phan tich bai tho tay tien cua quang dung

Cần phải lưu ý, Quang Dũng - tác giả bài thơ - cũng như không ít chiađoàn Tây Tiến vốn là học sinh, sinh viên Hà Nội để có cơ sở góp phần giảithích cảm hứng bi tráng và tinh thần lãng mạ

Phân tích bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng - Ngữ văn 12

Yêu cầu làm bài

1 Cần phải lưu ý, Quang Dũng - tác giả bài thơ - cũng như không ít chiađoàn Tây Tiến vốn là học sinh, sinh viên Hà Nội để có cơ sở góp phần giảithích cảm hứng bi tráng và tinh thần lãng mạn độc đáo của bài thơ này, so vớimột số bài thơ cùng viết về người lính trong cuộc kháng chiến chống Pháp

2 Tây Tiến là sự hồi tưởng của Quang Dũng về đoàn quân Tây Tiến, về conngười và thiên nhiên Tây Bắc ở một thời kì gian khổ mà oai hùng Tất cả đềuđược thể hiện qua một hồn thơ lãng mạn nặng tình với quê hương, đất nướcbằng bút pháp tài hoa, độc đáo

• Đoạn một: Thông qua cách sử dụng một loại địa danh, gợi cảm giác xaxôi, hoang dã, cách dùng từ bạo khoẻ, cách phối âm để tạo giọng điệulạ Quang Dũng vừa khắc hoạ được sinh động cảnh núi rừng hiểm trởvừa diễn tả được nỗi vất vả, chất tinh nghịch của người lính

• Đoạn hai: Miêu tả con người và cảnh vật Tây Bắc Con người e ấp, tìnhtứ; thiên nhiên thơ mộng, tươi mát (khác xa sự hiểm trở, dữ dội ở đoạnđầu) Đây chính là vẻ đẹp của phương xa, xứ lạ có sức lôi cuốn mạnh mẽnhững người lính xuất thân từ học sinh, sinh viên

• Đoạn ba: Tập trung khắc hoạ người lính bằng bút pháp lãng mạn Họ códiện mạo khác thường, oai phong dữ dội, có chất anh hùng của tráng sĩthời xưa và có một tâm hồn rất lãng mạn Ở đây, hình ảnh người Lính cònthể hiện rõ chất bi tráng của bải thơ

• Bốn dòng cuối cùng của bài thơ có thể coi là lời thề quyết chiến đấu cùng

vì lí tưởng của người lính Tây Tiến

3 Đây là bài thơ có nghệ thuật đặc sắc: nét bút tả người, tả cảnh gây tượngmạnh, lúc thỉ gân guốc, bạo khoẻ, khi thì mềm mại, tình tứ, thủ pháp đối lậpđược sử dụng linh hoạt và mang lại hiệu quả đáng kể; giọng thơ khi thì thiếttha, khi thì hào hùng; ngôn ngữ sắc sảo, từ Hán Việt được dùng rất nghệthuật

Phân tích bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng mẫu 1

Cuộc kháng chiến chống Pháp đi qua để lại những dâu ấn không thể phai mờtrong tâm hồn dân tộc Đó là điểm hội tụ của muôn triệu tấm lòng yêu nướcmôi trường thử thách tinh thần chiến đấu ngoan cường, bất khuất của nhândân ta Cuộc kháng chiến còn làm nảy sinh biết bao hình ảnh đẹp mà đẹpnhất là hình ảnh người lính

Bên cạnh những bài thơ nổi tiếng một thời như Đồng chí của Chính Hữu,Nhớ của Hồng Nguyên , Tây Tiến của Quang Dũng là một thi phẩm đặc sắc.Đoàn quân Tây Tiến quy tụ một lực lượng đông đảo đủ mọi tầng lớp thanhniên từ khắp phố phường Hà Nội Có nhiều thanh niên học sinh thuộc tầnglớp trí thức tiểu tư sản vừa rời trang sách nhà trường để tham gia vào cuộcchiến đấu của dân tộc Tất cả những con người ấy ra đi với lí tưởng chungcủa dân tộc chiến đâu bảo vệ độc lập, tự do của Tổ quốc Họ ra đi không hẹnngày trở về chiến đấu với mục đích "Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh" Cáitinh thần ấy là hào khí của cả một thế hệ, đã từng được phản ánh trong mộtbài hát thời đó:

Đoàn Vệ quốc quân một lần ra đi, Nào có sá chi đâu ngày trở về.

Trong đoàn người nô nức lên đường đi chiến đấu, trong hàng ngũ nhữngthanh niên trí thức ngày hôm qua có khi là những tự vệ chiến đấu trên phốphường, chiến lũy Hà Nội, mà hôm nay đã có mặt trong đoàn quân Tây Tiến,thấp thoáng xuất hiện một khuôn mặt: Quang Dũng, tác giả của bài thơ Nhưbao thanh niên trí thức của Hà Nội ngày ấy, Quang Dũng cũng háo hức gianhập đoàn quân Tây Tiến với một niềm say mê của tuổi trẻ và một chút lãngmạn của những người thanh niên "nho sĩ quý tộc" ảnh hưởng trong Chinhphụ ngâm:

Giã nhà đeo bức chiến bào

hay Gieo Thái Sơn nhẹ tựa hồng mao.

Cũng chính vì thế mà những thanh niên như Quang Dũng sẵn sàng chấp nhậnmọi gian khổ, hi sinh để chiến đấu đến ngày thắng lợi cuối cùng Vào TâyTiến, Quang Dũng cùng sống và chiến đấu một thời gian với đơn vị này vàsau đó chuyển sang đơn vị khác Một ngày ngồi ở Phù Lưu Chanh, QuangDũng nhớ về những người đồng đội, nhớ về những tháng ngày chiến đấu giannan nhưng hào hùng, nhớ đơn vị cũ, nhớ những con đường hành quân mà ôngcùng đơn vị từng đi qua Nỗi nhớ ấy dần lớn lên trong Quang Dũng, bật rathành hai câu thơ:

Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi!

Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi.

Cuộc sống chiến đấu của Tây Tiến cùng những nơi mà đơn vị đã đi qua hẳn

là những kỉ niệm hết sức sâu đậm trong tâm hồn nhà thơ Hẳn một phần

quãng đời Quang Dũng gắn bó với Tây Tiến là cuộc sống hoạt động trongvùng rừng núi Bởi thế, nhà thơ nhớ về Tây Tiến là nhớ ngay về sông Mã,nhớ về rừng núi với bao kỉ niệm vui buồn, ấn tượng về một miền rừng núikhắc nghiệt đã để lại trong tâm hồn nhà thơ dấu ẩn chẳng phai mờ Vì thế,Quang Dũng nhớ về những tháng ngày đã qua với một tình cảm yêu thươnglắm nhưng chẳng biết gọi lên chính xác nỗi nhớ ấy Nhớ chơi vơi! hai liếngchơi vơi dùng ở đây thật là đắc địa diễn tả một nỗi nhớ không có hình, không

có lượng nhưng hình như rất nặng và mênh mang đầy ắp Cái tâm trạng nhớ

ấy ta đã bắt gặp không chỉ một lần trong ca dao: Ra về nhớ bạn chơi vơi,hoặc:

Nhớ ai bổi hổi bồi hồi, Như đứng đống lửa, như ngồi đống than.

Quang Dũng lấy nỗi nhớ trong ca dao để tượng trứng thêm cho nỗi nhớ chơivơi của mình, thật là chi tiết đắt giá! Ngay từ đầu bài thơ, ông đã miêu tảvùng rừng núi ấy thiết tha như thế làm cho người đọc chú ý ngay Nhớ TâyTiến, nhớ về sông Mã và núi rừng trùng điệp, nhớ con đường hành quân:

Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi Mường Lát hoa về trong đêm hơi Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm Heo hút cồn mây súng ngửi trời Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi.

Con đường hành quân điệp trùng với bao cái khắc nghiệt, dữ dội của mỗivùng rừng biên ải Đọc đoạn thơ, chưa cẩn suy ngẫm nội dung bên trong,chúng ta đã có thể hình dung ra con đường mà Quang Dũng miêu tả Kết câuđoan thơ cứ thanh bằng thanh trắc đan chéo nhau, trải dài ra miên man, vô tậnnhư con đường xa thẳm khấp khểnh Nhạc điệu êm ả, triền miên Đoàn quânTây Tiến đi trong lớp sương dày của núi rừng, tất cả lung linh trong lớpsương khói mờ ảo, như thực, như mộng Thế nhưng, mỗi địa danh đều gợi lêntrong người đọc về hình ảnh của một xứ lạ, phương xa; nếu ta chỉ thử thaySài Khao bằng một tên gọi khác là lớp sương huyền ảo ấy lan biến ngay.Đoàn quân Tây Tiến cất bước, trên con đường xa vạn dặm, với cái trắc trở,gập ghềnh của con đường Đã dốc lên khúc khuỷu mà còn dốc thăm thẳm, đãngàn thước lên cao rồi lại ngàn thước xuống thì đúng là đến độ cao chất ngất,ngoằn ngoèo khó đi Tất cả những đặc điểm ấy diễn tả nổi khó khăn của đoàn

quân Tây Tiến khi hành quân Nó ghi lại ấn tượng về một miền rừng núi thật

là dữ dội và khắc nghiệt Quang Dũng có những cách dùng từ rất tinh tế màcũng hết sức tinh nghịch: núi cao chạm mây nổi thành cồn heo hút, và để diễn

tả chiều cao của núi thì chỉ ba chữ súng ngửi trời nghe thật ngộ nghĩnh Phải

chăng đó là cách gọi của lính mà Quang Dũng ghi lại với tư cách một ngườitrong cuộc? Dù sao, qua những từ ngữ, chi tiết và cách kết hợp thanh điệucủa đoạn thơ cũng đã vẽ lên trước mát ta hình ảnh một miền rừng núi màđoàn quân Tây Tiến đã từng đi qua Có những câu thơ dùng toàn vần bằng rấthay:

Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi

Nhà ai Pha Luông mưa xa khơiSau khi ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống người chiến sĩ Tây Tiến nhưđứng trên nùi cao mà nhìn xuống thung lũng phủ kín trong màn mưa Nhữngngôi nhà như đang trôi bồng bềnh trong làn mưa trắng Thanh bằng của từngchữ trải ra, mênh mang, diễn tả cái màn mưa phủ giăng thung lũng Rừng núitrùng, ấn tượng về miền rừng núi cũng thật là khắc nghiệt và dữ dội:

Chiều chiều oai linh thác gầm thétĐêm đêm Mường Hịch cọp trêu người

Chỉ hai câu thơ thôi mà gieo vào lòng ta tất cả những sự khắc nghiệt củamiền rừng núi này - một miền núi rừng âm u với thú dữ đe doạ con người.Hai chữ Mường Hịch đi với nhau nghe nặng như chân cọp Có một điều kì lạ

là nếu ta thay địa danh này bằng hai chữ khác như Châu Thuận chẳng hạn, thìhiệu lực câu thơ sẽ giảm sút ngay Qua sự miêu tả của Quang Dũng, mộtvùng núi rừng biên ải hiện lên với tất cả sự khắc nghiệt, dữ dội của thiênnhiên Đó là những khó khăn mà người chiến sĩ Tây Tiến phải vượt qua trêncon đường hành quân Cái trắc trở, gian lao của con đường Tây Tiến chợt làmchúng ta nhớ đến câu thơ của Lí Bạch:

Thục đạo chi nan, nan ư thướng thanh thiên.

