Hàng hóa đóng vai trò quan trọng trong đời sống con người và xã hội. chính vì nhu cầu sống của con người ngày càng được nâng cao, bao gồm cả ăn, mặc đi lại,… nhưng một cá nhân thì không thể sản xuất ra tất cả mọi thứ để đáp ứng đủ nhu cầu của bản thân. Vì vậy, để có thể thõa mãn nhu cầu của mình, con người đã bắt đầu trao đổi, mua bán với nhau những thứ “hàng hóa” mà họ làm ra được. Từ đó hàng hóa cũng bắt đầu xuất hiện. Để có thể hiểu rõ hơn về hàng hóa cũng như những thuộc tính của hàng hóa nên chúng tôi đã chọn đề tài “Hàng hóa, hai thuộc tính của hàng hóa và sự vận dụng trong việc phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam” để nghiên cứu.
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC MÔN KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC - LÊNIN
TIỂU LUẬN
HÀNG HÓA, HAI THUỘC TÍNH CỦA HÀNG HÓA
VÀ SỰ VẬN DỤNG TRONG VIỆC PHÁT TRIỂN NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ
NGHĨA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
HỌC PHẦN: KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC – LÊNIN
Thành phố Hồ Chí Minh ngày… Tháng… Năm…
Trang 2TRƯỜNG ĐẠI HỌC MÔN KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC – LÊNIN
TIỂU LUẬN
HÀNG HÓA, HAI THUỘC TÍNH CỦA HÀNG HÓA
VÀ SỰ VẬN DỤNG TRONG PHÁT TRIỂN NỀN KINH
TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ
NGHĨA Ở VIỆT NAM
Họ và tên:
Mã số sinh viên:
Mã lớp học phần:
Giảng viên hướng dẫn:
Trang 3MỤC LỤC
MỤC LỤC 3
MỞ ĐẦU 5
1 Lí do chọn đề tài 5
2 Mục tiêu nghiên cứu 5
3 Đối tượng nghiên cứu 5
4 Phạm vi nghiên cứu 5
5 Phương pháp nghiên cứu 5
6 Kết cấu 5
NỘI DUNG 6
CHƯƠNG 1: LÍ LUẬN CỦA C.MÁC VỀ SẢN XUẤT HÀNG HÓA 6
1 Sản xuất hàng hóa 6
2 Đặc trưng của sản xuất hàng hóa 7
3 Ưu thế của sản xuất hàng hóa 7
4 Hạn chế của sản xuất hàng hóa 8
Tiểu kết chương 1 8
CHƯƠNG 2: HÀNG HÓA, HAI THUỘC TÍNH CỦA HÀNG HÓA 9
1 Khái niệm hàng hóa 9
2 Hai thuộc tính của hàng hóa 9
3 Mối quan hệ giữa hai thuộc tính của hàng hóa 11
Tổng kết chương 2: 11
CHƯƠNG 3: VẬN DỤNG TRONG VIỆC PHÁT TRIỂN NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 12
1 Khái niệm kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa 12
2 Vận dụng sản xuất hàng hóa trong việc phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa 12
Tiểu kết chương 3 13
KẾT LUẬN 14
TÀI LIỆU THAM KHẢO 15
Trang 5MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn đề tài
Hàng hóa đóng vai trò quan trọng trong đời sống con người và xã hội chính vì nhu cầu sống của con người ngày càng được nâng cao, bao gồm cả ăn, mặc đi lại,… nhưng một cá nhân thì không thể sản xuất ra tất cả mọi thứ để đáp ứng đủ nhu cầu của bản thân Vì vậy, để có thể thõa mãn nhu cầu của mình, con người đã bắt đầu trao đổi, mua bán với nhau những thứ “hàng hóa” mà họ làm ra được Từ đó hàng hóa cũng bắt đầu xuất hiện Để có thể hiểu rõ hơn về hàng hóa cũng như những thuộc tính của hàng hóa nên chúng tôi đã chọn đề tài “Hàng hóa, hai thuộc tính của hàng hóa và sự vận dụng trong việc phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam” để nghiên cứu
2 Mục tiêu nghiên cứu
Bài tiểu luận nhầm đi sâu tìm hiểu về hàng hóa, hai thuộc tính của hàng hóa để từ
