Thực tiễn thực hiện các quy định của pháp luật về công khai, minh bạch trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất...6 KẾT LUẬN...9... Qua các cuộc kiểm tra, thanh tra cho thấy, đối tượng tham
Trang 1MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 2
I Mục đích, ý nghĩa của vấn đề minh bạch và công khai hóa quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất 3
1.Giải thích các khái niệm 3
2 Mục đích, ý nghĩa của vấn đề minh bạch và công khai hóa quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất 3
II Tính minh bạch, công khai và dân chủ trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất trong Luật Đất đai 2013 4
1 Nguyên tắc lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất 4
2 Kỳ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất 4
3 Lấy ý kiến về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất 4
4 Công bố công khai quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất 5
5 Thực hiện và báo cáo quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất 5
III Thực tiễn thực hiện các quy định của pháp luật về công khai, minh bạch trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất 6
KẾT LUẬN 9
Trang 2MỞ ĐẦU
Ở Việt Nam, vấn đề công khai, minh bạch và dân chủ đang được tiếp nhận như một chủ trương lớn trong quy hoạch, kế hoạch hóa sử dụng đất Trong phạm vi Luật Đất đai, và đặc biệt là trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất thì đây là một trong những công cụ hữu hiệu để Nhà nước quản lí đất đai được thống nhất, hiệu quả và đảm bảo đất đai được sử dụng hợp lí, tiết kiệm, đảm bảo cho cuộc sống và lợi ích của người dân Vì lẽ đó, em xin chọn đề tài nghiên cứu cho bài tập học kì
của mình là: “ Anh/ chị hãy chỉ rõ mục đích, ý nghĩa của vấn đề minh bạch và công khai hóa quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất? Pháp luật đất đai hiện hành có nhiều quy định thể hiện những yêu cầu cụ thể về công khai, minh bạch trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, tuy nhiên trên thực tế thực hiện chưa nghiêm túc và chưa hiện quả vấn đề này Bằng kiến thức đã học và quan sát thực tiễn, anh chị hãy làm sáng tỏ vấn đề này”
Trang 3I Mục đích, ý nghĩa của vấn đề minh bạch và công khai hóa quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất.
1.Giải thích các khái niệm.
a Thế nào là quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất?
Theo quy định tại khoản 2, khoản 3 Điều 3 Luật Đất đai 2013 sửa đổi bổ sung
37 luật có liên quan :
“Quy hoạch sử dụng đất là việc phân bổ và khoanh vùng đất đai theo không gian
sử dụng cho các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu trên cơ sở tiềm năng đất đai và nhu cầu
sử dụng đất của các ngành, lĩnh vực đối với từng vùng kinh tế - xã hội và đơn vị hành chính trong một khoảng thời gian xác định
Kế hoạch sử dụng đất là việc phân chia quy hoạch sử dụng đất theo thời gian để
thực hiện trong kỳ quy hoạch sử dụng đất”
b Khái niệm minh bạch, công khai.
- Minh bạch mang ý nghĩa là sự rõ ràng
- Công khai là cho mọi người biết, không giấu diếm Hiểu chung nhất thì minh
bạch, công khai là sự biểu đạt rõ ràng, cụ thể từng vấn đề để cho mọi người có thể