(Đường xứ Thục khó đi, khó hơn lên tận trời xanh)

Đó là tất cả những gian khổ, nguy hiểm do thiên nhiên đem đến mà ngườichiến sĩ Tây Tiến phải chịu đựng

Anh bạn dãi dầu không bước nữa Gục lên súng mũ, bỏ quên đời!

Quang Dũng nói cái thực trên con đường Tây Tiến Bao người chiến sĩ đãnằm lại trên con đường hành quân Có một điều lạ làm toả sáng cả ý thơ là

người lính Tây Tiến đến lúc gục xuống vẫn cố gắng trong tư thế của ngườilính, chết rồi nhưng súng mũ vẫn còn đó, hành trang của người chiến sĩ vẫncòn trong tư thế tiếp tục cuộc hành trình Bao cảnh gian khổ khó khăn, khắcnghiệt dữ dội của con đường hành quân, của thiên nhiên xứ lạ đã thử tháchngười chiến sĩ Tây Tiến một cách ghê gớm Có những người lính đã vượt quađược, và cũng không ít những người phải nằm lại phía sau Người lính dãidầu qua mưa nắng, đi từ khó khăn này đến gian khổ khác, chịu hết thử tháchnày đến thử thách thác mà dường như vẫn chẳng nể hà; đến khi kiệt sức phảigục xuống thì cũng cố gắng gục xuống trong tư thế của người chiến sĩ.

Cho dù Quang Dũng có nói sự thực về một vùng rừng núi che lấp con người,nhưng chính những phẩm chất cao đẹp của người chiến sĩ đã đưa họ bay lên,vượt lên trên cái gian khổ và thiếu thốn Quang Dũng là một người trongcuộc, rừng là chiến sĩ Tây Tiến, chính vì vậy mà nhà thơ viết về cuộc sốnggian khổ của người chiến sĩ Tây Tiến một cách hết sức cảm động Cái khắcnghiệt, khổ và dữ dội của một miền biên ải, những gian truân mà người chiến

sĩ Tiến phải chịu đựng và những ấn tượng không thể nào quên Quang Dũng

về người lính Tây Tiến không như những nhà thơ khác; ông nói thật về sựkhổ, hi sinh của người lính một thời Thế nhưng, hình ảnh anh bộ đội TâyTiến không vì thế mà trở nên uỷ mị, ngược lại càng thêm cao đẹp hơn Miêu

tả nét chiến sĩ với cái bi, nhưng là “bi tráng” Nói cái gian khổ để đề caochiến thắng nói hi sinh để nâng hình ảnh người lính lên một tầm cao thời đạicũng là một cách “vẽ mây nảy trăng” trong hội hoạ vậy Bởi chiến thắng cógiá trị gì khi chiến thắng dễ dàng, không có hi sinh? Và hình ảnh người lính

sẽ không thật cao đẹp nếu họ không trải qua những thử thách gian truân củacuộc sống chiến đấu khắc nghiệt

Lao xao sóng vỗ ngọn tùng Gian nan là nợ anh hùng phải vay.

Đó là một lời đúc kết kinh nghiệm về giá trị của chiến thắng, giá trị cả phẩmchất con người Giữa bao cái gian khổ, khắc nghiệt đã thành ấn tượng niềmvui, dù ít ỏi, càng đáng nhớ hơn:

Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói

Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa.

Dường như để trả trạng thái tâm hồn chúng ta về thế cân bằng sau khi chùngxuống trước cuộc sống chiến đấu của người chiến sĩ Tây Tiến, Quang Dũnghồi tưởng lại nhiều hình ảnh vui, ấm áp Khói bếp, mùi thơm cơm nếp gợi cái

ấm cúng của cuộc sống thanh bình, hạnh phúc Sức nóng của nó đủ làm tâmhổn dần ấm lại sau những phút giây chứng kiến những gian khổ của ngườilính, đuốc hoa là hình ảnh có sức khơi gợi, gợi cho ta cái cảm giác tươi vuinhư đang chứng kiến lễ hội đông vui Hai liếng kìa em vừa ngỡ ngàng, vừasung sức nó diễn cả tâm hồn của người chiến sĩ Tây Tiến Trong cả đoạn thơdìu dặt thành tiếng nhạc, tiếng khèn, phảng phất hình ảnh vui tươi của cuộcsống) bình như chẳng biết đến chiến tranh Hình ảnh nhạc về Viên Chăn xâyhồn là hình ảnh đẹp, thơ mộng, diễn tả tâm hồn phong phú của người línhTây Tiến Họ tổ chức hội vui, sau bao thử thách khắc nghiệt của núi rừng dữdội Và mặc dù biết rằng sẽ còn liếp tục chịu đựng những gian truân, hi sinh,người lính Tây Tiến vẫn múa hát, đùa vui, vẫn lạc quan yêu đời Có thể chỉngày hôm sau một người nào đó trong số họ phải nằm lại nơi núi rừng u tịch,nhưng hôm nay làm hồn họ vẫn mộng mơ, mơ đến những hình ảnh đẹp củathi và hoạ, xây hồn thơ Và như vậy, họ sẵn sàng đón nhận mọi thử thách tiếptheo, coi đó như một việc bình thường mà đời lính phải chấp nhận Không lêngân, không khiên cưỡng, mọi gian khổ hi sinh đối với người lính là chuyệnbinh thường và tất yếu, vì vậy mà họ vẫn lạc quan, vẫn yêu đời, vẫn sống vớilâm hồn trẻ trung, tươi mát Cũng vậy mà người lính Tây Tiến có thể vẫn nhớmột dáng thuyền độc mộc, hoặc một bông hoa trên dòng nước lũ Những hìnhảnh rất binh thường ấy, ngỡ rằng sau bao sự thử thách về tinh thần, người lính

sẽ quên đi Nhưng không, họ vẫn nhớ Những hình ảnh ấy in sâu vào tâm hồnngười lính Tây Tiến, là nguồn động viên thúc giục họ chiến đấu, dù tiếp tụcđón nhận những thử thách mới:

Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc Quân xanh màu lá dữ oai hùm Mắt trừng gửi mộng qua biên giới

Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm li ''Đàn quân không mọc tóc! Có cách nóinào lại khơi dậy nhiều cảm xúc đến thế! Như vậy thì hình ảnh của anh bộ độiTây Tiến có trở nên quái đản không? Không đâu! Đó chính là hình ảnh oaihùng của anh “Vệ trọc” nổi tiếng một thời rét nên tóc rụng vả lại, cái cách nóiđoàn quân không mọc tóc ấy phần nào cũng dựng nên hình ảnh người tráng sĩvới dáng dấp thật hùng dũng và hiên Quân không mọc tóc, quân lại xanh màu

lá, màu xanh ấy có thể do cành lá trang, nhưng chủ yếu là do sốt rét rừng.Những cơn sốt rét ghê gớm đã để lại ấn tượng sâu sắc cho người chiến sĩ Ta

cảm động trước hình ảnh người sĩ Tây Tiến, và chợt nhớ đến hình ảnh ngườichiến sĩ trong một số bài thơ đương thời:

Khuôn mặt đã lên màu bệnh tật, Đâu còn tươi nữa những ngày qua.

Người lính Tây Tiến cũng chịu đựng những cơn sốt rét ghê gớm ấy, thếnhưng, nó không làm nhụt đi ý chí của người chiến sĩ mà ngược lại họ càngchiến đấu dũng cảm hơn, kiên cường hơn, quân xanh màu lá nhưng vẫn dữoai Cái khí phách hào hùng của người chiến sĩ Tây Tiến được ghi lại bằng sự

so sánh cân bằng Nếu ở khổ thơ trên, người lính chịu sự đe doạ của cọp thì

họ cũng chiến đấu với tinh thần dũng cảm của một chúa sơn lâm như thế Câuthơ sau nâng đỡ câu thơ trước vút bay lên như ánh hào quang của phẩm chấtngười lính Tây Tiến Miêu tả khí thế chiến đấu hào hùng của người chiếnthắng một sự so sánh như thế, Quang Dũng thực sự đã hiểu người lính và đãhòa đồng với họ Chiến đâu dũng mãnh như thế, nhưng người lính Tây Tiếnvẫn có đời sống tâm Hà Nội hết sức tinh tế:

Mắt trừng gửi mộng qua biên giới Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm.

Người chiến sĩ ra đi từ những mái trường, chiến đấu nhưng vẫn không quênhậu phương Phía trước là trận đánh, tình cảm thể hiện qua giấc mộng, cóthực, có mơ Dáng kiều thơm gợi nên cái dáng vẻ yêu kiều của người con gáiThủ đô chữ thơm được dùng với nghĩa như “sắc nước hương trời” vậy!Người chiến sĩ của Quang Dũng ra đi, mang theo cả phong thái hào hoa củangười thanh niên trí thức, cái phong thái đã giúp người chiến sĩ sống bằng đờisống tâm ít phong phú sau mỗi trận đánh ác liệt

Cái cuộc sống tâm hồn ấy là nguồn động lực giúp người lính tiếp tục chiếnđâu để giành lấy độc lập, tự do cho Tổ quốc thân thương Và cũng vì thế,người chiến sĩ chấp nhận sự hi sinh:

Rải rác biên cương mồ viễn xứ Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh.