đó vận dụng trong việc phát nền kinh tế trị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay
3 Đối tượng nghiên cứu
Đề tài này nhằm nghiên cứu về hàng hóa, các thuộc tính của hàng hóa để từ đó có thể vận dụng trong việc phát triển nền kinh tế trị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn hiện nay
4 Phạm vi nghiên cứu
Hàng hóa, những thuộc tính của hàng hóa trong tình hình mới hiện nay
5 Phương pháp nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu được thực hiện bởi các phương pháp tổng hợp tư liệu, phương pháp phân tích và một số phương pháp khác
6 Kết cấu
Đề tài gồm ngoài phần mở đầu, nội dung, kết luận ra còn có mục lục, tài liệu tham khảo
Trang 6
NỘI DUNG
CHƯƠNG 1: LÍ LUẬN CỦA C.MÁC VỀ SẢN XUẤT HÀNG HÓA
1 Sản xuất hàng hóa
1.1 Khái niệm về sản xuất hàng hóa
“Theo C.Mác, sản xuất hàng hóa là kiểu tổ chức hoạt động kinh tế mà ở đó, những người sản xuất ra sản phẩm nhằm mục đích trao đổi mua bán.”1
1.2 Điều kiện ra đời của sản xuất hàng hóa
Sản xuất hàng hóa không xuất hiện đồng thời với sự xuất hiện của xã hội loài người Nền kinh tế hàng hóa có thể hình thành và phát triển khi có các điều kiện:
- Một là, phân công lao động xã hội
Phân công lao động xã hội là sự phân chia lao động trong xã hội thành các ngành, các lĩnh vực sản xuất khác nhau, tạo nên sự chuyên môn hóa của những nghành sản xuất thành những nghành, nghề khác nhau Khi đó, mỗi người thực hiện sản xuất một hoặc một số loại sản phẩm nhất định, nhưng nhu cầu của họ lại yêu cầu nhiều loại sản phẩm khác nhau Để thỏa mãn nhu cầu của mình, tất yếu những người sản xuất phải trao đổi sản phẩm với nhau
- Hai là, sự tách biệt về mặt kinh tế của các chủ thể sản xuất
Sự tách biệt về mặt kinh tế giữa các chủ thể sản xuất làm cho giữa những người sản xuất độc lập với nhau, có sự tách biệt về lợi ích Trong điều kiện đó, người này muốn tiêu dùng sản phẩm của người khác, phải thông qua trao đổi, mua bán tức là phải trao đổi dưới hình thức hàng hóa C.Mác viết: “chỉ có sản phẩm của những lao
1 Bộ Giáo dục và Đào tạo, 2021, Giáo trình Kinh tế chính trị Mác – Lênin, Nxb Chính trị Quốc gia, tr.21
Trang 7động của tư nhân độc lập và không phụ thuộc vào nhau mới đối diện với nhau như
là những hàng hóa” Sự tách biệt về mặt kinh tế giữa những người sản xuất là điều kiện đủ để nền sản xuất hàng hóa ra đời và phát triển
Trong lịch sử, sự khác biệt về mặt kinh tế giữa các chủ thể sản xuất hiện khách quan dựa trên sự tách biệt về sở hữu Xã hội loài người càng phát triển, sự tách biệt
về sở hữu càng sâu sắc, hàng hóa được sản xuất ra càng phong phú
Khi còn sự tồn tại của hai điều kiện nêu trên, con người không thể dùng ý chỉ chủ quan mà xóa bỏ nền sản xuất hàng hóa được Việc cố tình xóa bỏ nền sản xuất hàng hóa, sẽ làm cho xã hội đi tới chỗ khang hiếm và khủng hoảng Với ý nghĩa đó, cần khẳng định, nền sản xuất hàng hóa có ưu thế tích cực, vượt trội so với nền sản xuất tự cấp, tự túc
2 Đặc trưng của sản xuất hàng hóa
Sản xuất hàng hóa có những đặc trưng cơ bản sau đây:
- Thứ nhất, sản xuất hàng hóa là sản xuất để trao đổi mua bán