tiếp cận một cách dễ dàng các thông tin và nội dung của vấn đề đó
2 Mục đích, ý nghĩa của vấn đề minh bạch và công khai hóa quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất.
Việc công khai, minh bạch thông tin quy hoạch nhà đất rất quan trọng, bởi nó gắn liền với quyền lợi của người sử dụng đất Việc này vừa tạo được sự đồng thuận trong quá trình triển khai dự án vừa ngăn chặn tình trạng tham nhũng liên quan đến đất đai Qua các cuộc kiểm tra, thanh tra cho thấy, đối tượng tham nhũng đất đai là những cán bộ, công chức có thẩm quyền quyết định hoặc trực tiếp làm các thủ tục
về phê duyệt quy hoạch xây dựng, giao đất, cho thuê đất; cho phép chuyển nhượng quyền sử dụng đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu hồi, giải phóng mặt bằng…
Từ trước đến nay, người dân thường khó tiếp cận với các quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất đai, phần lớn việc làm quy hoạch cho đến trình tự pháp lý để được phê duyệt và có hiệu lực của quy hoạch là do các cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện, người dân không có được đầy đủ thông tin về quy hoạch được phê duyệt, quy hoạch phải công bố công khai tại UBND xã, phường, thị trấn nơi có quy hoạch chi tiết, tại cơ quan quản lí đất đai chuyên ngành Việc công bố công khai quy hoạch tại trụ sở UBND cấp cơ sở, tại cơ quan quản lý đất đai và thông
Trang 4qua các phương tiện thông tin đại chúng để nhân dân được biết Từ đó, người dân
có thể tiếp cận đầy đủ thông tin về quy hoặc để biết và thực hiện, các cơ quan nhà nước thể hiện sự công khai và minh bạch trong quá trình xây dựng, lập, phê duyệt
và đưa quy hoạch vào đời sống đồng thời thể hiện sự dân chủ, công khai trong công tác quy hoạch Công khai, minh bạch thông tin về đất đai là nhu cầu thiết yếu của người dân Việc cung cấp thông tin minh bạch, công khai về đất đai không những đảm bảo được quyền và lợi ích thiết thực của người dân trong quá trình sử dụng đất, mà còn góp phần hạn chế tình trạng nhũng nhiễu của một số cán bộ, công chức
II Tính minh bạch, công khai và dân chủ trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất trong Luật Đất đai 2013
Tính minh bạch, công khai và dân chủ trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất được
Luật Đất đai 2013 quan tâm, chú trọng thể hiện rõ ở “Chương 4 – Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất”, và cụ thể là ở những điểm sau:
1 Nguyên tắc lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất
Tại Khoản 6 Điều 35 Luật Đất đai 2013 đã nêu rõ nguyên tắc: “Dân chủ và công
khai” Việc chú trọng đến tính dân chủ và công khai trong lập quy hoạch, kế hoạch sử
dụng đất tạo điều kiện cho nhà nước cũng như người dân theo dõi, giám sát và kiểm tra được quá trình quản lí, sử dụng đất, kế hoạch của ngành, lĩnh vực, địa phương có
sử dụng đất Nhằm bảo đảm phù hợp với ý chí nhà nước, phù hợp với nguyện vọng người dân
2 Kỳ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất
Tại Khoản 2 Điều 37 Luật Đất đai 2013 quy định: “Kỳ kế hoạch sử dụng đất cấp
quốc gia, cấp tỉnh và kỳ kế hoạch sử dụng đất quốc phòng, đất an ninh là 05 năm Kế hoạch sử dụng đất cấp huyện được lập hàng năm” Tính công khai, minh bạch được
thể hiện ở chỗ việc lập kế hoạch sử dụng đất cấp huyện hàng năm giúp người dân sử dụng đất có thể nắm bắt thông tin một cách liên tục và hoàn toàn an tâm trước các quy hoạch sử dụng đất của Nhà nước Đồng thời khắc phục tình trạng giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất tràn lan
3 Lấy ý kiến về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất
Tại Khoản 1 Điều 43 Luật Đất đai 2013 quy định: “Cơ quan tổ chức lập quy
hoạch, kế hoạch sử dụng đất có trách nhiệm tổ chức lấy ý kiến đóng góp của nhân dân về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất” Cụ thể là về hình thức, nội dung, thời gian
