TIỂU LUẬN hội NHẬP KINH tế QUỐC tế và tác ĐỘNG của hội NHẬP KINH tế đối với PHÁT TRIỂN KINH tế VIỆT NAM

MỞ ĐẦU Hiện nay, toàn cầu hóa kinh tế là xu hướng tất yếu hiện nay thể hiện sự phát triển vượt bậc của lực lượng sản xuất được thực hiện bởi phân công lao động quốc tế diễn ra ngày một s

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

MÔN KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC – LÊNIN

TIỂU LUẬN HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ VÀ TÁC ĐỘNG CỦA HỘI NHẬP KINH TẾ ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN KINH

TẾ VIỆT NAM

HỌC PHẦN: POLI200238 – KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC – LÊNIN



Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 03 tháng 10 năm 2021

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

MÔN KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC – LÊNIN

TIỂU LUẬN HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ VÀ TÁC ĐỘNG CỦA HỘI NHẬP KINH TẾ ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN KINH

TẾ VIỆT NAM

HỌC PHẦN: POLI200238 – KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC – LÊNIN

Họ và tên: TRƯƠNG THỊ CẨM YẾN

MSSV: 46.01.401.334

Khoa: Hóa Học

LỚP: Sư Phạm Khoa Học Tự Nhiên B

Giáo viên hướng dẫn: ThS ĐỖ THỊ THÚY YẾN



Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 03 tháng 10 năm 2021

MỞ ĐẦU

Hiện nay, toàn cầu hóa kinh tế là xu hướng tất yếu hiện nay thể hiện sự phát triển vượt bậc của lực lượng sản xuất được thực hiện bởi phân công lao động quốc tế diễn ra ngày một sâu rộng trên phạm vi toàn cầu dưới sự ảnh hưởng của cuộc cách mạng khoa học công nghệ và tập trung tư bản dẫn đến hình thành nền kinh tế thống nhất.Sự hợp nhất về kinh tế giữa các quốc gia đã tác động mạnh mẽ đến nền kinh tế chính trị của các nước nói riêng và thế giới nói chung.Với sự phát triển nhảy vọt này đã tạo ra nhiều thay đổi về kinh tế thế giới với tốc độ tăng trưởng kinh tế cao và

cơ cấu kinh tế, nhiều tổ chức kinh tế như: WTO, EU, AFTA, đều do toàn cầu hóa đem lại

Theo xu thế chung của thế giới thì Việt Nam đã và đang từng bước cố gắng chủ động hội nhập kinh tế quốc tế Đây được xem là một vấn đề mang tính chất sống còn đối với nền kinh tế Việt Nam, vì nếu một nước mà đi ngược với xu hướng chung của thời đại sẽ trở nên lạc hậu và sẽ bị loại bỏ trên đấu trường quốc tế Và như mọi người đã biết Việt Nam là một nước đang phát triển thì việc hội nhập kinh

tế quốc tế là rất cần thiết Trong công cuộc đổi mới với nguồn lực dồi dào sẽ giúp Việt Nam tạo ra thời cơ phát triển kinh tế, giúp Việt Nam mở rộng thêm thị trường xuất nhập khẩu, thu hút đầu tư nước ngoài, tiếp thu khoa học công nghệ tiên tiến và

có nhiều kinh nghiệm quý báu của các nước kinh tế phát triển nhằm tạo điều kiện thuận lợi đưa Việt Nam ngày càng phát triển Tuy nhiên việc hội nhập kinh tế quốc

tế quốc tế giữa Việt Nam và các nước trên thế giới cũng không hẵn là chỉ đem lại thuận lợi cho nước ta mà còn có những mặt tiêu cực

Xuất phát từ lý do trên nên em xin chọn đề tài: Hội nhập kinh tế quốc tế và tác động của hộp nhập kinh tế đối với sự phát triển kinh tế Việt Nam

NỘI DUNG CHƯƠNG 1: KHÁI NIỆM VÀ NỘI DUNG HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ

A Khái niệm và sự cần thiết khách quan hội nhập kinh tế quốc tế

1) Khái niệm:

“Hội nhập kinh tế quốc tế của một quốc gia là quá trình quốc gia đó thực hiện gắn kết nền kinh tế của mình với nền kinh tế thế giới dựa trên sự chia sẻ lợi ích đồng thời tuân thủ các chuẩn mực quốc tế chung.”1