- Thứ hai, lao động của người sản xuất hàng hóa vừa mang tính tư nhân, vừa mang tính xã hội
Lao động của người sản xuất hàng hóa mang tính chất xã hội vì snar phẩm làm
ra để cho xã hội, đáp ứng nhu cầu của người khác trong xã hội
Nhưng với sự tách biệt tương đối về kinh tế, thì lao động của người sản xuất hàng hóa đồng thời lại mang tính chất tư nhân, vì việc sản xuất cái gì, như thế nào
là công việc riêng, mang tính độc lập của mỗi người
Tính chất tư nhân đó có thể phù hợp hoặc không phù hợp với tính chất xã hội
3 Ưu thế của sản xuất hàng hóa
So với việc sản xuất tự cung, tự cấp, sản xuất hàng hóa có những ưu thế hơn hẳn:
Trang 8- Thứ nhất: Sản xuất hàng hóa ra đời trên cơ sở của phân công lao động xã hội, chuyên môn hóa sản xuất Do đó, nó khai thác được những lợi thế về tự nhiên, xã hội, kĩ thuật của từng người, từng cơ sở sản xuất cũng như từng vùng, từng địa phương
- Thứ hai: Trong nền sản xuất hàng hóa, qui mô sản xuất không còn bị giới hạn bởi nhu cầu và nguồn lực mang tính hạn hẹp của mỗi cá nhân, gia đình, mỗi cơ sở, mỗi vùng, mỗi địa phương, mà nó được mở rộng, dựa trên cơ sở nhu cầu và nguồn lực của xã hội
- Thứ ba: Trong nền sản xuất hàng hóa, sự tác động của qui luật vốn có của sản xuất
và trao đổi hàng hóa là quy luật giá trị, cung – cầu, cạnh tranh…
- Thứ tư: Trong nền sản xuất hàng hóa, sự phát triển của sản xuất, sự mở rộng và giao lưu kinh tế giữa các cá nhân, giữa các vùng, giữa các nước… không chỉ làm cho đời sống vật chất mà cả đời sống văn hóa, tinh thần cũng được nâng cao hơn, phong phú hơn, đa dạng hơn
4 Hạn chế của sản xuất hàng hóa
Bên cạnh những mặt tích cực, sản xuất hàng hóa cũng còn tồn tại nhiều mặt trái và cả những tác động tiêu cực đối với đời sống kinh tế, xã hội như phân hóa giàu nghèo giữa những người sản xuất; chạy theo lợi ích cá nhân lợi ích cá nhân làm tổn hại đến các giá trị đạo đức truyền thống; sản xuất không kiểm soát được tiềm ẩn nguy cơ mất cân đối, khủng hoảng kinh tế, phá hoại môi trường sinh thái…
Tiểu kết chương 1
Ở chương đầu tiên này chúng tôi đã trình bài rõ về khái niệm, điều kiện ra đời của sản xuất hàng hóa, đặc trưng cơ bản, những ưu thế cũng như những hạn chế của việc sản xuất hàng hóa
Trang 9CHƯƠNG 2: HÀNG HÓA, HAI THUỘC TÍNH CỦA HÀNG HÓA
1 Khái niệm hàng hóa
“Hàng hóa là sản phẩm của lao động, có thể thỏa mãn nhu cầu nào đó của con người thông qua trao đổi, mua bán.”2
Sản phẩm của lao động là hàng hóa nhằm đưa ra trao đổi, mua bán trên thị trường Hàng hóa có thể sử dụng cho nhu cầu cá nhân hoặc nhu cầu sản xuất Khi
sử dụng cho tiêu dùng cá nhân gọi là hàng tiêu dùng; khi tiêu dùng cho sản xuất gọi
là tư liệu sản xuất Hàng hóa khi có những thuộc tính, chức năng đặc biệt được gọi
là hàng hóa đặc biệt Hàng hóa có thể tồn tại ở dạng vật thể hữu hình (hàng hóa thông thường), hoặc ở dạng phi vật thể (hàng hóa dịch vụ)
2 Hai thuộc tính của hàng hóa
Bất kì hàng hóa nào cũng bao gồm hai thuộc tính là giá trị sử dụng và giá trị:
- Giá trị sử dụng của hàng hóa: là công dụng của sản phẩm, có thể thỏa mãn nhu cầu nào đó của con người
Nhu cầu đó có thể là nhu cầu vật chất hoặc nhu cầu tinh thần; có thể là nhu cầu cho tiêu dùng cá nhân, có thể là nhu cầu cho sản xuất