Trang 5lấy ý kiến nhân dân; trách nhiệm giải trình, tiếp thu ý kiến của nhân dân trong quá trình lập quy hoạch sử dụng đất đối với tất cả các cấp nhằm tăng cường hơn tính công khai, dân chủ Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định, phê duyệt phải được công bố và công khai trong suốt kỳ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất nhằm nâng cao tính minh bạch để các cơ quan, tổ chức,
cá nhân có liên quan biết và nhân dân có thể theo đó giám sát thực hiện
4 Công bố công khai quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất
Theo quy định tại Khoản 1 Điều 48 Luật Đất đai 2013 thì: “Quy hoạch, kế hoạch
sử dụng đất cấp quốc gia, cấp tỉnh, cấp huyện sau khi được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định, phê duyệt phải được công bố công khai” Tăng cường tính
công khai, dân chủ thông qua quy định quy hoạch phải được lấy ý kiến của nhân dân
và trách nhiệm giải trình, tiếp thu ý kiến của nhân dân trong quá trình lập quy hoạch
sử dụng đất đối với tất cả các cấp được quy định Đồng thời, thời điểm, thời hạn công
bố, công khai quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cũng được quy định trong Khoản 3 của Điều luật này, nhằm tránh những trường hợp tham ô, tham nhũng trong lĩnh vực đất đai Có thể thấy tính công khai, minh bạch và dân chủ được thể hiện rất rõ tại điều này
5 Thực hiện và báo cáo quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất
Tại Điều 49 và Điều 50 Luật Đất đai 2013 đã cho thấy rõ tính minh bạch, công
khai và dân chủ trong vấn đề thực hiện và báo cáo quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất Quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất trong vùng quy hoạch đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt Tính công khai minh bạch ở đây chính là việc quy định rõ kế hoạch sử dụng đất hàng năm của cấp huyện làm căn cứ để xác định quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất trong vùng quy hoạch Quy định này đã đảm bảo quyền và lợi ích của người sử dụng đất trong vùng quy hoạch nói riêng và người sử dụng đất nói chung
Báo cáo về kết quả thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cũng phải được báo cáo hàng năm Báo cáo kết quả thực hiện kế hoạch sử dụng đất hàng năm đối với năm cuối của kế hoạch sử dụng đất kỳ đầu thì phải kèm theo báo cáo tổng hợp việc thực hiện cả kỳ kế hoạch sử dụng đất Còn báo cáo kết quả thực hiện kế hoạch sử dụng đất hàng năm đối với năm cuối của kỳ quy hoạch sử dụng đất phải kèm theo báo cáo tổng hợp việc thực hiện cả kế hoạch sử dụng đất kỳ cuối và báo cáo tổng hợp việc thực hiện cả kỳ quy hoạch sử dụng đất Việc báo cáo rõ ràng và đầy đủ như vậy
có thể giúp cho nhà nước dễ dàng quản lý và người dân cũng có thể giám sát một cách chặt chẽ, đảm bảo được những quyền lợi của mình
Trang 6III Thực tiễn thực hiện các quy định của pháp luật về công khai, minh bạch trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất.
1 Kết quả đạt được
Việc công bố, công khai quy hoạch, kế hoạch diễn ra theo khuôn khổ pháp luật nên việc thực hiện nó có mức bảo toàn thực hiện cao và đạt được một số thành tựu như: Cá nhân, tổ chức có thể tìm hiểu về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp quốc gia cũng như các quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp tỉnh, cấp huyện tại địa phương mình tại trụ sở các cơ quan có thẩm quyền công bố, công khai
Giúp giảm những đơn khiếu nại, bức xúc của người vì quy hoạch treo, đền
bù, bồi thường cho người dân không thỏa đáng Hạn chế nguy cơ bị lừa, bị “thổi” giá khi giao dịch nhà đất bởi những người sẽ đầu cơ trực lợi Giảm tác hại xấu từ những lợi ích nhóm Công khai, công bố khiến việc tổ chức thực hiện quy hoạch,
kế hoạch sử dụng đất được ổn định điều này thu hút được các nhà đầu tư
Thứ nhất, trong thực tế xảy ra nhiều cơ quan Nhà nước công bố quy hoạch, kế
hoạch sử dụng đất, công bố diện tích đất phải thu hồi theo dự án, nhưng sau đó không thực hiện hoặc chậm thực hiện làm ảnh hưởng trực tiếp đến các quyền và cuộc sống của người dân trong khu vực có quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất Mặc