2) Tính thiết yếu khách quan của hội nhập kinh tế quốc tế:

★ “ Thứ nhất, do xu thế khách quan trong bối cảnh toàn cầu hóa kinh tế.” 2

Toàn cầu hóa là quá trình tạo ra liên kết và sự tác động lẫn nhau ngày càng tăng giữa các quốc gia trên quy mô toàn cầu

Toàn cầu hóa diễn ra trên nhiều phương diện: kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, trong đó toàn cầu hóa kinh tế là xu hướng nổi trội là trọng tâm để thúc đẩy toàn cầu hóa các lĩnh vực khác Sự gia tăng nhanh chóng của các hoạt động kinh tế vượt qua mọi biên giới quốc gia, khu vực tạo ra sự phụ thuộc giữa các nền kinh tế trong sự vận động phát triển hướng tới một nền kinh tế thế giới thống nhất

Toàn cầu hóa kinh tế đã thu hút tất cả các nước vào hệ thống phân công lao động quốc tế làm cho mối liên hệ quốc tế của sản xuất và trao đổi ngày càng gia tăng khiến cho nền kinh tế của các nước trở thành một bộ phận không thể tách rời nền kinh tế toàn cầu Hội nhập kinh tế quốc tế tạo ra cơ hội để các quốc gia giải quyết những mâu thuẫn đã và đang xuất hiện ngày càng nhiều, đồng thời tận dụng được các thành tựu của cách mạng công nghiệp biến nó thành động lực cho sự phát triển

1 Bộ Giáo dục và đào tạo, 2021, Giáo trình Kinh tế chính trị Mác – Lênin, NXB Chính trị quốc gia, tr 162

2 Bộ Giáo dục và đào tạo, 2021, Giáo trình Kinh tế chính trị Mác – Lênin, NXB Chính trị quốc gia, tr 162

★ “ Thứ hai, hội nhập kinh tế là phương thức phát triển phổ biến của các

nước, nhất là các nước đang và kém phát triển trong điều kiện hiện nay.” 3

Để tiếp cận và sử dụng được các nguồn lực bên ngoài như tài chính, khoa học công nghệ, thì hội nhập kinh tế là cơ hội đối với các nước đang và kém phát triển

Con đường duy nhất giúp các nước đang và kém phát triển tận dụng thời cơ phát triển rút ngắn, thu hẹp khoảng cách với các nước tiên tiến, hạn chế nguy

cơ tụt hậu là hội nhập kinh tế quốc tế

Hội nhập kinh tế quốc tế giúp thu hút vốn đầu tư, mở cửa thị trường và tạo nhiều cơ hội việc làm nâng cao mức thu nhập của các tầng lớp dân cư

B Nội dung hội nhập kinh tế

★ “ Thứ nhất, chuẩn bị các điều kiện để thực hiện hội nhập hiệu thành

công.” 4

Hội nhập là tất yếu, tuy nhiên đối với Việt Nam thì hội nhập không phải là mọi giá

mà cần phải cân nhắc kỹ càng, nó đòi hỏi phải có sự chuẩn bị các điều kiện trong nội bộ kinh tế cũng như các mối quan hệ quốc tế

Điều kiện chủ yếu để thực hiện hội nhập thành công là: tư duy, sự tham gia của toàn xã hội, sự hoàn thiện và hiệu lực của thể chế, nguồn nhân lực và sự am hiểu môi trường quốc tế, nền kinh tế có năng lực sản xuất thực

★ “ Thứ hai, thực hiện đa dạng các hình thức, các mức độ của hội nhập

kinh kế quốc tế.” 5

Hội nhập kinh tế quốc tế có thể được diễn ra theo nhiều mức độ tùy vào mức độ tham gia của một nước với các quan hệ kinh tế đối ngoại, các tổ chức kinh tế quốc

3 Bộ Giáo dục và đào tạo, 2021, Giáo trình Kinh tế Chính trị Mác – Lênin, NXB Chính trị quốc gia, tr 163

4 Bộ Giáo dục và đạo tạo,2021, Giáo trình Kinh tế chính trị Mác-Lênin, NXB Chính trị quốc gia, tr 164

5 Bộ Giáo dục và đào tạo, 2021, Giáo trình Kinh tế chính trị Mác-Lênin, NXB Chính trị quốc gia, tr 164

tế hoặc khu vực Tiến trình hội nhập kinh tế được chia thành các mức độ từ thấp đến cao

