiện trong đoạn trích với nghệ thuật đặc sắc:

+ Khắc hoạ nhân vật tiêu biểu

+ Cách kể chuyện tự nhiên, cảm xúc.

+ Ngôn ngữ đậm tính triết lý, phù hợp với tính cách nhân vật.

Trang 22

* Đánh giá

Nhân vật người đàn bà hàng chài mang vẻ đẹp tuyệt vời của người phụ nữ, tuy xấu xí, nghèo khổ nhưng có phẩm chất tốt đẹp Qua đó, nêu lên cách nhìn nhận, đánh giá con người phải có cái nhìn toàn diện, không nhìn vào hiện tượng, vẻ bên ngoài

Trang 23

c Nhận xét về vẻ đẹp của hình tượng người phụ nữ được thể hiện trong văn học.

- Người phụ nữ trong văn học được khắc hoạ với những phẩm chất cao đẹp, tiêu biểu cho người mẹ, người vợ Việt Nam.

- Họ là những con người chịu nhiều khổ cực nhưng luôn toả sáng với vẻ đẹp tâm hồn cao quý.

Trang 24

Trang 25

=> Người đàn bà hàng chài không chỉ bị hành hạ về mặt thể xác từ những trận đòn tàn bạo của người chồng vũ phu

mà còn bị giày vò về tinh thần, nơm nớp lo sợ con cái bị tổn thương khi phải chứng kiến cảnh bố đánh đập, hành hạ mẹ

Trang 26

b2 Người đàn bà hàng chài qua dáng vẻ, cách xưng hô

- Dáng vẻ: lúng túng, sợ sệt, tìm đến một góc tường để

ngồi; rón rén, cố thu người lại, thường xuyên cúi mặt.

- Cách xưng hô: con - quý tòa

=> Một con người tội nghiệp luôn thấy sự có mặt của mình trong cuộc đời này là phi lí; luôn mặc cảm, tự ti và do đó muốn giảm thiểu sự vướng víu, phiền phức mà mình có thể gây ra cho mọi người xung quanh

Trang 27

b3 Người đàn bà hàng chài qua lời trần tình

bà dứt khoát từ chối Chị đau đớn, đánh đổi bằng mọi giá

để không bỏ lão chồng vũ phu: van lạy quý tòa để không

bỏ chồng

Trang 28

- Nhẫn nhục, chịu đựng

+ Dù bị chồng nhẫn tâm đánh đập, hành hạ,… nhưng người phụ nữ này không trách móc mà lại rất cảm thông, thấu hiểu, sẵn sàng chấp nhận nghịch cảnh éo le

+ Người đàn bà đáng thương ấy không ngừng ra sức bảo vệ gia đình bé nhỏ của mình: “Qúy tòa bắt tội con cũng được, phạt tù con cũng được, nhưng đừng bắt con bỏ nó ”

+ Người đàn bà ấy tự nhận phần sai, thua thiệt về phía mình:

“Cũng tại đàn bà ở thuyền chúng tôi đẻ nhiều quá”

=> Đó là sự cam chịu, nhẫn nhục đáng được cảm thông và chia sẻ

Trang 29

- Yêu thương con vô điều kiện

+ Người đàn bà đã khóc khi nghe Phùng nhắc đến thằng Phác.+ Vì sợ thằng bé có thể làm điều gì dại dột đối với bố nó, người đàn bà đã phải gửi nó lên rừng nhờ bố mình nuôi đã một năm nay

+ Người đàn bà hàng chài luôn tâm niệm “phải sống cho con chứ không thể sống cho mình”

Trang 30

- Người đàn bà thất học nhưng lại sắc sảo, thấu hiểu lẽ đời

+ Từ hình ảnh một người dân nghèo, lam lũ sợ sệt lúng túng

“tìm một góc tường để ngồi” bỗng chốc thay đổi hẳn Nếu lúc đầu người đàn bà xưng “con”, gọi “quý tòa” thì đến khi đối thoại với Đẩu, Phùng lại xưng “chị”, gọi “mấy chú”, “các chú”.+ Để bảo vệ chồng, bảo vệ gia đình, người đàn bà hàng chài trở nên khéo léo, thấu suốt, từ chối bỏ chồng bằng những lí lẽ hết sức thuyết phục Chị biết rõ nỗi vất vả, cơ cực trên một chiếc thuyền không có đàn ông Chị biết dựa vào quá khứ tốt đẹp của chồng để thuyết phục

