Đề tài bài tập lớn điều tra chọn mẫu và trình bày dữ liệu thống kê

Lý thuyết về phương pháp thu thập, điều tra, tổng hợp dữ liệu thống kê 1.1 Phương pháp thu thập dữ liệu thống kê Thu thập dữ liệu thống kê là quá trình: tổ chức thu nhập, ghi chép nguồn

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI

KHOA KINH TẾ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG

KỲ THI KẾT THÚC HỌC PHẦN HỌC KỲ 2, NĂM HỌC 2020-2021

Đề tài bài tập lớn: Điều tra chọn mẫu và trình bày dữ liệu thống kê

Họ và tên sinh viên : Nguyễn Quang Vũ

Giảng viên hướng dẫn: ThS Vũ Quang Hải

Hà Nội, ngày 4 tháng 10 năm 2021

Mục Lục

I Lý thuyết về phương pháp thu thập, điều tra, tổng hợp dữ liệu thống kê 1

1.1 Phương pháp thu thập dữ liệu thống kê 1

1.1.2 Phương pháp thu nhập dữ liệu thống kê .1

1.1.3 Phương pháp đăng ký trực tiếp .1

1.1.4 Phương pháp phỏng vấn .1

1.2 Phương pháp điều tra dữ liệu thống kê 3

1.2.1 Nhiệm vụ của điều tra dữ liệu thống kê .3

1.2.2 Các loại điều tra dữ liệu thống thống kê .4

1.2.2.1.Điều tra thường xuyên và điều tra không thường xuyên .4

1.2.2.2.Điều tra toàn bộ và điều tra không toàn bộ .5

1.3 Phương pháp tổng hợp dữ liệu thống kê 6

2 Vận dụng 7

a) Xác định các phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên đơn giản 7

b) Trình bày các hình thức phân tổ đơn giản vào bảng thống kê 7

c) Phương pháp phân tổ thống kê có khoảng cách tổ đều 8

d Các chỉ tiêu thể hiện điển hình và các chỉ tiêu đánh giá mức độ điển hình của số bình quân về thời gian học ở nhà của sinh viên 10

3, Xây dựng phương pháp tổ chức điều tra thống kê cho dữ liệu 11

3.1 Mục đích điều tra 11

3.2 Đối tượng điều tra và đơn vị điều tra 11

3.3 Loại điều tra và phương pháp thu thập số liệu 11

3.4 Thời điểm điều tra 11

3.5 Nội dung điều tra và thiết lập phiếu điều tra 12

3.6 Tổ chức điều tra 12

Tài liệu tham khảo: 12

I Lý thuyết về phương pháp thu thập, điều tra, tổng hợp dữ liệu thống kê 1.1 Phương pháp thu thập dữ liệu thống kê

Thu thập dữ liệu thống kê là quá trình: tổ chức thu nhập, ghi chép nguồn tài liệu ban đầu một cách khoa học và theo một kế hoạch thống nhất về các hiện tượng

và quá trình kinh tế - xã hội

1.1.2 Phương pháp thu nhập dữ liệu thống kê.

Để thu thập thông tin trong điều tra thống kê người ta có thể sử dụng nhiều phương pháp khác nhau Tuỳ theo điều kiện về đặc điểm của hiện tượng nghiên cứu, khả năng về tài chính, thời gian, kinh nghiệm, trình độ của người tổ chức, điều tra viên để lựa chọn phương pháp điều tra thích hợp, phần này tôi sẽ trình bày những vấn để chung của một số phương pháp chủ yếu trong điều tra thống kê

1.1.3 Phương pháp đăng ký trực tiếp.

Ở phương pháp này nhân viên điều tra phải trực tiếp tiếp xúc với đối tượng điều tra , trực tiếp tiến hành giám sát việc cân, đo, đong đếm và ghi chép vào phiếu điều tra Trong thực tế, có rất nhiều hiện tượng không cho phép quan sát trực tiếp quá trình phát sinh, phát triển của nó như nghiên cứu thu chi, mức sống dân cư vì vậy phạm vi áp dụng phương pháp này rất hạn chế

1.1.4 Phương pháp phỏng vấn.

Phỏng vấn là phương pháp điều tra thống kê được sử dụng nhiều nhất, theo đó việc ghi chép, thu thập tài liệu ban đầu được thực hiện thông qua quá trình hỏi -đáp giữa nhân viên điều tra và người cung cấp thông tin