Cứ thử làm công việc tách hai câu thơ thành từng câu một Ôi! Cái ấn tượng

bi thảm đến vô cùng mà câu thơ đầu mang đến thật mạnh mẽ Không hiểusao, cứ mỗi lần đọc đến câu thơ này là tôi lại chìm vào trong suy tưởng vànước mắt cứ rưng rưng! Trên con đường gập ghềnh xa thẳm của miền núirừng biên giới đoàn quân Tây Tiến cứ đi và thỉnh thoảng có những con ngườiphải tách ra khỏi đội hình Những nấm mộ của người chiến sĩ mọc lên Câu

thơ thật là bi thảm Nhưng câu thơ sau như một lực nâng vô hình, đã đưa câuthơ đầu lên cao, cái thảm giờ đây đã trở thành bi tráng Nó bi tráng và hàohùng bởi Quang Dũng nói được một điều cốt lõi trong nhân cách của ngườilính: biết hi sinh, biết gian khổ nhưng vẫn cứ ra đi giải phóng quê nhà Họ ra

đi chẳng tiếc đời xanh, bởi quãng đời tươi đẹp ấy đã hiến dâng cho một lítưởng cao đẹp: chiến đấu vì tổ quốc Họ ra đi và ngã xuống thanh thản khôngmột chút vướng bận, cái chết được xem nhẹ lựa lông hồng:

Áo bào thay chiếu anh về đất Sông Mã gầm lên khúc độc hành.

Cách dùng từ áo bào của Quang Dũng làm cho câu thơ trở nên cổ kính, áobào chứ không phải chiến bào; người chiến sĩ như những danh tướng thời xưa

da ngựa bọc thây là một điều vinh quang Cũng như thế, người lính coi việc

hi sinh trên chiến trường là một nghĩa vụ thiêng liêng Người chiến sĩ TâyTiến ngã xuống và thanh thản về đất Đất sinh ra anh và lại đón nhận anh vềsau khi làm tròn nghĩa vụ Anh về đất như một hành động tựu nghĩa củanhững anh hùng Mở đầu bài thơ là hình ảnh sông Mã, kết thúc bài thơ vẫn làtiếng gầm thét của dòng sông này Dòng sông tiễn anh ra đi chiến đấu lại đónanh về:

Tây Tiến người đi không hẹn ước Đường lên thăm thẳm một chia phôi

Ai lên Tây Tiến mùa xuân ấy Hồn về Sầm Nứa chẳng về xuôi.

Quang Dũng khẳng định lại một lần nữa cái ý chí nhất khứ bất phục phản ra

đi là không trở lại) Đó cũng là ý chí quyết tâm của cả một thế hệ, của mộtthời đại

Những gian khổ, hi sinh của cuộc kháng chiến là những kỉ niệm không thểquên Sẽ không bao giờ còn có lại thời kì gian khổ đến mức ấy và cũng hàohùng đến mức ấy Và cũng khó có thể có được bài thơ Tây Tiến thứ hai

Phân tích bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng mẫu 2

biểu của Quang Dũng cũng đã dựng lên một bức tượng đài bất tử như vậy vềngười lính cách mạng trong cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Phápxâm lược Đó là bức tượng đài đã làm cho những người chiến sĩ yêu nướctừng ngã xuống trong những tháng năm gian khổ ấy bất tử cùng thời gian

“Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi!

Là 1 người lính trẻ hào hoa, lãng mạn ra đi theo tiếng gọi của Tổ quốc, sống

và chiến đấu nơi núi rừng gian khổ nhưng chất thi sĩ vẫn trào dâng mãnh liệttrong lòng nhà thơ 1 thời gắn bó sâu đậm với Tây Tiến, với đồng đội, với núirừng đã làm cho ông không khỏi bồi hồi, xúc động khi nỗi nhớ về Tây Tiếndâng trào trong kí ức của nhà thơ

“Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi!

Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi”

Câu thơ như tiếng gọi chân thành, tha thiết xuất phát từ trái tim và tâm hồnngười thi sĩ Bằng cách sử dụng câu cảm thán và thủ pháp nghệ thuật nhânhoá, câu thơ trở nên đẹp diệu kỳ “Sông Mã” không đơn thuần là 1 con sông -nơi đã từng là địa bàn hoạt động của đoàn quân Tây Tiến - mà nó đã trở thành

1 hình ảnh hiện hữu, 1 chứng nhân lịch sử trong suốt cuộc đời người lính TâyTiến với bao nỗi vui - buồn, được - mất “Tây Tiến” không chỉ để gọi tên 1đơn vị bộ đội mà nó đã trở thành 1 người bạn ” tri âm tri kỉ” để nhà thơ giãibày tâm sự

Câu thơ thứ 2 với điệp từ “nhớ” được lặp lại 2 lần đã diễn tả nỗi nhớ quayquắt, cồn cào đang ùa vào tâm trí Quang Dũng Tính từ “chơi vơi” - biểu cảmmột nỗi nhớ nhẹ và rất sâu - kết hợp với từ “nhớ” đã khắc sâu được tình cảmnhớ nhung da diết của nhà thơ Và nỗi nhớ đó như 1 cơn thác lũ tràn vào tâmtrí đẩy ông vào trạng thái bồng bềnh, hư ảo Có lẽ Quang Dũng đã học tậpcách diễn đạt nỗi nhớ trong ca dao:

“Ra về nhớ bạn chơi vơi Nhớ chiếu bạn trải Nhớ chăn bạn nằm”

2 câu đầu với cách dùng từ chọn lọc, gợi hình gợi cảm đã mở cửa cho nỗinhớ trào dâng mãnh liệt trong tâm hồn nhà thơ

“Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi Mường Lát hoa về trong đêm hơi Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm Heo hút cồn mây súng ngửi trời Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi”

Quang Dũng đã liệt kê hàng loạt các địa danh như: Sài Khao, Mường Lát,Pha Luông… - địa bàn hoạt động của binh đoàn Tây Tiến - những cái tênmang âm hưởng của rừng núi hoang vu và mang dại Núi rừng Tây Bắc đẹphùng vĩ mà dữ dội, một vùng đất có địa hình hiểm trở, khí hậu khắc nghiệt,nơi rừng thiêng nước độc Có những đêm dài hành quân người lính Tây Tiếnvất vả đi trong đêm dày đặc sương giăng, không nhìn rõ mặt nhau “Đoànquân mỏi” nhưng tinh thần không “mỏi” Bởi ý chí quyết tâm ra đi vì Tổquốc đã làm cho những trí thức Hà thành yêu nước trở nên kiên cường, bấtkhuất hơn Quang Dũng đã rất tài tình khi đưa hình ảnh “sương” vào đây đểkhắc hoạ rõ hơn sự khắc nghiệt của núi rừng Tây Bắc trong những đêm dàilạnh lẽo Cũng miêu tả về “sương”, Chế Lan Viên cũng đã viết trong “Tiếnghát con tàu”:

“Nhớ bản sương giăng, nhớ đèo mây phủ Nơi nao qua lòng lại chẳng yêu thương

Khi ta ở chỉ là nơi đất ở Khi ta đi đất đã hóa tâm hồn”

Thiên nhiên Tây Bắc, qua ngòi bút lãng mạn của Quang Dũng, được cảmnhận với vẻ đẹp vừa đa dạng vừa độc đáo, vừa hùng vĩ vừa thơ mộng, hoang

sơ mà ấm áp Có những lúc người lính Tây Tiến phải vất vả để trèo lên đỉnhchạm đến mây trời Quang Dũng đã khéo léo sử dụng từ “thăm thẳm” màkhông dùng từ “chót vót” Bởi nói “chót vót” người ta còn có thể cảm nhận

và thấy được bề sâu của nó nhưng “thăm thẳm” thì khó có ai có thể hìnhdung được nó sâu thế nào Bằng những từ láy gợi hình ảnh rất cao như “khúckhuỷu”, “thăm thẳm”, “heo hút”, nhà thơ đã làm cho người đọc cảm nhậnđược cái hoang sơ, dữ dội của núi rừng Tây Bắc Hình ảnh nhân hoá, ẩn dụ “súng ngửi trời” được dùng rất hồn nhiên và cũng rất táo bạo, vừa ngộ nghĩnh,vừa có chất tinh nghịch của người lính, cho ta thấy bên cạnh thiên nhiên hiểmtrở còn hiện lên hình ảnh người lính với tư thế oai phong lẫm liệt nơi núirừng hoang vu Câu thơ sử dụng nhiều thanh trắc đã tạo nên vẻ gân guốc,nhọc nhằn đã nhấn mạnh được cảnh quang thiên nhiên Tây Bắc thật cheo leo,hiểm trở Đứng trên đỉnh dốc núi cao, họ nhìn xuống con đường hiểm trở vừavượt qua và con đường gấp khúc sẽ đi xuống Đường lên dốc và đườngxuống dốc đều thăm thẳm, hun hút Hình ảnh thơ thật đối xứng, câu thơ nhưmột đường thẳng bị bẻ gấp lại:

“Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống”

Điệp từ “ngàn thước” đã mở ra 1 không gian nhìn từ trên xuống cũng như từdưới lên thật hùng vĩ Bên cạnh cái hiểm trở, hoang sơ ta cũng thấy được vẻđẹp trữ tình nơi núi rừng:

“Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi”

Xa xa, lẫn trong màn mưa núi sương rừng, bản làng mờ ảo, thấp thoáng trongthung lũng, lúc ẩn lúc hiện Có những cơn mưa rừng chợt đến đã để lại baogiá rét cho người lính Tây Tiến Nhưng dưới ngòi bút của Quang Dũng, nótrở nên lãng mạn, trữ tình hơn Nhà thơ đã thông minh, sáng tạo khi nói đếnmưa rừng bằng cụm từ “mưa xa khơi” Nó gợi lên 1 cái gì đó rất kì bí, hoang

sơ giữa chốn núi rừng Câu thơ thứ 8 với 7 thanh bằng như làm dịu đi vẻ dữdội, hiểm trở của núi rừng và mở ra 1 bức tranh thiên nhiên nơi núi rừng đầylãng mạn Những câu thơ Tây Tiến giàu chất tạo hình hôm nay gợi nhớnhững dòng thơ trong “Chinh phụ ngâm khúc”

“Hình khe thế núi gần xaĐứt thôi lại nổi, thấp đà lại caoSương đầu núi buổi chiều như dữ dộiNước lòng khe nẻo suối còn sâu”

8 câu thơ đầu của bài thơ Tây Tiến là nỗi nhớ về núi rừng Tây Bắc, về đồngđội Tây Tiến Qua những chi tiết đặc tả về thiên nhiên núi rừng Tây Bắc, nó

đã trở thành 1 kí ức xa xôi trong tâm trí nhà thơ Đó là 1 nỗi nhớ mãnh liệtcủa người lính Tây Tiến nói riêng và của những người lính nói chung