Giá trị sử dụng chỉ được thực hiện trong việc sử dụng hay tiêu dùng Nền sản xuất càng phát triển, khoa học, công nghệ càng hiện đại, càng giúp cho con người phát hiện ra nhiều và phong phú hơn các giá trị sử dụng của sản phẩm
2 Bộ Giáo dục và Đào tạo, 2021, Giáo trình Kinh tế chính trị Mác – Lênin, Nxb Chính trị Quốc gia, tr.23
Trang 10Giá trị sử dụng của hàng hóa là giá trị sử dụng nhằm đáp ứng yêu cầu của người mua Cho nên, nếu là người sản xuất, phải chú ý hoàn thiện giá trị sử dụng của hàng hóa do mình sản xuất ra sao cho ngày càng đáp ứng nhu cầu khắc khe và tinh tế của người mua
- Giá trị của hàng hóa: là lao động xã hội của con người sản xuất đã hao phí để sản xuất ra hàng hóa, hay lao động của người sản xuất kết tinh trong hàng hóa
Giả sử 1kg thịt lợn có thể được đổi lấy 10kg thóc Có nghĩa là thịt lợn và thóc là vật mang giá trị trao đổi Trong trường hợp này, có hai câu hỏi đặt ra:
Thứ nhất: Tại sao thịt lợn và thóc là hai loại hàng hóa khác nhau, có giá trị sử dụng khác nhau lại có thể trao đổi với nhau?
Thứ hai: Tại sao chúng ta lại trao đổi theo tỷ lệ nhất định 1:10?
Câu trả lời là cả thịt lợn và thóc đều là sản phẩm của lao động, đều có lao động kết kinh trong đó Vì vậy mà việc người ta trao đổi hàng hóa cho nhau chẳng qua là trao đổi lao động của mình ẩn giấu trong những hàng hóa ấy với nhau Cụ thể trong ví
dụ này, hao phí lao động để làm ra 1kg thịt lợn sẽ bằng với hao phí lao động để làm
ra 10kg thóc Hay nói cách khác thời gian lao động xã hội cần thiết để tạo ra 1kg thịt lợn sẽ bằng với thời gian lao động xã hội cần thiết để trồng được 10kg thóc => 1kg thịt lợn có giá trị tương đương với 10kg thóc
Giá trị hàng hóa biểu hiện mối quan hệ kinh tế giữa những người sản xuất trao đổi hàng hóa và là phạm trù có tính lịch sử Khi nào có sản xuất và trao đổi hàng hóa, khi đó có phạm trù giá trị hàng hóa Giá trị trao đổi là hình thức biểu thị ra bên ngoài của giá trị; giá trị là nội dung là cơ sở của trao đổi Khi trao đối người ta ngầm so sánh lao động đã hao phí ẩn dấu trong hàng hóa với nhau
Trong thực hiện sản xuất hàng hóa, để thu được hao phí lao động đã kết tinh, người sản xuất phải chú ý hoàn thiện giá trị sử dụng để được thị trường chấp nhận Hàng hóa phải được bán đi
Trang 113 Mối quan hệ giữa hai thuộc tính của hàng hóa
“Giữa hai thuộc tính của hàng hóa vừa có mặt thống nhất vừa có mặt mâu thuẫn
- Mặt thống nhất: Hai thuộc tính này đều tồn tại đồng thời trong một sản phẩm, vật phẩm Nếu thiếu một trong hai thì vật phẩm, sản phẩm ấy không thể xem là hàng hóa được, phải có cả hai thì vật phẩm, sản phẩm mới được gọi là hàng hóa
- Mặt mâu thuẫn: Người sản xuất tạo ra hàng hóa, họ nắm trong tay mặt giá trị giá trị sử dụng, nhưng mà điều họ muốn hướng tới là giá trị (tức là lợi nhuận mà hàng hóa mang lại) chứ không phải giá trị sử dụng Ngược lại, đối với người mua, họ lại rất cần giá trị sử dụng Nhưng để có giá trị sử dụng, trước hết họ cần thực hiện giá trị hàng hóa sau đó mới có thể chi phối giá trị sử dụng Vì vậy mâu thuẫn giữa hai thuộc tính này chính là quá trình thực hiện giá trị sử dụng và giá trị hàng hóa là hai quá trình khác nhau về thời gian và không gian Quá trình thực hiện giá trị được thực hiện trước (trên thị trường), quá trình thực hiện giá trị sử dụng diễn ra sau (trong tiêu dùng) Nếu giá trị của hàng hóa không được thực hiện thì sẽ dẫn đến khủng hoảng sản xuất.”3