Trong điều tra thống kê, phỏng vấn không phải là một cuộc nói chuyện, hỏi đáp thông thường, cũng không phải là cuộc phỏng vấn lấy tin của các nhà báo, càng không phải là cuộc thẩm vấn giữa nhân viên điều tra và người bị nghi vấn

Phỏng vấn trong thống kê phải tuân thủ theo mục tiêu nghiên cứu, theo đối

tượng, khách thể, nội dung nghiên cứu đã được xác định rõ trong chương trình, phương án điều tra Điều tra viên bắt buộc phải tuân thủ phương án điều tra, đặc biệt là các nội dung điều tra được thể hiện cụ thể trong phiếu điều tra, do đó cần

có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về kỹ năng phỏng vấn, về năng lực chuyên môn, sự am hiểu về các nội dung Ngay việc ghi chép cũng phải được thực hiện nghiêm chỉnh theo tất cả các hướng dẫn, các quy định của phiếu điều tra để tao điều kiện thuận lợi cho việc xử lý, tổng hợp thông tin sau này Nếu căn cứ vào tính chất của sự tiếp xúc giữa người hỏi và người trả lời bao gồm hai loại: Phỏng vấn trực tiếp và phỏng vấn gián tiếp:

- Phỏng vấn trực tiếp:

Đây là phương pháp ghi chép, thu thập tài liệu ban đầu được thực hiện thông qua quá trình hỏi - đáp trực tiếp giữa nhân viên điều tra và người cung cấp thông tin

Do việc tiếp xúc trực tiếp giữa người hỏi và người trả lời, nên phương pháp này tạo ra những điều kiện đặc biệt để hiểu đối tượng sâu sắc, giúp điều tra viên có thể kết hợp phỏng vấn với việc quan sát đối tượng từ hình thức bên ngoài đến những cử chỉ biểu lộ tình cảm, thái độ, nên có thể phát hiện ngay những sai sót

và uốn nắn kịp thời Mặt khác, nhân viên điều tra có thể giải thích ký các câu hỏi

và rà soát tại cho các câu trả lời do đó đảm bảo được chất lượng của các tài liệu thu thập được Tuy nhiên phỏng vấn trực tiếp cũng có những hạn chế: tốn kém

về thôi gian, chi phí, nhân lực, phải có sự chuẩn bị kỹ về điều tra viên, địa điểm phỏng vấn và cần có sự tổ chức các cuộc gặp gỡ sao cho người trả lời không cảm thấy bị gò bó, miễn cưỡng Ngoài ra cần có sự lựa chọn, tập huấn tốt cho điều tra viên để thu được những số liệu thật sự khách quan - Phương pháp gián tiếp:

Đây là phương pháp thu thập tài liệu ban đầu được thực hiện bằng cách người được hỏi nhận phiếu điều tra, tự mình ghi câu trả lời vào phiếu rồi gửi lại cho

cơ quan điều tra

Đặc điểm cơ bản của phương pháp này là người hỏi và người trả lời không trực tiếp tiếp xúc với nhau Quá trình hỏi - đáp thông qua trung gian đó là phiếu điều tra Ưu điểm của phương pháp này là dễ tổ chức, tiết kiệm chi phí và nhân

lực.Tuy nhiên, lại khó kiểm tra, đánh giá được độ chuẩn xác của các câu trả lời,

tỷ lệ thu hồi phiếu là không cao, nội dung điều tra bị hạn chế

1.2 Phương pháp điều tra dữ liệu thống kê

Điều tra thống kê là việc tổ chức một cách khoa học theo một kế hoạch thống nhất việc thu thập, ghi chép nguồn tài liệu ban đầu về hiện tượng nghiên cứu trong điều kiện cụ thể về thời gian, không gian

1.2.1 Nhiệm vụ của điều tra dữ liệu thống kê.

Là thu thập tài liệu về các đơn vị tổng thể, cần thiết cho các khâu tiếp theo của quá trình điều tra thống kê, chất lượng của điều tra thống kê quyết định tính chính xác, kịp thời, đầy đủ của toàn bộ quá trình điều tra thống kê