Hình ảnh người lính Tây Tiến là một bức tượng đài đẹp đẽ với tư thế hiênngang, khí phách anh hùng và có cả những say mê, ước vọng lãng mạn, đẹp

đẽ Nhưng thơ Quang Dũng còn tả rất thực về những mất mát, hy sinh củađoàn binh Tây Tiến Không thi vị hóa hiện thực ngòi bút thơ Quang Dũngdám nhìn thẳng vào những tổn thất tất yếu của con người trong cuộc chiếntranh tàn khốc Hình ảnh người lính Tây Tiến có những phút giây mệt mỏi:

“Anh bạn dãi dầu không bước nữaGục lên súng mũ bỏ quên đời”

Chữ “dãi dầu” đã lột tả được hết sự khốc liệt của cuộc chiến đấu Bao nhiêusóng gió, hiểm nguy, gian khổ phủ lên đầu người lính nên mệt mỏi, dãi dầu lànhững phút giây đương nhiên Người lính Tây Tiến không rũ bỏ, quay lưnglại với kháng chiến, phải chăng phút giây phó mặc, bất cần, đầy ngạo nghễcủa người lính cũng là điều tất yếu đó sao Các anh đã không bước tiếp đượcnữa trên con đường hành quân đầy gian khổ Có những người bạn của QuangDũng ngục lên súng ngủ “Ngục” là một động từ miêu tả động thái rất nhanh,biểu thị không còn sức chịu đựng được nữa Các anh cố gượng dậy bước tiếpnhưng không còn sức Câu thơ: “ngục lên súng mũ bỏ quên đời” tả một giấcngủ ngàn thu, cực tả những gian khổ và hy sinh

Cũng có người hiểu câu thơ này tả một giấc ngủ tranh thủ của người lính đểlấy sức tiếp tục đường hành quân Nhưng câu thơ dẫu viết theo nghĩa nàocũng đều nói về sự gian khổ tột cùng Nhưng nhiều người hiểu theo cách ởtrên bởi nó phù hợp với chất bi tráng của cuộc đời chiến binh Tây Tiến: chếtrồi mà vẫn ngang tàng, khí phách Ba chữ cuối: “bỏ quên đời” thể hiện tinhthần, thái độ của người lính trước cái chết, xem như đó là điều hiển nhiên,nhẹ tựa lông hồng Các anh lên đường, đến với núi rừng miền Tây và biếtrằng: “Cổ lai chinh chiến kỉ nhân hồi” (xưa nay chinh chiến mấy ai trở về).Nếu ở mấy câu đầu tác giả mở rộng thiên nhiên miền Tây Bắc mênh môngqua không gian hùng vĩ, thơ mộng của những cơn mưa rừng với độ cao chạmđến cả mây trời của đỉnh núi Tây Bắc Thì đến với hai câu thơ sau đây thiênnhiên lại được khám phá theo chiều thời gian với hai từ láy “chiều chiều” và

“đêm đêm”

“Chiều chiều oai linh thác gầm thét Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người”

Người ta hay nói đến rừng thiêng nước độc, lam sơn chướng khí Với rừngnúi Tây Bắc, cứ mỗi buổi chiều tà lại nghe tiếng thác gầm thét đổ xuống từtrên cao và cứ mỗi đêm sâu lại nghe tiếng cọp gầm Âm thanh nào cũng ghêrợn Quang Dũng bằng tài thẩm âm của mình đã cụ thể hóa và làm sống độnghóa những nhận xét của người đời Vậy chỉ với hai câu thơ, Quang Dũng đãphát huy tối đa trí tưởng tượng để cực tả vẻ hoang sơ, hùng vĩ của núi rừng,miền đất ấy còn chứa nhiều điều hoang sơ và huyền bí của miền rừng núi TâyBắc Những hiểm nguy vẫn rình rập đâu đó, những nét dữ dội quyết liệt màđoàn binh Tây Tiến đã một thời vượt qua

“Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói Mai Châu mùa em thơm nếp xôi”

Chiến binh Tây Tiến hào hùng mà cũng rất đỗi hào hoa, rất nhạy cảm trước

vẻ đẹp thiên nhiên và sự đằm thắm tình người Hai câu thơ không có cảnhthiên nhiên miền Tây, chỉ có cảnh sinh hoạt đời sống thường ngày Sau nhữngcâu thơ rất dữ dội và gân guốc là một cảm xúc thơ đằm thắm, thiết tha Câucảm thán gợi nỗi bâng khuâng khi hồi tưởng lại những kỉ niệm ấm áp: lúcđoàn binh dừng lại sau một đoạn đường hành quân vất vả, lều trại được dựnglên ở một bản làng, một bếp lửa ánh đỏ hồng, một nồi xôi hương bay ngàongạt, khói bếp khói cơm bay lên hòa quyện vào khói lam chiều Đồng đội lạiquây quần bên nhau, quên đi bao vất vả, gian khổ Chiến tranh lùi lại vào mộtgóc khuất nào đó nhường chỗ cho một cảnh sinh hoạt tươi vui

Ở đoạn hai, thiên nhiên và con người Tây Bắc lại được mở ra với một vẻ đẹpmới, khác với đoạn đầu Anh hùng trong chiến đấu nhưng người lính TâyTiến cũng say mê, lãng mạn trong đêm hội:

“Doanh trại bừng lên hội đuốc hoa Kìa em xiêm áo tự bao giờ Khèn lên man điệu nàng e ấp Nhạc về Viên Chăn xây hồn thơ Người đi Châu Mộc chiều sương ấy

Có thấy hồn lau nẻo bến bờ

Có nhớ dáng người trên độc mộc Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa”

Những câu thơ đầy ánh sáng và âm thanh, có thơ và có nhạc, đối lập hoàntoàn với những con đường hành quân gian lao, nguy hiểm, với những thiếuthốn, nhọc nhằn… Điệu nhạc hồn thơ như thăng hoa cho tâm hồn ngườichiến sĩ cất cánh, hòa nhịp vào những điệu khèn, câu hát say mê Không gianTây Bắc chơi vơi trong một miền tâm thức, với dáng người trên độc mộc, vớidòng nước lũ hoa đong đưa, khắc sâu, ghi tạc trong tâm hồn người chiến sĩ.Những câu hỏi tu từ dịu nhẹ, bâng khuâng làm không gian núi rừng thêmchơi vơi, bảng lảng trong sương, trong khói Ngòi bút tả thực của QuangDũng đến đây trở nên mềm mại và uyển chuyển, chứa đựng cái tình sâu lắng,thiết tha.

Quang Dũng cũng không chỉ khắc tạc hình ảnh của những người lính với mộtđời sống tình cảm hết sức phong phú, những tình cảm lớn lao là tình quândân Quang Dũng đã đặc biệt quan tâm tới ý tưởng dựng tượng đài người línhTây Tiến trong tác phẩm của mình Nhà thơ đã sử dụng hệ thống ngôn ngữgiàu hình ảnh, hàng loạt những thủ pháp như tương phản, nhân hoá, tăng cấp

ý nghĩa để tạo ấn tượng mạnh, để khắc tạc một cách sâu sắc vào tâm trí ngườiđọc hình ảnh những người con anh hùng của đất nước, của dân tộc Đó là bứctượng đài sừng sững giữa núi cao sông sâu, giữa một không gian hùng vĩ nhưchúng ta đã thấy trong các câu thơ:

“Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc Quân xanh màu lá dữ oai hùm Mắt trừng gửi mộng qua biên giới Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm Rải rác bên cương mồ viễn xứ Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh

Áo bào tay chiếu anh về đất Sông Mã gầm lên khúc độc hành”

Nếu như ở những đoạn thơ trước đó người lính mới chỉ hiện ra trong: “SàiKhao sương lấp đoàn quân mỏi” hay trong khung cảnh hết sức lãng mạntrong đêm liên hoan, đêm lửa trại thắm tình các nước thì ở đây là hình ảnhđoàn binh không mọc tóc da xanh như lá rừng Cảm hứng chân thực của dũng

đã không né tránh việc mô tả cuộc sống gian khổ mà người lính phải chịuđựng Những cơn sốt rét rừng làm tóc họ không thể mọc Cũng vì sốt rét rừng

mà da họ xanh như lá cây (chứ không phải họ xanh màu lá ngụy trang), vẻngoài dường như rất tiều tuỵ Nhưng thế giới tinh thần của người lính lại cho

thấy họ chính là những người chiến binh anh hùng, họ còn chứa đựng cả mộtsức mạnh áp đảo quân thù Cái giỏi của dũng là mô tả người lính với nhữngnét khắc khổ tiều tụy nhưng vẫn gợi ra âm hưởng rất hào hùng của cuộc sống.Bởi vì câu thơ:

“Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc”

Với những thanh trắc rơi vào trọng âm đầu của câu thơ như “tiến”, “mọc tóc”

đã làm âm hưởng của câu thơ vút lên Chẳng những thế, họ còn là cả mộtđoàn binh Hai chữ “đoàn binh” - âm Hán Việt đã gợi ra một khí thế hết sứcnghiêm trang, hùng dũng Thủ pháp tương phản mà Quang Dũng sử dụng ởcâu thơ “Quân xanh màu lá dữ oai hùm” không chỉ làm nổi bật lên sức mạnhtinh thần của người lính mà còn thấm sâu màu sắc văn hoá của dân tộc ở đây,nhà thơ muốn nói tới sức mạnh bách chiến bách thắng bằng một hình ảnhquen thuộc trong thơ văn xưa Phạm Ngũ Lão cũng ca ngợi người anh hùng

vệ quốc trong câu thơ: “Hoành sóc giang san cáp kỷ thu – Tam quan kỳ hổkhí thôn ngưu” Và ngay cả Hồ Chí Minh trong “Đăng sơn” cũng viết:“Nghĩabinh tráng khí thôn ngưu đẩu – Thể diện sài long xâm lược quân“

Có thể nói Quang Dũng đã sử dụng một môtíp mang đậm màu sắc phươngĐông để câu thơ mang âm vang của llịch sử, hình tượng người lính cáchmạng gắn liền với sức mạnh truyền thống của dân tộc Đọc câu thơ: “Quânxanh màu lá dữ oai hùm” ta như nghe thấy âm hưởng của một hào khí ngúttrời Đông á

Người lính Tây Tiến mạnh mẽ, rắn rỏi trong chiến đấu, nhưng cũng hết sứclãng mạn, say mê trong những giây phút thơ mộng ở đây, có sự kết hợpnhuần nhuyễn giữa tư chất của một anh hùng và phong cách của một trí thứclãng mạn Hình tượng người lính Tây Tiến bỗng trở nên rất đẹp khi QuangDũng bổ sung vào bức tượng đài này chất hào hoa, lãng mạn trong tâm hồnhọ:

“Mắt trừng gửi mộng qua biên giớiĐêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm”

Bao nhiêu yêu thương, nhớ mong, mộng ước của họ được gửi gắm, dồn tụ ởhình ảnh “mắt trừng” Hình ảnh ấy không chỉ gợi một nỗi niềm đau đáu khônnguôi mà còn chất chứa bao khắc khoải, mong chờ Bên giới và Hà Nội hoa

lệ có một khoảng cách rất xa xôi, người lính Tây Tiến muốn thông qua nhữngmộng đẹp, những khát vọng diệt thù để làm cầu nối thu gắn không gian, kéohẹp khoảng cách “Dáng kiều thơm” và một Hà Nội phồn hoa xa xôi chính là

nguyên do của nỗi niềm mong nhớ ấy Đó không phải là một bóng dáng nào

cụ thể nào, cũng không chỉ bó hẹp trong một tình yêu đôi lứa, niềm nhớthương dâng trào của người lính cao hơn là một vẻ đẹp tấm lòng luôn hướng

về Tổ Quốc, hướng về Thủ đô Người lính dẫu ở nơi biên cương hay viễn xứ

xa xôi mà lòng lúc nào cũng hướng về Hà Nội Người lính Tây Tiến dẫu “mắttrừng gửi mộng qua biên giới” mà niềm thương nỗi nhớ vẫn hướng về một

“dáng kiều thơm” Đã một thời, với cái nhìn ấu trĩ, người ta phê phán thóitiểu tư sản, thực ra nhờ vẻ đẹp ấy của tâm hồn mà người lính có sức mạnhvượt qua mọi gian khổ, người lính trở thành một biểu tượng cho vẻ đẹp củacon người Việt Nam Quang Dũng đã tạo nên một tương phản hết sức đặc sắc– những con người chiến đấu kiên cường với ý chí sắt thép cũng chính là conngười có một đời sống tâm hồn phong phú Người lính Tây Tiến không chỉbiết cầm súng cầm gươm theo tiếng gọi của non sông mà còn rất hào hoa,giữa bao nhiêu gian khổ, thiếu thốn trái tim họ vẫn rung động trong một nỗinhớ về một dáng kiều thơm, nhớ về vẻ đẹp của Hà Nội – Thăng Long xưa Tabỗng nhớ đến câu thơ của Huỳnh Văn Nghệ: “Từ thuở mang gươm đi mởnước – Nghìn năm thương nhớ đất Thăng Long”

Nếu như ở 4 câu thơ trên, người lính Tây Tiến hiện ra trong hình ảnh mộtđoàn binh với những bước chân Tây tiến vang dội khí thế hào hùng và mộtthế giới tâm hồn hết sức lãng mạn thì ở đây bức tượng đài người lính TâyTiến được khắc tạc bằng những đường nét nổi bật về sự hy sinh của họ.Quang Dũng đã mô tả một cách chân thực sự hy sinh của người lính bằngcảm hứng lãng mạn, hình tượng vì thế chẳng những không rơi vào bi lụy màcòn có sức bay bổng

“Rải rác biên cương mồ viễn xứ Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh

Áo bào thay chiếu anh về đất Sông Mã gầm lên khúc độc hành”

Ngay chính trong cái chết, người lính Tây Tiến vẫn thể hiện, khẳng định đượckhí phách anh hùng, tư thế ngạo nghễ của mình Người ta có thể rùng mìnhghê sợ trước cái lạnh lẽo, hoang vu của những “mồ viễn xứ” nhưng khôngkhỏi tự hào, kiêu hãnh trước sự hi sinh bất khuất anh hùng của đoàn binh.Những từ Hán Việt “biên cương, chiến trường, viễn xứ, độc hành” được sửdụng trang trọng giống như những nén tâm hương trước họ Ngày xưa, nhàvua vẫn thường ban tặng áo bào cho các tráng sĩ thắng trận trở về, nhưng ở

thời của người lính Tây Tiến thì làm gì có chiếc áo bào nào Vậy mà QuangDũng vẫn gọi những manh áo lính với một cách kiêu hãnh là “áo bào”.Những người trong cuộc kể lại rằng ngày ấy lúc đầu có quan tài và bài niệmnhưng sau đó lính Tây Tiến hi sinh nhiều, người bản xứ đã cho những manhchiếu quấn thân, nhưng rồi chiếu cũng hết, họ đã mặc nguyên những chiếc áolính để trở về với đất mẹ Quang Dũng muốn tránh đi sự thật đau lòng nên đãgọi đó là chiếc áo bào Đó là một cách nói sang trọng, an ủi người ra đi vàcũng đỡ tủi lòng người đưa tiễn Cụm từ “anh về đất” nói về cái chết nhưnglại bất tử hoá người lính, nói về cái bi thương nhưng lại bằng hình ảnh tráng

lệ Với hai lần xuất hiện trong bài thơ, sông Mã đã luôn gắn liền và dõi theocon đường hành quân, đẩu tranh gian khổ của đoàn binh Sự ra đi của ngườilính Tây Tiến là một hiện thực tất yếu của chiến tranh và thiên nhiên hòacùng nỗi đau với con người Sông Mã gào thét, vang vọng lên “khúc độchành” giống như một khúc tráng ca tiễn đưa người anh hùng về với đất mẹ

Sự hi sinh ấy được đặt giữa đất trời, thiên nhiên, có đất mẹ dang tay đón đợi,

có dòng sông Mã anh hùng dạo lên khúc tráng ca, đó là sự hi sinh cao đẹp,cao quý nhất

Qua bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng, hình ảnh người lính hiện lên chânthực, lãng mạn, đa tình, đa cảm đồng thời cũng rất hào hùng Với nhiều từngữ mang sắc thái cổ điển, trang trọng tác giả tạo được không khí thiêngliêng, làm cho cái chết bi tráng của người lính vang động cả thiên nhiên Âmhưởng bốn câu thơ cuối làm cho hơi thơ cứ vọng dài thăm thẳm không dứt,hòa với bước đường của người chiến sĩ tình nguyện lên đường vì đất nước

“Tây Tiến người đi không hẹn ướcĐường lên thăm thẳm một chia phôi

Ai lên Tây Tiến mùa xuân ấyHồn về Sầm Nứa chẳng về xuôi”

Kết bài:

Hơn năm mươi năm qua, bài thơ Tây Tiến vẫn còn sức quyến rũ với ngườiđọc hôm nay, gợi về những năm tháng không thể nào quên trong giai đoạnkháng chiến chống Pháp Bằng bút pháp vừa hiện thực vừa lãng mạn, QuangDũng diễn đạt tài tình nỗi gian khổ trên những con đường hành quân của binhđoàn Tây Tiến, dựng lên được hình tượng vô cùng đẹp đẽ về người lính vớihào khí ngất trời trong chiến đấu và nét hào hoa, lãng mạn trong tâm hồn

Bức tượng đài người lính Tây Tiến được khắc tạc bằng cả tình yêu của QuangDũng đối với những người đồng đội, đối với đất nước của mình.

Phân tích bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng mẫu 3

Chiến tranh, người lính luôn là đề tài không bai giờ cũ đối với những nghệ sỹthời chiến Chúng ta bắt gặp hình ảnh những người lính trong “Đồng chí” củaChính Hữu, “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” của Phạm Tiến Duật Nhưng

có lẽ ấn tượng, trữ tình và chân thực là hình ảnh người lính trong bài thơ

“Tây Tiến” của Quang Dũng Với cách khắc họa hình tượng người lính thànhcông, người đọc đã không thể quên được hình ảnh những người lính cụ hồthời kì kháng chiến chống pháp

Bài thơ cũng chính là nỗi nhớ của chính tác giả về những năm tháng chiếntranh ác liệt nơi chiến trường xưa Bài thơ được mở đầu bằng một tiếng gọitha thiết:

Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi

Phù Lao Chanh là mảnh đất mà trước đây đoàn quân đã từng đi qua QuangDũng cùng rất nhiều thanh niên khác ở Hà Thành đã xếp bút nghiên lênđường ra chiến trường theo tiếng gọi của tổ quốc Câu thơ cất lên như mộttiếng gọi tha thiết về quá khứ từng trải qua Sông Mã là con sông lớn, in dấunhiều cuộc chiến tranh đổ lửa cũng như để lại bao nhiêu hoài niệm thời xavắng của tác giả Nỗi nhớ trong lòng tác giả là một nỗi nhớ “chơi vơi” Một

từ ngữ rất nhẹ nhưng dường như lại khiến cho nỗi nhớ thêm đầy, không thểnào vơi đi bớt

Quang Dũng đã cụ thể hóa nỗi nhớ đó bằng những hình ảnh còn đọng lạitrong ký ức về vùng đất chiến tranh ác liệt này:

Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi Mường Lát hoa về trong đêm hơi Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm Heo hút cồn mây súng ngửi trời Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi.

Với những địa danh quen thuộc như “Sài Khao” và “Mường Lát” gợi nhớ vềnhững năm tháng chiến tranh đó Hai câu thơ với giọng rất êm, hình ảnh rấtthi vị, nhẹ nhàng khiến cho người đọc cảm nhận được sự thi vị và lắng sâu.Đoàn quân Tây Tiến hành quân trong khói sương mù mịt, cái lạnh dường như

len lỏi vào sâu trong tim Một khung cảnh lãng mạn, trữ tình giữa chiến tranh

ác liệt thật khiến nhiều người ngưỡng mộ Đó chính là một sự cảm nhận tinh

tế và sâu sắc về thiên nhiên giữa núi rừng thăm thẳm

Giữa thiên nhiên thơ mộng, trữ tình, hình ảnh kì vĩ, bao la của thiên nhiên vàđất trời được phác họa qua nét bút của tác giả khiến cho người đọc cảm nhậnđược cuộc sống gian khổ, cuộc chiến khó khăn của đoàn quân Từ ngữ “khúckhuỷu”, “thăm thẳm” đã phần nào diễn tả được sự gồ ghề, khó khăn, khậpkhiễng của núi rừng Có cảm giác như đoàn quân phải vượt qua bao nhiêungọn núi, đối mặt với bao nhiêu hiểm nguy mới có thể giành được chiếnthắng

Có một hình ảnh rất đẹp, rất lãng mạn hiện lên “súng ngửi trời” Thật thi vị

và trữ tình Hình ảnh “súng ngửi trời” là một hình ảnh mang tính chất nghệthuật cao, gợi nên khung cảnh thật nên thơ Nó hoàn toàn đối lập với cuộcchiến tranh đang diễn ra ác liệt ở ngoài kia

Chiến địa ác liệt, thiên nhiên hùng vĩ và nguy hiểm là những thử thách màđoàn quân Tây Tiến cần vượt qua để chiến thắng được kẻ thù Dù trong mưabom bão đạn nhưng đoàn quân vẫn luôn lạc quan

Câu thơ cuối cùng dường như lắng lại, bình dị, êm đềm:

Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi

Một câu thơ toàn vần bằng gợi lên những lúc nỗi lòng của đoàn quân khôngvướng bận bất cứ điều gì Câu thơ diễn tả trận mưa rơi nhẹ tênh, phủ trắngxóa giữa núi rừng Màn mưa ấy che kín lối đi, phủ kín những con đường màđoàn quân đi qua

Sự tàn khốc ác liệt của thiên nhiên còn được diễn tả một cách gân guốc:

Chiều chiều oai linh thác gầm thét Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người.