dù quy định của pháp luật đã tăng cường tính công khai, minh bạch, dân chủ trong quản lý, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đạt được những thành tựu nhất định Kết quả khảo sát PAPI 2017 cho thấy, sự không minh bạch, công khai thông tin
về đất đai ở các địa phương chính là nguồn cơn của những xung đột, khiến người
dân bất bình và để lại nhiều hệ lụy Khảo sát Hiệu quả quản trị và hành chính công cấp tỉnh (PAPI) năm 2017 được thực hiện với sự tham gia của hơn 14.000 người
dân được chọn ngẫu nhiên từ 63 tỉnh thành đã chỉ ra một số vấn đề còn tồn tại, đặc biệt trong lĩnh vực đất đai Trong đó, điểm yếu tồn tại qua nhiều năm ở cấp tỉnh vẫn là công khai, minh bạch, đặc biệt là trong quy hoạch/kế hoạch sử dụng đất Kết quả khảo sát cho thấy, chỉ 15% người dân biết được kế hoạch sử dụng đất ở địa phương mình; chỉ 4% người được hỏi cho biết có dịp góp ý kiến quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của địa phương
Tại các thành phố lớn, trong nhiều cuộc họp người ta đã thể hiện quyết tâm minh bạch thông tin về quy hoạch, kế hoạch xây dựng trên địa bàn nhằm chống lại
sự lũng đoạn của giới đầu cơ Quyết tâm này cũng đã phần nào giải quyết được nhu cầu về thông tin của người dân Song, để tiếp cận với thông tin từ cơ quan chức năng, có khi những cơ hội của người dân vuột mất Vậy là họ vẫn cứ phải lao theo sức hút của những tin đồn
Trang 7Tại một vài điểm nóng, chính quyền địa phương đã phải sử dụng biện pháp tình thế là tạm dừng mọi giao dịch liên quan đến đất đai Nhưng những mảnh đất nông nghiệp, những khu đất trồng rừng, đất không dùng để làm đất ở sẽ vẫn được người dân mua bán trao tay Một khi, những thông tin họ cần chưa được cơ quan chức năng minh bạch hóa Nhu cầu tiếp cận thông tin dạng này không phải là không chính đáng Và loại tài liệu họ cần tiếp cận cũng không phải tài liệu mật Bởi vậy, không có lý do gì mà những thông tin về quy hoạch đất đai không được công khai một cách rõ ràng Và điều đó cần sớm được hiện thực hóa
Thứ hai, từ phía người dân :Do khiến thức pháp luật cũng như sự tự giác tìm
hiểu nghiên cứu của một số bộ phận dân cư còn thấp nên dù là vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích của chính bản thân người dân họ cũng không được
để tâm, dẫn đến vấn đề dân chủ, công khai, minh bạch ở một số bộ phận dân cư chưa thực sự được quan tâm và có hiệu quả triệt để
Mặt khác việc tiếp nhận tài liệu, thông tin công khai về quy hoạch, kế hoạch
sử dụng đất cũng có khó khăn đối với đồng bào dân tộc tại các vùng sâu vùng xa không có thiết bị cập nhật thông tin điện tử và cả khó khăn trong việc đi đến trụ sở UBND xã, phường, thị trấn để tếp nhận những thông tin đã được công khai Ngoài
ra, ở những nơi xa xôi, đi lại khó khăn, việc lấy ý kiến đóng góp người dân cũng là một hạn chế
Việc quy hoạch đất sử dụng đất hiện gây tác động không tốt đến tâm lý của người dân, vì thế công tác quy hoạch sử dụng đất cần công khai, minh bạch, không
để xảy ra lợi ích nhóm Việc công bố kế hoạch sử dụng đất các cấp không thể coi như việc công bố các văn bản khác, cần công khai, công bố tại trụ sở cơ quan, qua mạng, báo chí và các kênh khác để người dân được tiếp cận rộng rãi
Về nguyên tắc dân chủ công khai trong lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đại biểu Bùi Sỹ Lợi (Thanh Hóa) cho biết, trên thực tế nhiều năm qua, người dân vẫn phàn nàn họ luôn bị động trước quy hoạch của Nhà nước do không biết thông tin, không được tham gia ý kiến của quá trình lập quy hoạch Đại biểu đề nghị Dự thảo quy định một điều về lấy ý kiến nhân dân đối với lập quy hoạch sử dụng đất ở các cấp
Một số ví dụ:
- Câu chuyện về con đường "dát vàng" ở phường Bồ Đề (quận Long Biên); dự
án đường Trường Chinh cách đây vài năm đã rút ra nhiều bài học Hay việc chậm trễ trong giải phóng mặt bằng dự án đường vành đai 2.5, nối từ Đầm Hồng (phường Khương Đình, Thanh Xuân) đến đường Giải Phóng (phường Thịnh Liệt, Hoàng Mai) mà nguyên nhân chủ yếu là do người dân khiếu kiện những khuất tất trong quá trình thực hiện do chưa công khai quy hoạch.