Trang 31

+ Người đàn bà hàng chài biết chắt chiu hạnh phúc nhỏ nhoi, đời thường: “Lần đầu tiên trên khuôn mặt xấu xí của mụ chợt ửng sáng lên như một nụ cười- vả lại, ở trên thuyền cũng có lúc vợ chồng con cái chúng tôi sống hòa thuận, vui vẻ”; “Vui nhất là lúc ngồi nhìn đàn con tôi chúng được ăn no”

Trang 32

=> Những lời chia sẻ từ đáy lòng của người đàn bà hàng chài khiến Phùng nhận ra chân lí: không thể giản đơn, dễ dãi trong việc nhìn nhận sự việc, hiện tượng của đời sống Đừng nhìn và đánh giá từ cái nhìn bề ngoài bởi cuộc sống luôn chứa đựng những nghịch lí, những bất công và mất mát Anh

đã phát hiện ra bên trong người đàn bà thô kệch ấy là một trái tim nhân hậu, một vẻ đẹp tâm hồn mà không phải ai cũng

có thể nhận ra được

Trang 33

c Đánh giá chung

* Giá trị nhân đạo

- Nguyễn Minh Châu hết sức cảm thông trước tình cảnh người đàn bà vùng biển, từ đó phát hiện và khẳng định phẩm chất cao đẹp: tấm lòng vị tha và giàu đức hi sinh

- Đi tìm, phát hiện, ca ngợi, khẳng định những phẩm chất tốt đẹp của người đàn bà hàng chài, nhà văn đã gửi đến người đọc thông điệp về một xã hội tốt đẹp trong niềm tin vào con người

Trang 34

* Giá trị nghệ thuật

- Đặt nhân vật vào tình huống mà ở đó bộc lộ mọi mối quan

hệ, khả năng ứng xử, thử thách phẩm chất, tính cách => Tình huống truyện mang ý nghĩa khám phá, phát hiện đời sống

- Nghệ thuật trần thuật: Tạo ra điểm nhìn trần thuật sắc sảo, tăng cường khả năng khám phá đời sống, lời kể trở nên khách quan, chân thật, giàu sức thuyết phục

- Ngôn ngữ nhân vật: phù hợp với đặc điểm tính cách của từng người Lời văn giản dị mà sâu sắc, đa nghĩa

Trang 35

* Quan niệm nghệ thuật của nhà văn

– Cách nhìn cuộc sống: Cuộc sống không đơn giản, xuôi chiều mà luôn có những mặt đối lập, những nghịch lí, con người đôi khi phải chấp nhận Vì vậy, khi nhìn nhận cuộc sống phải có cái nhìn đa chiều, nhiều hướng

– Cách nhìn con người: Phải nhìn nhận con người từ nhiều góc độ, không thể nhìn bề ngoài mà đánh giá bản chất bên trong Văn học nghệ thuật phải gắn bó với cuộc sống, phải vì con người

Trang 36

– Người nghệ sĩ không thể có cái nhìn hời hợt đối với cuộc sống và con người, càng không chấp nhận kiểu đứng ngoài cuộc, đứng trên cao để phán xét hiện thực Nghệ thuật chân chính là sản phẩm của hành trình tìm kiếm và khám phá không biết mệt mỏi của người nghệ sĩ.

Trang 37

Qua nhân vật người đàn bà hàng chài, Nguyễn Minh Châu khẳng định những phẩm chất tốt đẹp của con người nghèo khổ Dù trong hoàn cảnh đói nghèo, lạc hậu, người phụ nữ vẫn giữ được vẻ đẹp nữ tính, những khát khao hạnh phúc bình dị.