-Phải chính xác: tài liệu điều tra phản ánh đúng tình hình thực tế khách quan của các đơn vị trong tổng thể nghiên cứu, do đó phải ghi chép chung thực, không tùy tiện thêm bớt, đòi hỏi người làm công tác điều tra thống kê phải có trình độ chuyên môn và có lập trường tư tưởng đúng đắn

-Phải kịp thời: tài liệu điều tra phải đúng thời gian, không được chậm trễ vì các hiện tượng luôn luôn biến động, do đó người làm công tác quản lý phải nắm bắt được thông tin kịp thời qua khâu điều tra thống kê để có biện pháp xử lý thông tin thích hợp với từng hiện tượng cụ thể Việc thu thập tài liệu phải ghi rõ trong văn kiện điều tra thống kê

1.2.2 Các loại điều tra dữ liệu thống thống kê.

Điều tra thống kê có nhiều loại khác nhau, tùy theo mục đích nghiên cứu, đặc điểm của đối tượng điều tra và điều kiện thực tế mà người ta có thể sử dụng loại nào cho phù hợp Trên đây là một số cách phân loại điều tra chủ yếu:

1.2.2.1.Điều tra thường xuyên và điều tra không thường xuyên.

Căn cứ vào tính liên tục, tính hệ thống của các cục điều tra, có thể phân biệt thành 2 loại điều tra:

-Điều tra thường xuyên: là việc tiến hành thu thập, ghi chép tài liệu ban đầu của hiện tượng nghiên cứu một cách liên tục, có hệ thống Ví dụ, việc tổ chức chấm công lao động, theo dõi số công nhân đi làm hàng ngày tại doanh nghiệp, kiểm

kê hàng hóa xuất, nhập, tồn trong kho… Điều tra thường xuyên giúp ta thu thập được những số liệu theo dõi tỷ mỉ tình hình phát triển của hiện tượng theo thời gian và có ý nghĩa nhất định trong sản xuất, kinh doanh, dịch vụ

-Điều tra không thường xuyên: là tiến hành thu thập, ghi chép tài liệu của hiện tượng một cách không liên tục, không gắn với quá trình phát sinh, phát triển của hiện tượng Điều tra không thường xuyên được tiến hành đối với những hiện tượng ít biến động, biến động chậm hoặc không cần theo dõi thường xuyên, liên tục Chỉ khi nào cần nghiên cứu, người ta mới tổ chức điều tra Do đó, các cuộc điều tra không thường xuyên được tiến hành với mục đích, nội dung, phạm vi, đối tượng và phương pháp điều tra không giống

-Phải đầy đủ: tài liệu và con số thu được trong giai đoạn điều tra phải theo đúng nội dung và số đơn vị trong tổng thể cần điều tra như vậy giúp cho công tác tổng hợp, phân tích và dự đoán được chính xác nhau Tuy nhiên, để tiến hành cho việc theo dõi, so sánh, phân tích sự biến động của hiện tượng theo thời gian, nhiều cuộc điều tra không thường xuyên cũng được tiến hành lặp đi lặp lại theo

chu kỳ nhất định và người ta thường cố gắng kế thừa những gì đã được thực hiện tại cuộc điều tra trước, nay vẫn còn có ý nghĩa

1.2.2.2.Điều tra toàn bộ và điều tra không toàn bộ.

Căn cứ vào tính liên tục, tính hệ thống của các cuộc điều tra, có thể phân biệt thành 2 loại điều tra:

-Điều tra toàn bộ: là tiến hành thu thập tài liệu ban đầu trên toàn thể các đơn vị thuộc đối tượng điều tra, không loại trừ bất kỳ đơn vị nào Do tài liệu được thu thập trên toàn bộ các đơn vị thuộc đối tượng nghiên cứu, nên nó vừa là cơ sở để tính được các chỉ tiêu tổng hợp cho cả tổng thể, lại vừa cung cấp số liệu chi tiết cho từng đơn vị Vì vậy điều tra toàn bộ ít được tiến hành thường xuyên và thường được giới hạn ở một số nội dung chủ yếu