Tổng kết chương 2:
Nếu như ở chương một chúng tôi đã trình bài khái quát về sản xuất hàng hóa thì trong chương 2 này chúng tôi đi sâu nghiên cứu, đưa ra khái niệm về hàng hóa, phân tích hai thuộc tính và mối quan hệ giữa hai thuộc tính của hàng hóa
3 https://luanvan2s.com/hang-hoa-la-gi-hai-thuoc-tinh-cua-hang-hoa-bid187.html
Trang 12CHƯƠNG 3: VẬN DỤNG TRONG VIỆC PHÁT TRIỂN NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
1 Khái niệm kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
“Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là nền kinh tế vận hành theo các quy luật của thị trường đồng thời góp phần hướng tới từng bước xác lập một xã hội mà ở đó dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh; có sự điều tiết của Nhà nước do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo.”4
2 Vận dụng sản xuất hàng hóa trong việc phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
“Trong bối cảnh vừa đối mặt với dịch bệnh, vừa duy trì hoạt động sản xuất, GDP cả nước đang giảm mạnh, nền kinh tế bị đình trệ thì cần có những giải pháp như sau:
- Phát triển đa dạng hóa kênh phân phối:
+ Tạo mối liên hệ chặt chẽ, ổn định và ràng buộc trách nhiệm từ quá trình sản xuất, xuất nhập khẩu đến buôn bán nhỏ lẻ
+ Khuyến khích các doanh nghiệp lớn kinh doanh các nhóm, mặt hàng tiêu dùng tạo mối liên kết ngang trong phân phối để giảm giá cả đầu tư
- Thực thi khai thác thị trường hàng hóa Việt Nam:
+ Thứ nhất, bổ sung những quy chuẩn hiện có để phát triển thị trường hàng hóa, làm
cơ sở để các cơ quan chức năng thực hiện kiểm soát thị trường
+ Thứ hai, có cơ chế tài chính, tín dụng, chính sách đầu tư, đất đai phù hợp để xây dựng hạ tầng thương mại
+ Thứ ba, tổ chức các cuộc vận động “Người Việt Nam sử dụng hàng Việt Nam”và nâng cao tỉ trọng hàng Việt Nam, kết hợp các biện pháp quảng cáo, khuyến mại
4 Bộ Giáo dục và Đào tạo, 2021, Giáo trình Kinh tế chính trị Mác – Lênin, Nxb Chính trị Quốc gia, tr.108
Trang 13- Hỗ trợ phân phối hàng hóa, tăng sức cạnh tranh thị trường
+ Tăng cường chính sách phát triển phân phối và mở cửa thị trường phân phối + Tăng cường hợp tác giữa các nhà phân phối trong nước tạo sức mạnh tài chính, xây dựng thương hiệu; liên kết giữa nhà sản xuất, nhà phân phối để ổn định nguồn hàng và thị trường tiêu thụ
+ Hoàn thiện quy chế quản lí về quảng cáo, ngăn chặn tình trạng các công ty mẹ ở nước ngoài chi trả quảng cáo cho các công ty trong nước vượt quá định mức
- Ứng dụng thương mại điện tử và sử dụng thị trường hàng hóa Việt Nam hiện nay hiệu quả”5
Tiểu kết chương 3
Trong chương cuối cùng này chúng tôi vận dụng những kiến thức đã biết, đề
ra những giải pháp cho vào sự phát triển kinh tế hàng hóa trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở việt nam hiện nay
5 http://finvest.vn/thi-truong-hang-hoa-viet-nam-hien-nay/