Trang 8- Ta có thể thấy được điển hình như năm 2017, xung đột giữa người dân và chính quyền địa phương trong vụ việc ở Đồng Tâm (Hà Nội), một trong những nguyên nhân gây nên những sự việc đó là do những khuất tất trong quá trình quy hoạch, kế hoạch hóa sử dụng đất không công khai cho người dân địa bàn thôn Hoành, Đồng Tâm, Huyện Mỹ Đức, Hà Nội.
- Đến tháng 9-2016, quận Hoàng Mai và các cơ quan chức năng một lần nữa phải công khai quy hoạch bản gốc, gồm cả 30 tờ bản vẽ được đánh số thứ tự
từ 1 đến 30 có đóng dấu của UBND thành phố trên góc và ngày tháng ký rõ ràng ở tờ cuối Sau đó, tiến độ giải phóng mặt bằng dự án mới tiến triển…
Vì thế, việc công khai quy hoạch là yêu cầu tất yếu trong quá trình triển khai dự án.
Trang 9KẾT LUẬN
Công khai, minh bạch trong hoạt động quản lý đất đai là biện pháp quan tọng hàng đầu để ngăn ngừa tham nhũng Công khai, minh bạch tạo điều kiện cho người dân cũng như toàn xã hội có thể giám sát một cách chặt chẽ các hoạt động của cơ quan nhà nước, người dân có thể nắm được các quyền và nghĩa vụ của mình đối với đất đai để có thể chủ động thực hiện đúng theo quy định của pháp luật Đồng thời, công khai, minh bạch và dân chủ còn là cách thức giúp các cán bộ, công chức có ý thức hơn trong việc thực hiện nhiệm vụ của mình
Luật Đất đai 2013 đã quy định rất rõ về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, chú
trọng đặc biệt đến tính minh bạch, công khai Qua đó, ta thấy được, nhà nước ngày càng quan tâm đến lợi ích và quyền của nhân dân, để xây dựng nên một nhà nước pháp quyền ngày càng trong sạch, vững mạnh và văn minh
Trang 10TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Giáo trình Luật đất đai – Trường Đại học Luật Hà Nội
2 Luật đất đai 2013
3 Báo điện tử nhân dân : “ Công khai, minh bạch về đất đai” – Kim phụng
4 Bình luận khoa học Luật đất đai 2013 – Ts Phạm Thị Phương Lan – Nxb Lao động
5 Báo mới việt: “ Bắt giữ con tin Đồng Tâm, Mỹ Đức”
6 Báo TIN TỨC: Nâng cao tính minh bạch trong quản lý, sử dụng đất
7 Bài viết: “Một số vấn đề cần hoàn thiện trong pháp luật đất đai ở Việt Nam hiện nay.”
8 Báo VIỆT TÍN: “Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất phải được công bố công khai”
9 Bài viết trong báo Thukyluat.vn : “Công khai, minh bạch trong lĩnh vực về đất đai được quy định ra sao?