Về hình thức hội nhập kinh tế quốc tế bao gồm các hoạt động kinh tế đối ngoại của một nước với nhiều hình thức đa dạng như: ngoại thương, đầu tư quốc tế, hợp tác quốc tế, dịch vụ thu ngoại tệ,

Tuy nhiên, vấn đề cần quan tâm hiện nay là chủ nghĩa tư bản hiện đại với thế mạnh

về vốn và công nghệ đang ráo riết âm mưu biến quá trình toàn cầu hóa thành quá trình tự do hóa kinh tế và áp đặt chính trị theo quỹ đạo tư bản chủ nghĩa làm cho các nước đang và kém phát triển phải rơi vào tình trạng: phụ thuộc nhiều vào nợ nước ngoài, bất bình đẳng trong trao đổi mậu dịch- thương mại giữa các nước đang và kém phát triển Do vậy, các nước này cần có kế hoạch cụ thể, tìm kiếm các đối sách

để hòa cùng với quá trình toàn cầu hóa đa bình diện và nghịch lý

CHƯƠNG II TÁC ĐỘNG CỦA HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN KINH TẾ VIỆT NAM

*Tác động của hội nhập kinh tế quốc tế đến phát triển của Việt Nam

“Hội nhập kinh tế quốc tế là quá trình gia tăng sự liên hệ giữa nền kinh tế Việt Nam với nền kinh tế thế giới Do đó, một mặt, quá trình hội nhập sẽ tạo ra nhiều tác động tích cực đối với quá trình phát triển của Việt Nam, mặt khác cũng đồng thời đưa đến nhiều thách thức đòi hỏi phải vượt qua mới có thể thu được những lợi ích to lớn từ quá trình hội nhập kinh tế thế giới đem lại.”6 Tác động của hội nhập kinh tế quốc tế đến phát triển kinh tế của Việt Nam gồm có 2 mặt:

1) Tác động tích cực của hội nhập kinh tế quốc tế đối với phát triển kinh tế Việt Nam

6 Bộ Giáo dục và đào tạo, 2021, Giáo trình Kinh tế Chính trị Mác-Lênin, NXB Chính trị quốc gia, tr 165

Hội nhập kinh tế quốc tế đem lại rất nhiều lợi ích to lớn cho sự phát triển của các nước và nhiều lợi ích kinh tế khác nhau cho cả người sản xuất và người tiêu dùng,

cụ thể là:

★ “ Tạo điều kiện mở rộng thị trường, tiếp thu khoa học công nghệ, vốn,

chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong nước.” 7

Hội nhập kinh tế giúp cắt giảm thuế và dỡ bỏ rào cản thương mại để tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất và cung ứng toàn cầu Thúc đẩy thương mại phát triển, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển trong nước và tận dụng nguồn kinh tế của nước ta trong phân công lao động quốc tế phục vụ cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế, bền vững và chuyển đổi mô hình tăng trưởng sang chiều sâu với hiệu quả cao nhất Tạo động lực cho việc chuyển đổi cơ cấu kinh tế theo chiều hướng hợp lý, hiệu quả qua đó hình thành các lĩnh vực kinh tế mũi nhọn nhằm nâng cao hiệu quả và năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp trong nước, góp phần ổn định môi trường đầu

tư, thu hút nhiều khoa học công nghệ hiện đại và đầu tư bên ngoài vào nền kinh tế Hội nhập kinh tế quốc tế giúp cho các doanh nghiệp trong nước ngày càng tiếp cận với thị trường quốc tế, các đối tác và nguồn tín dụng với mục đích thay đổi công nghệ sản xuất, tiếp cận với phương thức quản trị phát triển nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh giữa các nước

Tạo nhiều cơ hội để cải thiện đồ tiêu dùng trong nước, giúp người dân được sử dụng các sản phẩm hàng hóa, dịch vụ đa dạng về mẫu mã và chất lượng với giá cạnh tranh, được học hỏi và giao lưu với nhiều nước từ đó có nhiều cơ hội tìm kiếm việc làm trong và ngoài nước để tăng thu nhập, giúp nước ta nắm được tình hình và xu thế phát triển của thế giới, từ đó xây dựng chiến lược phát triển hợp lý đề ra chính sách phát triển hiệu quả giúp phát triển đất nước