Trang 38

4 Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ

pháp tiếng Việt (0.25 điểm)

5 Sáng tạo: Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị

luận; có cách diễn đạt mới mẻ (0.5 điểm)

Trang 39

Hoàn cảnh sống và sự xuất hiện của người đàn bà hàng chài ở tòa án huyện

Người đàn bà hàng chài qua dáng vẻ, cách xưng hô

Đánh giá chung

Nhân vật người đàn bà hàng chài ở tòa án huyện

Người đàn bà hàng chài qua lời trần tình

Trang 40

Đọc đoạn trích:

Ralph Waldo Emerson từng nói: không có một thành công lớn lao

nào lại thiếu bóng dáng của lòng nhiệt huyết Quả thật, khi bạn tìm thấy niềm đam mê của mình, toàn bộ tâm trí, năng lượng của bạn sẽ hòa quyện cùng quyết tâm, tạo nên động lực to lớn để bạn hoàn thành nó một cách triệt để Lòng nhiệt huyết giúp một con người xác định được hướng

đi và có được một khởi đầu đúng đắn.

Nhiệt huyết là một quá trình chứ không phải là một trạng thái Nó có thể được truyền từ người này sang người khác một cách dễ dàng Vượt qua mọi lý lẽ, quy tắc, lòng nhiệt huyết giúp bạn thu hút được sự chú ý và

có được sự ủng hộ của những người xung quanh.

BÀI TẬP VỀ NHÀ

Trang 41

(Trích Không gì là không thể, George Matthew Adams, NXB Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh, 2018, tr 41-42)

Trang 42

Thực hiện các yêu cầu sau:

Câu 1 Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng

trong đoạn trích

Câu 2 Dựa vào đoạn trích, anh/chị hãy cho biết tác dụng

của lòng nhiệt huyết là gì?

Câu 3 Anh/Chị hiểu thế nào về ý kiến: Với lòng nhiệt huyết, con người có thể thay đổi trật tự thế giới và làm nên lịch sử được nêu trong đoạn trích?

Trang 43

II LÀM VĂN (7.0 ĐIỂM)

Câu 1 (2.0 điểm)

Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, anh/chị hãy viết

một đoạn văn (khoảng 200 chữ) về sự cần thiết của việc nuôi dưỡng ngọn lửa nhiệt huyết với mỗi người.

Câu 4 Lời khuyên: dù bạn là ai hay đang làm gì chăng nữa

thì điều tốt nhất bạn có thể làm là tin tưởng vào ý tưởng và công việc của mình, đồng thời, hãy thực hiện nó với tất cả lòng nhiệt huyết trong đoạn trích có ý nghĩa gì với anh/chị?

Trang 44

Câu 2 (5.0 điểm)

Những tấm ảnh tôi mang về, đã được chọn lấy một tấm Trưởng phòng

rất bằng lòng về tôi.

Không những trong bộ lịch năm ấy mà mãi mãi về sau, tấm ảnh chụp của tôi vẫn còn được treo ở nhiều nơi, nhất là trong các gia đình sành nghệ thuật Quái lạ, tuy là ảnh đen trắng nhưng mỗi lần ngắm kĩ, tôi vẫn thấy hiện lên cái màu hồng hồng của ánh sương mai lúc bấy giờ tôi nhìn thấy từ bãi xe tăng hỏng, và nếu nhìn lâu hơn, bao giờ tôi cũng thấy người đàn bà

ấy đang bước ra khỏi tấm ảnh, đó là một người đàn bà vùng biển cao lớn với những đường nét thô kệch, tấm lưng áo bạc phếch có miếng vá, nửa thân dưới ướt sũng, khuôn mặt rỗ đã nhợt trắng vì kéo lưới suốt đêm.

Trang 45

Mụ bước những bước chậm rãi, bàn chân giậm trên mặt đất chắc chắn, hòa lẫn trong đám đông

(Ngữ văn 12, tập 2, NXB Giáo dục Việt Nam, 2019, tr 77 - 78)

sống và nghệ thuật trong đoạn trích trên.

Định dạng
Số trang	46
Dung lượng	614,58 KB

Giáo án chuyên đề luyện kĩ năng làm bài thi tốt nghiệp THPT môn ngữ văn

Đánh giá chung * Giá trị nhân đạo