Anh bạn dãi dầu không bước nữa Gục bên súng mũ bỏ quên đời

Thiên nhiên giữa núi rừng qua nét bút của Quang Dũng đã phần nào gợi lên

sự khắc nghiệt, khó khăn, gian khổ, đầy những hiểm ngụy Và có rất nhiềuchiến sỹ, nhiều đồng đội đã phải bỏ mình nơi đó, tuổi trẻ dở dang ước mơ dởdang Sự trầm lắng của câu thơ tạo cho cả bài thơ sự thành kính và thiêngliêng đối với những người đã khuất

Nối tiếp dòng cảm xúc đó là nỗi nhớ về những năm tháng êm đềm, với nhữngcon người bình dị, nghĩa tình nơi đấy Những kỉ niệm khó lòng quên được:

Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa…

Hình ảnh những mái nhà tranh khi chiều muộn về có những làn khói trắng lantỏa ra tạo thành từng lớp trắng lảng bảng ở trên núi Nhớ mùa nếp xôi ấmlòng, gần gũi biết bao nhiêu Những thước phim đó cứ cuồn cuộn, chảy mãitrong lòng người lính Tây Tiến

Hình ảnh đoàn quân Tây Tiến hiện lên ngày càng rõ nét và chân thực:

Tây Tiến đoàn quân không mọc tóc Quân xanh màu lá dữ oai hùm Mắt trừng gửi mộng qua biên giới Đêm mơ hà nội dáng kiều thơm.

Một nét vẽ thật táo bạo, chân thực về lính Tây Tiến Sự gian khổ, sự khắcnghiệt của thời tiết đã khiến cho những thanh niên Hà Thành trai tráng trởnên mạnh mẽ, chai lì Mặc dù “không mọc tóc” nhưng nét dữ dằn cũng khiếncho quân giặc phát sợ Họ vẫn hiên ngang, mạnh mẽ chống chọi lại với quânthù và thời tiết khắc nghiệt/ Dù cuộc chiến có đầy bão giông thì vẫn khôngkhiến cho những người lính thôi mơ mộng, Họ từng là những thanh niên HàThành xếp bút nghiên lên đường đi đánh trận, ở nơi xa vẫn có những bóngdáng để họ nhớ, họ mong, làm động lực để họ bước tiếp Đây là điều đángtrân trọng đối với những người lính

Quang Dũng nhận ra sự khắc nghiệt của chiến tranh, những mất mát phảiđánh đổi, những hi sinh phải đối mặt:

Rải rác biên cương mồ viễn xứ Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh

Áo bào thay chiếu anh về đất Sông Mã gầm lên khúc độc hành

Có lẽ đây là đoạn thơ hào hùng, mang âm hưởng bi tránh nhất bài thơ Nhữngngười chiến sỹ đã anh dũng nằm lại với đồng đội, với đất mẹ Tuổi xuân của

họ còn đó nhưng vì đất nước mà hi sinh thì “chẳng tiếc” Những con người

vô danh nhưng họ luôn sống mãi trong lòng người ở lại

Họ ra đi nhưng lời hẹn ước hòa bình ngày xưa sẽ để những người còn ở lạitiếp bước mà chiến đấu và cống hiến hết mình

Bài thơ “Tây Tiến” của Quang Dũng thực sự gieo vào lòng người nhiều cảmxúc Là sự ngưỡng mộ, khâm phục cũng như xót xa cho những gì đã xảy ratrong chiến tranh

Phân tích bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng mẫu 4

Tây Tiến là bài thơ của người lính nói về người lính – anh Vệ quốc quân thời

9 năm kháng chiến chống Pháp Quang Dũng vừa cầm sung đánh giặc vừalàm thơ nên thơ ông rất chân thực và hào sảng, dư ba Bài thơ được QuangDũng viết vào năm 1948, khi cuộc kháng chiến thần thánh của dân tộc bướcsang năm thứ ba, chặng đường kháng chiến còn đầy thử thách gian lao

Tây Tiến nói lên nỗi nhớ và niềm tự hào của Quang Dũng về đồng đội thânyêu, cùng vào sinh ra tử một thời trận mạc

Mở đầu bài thơ là một tiếng gọi làm nao lòng người Nỗi nhớ thương, nỗinhớ như nén chặt, bỗng trào dâng:

"Sông Mã xa rồi, Tây Tiến ơi!

Nhớ về rừng núi, nhớ chơi vơi"

Từ "ơi" bắt vần với từ láy "chơi vơi" làm cho âm điệu câu thơ trở nên thathiết sâu lắng, bồi hồi Hai chữ "nhớ" như hai nốt nhấn gợi tả nỗi nhớ "chơivơi" cháy bỏng khôn nguôi Từ Phù Lưu Chanh ông nhớ dòng song Mã, nhớnúi rừng miền Tây, nhớ đoàn binh Tây Tiến – một đơn vị bộ đội đã hoạt độngtại vùng rừng núi miền Tây Thanh Hóa, Hòa Bình, Sơn La – biên giới ViệtLào trong những năm đầu kháng chiến Bao kỉ niệm đẹp một thời chinh chiếnbỗng sống dậy Những tên bản, tên mường của rừng xưa núi cũ yêu thươnghiện về, bỗng trở nên gần gũi thân thiết, làm xao xuyến hồn người chiến sĩ:

"Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi

Mường Lát hoa về trong đêm hơi"

Những Sài Khao, Mường Lát… những địa danh vời vợi nghìn trùng từng indấu chân đoàn chiến binh Tây Tiến Trong "sương lấp", trong "đêm hơi" mịt

mù, lạnh lẽo, đoàn dũng sĩ đã phải vượt qua những nẻo đường hành quân vôcùng gian khổ Ngày nối ngày, đêm nối đêm, trải qua bao dãi dầu, "đoàn quânmỏi" giữa cái biển sương mù của núi rừng miền Tây; "đoàn quân mỏi" tưởngnhư bị "lấp" đi, bị trĩu xuống trong mệt mỏi, gian truân, nhưng thật bất ngờ,bỗng xuất hiện "hoa về trong đêm hơi" Cái mỏi mệt, cái gian khổ như đã tiêutan Sau thanh bằng liên tiếp diễn tả cái nhẹ nhàng, cái lâng lâng trong tâmhồn người lính trẻ đi tới đích sau những chặng đường dài hành quân đầy thửthách: "Mường Lát hoa về trong đêm hơi"

Cuộc chiến đấu diễn ra ác liệt giữa núi rừng miền Tây Những đèo dốc "khúckhuỷu", "thăm thẳm" chưa từng in dấu chân người! Những "cồn mây heo

hút" Những tầm cao của núi, những chiều sâu của lũng, của suối thử tháchchí can trường như chặn bước tiến của đoàn quân:

"Dốc lên khúc khuỷu, dốc thăm thẳm,Heo hút cồn mây súng ngửi trời

Ngàn thước lên cao ngàn thước xuốngNhà ai Pha Luông mưa xa khơi"

Các từ láy: "thăm thẳm", "khúc khuỷu", "heo hút" được lựa chọn và sử dụngnhư những nét khắc, nét vẽ có giá trị tạo hình đặc sắc, làm hiện lên nhữngdốc, những cồn mây mà nhà thơ và đồng đội phải vượt qua trong nhữngtháng ngày: "áo vải chân không đi lùng giặc đánh" (Hồng Nguyên) "Súngngửi trời" là một hình ảnh nhân hóa phản ánh cái ngộ nghĩnh, hồn nhiên trẻtrung và yêu đời của người lính trẻ Có câu thơ gồm 2 vế tiểu đối, bản lĩnhkiên cường của người chiến sĩ Tây Tiến được đo bằng: "Ngàn thước lên cao /Ngàn thước xuống" Núi tiếp núi, đèo nối đèo, hết lên cao, lại xuống thấp,đoàn quân đi trong mù sương, trong màn mưa rừng Từ những đỉnh cao "ngàn thước", các chiến binh dõi tầm mắt nhìn xa Những bản mường, nhữngnhà sàn thấp thoáng ẩn hiện Câu thơ thất ngôn, toàn thanh bằng gợi tả cảmxúc tươi vui, lâng lâng thanh thản dâng lên trong tâm hồn người lính trẻ rấtlạc quan yêu đời khi dõi nhìn về xa qua màn mưa rừng: "Nhà ai Pha Luôngmưa xa khơi"

Những gì đã xảy ra trên những nẻo đường trường chinh lửa máu và gian khổấy? Âm điệu câu thơ bỗng trĩu xuống, nao nao:

"Anh bạn dãi dầu không bước nữa

Gục lên sung mũ bỏ quên đời!"

Hai tiếng "anh bạn" cất lên như một tiếng khóc thầm Trong gian khổ "dãidầu", trong những ngày dài hành quân và chiến đấu, có bao đồng đội thânyêu đã "không bước nữa" … vĩnh biệt đoàn binh, "bỏ quên đời", bỏ quênđồng chí bạn bè, nằm lại vĩnh viễn nơi chân đèo, góc núi Bốn chữ "gục lênsúng mũ" thể hiện một sự hi sinh vô cùng bi tráng: ngã xuống, gục xuốngtrên đường hành quân giữa trận đánh khi súng còn cầm trên tay, mũ còn độitrên đầu Mặc dù Quang Dũng đã thay thế từ "chết", từ "hi sinh" bằng cụm từ

"không bước nữa", "gục lên"…, "bỏ quên đời!", nhưng vẫn trào lên nỗi xót

xa, thương tiếc Sự thật chiến tranh xưa nay vẫn thế! Có điều là vần thơ củaQuang Dũng tuy nói đến cái chết của người lính nhưng không gợi ra bi lụy,thảm thương trái lại, trong sự tiếc thương có niềm tự hào khẳng định: Vì độc

lập, tự do mà có biết bao chiến sĩ anh hùng đã ngã xuống trên các chiếntrường, trong tư thế lẫm liệt "gục lên súng mũ…" như vậy.