-Điều tra không toàn bộ: là tiến hành thu thập tài liệu ban đầu trên một số đơn vị được chọn trong toàn bộ các đơn vị của tổng thể chung Do chỉ tiến hành điều tra trên một số đơn vị của hiện tượng nghiên cứu, nên điều tra không toàn bộ có thể rút ngắn được thời gian, tiết kiệm công sức, giảm chi phí Đặc biệt là loại điều tra này vừa có điều kiện mở rộng nội dung điều tra, thu thập số liệu chi tiết trên nhiều mặt của hiện tượng, vừa có thể kiếm tra , đánh giá độ chính xác của số liệu thu được một cách thuận lợi

1.3 Phương pháp tổng hợp dữ liệu thống kê.

-Khái niệm: Kết quả của giai đoạn điều tra thông tin ban đầu cho chúng ta các dữ liệu thô về các đặc trưng riêng biệt của từng đơn vị tổng thể Các dữ liệu này mang tính chất rời rạc, rất khó quan sát để đưa ra các nhận xét chung cho cả hiện tượng nghiên cứu và cũng không thể sử dụng ngay vào phân tích và dự báo thống kê được Muốn có được các tài liệu phản ánh chung cho cả tổng thể nghiên cứu như trên thì từ các thông tin riêng biệt của từng đơn vị chúng ta phải sắp xếp lại, hệ thống hoá, phân loại theo những tiêu thức cần nghiên cứu để thấy được các đặc trưng chung của tổng thể mẫu hay toàn bộ tổng thể nghiên cứu Toàn bộ những công việc đó, người ta gọi là tổng hợp thống kê Tổng hợp thống kê là sự tập trung, chỉnh lý và hệ thống hoá các tài liệu ban đầu thu thập được trong điều tra thống kê của từng đơn vị tổng thể thành tài liệu phản ánh đặc trưng chung của

cả tổng thể

kê, không thể thiếu được, cũng không thể không khoa học và không thể không đúng phương pháp, nó là cơ sở rất quan trọng cho giai đoạn phân tích thống kê

-Nhiệm vụ: Nhiệm vụ của giai đoạn này là: Tập trung và sắp xếp các tài liệu theo một trình tự nhất định.Nếu tài liệu điều tra thu thập được ở số ít các đơn vị người ta thường sắp xếp dữ liệu này theo một trình tự nào đó (thứ tự tăng dần về lượng biến của 1 tiêu thức số lượng nào đó, hoặc theo trật tự quy định nào đó đối với dữ liệu định tính) Sắp xếp các đơn vị vào các tổ nhóm theo một hay một vài tiêu thức đặc trưng và tính toán các đại lượng thống kê đặc trưng cho tổ nhóm và toàn bộ tổng thể Nhiệm vụ này thường gặp khi tài liệu điều tra thu thập được ở

số lớn các đơn

vị, khối lượng dữ liệu nhiều Trình bày dữ liệu tổng hợp dưới hình thức bảng hay

đồ thị thống kê

- Nội dung của tổng hợp thống kê:

+ Xác định mục đích tổng hợp: Thường dựa vào mục đích nghiên cứu của thống kê

+ Xác định nội dung của tổng hợp thống kê: Những danh mục về các biểu hiện của các tiêu thức đã có ở điều tra thống kê, nhưng không tất cả các biểu hiện của tiêu thức đều đưa vào tổng hợp, mà chỉ chọn các tiêu thức nào có nội dung tổng hợp vừa đủ đáp ứng mục đích nghiên cứu

+Kiểm tra tài liệu dùng để tổng hợp: Chất lượng của tổng hợp thống kê phụ thuộc vào chất lượng của tài liệu đưa vào tổng hợp Ở điều tra thống kê người ta

đã kiểm tra tài liệu rồi, tuy nhiên trong giai đoạn này vẫn cần kiểm tra lại trước khi tổng hợp

2 Vận dụng

a) Xác định các phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên đơn giản.