 “ Tạo cơ hội để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.” 8

7 Bộ Giáo dục và đào tạo, 2021, Giáo trình Kinh tế Chính trị Mác-Lênin, NXB Chính trị quốc gia, tr 165

8 Bộ giáo dục và đào tạo, 2021, Giáo trình Kinh tế chính trị Mác-Lênin,NXB Giáo trình quốc gia, tr 166

“ Hội nhập kinh tế giúp nâng cao trình độ công nghệ và tiềm lực khoa học công nghệ quốc gia Nhờ đẩy mạnh hợp tác giáo dục- đào tạo và nghiên cứu khoa học với các nước mà nâng cao khả năng hấp thụ khoa học công nghệ hiện đại và tiếp thu công nghệ mới thông qua đầu tư trực tiếp nước ngoài và chuyển giao công nghệ nhằm nâng cao chất lượng nền kinh tế.”9

 “ Tạo điều kiện để thúc đẩy hội nhập của các lĩnh vực văn hóa, chính tri,

củng cố an ninh quốc phòng.” 10

Hội nhập kinh tế quốc tế là tiền đề của hội nhập văn hóa giúp ta tiếp thu tinh hoa nhân loại và làm giàu thêm văn hóa dân tộc, thúc đẩy phát triển xã hội Ngoài ra, còn tác động mạnh mẽ đến hội nhập chính trị tạo điều kiện cải cách toàn diện xây dựng một nhà nước dân chủ, văn minh,

Hội nhập kinh tế giúp các nước tìm được đúng vị trí của mình trong trật tự quốc tế nhằm nâng cao vai trò của nước ta với các tổ chức chính trị, kinh tế toàn cầu Mặc khác, hội nhập kinh tế còn giúp đảm bảo an ninh quốc gia duy trì ổn định ở các khu vực và quốc tế nhằm tập trung cho phát triển kinh tế xã hội, đồng thời mở ra khả năng phối hợp giải quyết các vấn đề chung như môi trường, biến đổi khí hậu, phòng chống tội phạm, buôn bán lậu quốc tế

2) Tác động tiêu cực của hội nhập kinh tế quốc tế đối với phát triển kinh tế Việt Nam

“ Hội nhập kinh tế quốc tế làm gia tăng sự cạnh tranh gay gắt khiến nhiều doanh

nghiệp và ngành kinh tế nước ta gặp khó khăn trong phát triển, thậm chí là phá sản,

gây nhiều hậu quả bất lợi về mặt kinh tế- xã hội.” Có thể làm gia tăng sự phụ thuộc của nền kinh tế quốc gia vào thị trường, khiến nền kinh tế dễ bị sụp đổ trước những biến động bất ngờ về kinh tế-chính trị và thị trường quốc tế.”11

9 Bộ giáo dục và đào tạo, 2021, Giáo trình Kinh tế chính trị Mác-Lênin, NXB Giáo trình quốc gia, tr 166

10 Bộ giáo dục và đào tạo, 2021, Giáo trình Kinh tế chính trị Mác-Lênin, NXB Giáo trình quốc gia, tr 166

11 Bộ giáo dục và đào tạo, 2021, Giáo trình kinh tế chính trị Mác-Lênin, NXB Giáo trình quốc gia, tr 166

“ Hội nhập kinh tế có thể dẫn đến hội nhập không công bằng lợi ích và rủi ro cho các nước và các nhóm khác nhau trong xã hội, do vậy có nguy cơ làm tăng khoảng cách giàu nghèo và bất bình đẳng xã hội Trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, các nước đang phát triển phải đối mặt với nguy cơ chuyển dịch cơ cấu kinh tế tự nhiên, bất lợi, do thiên hướng tập trung vào các ngành sử dụng nhiều tài nguyên, nhiều sức lao động, nhưng có giá trị gia tăng thấp Có vị trí bất ngờ và thua thiệt trong chuỗi giá trị toàn cầu Do vậy, dễ trở thành bãi thải công nghiệp và công nghệ thấp, bị cạn kiệt nguồn tài nguyên thiên nhiên và hủy hoại môi trường ở mức độ cao.”12