Cảnh tượng chiến trường đâu chỉ có đèo cao, cồn mây, dốc thẳm, đâu chỉ cómưa ngàn, muỗi rừng vắt núi, mà còn có biết bao thử thách của rừng thiêng

tự ngàn đời mang cái vẻ hoang sơ và bí mật, hùng vĩ và oai nghiêm Chiềunối chiều, đêm tiếp đêm, chiến khu vang động tiếng "gầm thét" của thác, của

"cọp true người" Trên một không gian mênh mông của chốn đại ngàn, từ PhaLuông đến Mường Hịch hoang vu, cái chết đang rình rập đe dọa Chốn rừngthiêng ẩn dấu nhiều bí mật "oai linh", được nhân hóa như tăng thêm phần dữdội Thác thì "gầm thét", cọp thì "trêu người" như để thử thách chí can trườngcác chiến binh Tây Tiến:

"Chiều chiều oai linh thác gầm thétĐêm đêm Mường Hịch cọp trêu người"

Vượt lên gian khổ, hi sinh, hành trang người lính đầy ắp những kỉ niệm đẹpcủa tình quân dân Quên sao được "cơm lên khói", hương vị đậm đà của

"mùa em thơm nếp xôi" Trong cái hương vị đậm đà của bát cơm tỏa khói,của hương nếp xôi còn quyện theo bao tình sâu nghĩa nặng của bà con dânbản Mai Châu, của "mùa em" Hai tiếng "nhớ ôi" gợi lên nhiều bâng khuâng,vương vấn, thấm thía và ngọt ngào:

"Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khóiMai Châu mùa em thơm nếp xôi"

Phần thứ hai bài "Tây Tiến" gồm có 8 câu nói về "hội đuốc hoa" và nhữngchiều sương cao nguyên Châu Mộc Giọng thơ man mác, bâng khuâng Nhàthơ tự hỏi mình "có thấy" và "có nhớ" Chất tài tử, tài hoa và lãng mạn củanhững chàng lính chiến được nói đến thật hay trong đêm "hội đuốc hoa" Chữ

"kìa" là đại từ để trở từ xa, gợi nhiều ngạc nhiên, tình tứ Trong ánh lửa đuốcbập bùng, sự xuất hiện những cô gái Mường, cô gái Thái miền Tây Bắc,những cô gái phù-xao Lào trong bộ xiêm áo dân tộc rực rỡ đem đến chonhững người lính trẻ đoàn binh Tây Tiến bao niềm vui, tình quân dân thắmthiết Có tiếng khèn "man điệu" của núi rừng, có khúc nhạc du dương "xâyhồn thơ" Có dáng điệu duyên dáng "e ấp" của "nàng", của những "bông hoarừng" đang múa xòa, đang múa lăm- vông:

"Doanh trại bừng lên hội đuốc hoa,Kìa em xiêm áo tự bao giờ,

Khèn lên man điệu nàng e ấp,Nhạc về Viên Chăn xây hồn thơ".

Chữ "bừng" là một nét vẽ có thần "Bừng" là sáng bừng lên, cháy rực lên từnhững ngọn đuốc trong đêm "hội đuốc hoa" Cũng có nghĩa là tưng bừng rộnràng qua tiếng khèn "man điệu", qua giọng hát tình tứ, mê say của bài dân caThái, dân ca Lào

Nhớ Tây Tiến là nhớ đến những chiều sương cao nguyên, nhớ đến những conthuyền độc mộc, nhớ đến "hồn lau nẻo bến bờ" Nhớ nhiều, nhớ mãi "dángngười trên độc mộc", nhớ không bao giờ quên hình ảnh nên thơ "Trôi dòngnước lũ hoa đong đưa" Nếu không sống mạnh mẽ, sống hết mình của đờingười lính trẻ một thời trận mạc gian nan thì không thể nào viết được nhữngvần thơ mang hương sắc núi rừng xa lạ, tươi đẹp và thơ mộng như thế Âmđiệu đoạn thơ trầm bổng lâng lâng như đang ru hồn ta vào cõi mộng Chấtnhạc, chất thơ họa toát lên từ vần thơ, cho thấy tính thẩm mĩ độc đáo của ngòibút thơ Quang Dũng, đồng thời khắc họa vẻ đẹp tâm hồn các chiến sĩ TâyTiến: trong gian khổ và thử thách, trong gian truân và chết chóc, học vẫn lạcquan và yêu đời, hồn nhiên và mơ mộng

Đây là một trong những đoạn thơ hay nhất trong bài "Tây Tiến" đã thể hiện

sự cảm nhận và diễn tả tinh tế, tài hoa vẻ đẹp thiên nhiên và tình người, đồngthời lại rất mực hồn nhiên từng làm mê say người đọc:

"Người đi Châu mộc chiều sương ấy,

Có thấy hồn lau nẻo bến bờ,

Có nhớ dáng người trên độc mộc,Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa"

Phần thứ ba, Quang Dũng đã dựng lên một tượng đài hùng vĩ, bi tráng vềđoàn binh Tây Tiến Đoàn quân luồng rừng đi trong biển sương mù, trongnhững cồn mây trong màn mưa, vượt qua bao nhiêu núi cao, đèo cao, dốcthẳm, "áo vải chân không đi lùng giặc đánh", bỗng bất ngờ xuất hiện:

"Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc,Quân xanh màu lá dữ oai hùmMắt trừng gửi mộng qua biên giớiĐêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm"

Đoạn thơ ghi lại một cách chân thật, hào hùng cái khốc liệt dữ dội của chiếntranh, của một dân tộc quật khởi đứng lên dùng giáo mác, gậy tầm vôngchống lại sắt thép quân thù Hình tượng thơ được đặt trong thế tương phản

đối lập để khẳng định chí khí hiên ngang, anh hùng, những tâm hồn với baomộng mơ tuyệt đẹp "Đoàn binh không mọc tóc", "quân xanh màu lá", có vẻtiều tụy, ốm đau vì bệnh sốt rét rừng, nhưng tư thế vô cùng oai phong lẫmliệt: "dữ oai hùm" Cũng là một cách nói truyền thống trong thơ ca dân tộcngợi ca sức mạnh Việt Nam: "Tam quân tỳ hổ khí thôn Ngưu" (Phạm NgũLão), "Tỳ hổ ba quân – Giáo gươm sáng chói" (Trương Hán Siêu), "Sĩ tốt kéntay tì hổ - Bề tôi chọn kẻ vuốt nanh" (Nguyễn Trãi), … Và những năm đầukháng chiến chống Pháp, anh bộ đội Cụ Hồ mang sức mạnh Việt Nam từnghìn xưa ra tận trận với chí khí lẫm liệt, nếm trải biết bao cay đắng ngọt bùi,bao thiếu thốn gian truân, từng đánh những trận đánh đẫm máu giữa rừngsâu Quang Dũng đã kế thừa một cách sáng tạo thơ ca cổ điển dân tộc để viếtnên những vần thơ hòa sảng như vậy.

Đoàn binh Tây Tiến phần lớn cán bộ và chiến sĩ là thanh niên, học sinh, sinhviên của 36 phố phường, nơi ngàn năm văn vật Là "Những chàng trai chưatrắng nợ anh hùng…" ra đi đánh giặc với bao "mộng" và "mơ" tuyệt đẹp:

"Mắt trừng gửi mộng qua biên giới,Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm"

Mộng chiến công Mộng đánh tan đồn giặc, cướp súng giặc giết giặc "Mắttrừng" gợi tả tư thế chiến đấu lẫm liệt vô song khi đánh giáp lá cà, khi tunghoành trong đồn giặc! Đồng thời trong hành trang và trong tâm hồn nhữngngười lính trẻ còn mang theo bao giấc mơ tuyệt vời Nhớ về phố cũ trườngxưa, mơ về một tà áo đẹp, một "dáng kiều thơm", nơi Hà Nội thân yêu

Câu thơ "Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm" thể hiện chất tài tử, hào hoa củangười lính Tây Tiến Còn người chiến sĩ trong bài "Đồng Chí" của ChínhHữu, thì nỗi nhớ hướng về ruộng nương, về "gian nhà không mặc kệ gió lunglay", về giếng nước gốc đa… Nỗi nhớ của anh Vệ quốc quân trong bài thơ

"Nhớ" của Hồng Nguyên là cả một mối tình quê trang trải, đằm thắm, sâunặng, thiết tha:

“Ba năm rồi gửi lại quê hương,

Mái lều gianh,Tiếng mõ đêm trường,Luống cày đất đỏ,

Ít nhiều người vợ trẻMòn chân bên cối gạo canh khuya”

Qua đó, ta thấy nỗi nhớ, cái mộng mơ của người lính thời trận mạc là nôngdân, hay tiểu tư sản thành thị đều đẹp và đáng yêu vì nỗi nhớ, cái mộng mơ

ấy đều biểu lộ một tình yêu quê hương thắm thiết Nếu có ai đó cho rằng câuthơ của Quang Dũng mang theo cái mộng rớt, buồn rớt, cái đuôi tiểu tư sản…thì mới thật buồn thay Thời gian và độc giả hơn nửa thế kỉ qua đã khẳng địnhcái hay riêng của thơ Quang Dũng vì nó góp phần làm phong phú thêm chândung "anh bộ đội Cụ Hồ" trong kháng chiến chống Pháp

Cái giá của độc lập, tự do được đo bằng tầm vóc lớn lao và khí phách của dântộc, được ghi nhận bằng xương máu của nhân dân, mà trước hết là xươngmáu của hàng ngàn, hàng vạn người lính trên chiến trường Cái ý tưởng caođẹp: "Tổ quốc hay là chết" đã được Quang Dũng thể hiện bằng những vầnthơ bi tráng lay động lòng người:

"Rải rác bên cương mồ viễn xứChiến trường đi chẳng tiếc đời xanh

Áo bào thay chiếu anh về đấtSông Mã gầm lên khúc độc hành"