Đối với phương pháp này trước tiên người nghiên cứu cần lập danh sách các đơn

vị của tổng thể lập theo họ và tên, sau đó đánh STT vào trong danh sách; rồi dùng các phương pháp ngẫu nhiên như rút thăm, dùng bảng số ngẫu nhiên, dùng hàm random của máy tính để chọn ra từng đơn vị trong tổng thể chung vào mẫu

b) Trình bày các hình thức phân tổ đơn giản vào bảng thống kê

- Phân tổ theo tiêu thức thuộc tính:

Giới tính

- Phân tổ theo phương thức số lượng:

Thời gian học ở nhà 0

1 2 3 4 5 5,5 6 7 8

c) Phương pháp phân tổ thống kê có khoảng cách

tổ đều Dựa vào thời gian học ở nhà : n= 30

Xmax = 8 Xmin = 0

+ Số tổ: k = ( 2*n)1/3

= (2*30)1/3 4 tổ (n = số sinh viên = 30)

+Khoảng cách tổ đều: h = (Xmax – Xmin)/k

= (8-0)/4 = 2 + Bảng phân tổ đều:

Xi

fi

di

Si

- Dựa vào thời gian học trên lớp: n =

30 Xmax = 30

Xmin = 18

+ Số tổ: k= ( 2*n)1/3

= (2*30)1/3 4 tổ

+ Khoảng cách tổ đều: h = (Xmax – Xmin)/k

= (30 – 18)/4 = 3 + Bảng phân tổ đều:

Xi

fi

di

Si

- Dựa vào điểm tổng kết học phần:

n = 30

Xmax = 9.5

Xmin = 1.5

+ Số tổ: k= ( 2*n)1/3

= (2*30)1/3 4 tổ

+ Khoảng cách tổ đều: h = (Xmax – Xmin)/k

= (9.5–1.5)/4=2 + Bảng phân tổ đều:

fi

di(%)

Si

d Các chỉ tiêu thể hiện điển hình và các chỉ tiêu đánh giá mức độ điển

hình của số bình quân về thời gian học ở nhà của sinh viên.

-Các chỉ tiêu thể hiện điển hình:

Dựa vào thời gian học ở nhà: h = 2

Thời gian

học ở nhà (Xi)

0 - 2

download by : skknchat@gmail.com

2 - 4

4 - 6

6 - 8

- Số bình quân cộng:

Thời gian học ở nhà bình quân : X = 88

30 =2.93

Số bình quân nhân: X = f 1+f 2+…+fn√x f 1∗x f 2∗…∗x fn

= 30√111∗37∗59∗73 = 2.54

3, Xây dựng phương pháp tổ chức điều tra thống kê cho dữ liệu

3.1 Mục đích điều tra

điều tra về kết quả học tập môn Nguyên lý thống kê kinh tế của 30 sinh

viên lớp ĐH9KE1 học kỳ 1 năm học 2019-2020, trường Đại học TNMT

3.2 Đối tượng điều tra và đơn vị điều tra

- Đối tượng điều tra: 30 sinh viên lớp ĐH9KE1

- Đơn vị điều tra: Trường Đại học TNMT

3.3 Loại điều tra và phương pháp thu thập số liệu

- Loại điều tra: điều tra theo mẫu

- Phương pháp thu thập dữ liệu:

+ Phương pháp đăng ký trực tiếp: trực tiếp tiếp xúc với đối tượng điều tra + Phương pháp phỏng vấn trực tiếp

3.4 Thời điểm điều tra

học kỳ 1 năm học 2019-2020

3.5 Nội dung điều tra và thiết lập phiếu điều

tra - Nội dung điều tra:

+Thông tin về sinh viên Trường Đại học TNMT: giới tính, thời gian học ở nhà, thời gian học trên lớp, điểm tổng kết học phần

+ Đánh giá kết quả của sinh viên

-Phiếu điều tra: Lập 1 mẫu phiếu điều tra về vấn đề học ở nhà, học trên lớp của sinh viên

3.6 Tổ chức điều tra

Phối hợp chặt chẽ với ban quản lý nhà trường, giáo viên chủ nhiệm, thống nhất

về mục đích, nội dung trước khi tiến hành điều tra

Tài liệu tham khảo:

1.Phan Công Nghĩa, Bùi Đức Triệu (2014), Giáo Trình Thống Kê Kinh Tế, NXB Đại Học Kinh Tế Quốc Dân

2.Hoàng Trọng, Chu Nguyễn Mộng Ngọc (2017), Thống kê ứng dụng

trong kinh tế và kinh doanh, NXB Kinh tế TP Hồ Chí Minh.

3 Hoàng Trọng, Chu Nguyễn Mộng Ngọc (2009), Bài tập & Bài giải Thống kê ứng dụng trong Kinh tế - xã hội, NXB Thống kê