Tạo ra nhiều thử thách đối với quyền lực Nhà nước, chủ quyền quốc gia phát sinh nhiều vấn đề phức tạp đối với duy trì an ninh trật tự và ổn định xã hội Làm tăng nguy cơ phân biệt chủng tộc và văn hóa truyền thống của Việt Nam sẽ bị xói mòn bởi sự xâm lăng của văn hóa thế giới Và có thể tăng nguy cơ khủng bố quốc tế, buôn lậu, tội phạm xuyên quốc gia, dịch bệnh, nhập cư bất hợp pháp

“ Tóm lại, hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay vừa có khả năng tạo ra những cơ hội thuận lợi cho sự phát triển kinh tế, vừa có thể dẫn đến những nguy cơ to lớn mà hậu quả của chúng là rất khó lường Vì vậy, tranh thủ thời cơ, vượt qua thách thức trong hội nhập kinh tế là vấn đề cần phải đặc biệt coi trọng.”13

CHƯƠNG III CÁC PHƯƠNG HƯỚNG NÂNG CAO HIỆU QUẢ HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ TRONG PHÁT TRIỂN CỦA VIỆT NAM

Về phương hướng chung, chúng ta cần phải quản lý triệt để và triển khai hiệu quả

các chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước về hội nhập kinh tế quốc tế, đặc biệt chú trọng nâng cao năng lực thực thi các cam kết hội nhập kinh tế quốc tế, đẩy

12 Bộ giáo dục và đào tạo, 2021, Giáo trình kinh tế chính trị Mác-Lênin, NXB Giáo trình quốc gia, tr 167

13 Bộ giáo dục và đào tạo, 2021, Giáo trình kinh tế chính trị Mác-Lênin, NXB Giáo trình quốc gia, tr 167

mạnh tái cơ cấu nền kinh tế, chuyển đổi quy mô hình tăng trưởng kinh tế và nâng cao sức cạnh tranh xây dựng các cơ chế chính sách phù hợp nhằm tạo môi trường kinh doanh và đầu tư thuận lợi cho các doanh nghiệp hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam thông qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong hội nhập

Một số nhóm phải pháp cụ thể:

✔ “ Tăng cường công tác nghiên cứu, dự báo các vấn đề về hội nhập kinh tế quốc tế.” 14

Đẩy mạnh các hoạt động nghiên cứu và tham gia mưu chính sách về hội nhập quốc tế và hội nhập kinh tế quốc tế, đặc biệt là tình hình kinh thế, chính trị thế giới và khu vực có tác động đến Việt Nam, các xu thế phát triển, các sáng kiến mới, chính sách và kinh nghiệm của các nước thực thi hiệu quả cảm kết hội nhập

✔ “ Tổ chức thực thi hiệu quả các cam kết hội nhập kinh tế quốc tế” 15

Phát huy vai trò của Ủy ban Quốc gia về hợp tác kinh tế quốc tế trong việc phối hợp liên ngành, tăng cường hơn nữa việc kết nối, điều phối, điều hành tập trung, thống nhất giữa hoạch định chiến lược hội nhập kinh tế quốc tế với triển khai đàm phán và thực thi các cam kết hội nhập

✔ “ Mở rộng thị trường cho hàng hóa và dịch vụ của Việt Nam”

Tăng cường phối hợp các bộ, ngành, cơ quan liên quan xử lý những vấn đề còn tồn tại để sớm tiến tới và phê chuẩn FTA Việt Nam-EU phối hợp thúc đẩy việc hoàn thành thủ tục phê chuẩn Hiệp định đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) và các hiệp định được ký kết khác nhằm sớm đưa các hiệp định đi vào thực thi mang lại lợi ích cho doanh nghiệp và người dân Xây dựng phương án

14 https://tapchitaichinh.vn/nghien-cuu-trao-doi/giai-phap-nang-cao-hieu-luc-hieu-qua-hoi-nhap-kinh-te-quoc-te-144582.html

15 https://tapchitaichinh.vn/nghien-cuu-trao-doi/giai-phap-nang-cao-hieu-luc-hieu-qua-hoi-nhap-kinh-te-quoc-te-144582.html