Có biết bao đồng đội thân yêu của nhà thơ đã ngã xuống trong lửa đạn Với

"áo bào thay chiếu" rất bình dị, chẳng có "da ngựa bọc thây" như những tráng

sĩ thời xưa, các anh đã thanh thản "về đất", vĩnh viễn nằm trong lòng mẹ - Tổquốc thân yêu Các anh đã "quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh" Hai chữ "vềđất" rất sáng tạo Tiếng thác sông Mã "gầm lên" vang vọng giữa núi rừng nhưdội lên trầm hùng trong lòng đồng đội Nó như tiếng kèn trong bài "Chiêuhồn liệt sĩ", như loạt đại bác nổ xé trời giữa núi rừng chiến khu, mang sắcthái của một lời thề cao cả, thiêng liêng Đặt cái chết của những anh hùng vôdanh giữa một không gian rộng lớn, giữa một thiên nhiên bao la hùng vĩ, câuthơ "rải rác biên cương mồ viễn xứ" đã làm cho nỗi đau mất mát hi sinh càngthêm mênh mang, càng được nâng lên tầm lẫm liệt, bi tráng Cao cả hơn nữa

là lí tưởng chiến đấu vì độc lập, tự do của Tổ quốc được khẳng định như mộtlời thề, một niềm tin mãnh liệt: "Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh"

"Vóc nhà thơ đứng ngang tầm chiến lũy" (Chế Lan Viên) Những câu thơ trênđây của Quang Dũng thực sự ngang tầm vóc với các chiến sĩ Tây Tiến, vớinhững đồng đội dã bỏ mình vì Tổ quốc, đã oanh liệt hi sinh giữa núi rừngbiên cương Việt – Lào Quang Dũng đã miêu tả và ngợi ca người lính TâyTiến mang chí khí những anh hùng vô danh, những anh hùng thời đại, ra trậnvới "tình sông núi", với quyết tâm "Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh" Họ

đã đi tiếp con đường tổ tiên, ông cha, đã đem máu xương ra giữ vững sơn hà

xã tắc Họ đã sống bình dị, yêu đời, biết mơ ước khát khao, rất hồn nhiên lạcquan Họ đã sống anh dũng, chết vẻ vang, sẵn sàng đem xương máu và cả

"đời xanh" hiến dâng cho nhân dân và đất nước Nhà thơ đã làm rung lênniềm thương tiếc, tự hào!

Sau này trong bài thơ "Sông Lào" cũng nói về những "nấm mồ viễn xứ" củanhững người con ưu tú khắp mọi miền quê, Chế Lan Viên xúc động, nghẹnngào:

"Tôi qua những con sông Lào đâu chỉ uống vào thơ

Gặp nghìn nấm mộ

Và trăm bản Lào bom Mĩ đốt ra tro!

Ngủ lại Xê-băng-hiên chàng trai nhỏ đất sông HồngNgủ lại Xê-băng-phai là chàng Phú ThọBóng khộp, bóng bằng lăng che mình thay bóng cọ

Chàng trai Nghĩa Bình ngủ ở Xê – kôngNén hương thơm lẫn với hương rừngNhững cô gái Lào đến thăm phần mộCác anh chưa từng cầm tay và múa lăm – vông…"

Đúng là "Có cái chết hóa thành bất tử" (Tố Hữu) Nhiều nhà thơ Việt Nam,trong đó có Quang Dũng đã viết nên những bài ca nói lên ý chí chiến đấu quảcảm và sự hi sinh oanh liệt của người chiến sĩ Vệ quốc trong thời đại Hồ ChíMinh

Khổ cuối bài thơ, âm điệu trở nên tha thiết sâu lắng, bồi hồi Vẫn là tiếnglòng rung lên theo hoài niệm Biết bao thương nhớ khôn nguôi:

"Tây Tiến người đi không hẹn ướcĐường lên thăm thẳm một chia phôi

Ai lên Tây Tiến mùa xuân ấyHồn về Sầm Nứa chẳng về xuôi"

Mùa xuân ấy, khi "Tiếng kèn kháng chiến vang dậy non sông" (Hồ ChíMinh), đoàn binh Tây Tiến xuất quân Họ đã tiến ra sa trường với lời hẹnước: "Nhất khứ bất phục hoàn" Đó là lời thề, là quyết tâm của cả một thế hệ

"Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh" Các anh đã giã biệt quê hương.Những ai còn ai mất sau những tháng ngày đầy máu lửa? Bạn bè, đồng độithân yêu, những ai đó "Hồn về Sầm Nứa chẳng về xuôi" Nhưng quê hươngvẫn đời đời ôm ấp bóng hình anh – người chiến sĩ trong binh đoàn Tây Tiến

Bài thơ đã khép lại mà âm điệu của nó vẫn bồi hồi vang vọng trong tâm hồnta.

Có những bài thơ một thời nhưng cũng có một số bài thơ mãi mãi Thơ haykhông có tuổi cũng như mùa xuân không ngày tháng Đó là Đèo Cả của HữuLoan, là Nhớ của Hồng Nguyên, Đồng chí của Chính Hữu, Tây Tiến củaQuang Dũng, và nhiều tác phẩm của các nhà văn, nhà thơ trong cuộc khángchiến chống Mĩ

Tây Tiến là một trong những bài thơ hay nhất viết về người chiến sĩ cầm súngbảo vệ Tổ quốc, tiêu biểu cho thơ ca Việt Nam thời kháng chiến chống Pháp.Với bút pháp lãng mạn, với cốt cách tài hoa, phong độ hào hùng của nhà thơ– chiến sĩ, Quang Dũng đã chạm khắc vào thời gian, vào thơ ca và lòng ngườihình ảnh người chiến sĩ vô danh Thăng Long – Hà Nội, của dân tộc Việt Namanh hùng Trước linh hồn người liệt sĩ, ta thắp lên nén tâm hương, nghiêngmình với tình cảm biết ơn và kính phục nhà thơ cùng những chiến sĩ vinhquang trong đoàn binh Tây Tiến

Bài làm mẫu 5

Tây Tiến là một bài thơ xuất sắc, có thể xem là một kiệt tác của Quang Dũng,xuất hiện ngay trong thời gian đầu của cuộc kháng chiến chống thực dânPháp Nhà thơ Trần Lê Văn, người bạn thân, đã từng sống nhiều năm, từng inthơ chung vời Quang Dũng viết về hoàn cảnh Quang Dũng sáng tác bài thơTây Tiến như sau:

Đoàn quân Tây Tiến, sau một thời gian hoạt động ở Lào trở về thành lậptrung đoàn 52 Đại đội trưởng Quang Dũng ở đó đến cuối năm 1948 rồi đượcchuyển sang đơn vị khác Rời xa đơn vị cũ chưa được bao lâu; ngồi ở PhùLưu Chanh (Hà đông) anh viết bài thơ Tây Tiến

Khoảng cuối mùa xuân năm 1947, Quang Dũng gia nhập đoàn quân TâyTiến Đó là một đơn vị thành lập vào đầu năm 1947, có nhiệm vụ phối hợpvới bộ đội Lào, bảo vệ biên giới Việt – Lào, đánh tiêu hao quân đội Pháp ớThượng Lào cũng như miền tây Bắc Bộ Việt Nam Địa bàn hoạt động củađoàn quân Tây Tiến khá rộng, bao gồm các tỉnh từ Sơn La, Lai Châu, HoàBình, miền tây Thành Hoá sang tận Sầm Nưa (Lào) rồi vòng về qua miền tâyThành Hoà Những nơi này, lúc đó, còn rất hoang vu và hiểm trở, núi cao,sông sâu, rừng rậm, có nhiều thú dữ

Những người lính Tây Tiến phần đông là thành niên Hà Nội, thuộc nhiềutầng lớp khác nhau, trong đó có cả những học sinh, sinh viên (Quang Dũngthuộc vào số này) Sinh hoạt của những người lính Tây Tiến hết sức gian khổ,

ốm đau không có thuốc men, tử vong vì sốt rét nhiều hơn là vì đánh trận Tuyvậy, họ dẫn sống rất lạc quan và chiến đấu rất dũng cảm Vượt lên trên mọithử thách khắc nghiệt của chiến tranh và hoàn cảnh sống cực kì gian khổ, họvẫn giữ được cái cốt cách hào hoa, thành lịch, rất yêu đời và cũng rất lãngmạn

Bài thơ Tây Tiến có hai đặc điểm nổi bật: cảm hứng lãng mạn và tính chất bitráng

Cảm hứng lãng mạn thể hiện ở cái tôi tràn đầy tình cảm cảm xúc của nhà thơ

Nó phát huy cao độ trí tưởng tượng, sử dụng rộng rãi những yếu tố cườngđiệu và phóng đại, những thủ pháp đối lập để tô đậm cái phi thường, tạo nên

ấn tượng mạnh mẽ về cái hùng vĩ và tuyệt mĩ

Thiên nhiên miền Tây, qua ngòi bút lãng mạn của Quang Dũng, được cảmnhận với vẻ đẹp vừa đa dạng vừa độc đáo, vừa hùng vĩ vừa thơ mộng, hoang

sơ mà ấm áp Hình ảnh những cô gái, những con người miền Tây càng tôđậm thêm chất huyền bí, thơ mộng của núi rừng Chất lãng mạn được thểhiện chủ yếu cảm hứng hướng tới cái cao cả, sẵn sàng xả thân, hi sinh tất cảcho lí tưởng chung của cộng đồng, của toàn dân tộc

Tây Tiến không hề che giấu cái bi Nhưng bi mà không bi luỵ Cái bi đượcthể hiện bằng một giọng điệu, âm hưởng, màu sắc tráng lệ, hào hùng Chấtlãng mạn hoà hợp với chất bi tráng, tạo nên vẻ đẹp độc đáo của bài thơ.Ngay từ khi ra đời, Tây Tiến đã được lưu truyền rộng rãi trong bộ đội vànhững người yêu thơ Nhưng sau đó, do quan niệm có phần đơn giản và ấu trĩnên bài thơ này bị coi là mộng rớt, có những rơi rớt của tư tưởng lãng mạnành hùng kiểu cũ Vì vậy, trong một thời gian khá dài, Tây Tiến ít được nhắcđến Mãi tới thời kì Đổi mới, trong xu hướng nhìn nhận lại các giá trị vănhọc, bài thơ Tây Tiến mới được khôi phục lại vị trí của nó trong lịch sử vănhọc

Bài thơ gồm bốn đoạn thơ:

Đoạn l: Những cuộc hành quân gian khổ của đoàn quân Tây Tiến và khungcảnh thiên nhiên miền Tây hùng vĩ, hoang sơ và dữ dội

Đoạn 2: Những kỉ niệm đẹp về tình quân dân trong đêm liên hoan và cảnhsông nước miền Tây thơ mộng